Antón Fraguas

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
(Redirixido desde "Antón Fraguas Fraguas")
Antón Fraguas
Medalla Castelao Galiza Spain.png
Fraguas, Antón (Santiago) 01-03b.jpg
Busto na avenida do seu nome, en Compostela
Datos persoais
Antonio Fraguas Fraguas
Nacemento 28 de decembro de 1905
Lugar Loureiro
Falecemento 5 de novembro de 1999
Lugar Santiago de Compostela
Actividade
Lingua lingua galega, lingua castelá
Xéneros ensaio
Profesión historiador, antropólogo
Organización Seminario de Estudos Galegos
Instituto Padre Sarmiento
Real Academia Galega
Cargos Director do Museo do Pobo
Cronista de Galicia

Antón Fraguas Fraguas, nado en Insuela, en Loureiro (Cerdedo-Cotobade), o 28 de decembro de 1905 e falecido en Santiago de Compostela o 5 de novembro de 1999[1], foi un destacado historiador e antropólogo galeguista.

Traxectoria[editar | editar a fonte]

Estudou o bacharelato en Pontevedra, onde foi alumno de Alfonso Daniel Rodríguez Castelao e Antón Losada Diéguez, e a carreira de Filosofía e Letras en Santiago de Compostela, onde se licenciou en 1928.

Xa en 1923, con 18 anos, fundou en Pontevedra a Sociedade da Lingua, co obxectivo de loitar na defensa do galego e publicar un dicionario, que nunca saíu á luz. Cando foi a Santiago ingresou nas Irmandades da Fala e comezou a colaborar co Seminario de Estudos Galegos, no que foi admitido como membro en 1928, nas seccións de Xeografía e de Etnografía e Folclore. Dentro do Seminario iniciou o estudo da xeografía histórica de Galicia, dedicándose especialmente ás rías Baixas e ás terras do Concello de Cotobade. Como etnógrafo, comezou co estudo dos costumes ó redor do Entroido.

Foi profesor do instituto da Estrada desde 1933 ata o comezo da guerra civil. En xullo de 1936 apareceu La Voz de Cotobad baixo a súa dirección. Tralo Golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 sufriu represión polas súas actitudes galeguistas, sendo depurado do seu posto de traballo. Tras ser detido, ademais, foi obrigado a borrar con sosa cáustica as pintadas a prol do Estatuto de Autonomía[2]. Tivo que traballar no ensino privado até que en 1950 puido recuperar a cátedra do instituto e poder doutorarse, o que fixo na Universidade de Madrid cunha tese sobre o colexio de Fonseca. Posteriormente foi profesor en Lugo e Santiago, ata a súa xubilación en 1975.

Entrada ao Museo do Pobo

Fraguas foi un dos protagonistas da transformación do Seminario de Estudos Galegos, desmantelado polo réxime de Francisco Franco, no Instituto de Estudos Galegos Padre Sarmiento, no que foi bibliotecario, secretario e director da sección de Etnografía e Folclore, publicando as súas investigacións na revista editada polo Instituto, Cuadernos de Estudios Gallegos.

O 19 de abril de 1951 foi nomeado membro numerario da Real Academia Galega, na que ingresou o 8 de maio, ocupando a cadeira que deixara Alfonso Daniel Rodríguez Castelao. Foi presentado por Salustiano Portela Pazos, Ramón Otero Pedrayo e Luís Iglesias Iglesias, e o seu discurso de ingreso, Roseiras e paxariños nas cantigas dun serán (Coplas que se cantaban nas ruadas de Loureiro de Cotobade), foi contestado por Ramón Otero Pedrayo.

En 1963 foi nomeado director do Museo Municipal de Santiago, instalado no convento de San Domingos de Bonaval, que en 1975 pasou a ser denominado Museo do Pobo Galego. Xaquín Lorenzo era o Presidente da Fundación e, á morte deste en 1989, Fraguas ocupou os cargos de director e presidente. En 1994 dooulle ao museo a súa biblioteca particular, composta por uns 20 000 volumes.

Outros cargos que desempeñou Fraguas ao longo da súa vida foron, entre outros, a coordinación da sección de Antropoloxía do Consello da Cultura Galega (1983), membro numerario da Real Academia Galega de Ciencias, a Real Academia da Historia, a Asociación de Arqueólogos de Portugal ou a Sociedade Portuguesa de Etnoloxía.

Recoñecementos[editar | editar a fonte]

Foi nomeado Pontevedrés do ano en 1973; concedéronlle o Pedrón de Ouro en 1984 e a Insignia de Ouro do Museo do Pobo Galego o mesmo ano; recibiu o Premio Trasalba en 1985, e a Medalla Castelao; Premio Otero Pedrayo en 1992, ano en que tamén foi nomeado Cronista Oficial de Galicia; Premio das Artes e das Letras de Galicia en 1995. En 1989 foi nomeado fillo adoptivo de Santiago de Compostela.

En 1996 obtivo o Premio San Martiño de nomalización lingüística do Concello da Estrada.

Trala súa morte, creouse a Fundación Antonio Fraguas no Museo do Pobo Galego, co obxecto de “proxectar, conservar e dinamizar o patrimonio que Fraguas e toda a xeración por el representada crearon e rescataron para a conservación futura da memoria de Galicia”. Así mesmo, a Deputación Provincial da Coruña convocou na súa memoria o Certame de Artesanía Antonio Fraguas Fraguas.

Leva o seu nome o IES Antón Fraguas de Santiago de Compostela, así como rúas en varias cidades e vilas.

En 2017 foi candidato a ser a figura homenaxeada no Día das Letras Galegas correspondente ao ano 2018, canda Ricardo Carballo Calero, Plácido Castro, Eusebio Lorenzo Baleirón e María Victoria Moreno,[4] que é a que foi finalmente excollida.


Predecesor:
Emilio González López
 Cronista xeral de Galicia 
1992 - 1999
Sucesor:
Antonio Eiras Roel

Obra en galego[editar | editar a fonte]

Ensaio[editar | editar a fonte]

Romarías e Santuarios, BBdCG.

Edición[editar | editar a fonte]

Relato breve[editar | editar a fonte]

Obra en castelán[editar | editar a fonte]

Ensaio[editar | editar a fonte]

Tumba en Boisaca.

Ademais das publicacións anteriores, Fraguas escribiu numerosos artigos de divulgación en xornais e revistas, especializados ou non, así como colaboracións en publicacións conxuntas con outras personalidades da etnografía galega.

Notas[editar | editar a fonte]

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]