Abril na cultura popular galega

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.

O que segue recolle diversa información sobre a pegada do mes de abril na cultura popular e na literatura oral galegas, recollida de diferentes traballos etnográficos –xerais a toda Galicia ou localizados nun ámbito xeográfico máis concreto-, dicionarios, refraneiros, cantigueiros etc.

Para cura-lo meigallo ou o tangaraño (raquitismo), vaise á romaría de San Pedro Mártir, en Belvís, Santiago, o 29 de abril. Lamas Carvajal recolle esta tradición nunha das súas poesías [1]:

Naiciña, non sei que teño,/ meu mal non o entende naide,/ díxome o crego que tiña/ que ir a Santiago a curarme/ nos derradeiros de abril,/ día de san Pedro Martir...

Crese que se o cuco non acaba de vir entre marzo e abril é sinal de que se van producir grandes desgrazas.

O último día de abril ou, noutros lugares o 29, existía o costume de alumea-las leiras. Este rito propiciatorio consistía en percorre-los campos de cultivo con fachos encendidos, unha vez rematada a sementeira, para pedir unha boa colleita:

Alumea o pan,
aluméao ben,
alumea o pan
pra o ano que vén.
Alumea o pai,
cada gran un toledán.
Alumea o fillo,
cada gran un pan de trigo
.

Refraneiro[editar | editar a fonte]

A abella e a ovella en abril deixan a pelexa
  • A abella e a ovella, en abril deixan a pelexa [2].
  • A auga de abril enche o carro e o carril [3] [4].
  • A choiva no abril dá millo e dá pan.
  • A liñaza por San Marco nin nada, nin no saco.[5]
  • A ovella e a abella polo abril deixan a pelexa.
  • A sardiña polo abril, cóllea polo rabo e déixaa ir; por maio ásaa no borrallo, e por San Xoán xa molla o pan [6].
  • A sardiña por abril cóllea polo rabo e déixaa ir, por maio ásaa no rescaldo e por san Xoán xa molla o pan.
  • A solla en abril cóllea na man e déixaa ir [7].
  • A vella dos anos mil gardaba pan para maio e leña para abril.
  • A viña de bo amo pódase en marzo; a viña do ruín pódase en abril.
  • Abril a lan carda, e maio leva a fama [8].
  • Abril, abril, de cen en cen anos deberas vir [9].
  • Abril atoldado e pouco mollado [10].
  • Abril, augas mil coadas por un mandil [11].
  • Abril, augas mil, escoadas por un mandil [12].
  • Abril, augas mil, peneiradas nun candil [13].
  • Abril, augas mil, se non ó comenzo, ó medio ou ó fin [14].
  • Abril chove prás xentes, e maio prás bestas [15].
  • Abril chovedoiro enche o cabaceiro [16].
  • Abril chuvioso, maio pardo e san Xoán ventoso traen o ano compogoso [17].
  • Abril, déixame dormir, que en maio de meu me caio [18]
  • Abril e maio son a chave de todo o ano [19].
  • Abril e maio son as chaves do ano [20].
  • Abril esfola, pero maio amola [21].
  • Abril, espigas mil [22].
  • Abril frío e fornos quentes, alegría prós meus dentes [23] [24].
Abril frío e mollado, enche o celeiro e farta o gado
  • Abril frío e mollado, enche o celeiro e farta o gado [25] [26].
  • Abril frío, moito pan e pouco viño [27].
  • Abril frío, pan e viño [28].
  • Abril frío quer compango, viño e pantrigo [29].
  • Abril frío trai poias de trigo [30].
  • Abril mata o porco no cobil, e maio mátao dun ano [31].
  • Abril mollado, malo na horta e bo no campo [32].
  • Abril, o do bo dormir [33].
  • Abril pare os froitos e maio lévaos ó lombo [34].
  • Abril, pendoril; maio, engraio; e san Xoán, segaio [35].
  • Abril, pendoril; maio, engraio; san Xoán, segaio.
  • Abril, pra ser abril, ten que vir con augas mil [36].
  • Abril que non chove deixa ó labrego probe [37].
  • Abril quente e mollado, carga o carro e enche o gado [38].
  • Abril quente e mollado, carga o carro i engorda o gando [39].
  • Abril, se por mal quere vir, as portas non deixa abrir [40].
  • Abril, se por mal quere vir, nin as portas deixa abrir.
  • Abril, si por mal quer vir, inda as portas non deixa abrir [41].
  • Abriles bos e bos fidalgos, andan escasos [42].
  • Abriles e cabaleiros, son ás veces treicioeiros [43].
  • Alá vaias, marzo marceiro, que aquí me quedo cos meus becerros, agora virá teu irmán abril, que non sei se mos deixará vivir [44].
  • Altas ou baixas, en abril son as Pascuas [45] [46].
  • As madrugadas de abril son pintadas pra durmir [47].
  • As madrugadas de abril son propias para dormir.
  • As mañanciñas de abril deixádemas pra dormir.
  • As sandías nin semeadas en maio nin nadas en abril.
  • Auga de abril molla o carro, molla a leira e molla o carril [48].
  • Auga de abril, enche o carro e o carril.
  • Auga en abril, toda a que poida vir.
  • Ben veña abril coas súas augas mil [49].
  • Cando abril recacha, inda a vella queima a racha [50].
  • Cando abril recacha, queima a vella a maza [51].
  • Cando chove por San Xorxe, de cen cereixas quedan catorce.[52]
  • Cando en marzo chove i en abril xía, quédase maio feito unha criba [53].
  • Cando marzo abrilea, abril marcea [54].
  • Chova por abril e maio e non chova en todo o ano [55] [56].
  • Chova por abril e por maio e non chova na volta do ano [57]
  • Chova pra min abril e maio e pra ti todo o ano [58].
  • Chuvia de abril non perdoa o carro nin o carril [59].
  • Chuvia, de abril; recío, de maio.
  • Chuvia por abril e maio, aunque non chova en todo o ano.
  • Cobras en marzo, neve en abril [60].
Cobras en marzo, neves en abril
  • Cobras en marzo, neves en abril.
  • Cóbregas en marzo, neves en abril [61].
  • Coida de podar en marzo, que o que poda en abril é ruín.
  • Corta cardos en abril e de cada un naceranche mil.
  • De abril a abril volven as augas por onde adoitaban vir [62].
  • De abril a maio, mes de descanso.
  • Dixo o pastor a marzo: "mal trataches ó meu gando; alá irás onde non volvas máis. E marzo lle respondeu: "con tres días que me quedan, e tres que me empreste meu irmán abril, poreiche as tuas ovellas a parir" [63].
  • Dixo o pastor a marzo: mal trataches ó meu gando; alá irás onde non volvas máis. E marzo respondeu: con tres días que me quedan, e tres que me empreste meu irmán abril, poreiche as túas ovellas a parir [64].
  • Díxolle maio a abril: Anque che pese, heime rir [65].
  • Dúas augas de abril e unha de maio valen os bois e o carro.
  • En abril, a sardiña val pernil [66].
  • En abril abre a porta ó gado, e déixao ir [67].
  • En abril, ábrelle a porta ó gando e déixao ir [68].
  • En abril, augas mil [69].
  • En abril, augas mil, cargan o carro e mailo barril.
  • En abril, augas mil, e en maio tódalas que queiran vir.
  • En abril, augas mil, e en maio, tres ou catro [70].
  • En abril, augas mil, e en xaneiro come carneiro.
  • En abril, augas mil, e todas caben nun barril.
  • En abril, augas mil, e vento, e tódalas que queiran vir.
  • En abril, cada pinga val por mil [71].
  • En abril, cada pingueira de auga vale por mil [72].
  • En abril cátanos no cubil, en maio xa son bo gallo, en san Xoán xa lle dou a carreira ó can, en santa Mariña xa vou pola cabritiña, en agosto xa vou co meu pai polo rostro, en Santos xa mato os bois nos campos e en xaneiro xa podo co carneiro [73].
  • En abril cear sin candil.
  • En abril, chuvias ir e chuvias vir [74].
  • En abril déitate sen candil.
  • En abril déixame durmir.
  • En abril déixame durmir, que en maio de meu me caio [75] [76].
  • En abril déixame durmir, que en maio eu só me caio.
  • En abril e maio fai fariña pra todo o ano [77].
  • En abril entra o albañil.
  • En abril, espárragos para min; en maio, para o meu amo [78].
  • En abril, espigas mil [79] [80]
  • En abril, espigas mil, no maio todo espigado.
  • En abril está a loba no cubil, en maio sae co pai ó lado, en san Xoán atrévese co can, en Santa Mariña xa colle a cabritiña, en agosto sae co pai ó rostro.
  • En abril, estou no cubíl [81].
  • En abril inda está o porco no cubil [82].
  • En abril mata o porco no cubil.
  • En abril, mata o porco no cubíl, e en maio, mátao de un ano [83].
  • En abril métese a vella no cubil.
  • En abril morre a fraca; a colmea, non a vaca [84].
  • En abril non te descubras dun fío.
  • En abril, o salmón para min, no maio para o criado, e no san Xoán para o can.
  • En abril os espárragos pra min, i en maio pró meu amo [85].
  • En abril ponte o capelo ruín [86].
  • En abril ronca o porco no cubil.
  • En abril sae o cuco do cubil.
  • En abril vai colle-la sardiña polo rabo e déixaa ir.
  • En abril xa soio poda o labrego ruín.
  • En marzo saca a cabeza o lagarto, i en abril acaba de saír [87].
  • En marzo, cada pingueira quita un carto; i en abril, cada pingueira dá mil [88].
  • En marzo, nazo; en abril, estou no cubil; en maio, xa saio; en san Xoán, xa fuxo do can; en santa Mariña, xa pillo a galiña; e en agosto, xa son bo raposo.
  • En marzo, nazo; en abril, estou no cubil; en maio, xa saio; en San Xoán, xa fuxo ó can; en Santa Marina, xa pillo a galiña; e en agosto, xa son bo raposo [89].</ref> [90].
  • En marzo, se podas un cardo, naceranche catro, i en abril, se cortas catro naceranche mil.
  • Entre abril e maio, fai fariña para o ano [91] [92].
  • Entre marzo e abril o cuco ha de vir.
Entre marzo e abril, o cuco, ou a fin
  • Entre marzo e abril, o cuco, ou a fin.
  • Entre marzo e abril o cuco quere vir.
  • Entre marzo e abril o cuco ten que vir, e se o cuco faltara a fin do mundo volvera.
  • Entre marzo e abril, ou ha vir o cuco, ou a fin.
  • Entre marzo e abril sae o cuco do cubil, e entre san Xoán e a sega marcha o cuco para a súa terra.
  • Entre marzo e abril sae o cuco do cobil, pois coa neve non quer vir.
  • Entre marzo e abril sae o cuco de cubil, que coa neve non quer vir [93].
  • Entre marzo e abríl, sal o cuco de cubíl, que coa neve non quer vir [94].
  • Entre marzo e abril, se non vén o cuco, quer vir a fin [95].
  • Entre marzo e abril, se non ven o cuco quer vir o fin [96].
  • Entre marzo e abril, se non veu o cuco, quer vir a fin.
  • Espigas en marzo, catro; espigas en abril, mil.
  • Falten augas mil e non falten en abril [97] [98].
  • Febreiriño curto, cos teus días vinteoito, se duraras máis catro, non quedaba can nin gato; pois deixa, que agora vén meu irmáu abril que che ha de matar o porco dun ano no cubil.
  • Febreiro curto, cos teus días vinteoito, se duraras máis catro, non quedaba can nin gato. Pois deixa, que agora vén meu irmau abril que che ha de matar o porco dun ano no cubil [99].
  • Folla en abril, abre a man e déixaa ir.
  • Garda do pan para maio e da leña para abril [100].
  • Garda leña pra abril e pan pra maio.
  • Garda pan para maio e leña para abril.
  • Garda pan para maio e leña para abril, que che ha de cumprir [101].
  • Leiracho lereu, por san Xurxo no centeu [102]
  • Maio airoso fai o pan garboso [103].
  • Maio fai as apostas, e abril lévallas ás costas [104].
  • Marzo amola, e abril esfola [105].
  • Marzo é a porta e abril trai a chave, se está posta [106].
  • Marzo espigarzo, abril penderil, en maio gramado, en San Xoán segado [107].
  • Marzo espigarzo, abril pendoril, en maio granado, en San Xoán segado.
  • Marzo, espigarzo; abril, penduril; maio, granado; san Xoán, curado. Na santa Mariña, metelo na arquiña.[108]
  • Marzo espigarzo, abril pendoril, maio granado, San Xoán segado, Santa Mariña a airiña [109].
  • Marzo espigarzo, abril penduril, maio granado, san Xoán curado, na santa Mariña metelo na arquiña.
  • Marzo, espigas catro; abril, espigas mil [110].
  • Marzo louco, e abril non pouco [111].
  • Marzo pardo, abril chuvioso e maio ventoso fan o ano fermoso [112].
  • Marzo ventoso e abril chuvioso, sacan a maio frorido e fermoso [113].
  • Marzo ventoso, abril chuvioso e maio pardo fan fermoso o ano [114].
  • Neve en abril, cobras en marzo [115].
  • Nin no abril nado, nin no maio plantado.[116]
  • No abril, cada pingota de auga vale por mil [117].
  • No abril, chuvia que encha o carro i o carril [118].
  • No abril di o cuco: vivo; e no maio: revivo [119].
  • No abril mata o porco no cubil, e no maio mátao de un ano [120].
  • No abril para min, no maio para o criado e no san Xoán o peixe para o can.
  • No abril sai o cuco do cubil [121].
  • No mes de abril cada polbo bota mil[122].
  • No mes de abril fai queixos mil; no de maio, tres ou catro [123].
  • No mes de abril fai queixos mil, no mes de maio fai tres ou catro.
  • No mes de marzo e abril o cuco ha de saír, se ós tres meses non volveu é porque morreu.
  • O abril penduril.
  • O cuco no abril vive, e no maio revive.
  • O cuco no abril xa sai do cobil.
  • O enxame de abril, pra min; o de maio, pra meu amo, i o de San Xoán, pro can[124].
  • Ó escacho, polo abril, non hai máis que lle pedir.
  • O frío de abril mata o porco no cubil.
  • O frío de abril mata o porco no seu cubil [125].
  • O mes de xaneiro é o xeadeiro; febreiro, muliñeiro; marzo, esqueiroso; abril, chuvioso; maio, pardo; san Xoán, claro; en seitura, sol; e en agosto, mellor.
O millo polo san Marcos, nin nado nin no saco
  • O millo polo san Marcos, nin nado nin no saco.
  • O millo por san Marcos nin no saco nin nado.
  • O primeiro de abril van os burros a onde non deben ir.[126]
  • O que en abril come sardiña, aínda en agosto pícalle a espiña [127].
  • O que en marzo non fende, en abril non estende.[128].
  • O que non garda leña pra abril, non sabe vivir [129].
  • O queixo e o barbeito, en abril ou maio sexa feito.
  • O vento de abril e a lama de agosto, matan o viño anque sexa no mosto.
  • O viño de abril, enche o carro e o carril.
  • Ós comenzos de abril o cuco ten que vir, e se non volveu, ou prendérono ou morreu.
  • Ós escachos no abril, non hai máis que lle pedir [130].
  • Poeira en abril, lama en agosto [131].
  • Polo abril que veñan augas mil ou cantas queiran vir [132].
  • Polo abril ronca o porco no cubil [133].
  • Polo abril xa solo poda o labrego ruín [134].
  • Polvo en abril, lama en agosto.
  • Por abril dorme o mozo ruín, e por maio, o mozo i o amo [135].
  • Por abril ponte de codín; e se o pan ves verdegar, ponte a cantar [136].
  • Por Pascuas de Resurrección tres cousas non teñen sazón, sardiñas asadas, castañas asadas e predicación.
  • ¿Por que naciche tan ruín? Porque non me sementache en abril.[137]
  • Que altas, que baixas, en abril son as Pascuas.
  • Que chova en abril e maio anque non chova en todo o ano.
  • Quen queira mal a unha veciña, déalle en abril sardiña [138].
  • San Marcos, sementa polos altos.
  • San Xurxo o larpeiro leva as uvas no pandeiro.
  • Sardiñas salgadas, castañas asadas e confesión, antes das Páscoas de Resurrección [139].
  • Se chora Marta, rí Lázaro; se Lázaro chora, Marta rí [140].
  • Se en marzo non canta o cuco, nin en abril a bubela, e a ruliña non rulea, mala cosecha se espera.
  • Se en marzo ou abril o cuco non vén, quer vir a fin [141].
  • Se entre marzo e abril o cuco non vén, é que o cuco é morto ou a fin quere vir.
  • Se entre marzo e abril o cuco non veu é sinal que morreu ou é sinal do fin.
  • Se non houbera abril, non habería ano ruín [142].
  • Se non sal o cuco antes do trece de abril, ou morreu o cuco ou virá a fin.
  • Se non víche-lo cuco a mediados de abril, ou morreu o cuco ou quer vir a fin [143].
  • Se non víche-lo cuco a mediados de abril, ou morreu o cuco ou vai vir ó fin.
  • Se polo san Xurxo chove, de cen cereixas quedan nove.
  • Se por San Xurxo chove, de cen cereixas quedan nove [144].
  • Se pra San Xurxo xea non collerás nin unha pera.
  • Se queres saber cando é abril a anduriña viracho dicir.
  • Solla de abril, abre a man e déixaa fuxir [145].
  • Solla de abril, abre as maos e déixaa ir.

Solla en abril, abre a man e déixaa ir [146] [147].

  • Tras de abril vén maio, e hai cereixas como puños.
  • Un día de abril e outro de maio, se son de tempo axeitado, valen os dous tanto coma os bois e o carro.
  • Val máis un torbón de abril que os bois e o carro i aquel que vai nil [148].
  • Xaneiro, xeadeiro; febreiro, verceiro; marzo, airoso; abril, chuvioso; maio, pardo; san Xoán, claro, valen máis estos meses cas súas mulas co seu carro.
  • Xaneiro xiadeiro, febreiro escarabanadeiro, marzo amoroso, abril chuvioso, maio ventoso, San Xoán caloroso, que fai o ano formoso.
  • Xaneiro xiado e abril mollado enchen o faiado.

Locucións[editar | editar a fonte]

  • Estar feito un abril: estar cheo de vida.
  • Parecer un abril: ser ou aparentar un mozo guapo e elegante.

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Citado por FRAGUAS:85.
  2. Eladio Rodríguez González: 'Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abella. No texto: i a ovella.
  3. Real Academia Gallega : Diccionario gallego-castellano (1913-1928), s. v. abril.
  4. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril. No texto: i o carril.
  5. San Marcos, 25 de abril.
  6. Lino Lema Bouzas (compilador): Ditos e cantigas mariñeiras. I Encontro de embarcacións tradicionais, Galicia 1993, 2.
  7. Lino Lema Bouzas (compilador): Ditos e cantigas mariñeiras. I Encontro de embarcacións tradicionais, Galicia 1993, 2.
  8. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  9. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  10. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  11. Real Academia Gallega: Diccionario gallego-castellano (1913-1928), s. v. abril.
  12. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  13. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  14. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  15. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril. No texto: pras.
  16. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  17. Compogoso significa propicio, favorable, próspero. Quere dicir que a colleita nun ano así será abundante.
  18. Vozes gallegas, ed. de J. Leite de Vasconcellos, 1845. No texto: mayo, cayo.
  19. Real Academia Gallega: Diccionario gallego-castellano (1913-1928), s. v. abril. No texto: mayo.
  20. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  21. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  22. Juan Sobreira Salgado: Papeletas de un diccionario gallego, ed. de J. L. Pensado Tomé, 1979.
  23. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  24. Real Academia Gallega: Diccionario gallego-castellano (1913-1928), s. v. abril. No texto: frio, para os meus dentes.
  25. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  26. Real Academia Gallega: Diccionario gallego-castellano (1913-1928), s. v. abril. No texto: frio.
  27. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  28. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  29. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  30. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  31. Juan Sobreira Salgado: Papeletas de un diccionario gallego, ed. de J. L. Pensado Tomé, 1979. No texto: mayo, matô.
  32. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  33. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  34. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  35. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  36. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril. No texto: tén.
  37. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  38. Real Academia Gallega: Diccionario gallego-castellano (1913-1928), s. v. abril.
  39. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  40. Real Academia Gallega: Diccionario gallego-castellano (1913-1928), s. v. abril.
  41. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  42. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  43. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  44. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. marzo.
  45. Real Academia Gallega: Diccionario gallego-castellano (1913-1928), s. v. abril.
  46. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril. No texto: Páscoas.
  47. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  48. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  49. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  50. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  51. Real Academia Gallega: Diccionario gallego-castellano (1913-1928), s. v. abril.
  52. San Xorxe, mellor San Xurxo, celébrase o 23 de abril.
  53. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. marzo.
  54. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. marzo.
  55. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  56. Real Academia Gallega: Diccionario gallego-castellano (1913-1928), s. v. abril.
  57. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  58. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril. No texto: .
  59. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril. No texto: ó carro nin ó carril.
  60. Real Academia Gallega: Diccionario gallego-castellano (1913-1928), s. v. abril.
  61. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. marzo.
  62. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  63. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. marzo.
  64. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v.marzo.
  65. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. maio.
  66. Lino Lema Bouzas (compilador): Ditos e cantigas mariñeiras. I Encontro de embarcacións tradicionais, Galicia 1993, 4.
  67. Real Academia Gallega: Diccionario gallego-castellano (1913-1928), s. v. abril.
  68. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  69. Real Academia Gallega: Diccionario gallego-castellano (1913-1928), s. v. abril.
  70. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  71. Real Academia Gallega: Diccionario gallego-castellano (1913-1928), s. v. abril.
  72. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  73. Son as fases da vida do lobo.
  74. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  75. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  76. Real Academia Gallega: Diccionario gallego-castellano (1913-1928), s. v. abril. No texto: deixame, mayo, cayo.
  77. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  78. Real Academia Gallega: Diccionario gallego-castellano (1913-1928), s. v. abril. No texto: mayo.
  79. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  80. Real Academia Gallega: Diccionario gallego-castellano (1913-1928), s. v. abril.
  81. Real Academia Gallega: Diccionario gallego-castellano (1913-1928), s. v. abril.
  82. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano. Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  83. Real Academia Gallega: Diccionario gallego-castellano (1913-1928), s. v. abril. No texto: mayo, matao.
  84. Aníbal Otero Álvarez: Vocabulario de San Jorge de Piquín (1977).
  85. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  86. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  87. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. marzo.
  88. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. marzo.
  89. Refírese ás sucesivas idades do raposo. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. marzo. No texto: i en agosto.
  90. Real Academia Gallega: Diccionario gallego-castellano (1913-1928), s. v. 'agosto. No texto: mayo, ja sayo, San Juan, ja fuxo, ao can, ja pillo, ja son, bon.
  91. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. marzo.
  92. Real Academia Gallega: Diccionario gallego-castellano (1913-1928), s. v. abril. No texto: mayo.
  93. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. marzo.
  94. Real Academia Gallega: Diccionario gallego-castellano (1913-1928), s. v. abril. No texto: co’a.
  95. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  96. Real Academia Gallega: Diccionario gallego-castellano (1913-1928), s. v. abril.
  97. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  98. Real Academia Gallega: Diccionario gallego-castellano (1913-1928), s. v. abril.
  99. Elixio Rivas Quintas: Frampas, contribución al diccionario gallego (1978).
  100. Real Academia Gallega: Diccionario gallego-castellano (1913-1928), s. v. abril. No texto: mayo.
  101. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  102. A fonte, Esmorís Recamán, describe o leiracho como a un paxaro parecido á rula, de penuxe amarela verduxa e carne moi estimada. Ben pode tratarse do ouriolo.
  103. Juan Sobreira Salgado: Papeletas de un diccionario gallego, ed. de J. L. Pensado Tomé, 1979. No texto: mayo, ayroso, fay, garvoso.
  104. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. maio.
  105. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. marzo.
  106. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. marzo.
  107. Juan Sobreira Salgado: Papeletas de un diccionario gallego, ed. de J. L. Pensado Tomé, 1979. No texto: mayo, San Joan.
  108. Tamén corre como adiviña, tendo como solución o pan, é dicir, o trigo.
  109. Juan Sobreira Salgado: Papeletas de un diccionario gallego, ed. de J. L. Pensado Tomé, 1979. No texto: mayo, San Joan, ayriña. Airiña, por eira.
  110. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. marzo.
  111. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. marzo.
  112. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. marzo.
  113. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. marzo.
  114. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. marzo.
  115. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  116. Refírese ó horto das sandías.
  117. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  118. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  119. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  120. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  121. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  122. Lino Lema Bouzas (compilador): Ditos e cantigas mariñeiras. I Encontro de embarcacións tradicionais, Galicia 1993, 6.
  123. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  124. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. enxame.
  125. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  126. Por Ourense, as bromas do día dos inocentes non se celebran o 28 de decembro senón o primeiro de abril (FRAGUAS:102).
  127. Lino Lema Bouzas (compilador): Ditos e cantigas mariñeiras. I Encontro de embarcacións tradicionais, Galicia 1993, 7.
  128. Quere dicir que se en marzo non se aran e se preparan ben as terras, cando chega o momento de sementa-lo millo, en abril, mal se poderá facer este labor. Refrán recollido en Meis. Fonte: Eugenio Reguera y Pardiñas: Traducción de algunas voces, frases y locucionesgallegas, especialmente de agricultura, al castellano, ed. de J. L. Pensado (Cadernos de Lingua, RAG, 1995).
  129. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  130. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  131. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  132. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  133. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  134. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  135. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  136. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  137. Pregunta o labrego ó allo.
  138. Lino Lema Bouzas (compilador): Ditos e cantigas mariñeiras. I Encontro de embarcacións tradicionais, Galicia 1993, 8.
  139. Lino Lema Bouzas (compilador): Ditos e cantigas mariñeiras. I Encontro de embarcacións tradicionais, Galicia 1993, 9. No texto: saladas.
  140. Santa Marta celébrase o 29 de xullo; San Lázaro, o domingo anterior a Ramos.
  141. Crese que se non vén o cuco nestes meses haberá grandes desgracias. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. marzo.
  142. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  143. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  144. San Xurxo, 24 de abril. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  145. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.
  146. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril. No texto: folla.
  147. Real Academia Gallega: Diccionario gallego-castellano (1913-1928), s. v. abril. No texto: folla, erro por solla, deixâ.
  148. Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo (1958-1961), s. v. abril.

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]