1000 12/16

Antón Fraguas

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
(Redirixido desde "Antón Fraguas Fraguas")
Saltar ata a navegación Saltar á procura
Artigos bos
Este artigo é actualmente un candidato a artigo bo. Un artigo bo debe servir como exemplo para a gran maioría dos artigos da Galipedia, e, polo tanto, agárdase que cumpra varios criterios. Por favor, se queres, deixa comentarios na votación.

Antón Fraguas Fraguas
Medalla Castelao Icona vectorial.svg
Antonio Fraguas Fraguas, c. 1925.jpg
C. 1925.
Nacemento28 de decembro de 1905
 Insuela, Cerdedo-Cotobade
Falecemento5 de nov. de 1999 (93 a.)
 Santiago de Compostela
SoterradoCemiterio de Boisaca
NacionalidadeEspaña
Relixióncatólica
Alma máterU. de Santiago de Compostela
Universidade de Madrid
Ocupaciónhistoriador, etnógrafo,
antropólogo, xeógrafo
CónxuxeTeresa Martínez Magariños
Fillosnon tivo
Lingualingua galega, lingua castelá
Período1923-1999
Debut1929
Xénerosensaio
EstudosLicenciado en Filosofía e Letras
ProfesiónCatedrático de ensino secundario
OrganizaciónIrmandades da Fala
Seminario de Estudos Galegos
Instituto Padre Sarmiento
Real Academia Galega
Consello da Cultura Galega
CargosDirector do Museo do Pobo
cronista xeral de Galicia
PremiosPedrón de Ouro
Medalla Castelao
Premio Trasalba
Premio Otero Pedrayo
Premio das Artes e das Letras
S. Martiño de normalización
Antonio Fraguas Fraguas, sinatura.svg
museodopobo.gal
editar datos en Wikidata ]

Antón Fraguas Fraguas,[1] ou Antonio Fraguas Fraguas, nado en Insuela, na parroquia de Loureiro (Cerdedo-Cotobade), o 28 de decembro de 1905 e falecido en Santiago de Compostela o 5 de novembro de 1999, foi un destacado historiador, etnógrafo, antropólogo e xeógrafo galeguista. En 1923 fundou, xunto con outros compañeiros, a Sociedade da Lingua, que tiña como principais obxectivos a defensa da lingua e a elaboración dun dicionario. Foi membro das Irmandades da Fala, do Seminario de Estudos Galegos e catedrático de ensino secundario depurado polo franquismo. Formou parte do Instituto de Estudos Galegos Padre Sarmiento e da Real Academia Galega, foi director e presidente do Museo do Pobo Galego, membro do Consello da Cultura Galega e cronista xeral de Galicia. Dedicouse ao estudo da cultura e do territorio galegos desde distintos eidos, con especial atención e mestría á antropoloxía. A súa figura foi recoñecida en vida co Pedrón de Ouro, a Medalla Castelao, o Premio Trasalba, o Premio Otero Pedrayo, o Premio das Artes e das Letras de Galicia e o Premio San Martiño de normalización lingüística. O 7 de xullo de 2018 a Real Academia Galega, decidiu, en sesión plenaria, que Fraguas sería o escritor homenaxeado o Día das Letras Galegas do ano 2019, coincidindo co vixésimo aniversario do seu pasamento.

Traxectoria[editar | editar a fonte]

Primeiros anos[editar | editar a fonte]

O pequeno Antón coa nai e os tíos.

Naceu no lugar de Insuela, parroquia de Santiago de Loureiro, daquela Concello de Cotobade, o 28 de decembro de 1905. Foi fillo de Manuel Fraguas Rodríguez, un canteiro solteiro que emigrou a Niterói —daquela capital do Estado de Río de Janeiro (Brasil)— pouco antes de nacer o neno, e de Teresa Fraguas Vázquez, filla tamén dun canteiro, nada en Listanco (Armeses, Maside) en 1873, solteira.[2] Foi á escola publica da parroquia, no lugar da Costa.[3] O pai volveu de América en 1912, casou coa nai e recoñeceu o fillo o 7 de agosto dese ano. En 1918 os pais tiñan decidido volver migrar, desta volta todos xuntos, ao Brasil, e que Antón chegase a ser maquinista de tren, oficio que lle ía aprender un curmán do pai. Refusaron da idea pola intervención dun mestre que tiña escola en Famelga, Augasantas, na que o rapaz ingresou, e que vía no neno capacidades para facer maxisterio.[2]

De 1919 a 1924 estudou o bacharelato no Instituto de Pontevedra, onde foi alumno de, entre outros, Daniel Fraga Aguiar, Alfredo de la Iglesia, Ramón Sobrino Buhigas, Alfonso Daniel Rodríguez Castelao e especialmente de Antón Losada Diéguez, que influíu nel e o converteu ao galeguismo.[4] Xa en 1923, con 18 anos, fundou en Pontevedra, xunto con outros compañeiros de estudos entre os que se atopaba Sebastián González García-Paz, a Sociedade da Lingua, co obxectivo de loitar na defensa do galego e publicar un dicionario, que non chegou a saír á luz. A súa primeira oratoria en público foi para presentar o agrarista Joaquín Núñez de Couto, e falou contra dos caciques.[5]

A Universidade e o Seminario de Estudos Galegos[editar | editar a fonte]

Coa muller, unha cuñada e sobriñas.

A partir de 1924 fixo a carreira de Filosofía e Letras na Universidade de Santiago de Compostela. O primeiro ano foi a un preparatorio, onde tiñan tres catedráticos: Ciriaco Pérez Bustamante (Historia), Armando Cotarelo Valledor (Literatura) e Ramón Gallego García (Filosofía).[6] En Santiago de Compostela viviu no número 24 da rúa do Hórreo. Animado por Ramón Martínez López, ingresou nas Irmandades da Fala, presididas por Vicente Risco, e comezou a colaborar co Seminario de Estudos Galegos, no que foi admitido como membro en 1928 cun estudo sobre o castro de Soutolongo (Lalín), nas seccións de Xeografía (dirixida por Ramón Otero Pedrayo), Etnografía e Folclore (dirixida por Risco) e Prehistoria (dirixida por Florentino López Cuevillas).[7][2] Dentro do Seminario, unha bolsa da Junta para Ampliación de Estudios permitiulle participar na catalogación dos castros da zona de Lalín e iniciou o estudo da xeografía histórica de Galicia, dedicándose especialmente ás rías Baixas e ás terras do Concello de Cotobade. Como etnógrafo, comezou co estudo dos costumes ó redor do Entroido. Tamén foi bibliotecario da institución, dedicándose a facer fichas da bibliografía galega, e participou na formación do Museo Etnográfico do Seminario instalado no Colexio de Fonseca. Licenciouse en 1928. En 1929 iniciouse na docencia na Facultade de Xeografía e Historia de Santiago de Compostela, onde exerceu como profesor auxiliar ata 1933.

Foi un dos primeiros en usar o galego na radio ó intervir varias veces na Radio Galega en 1932.[8] O 16 de xullo dese mesmo ano casou en Valga con Teresa Martínez Magariños (1903-1996), coa que nunca chegaría a ter fillos. Foi profesor do instituto da Estrada desde 1933 ata o comezo da guerra civil. En xullo de 1936 apareceu o primeiro e único número da La Voz de Cotobad baixo a súa dirección.[9][10][11]

Represión franquista[editar | editar a fonte]

Foi presentado á alcaldía da Estrada en 1936, en contra do seu criterio,[12] e participou nas campañas a favor do Estatuto de autonomía, ó ser secretario xeral do Partido Galeguista, e tralo Golpe de Estado do 18 de xullo sufriu represión polas súas actitudes galeguistas, sendo depurado do seu posto de traballo.[2] Tras ser detido, ademais, foi obrigado a borrar con sosa cáustica as pintadas a prol do Estatuto.[13] Trasladouse a Santiago de Compostela, onde tivo que traballar no ensino privado, e xunto co crego Ramón Davila García crea a "Academia Menéndez y Pelayo" en 1938 no pazo de Amarante,[a].[12] Durante este tempo traballou na súa tese de doutoramento sobre o Colexio de Fonseca que defendeu en 1948 na Universidade de Madrid, acadando a cualificación de Sobresaínte.[12] Finalmente, en 1950, aproba a oposición a catedrático de ensino secundario de Xeografía e Historia e é destinado a Lugo.[12]

Rehabilitación docente e últimos anos[editar | editar a fonte]

Traslado de Lugo a Santiago, 1959.

O 6 de maio de 1950[14] foi nomeado catedrático de Xeografía e Historia do Instituto Nacional Masculino de Lugo[15] (actual IES Lucus Augusti) ata 1959, no que foi secretario e xefe de estudos, colaborando tamén co Museo Provincial e co Museo Diocesano e Catedralicio. En 1959 pediu traslado a Santiago de Compostela, ao Instituto Nacional de Enseñanza Media Rosalía de Castro no Colexio de San Clemente (actual IES Rosalía de Castro), onde exerceu a docencia e foi xefe de estudos ata a súa xubilación en 1975.

Fraguas foi un dos protagonistas da transformación do Seminario de Estudos Galegos, desmantelado polo réxime de Francisco Franco, no Instituto de Estudos Galegos Padre Sarmiento, constituído en 1944, no que foi bibliotecario, secretario e director da sección de Etnografía e Folclore, publicando as súas investigacións na revista editada polo Instituto, Cuadernos de Estudios Gallegos.[2]

Tamén participou na fundación do Padroado Rosalía de Castro en 1947, integrando a súa xunta de goberno e sendo tesoureiro.[2]

O 19 de abril de 1951 foi nomeado membro numerario da Real Academia Galega, na que ingresou o 8 de maio ocupando a cadeira que deixara Castelao.[16] Foi presentado por Salustiano Portela Pazos, Ramón Otero Pedrayo e Luís Iglesias Iglesias, e o seu discurso de ingreso, Roseiras e paxariños nas cantigas dun serán (Coplas que se cantaban nas ruadas de Loureiro de Cotobade), foi contestado por Otero Pedrayo.[17] Durante uns meses de 1997 foi presidente en funcións da institución.[18]

Álbum de la Caridad, exemplar da Biblioteca Antonio Fraguas Fraguas pertencente ao Museo do Pobo Galego.[19]

En 1955 traballou na biblioteca da Sociedade Económica de Amigos do País de Santiago. En 1963 foi nomeado director do Museo Municipal de Santiago, instalado no convento de San Domingos de Bonaval, que en 1975 pasou a ser denominado Museo do Pobo Galego e do que el foi un dos fundadores.[8] Xaquín Lorenzo era o Presidente da Fundación e, á morte deste en 1989, Fraguas ocupou os cargos de director e presidente.[2]

En 1969 organizou, en colaboración con Xoán Naya Pérez e Ricardo Carballo Calero, unha exposición sobre o traxe galego nos locais do Instituto Padre Sarmiento.[20]

Outros cargos e actividades que desempeñou Fraguas ao longo da súa vida foron, entre outros, a coordinación da sección de Antropoloxía cultural do Consello da Cultura Galega (1983), promotor, membro numerario e bibliotecario da Real Academia Galega de Ciencias,[21] correspondente da Real Academia de la Historia, a Associação dos Arqueólogos Portugueses e a Sociedade Portuguesa de Antropologia e Etnologia. En 1992 o consello da Xunta de Galicia nomeouno cronista xeral de Galicia.[22] En 1994 dooulle ó museo a súa biblioteca particular, composta por uns 20 000 volumes.[18]

Finou por causa dunha doenza cardíaca no Hospital Clínico de Santiago o 5 de novembro de 1999, aos 93 anos de idade. A capela ardente situouse no auditorio do Museo do Pobo Galego, antes de que o seu corpo pasase a repousar ao lado de Aurelio Aguirre e Ramón María del Valle-Inclán, e dende 2012 tamén a carón do seu amigo Isaac Díaz Pardo, no cemiterio de Boisaca.[2][23][24]

Obra[editar | editar a fonte]

Os seus estudos versaron sobre cultura popular, xeografía, arqueoloxía, historia e arte. Fraguas escribiu varios libros, entradas da Gran Enciclopedia Galega Silverio Cañada, numerosos artigos de divulgación en xornais e revistas -especializados ou non-, colaboracións en publicacións conxuntas con outras personalidades da etnografía galega, recensións, conferencias, catálogos de exposicións, pregóns e programas de festa. Velaí unha listaxe non exhaustiva:[25]

Tumba en Boisaca, Santiago de Compostela.
  • "Unha serán na catedral", 1929, A Nosa Terra 261, p. 9-10.
  • "Mámoas do Sabiñao. A anta de Abuime e a necrópole do Monte da Morá", 1930, Arquivos do Seminario de Estudos Galegos.[26]
  • "O Entroido nas terras do Sul de Cotobade", 1930, Nós 77. p. 84-94.[27]
  • "O culto ós mortos", 1931, Nós.[26]
  • "Do folk-lore de Armeses-Listanco", 1931, Nós 96. pp. 221–227.[28]
  • "As lêndas da Fonte Pormás", 1932, Nós 108, pp. 218–221.[29]
  • "Terra de Melide" (catalogación de castros), 1933, Seminario de Estudos Galegos, Santiago.[26]
  • "O pazo", 1933, Universitarios. Revista de la F.U.E. 2, p. 9.[30]
  • "Noite", 1933, Cristal 8. p. 11.
  • "Domingo de ramos na aldea", 1933. Cristal 10. p. 23.
  • "Nos cantamos?", 1935, Logos. Boletín católico mensual 47, p. 95-96.
  • "Juegos infantiles de Loureiro de Cotobad", 1944, BOLETÍN de la Comisión Provincial de Monumentos HISTÓRICOS Y ARTÍSTICOS DE ORENSE, t. XIV, pp. 95-102[26]
  • "El lobo en las tierras de Cotovad", 1945, BOLETÍN de la Comisión Provincial de Monumentos HISTÓRICOS Y ARTÍSTICOS DE ORENSE,t. XV, fasc. II (xullo-decembro), pp. 129-137 (Versión en galego, 2018, Concello de Cerdedo-Cotobade).[26]
  • "Máscaras y sermones de carnaval en Cotobad", 1946, Revista de Dialectología y Tradiciones Populares, Madrid.[26]
  • "Dous romances de Galicia", 1946, Revista de Guimarães.[26]
  • "Una página de la vida académica del Doctor Fontán", 1946, en D. Domingo Fontán y su mapa de Galicia en el primer centenario de su publicación, IPS. p. 119-124.[31][26]
  • "Máscaras y sermones del carnaval en Cotobad", 1946, RDTP t. II, p. 435-457.
  • "Notas de azabachería compostelana", 1946, El Museo de Pontevedra t. IV, p. 61-68.[26]
  • "El Garotiño", Revista de Guimarães, 1946, LVI, nº 3-4, pp. 309-314.[26][32]
  • "Escritos no coleccionados de Rosalia de Castro (VII)", 1946, CEG t. II. p. 477-478.[26]
  • "Contribución al estudio de la Navidad en Galicia", 1947, Revista de Dialectología y Tradiciones Populares t. III. p. 401-446, Madrid.[26][33]
  • "Notas del Folklor de boda en Galicia", 1948, Trabalhos de Estudos de Etnologia Peninsular, Porto.[26]
  • "Contribución al estudio del columpio en Galicia", 1948, Revista Portuguesa de Filologia, v.1, t.II, Coimbra.[26][34]
  • "Colaboradores gallegos de Madoz", 1948, El Museo de Pontevedra.[26]
  • "Fiestas populares de Galicia: fiadeiros", 1949, CEG t. IV. p. 397-427.
  • "Pastor Díaz en el Colegio de Fonseca", 1950, BOLETÍN de la Comisión provincial de Monumentos Históricos y Artísticos de LUGO, t. IV,nº 34, pp. 69-72.[26]
  • "La iglesia de Santa María de Janza", 1951, Museo de Pontevedra.[26]
  • "El Título del Bachiller Pedro de Vitoria, primer catedrático del Estudio", 1951, CEG t. VI, p. 279-282.[26]
  • "Farsas de carnaval en Touro (Coruña)", 1951, CEG t. VI, p. 431-441.[26]
  • "Apuntes para la historia del Hospital de Ribadiso da Ponte", 1951, Lar (Buenos Aires) 213, p. 61-62.
  • "Aportación al estudio de la dote", 1952, Lar (Buenos Aires) 224-225, pp. 63–64.
  • Geografía de Galicia, 1953, Porto y Cía editores.[35][2]
  • "Una impresión del viaje de los Reyes Católicos a Galicia", 1953, BOLETÍN de la Comisión provincial de Monumentos Históricos y Artísticos de LUGO, t. V,nº 37-38, pp. 3-10 .[26]
  • "Apuntes sobre mámoas lucenses", 1953, CEG t. VIII, p. 142-146.[26]
  • "Notas sobre el fuego en Galicia. La Farsa de Dulcinea o la Quema de la Pascua", 1953 en Homenaje a César Morán Bardón. Zephyrus, Salamanca, pp.401-415.[26][36]
  • "Espera en rumbosa puente", 1953, Lar (Buenos Aires) 236-237, p. 16.
  • "Músicos y cantores populares", 1954, Lar (Buenos Aires) 248-250, p. 11-12.
  • "El tizón de Navidad", 1954, Airiños 13, p. 14.
  • "Apuntes para la historia de Primera Enseñanza en el Valle de Quiroga (Lugo)", 1954, BOLETÍN de la Comisión provincial de Monumentos Históricos y Artísticos de LUGO, t. VI,nº 41-44, pp. 8-14.[26]
  • "Grupo dolménico de Monte Orgoso", 1955, III Congreso Nacional de Arqueología (1953), p. 409-410, Zaragoza.[26]
  • "Petroglifos del monte Pedreira, en Carballedo", 1955, III Congreso Nacional de Arqueología, pp. 411–412, Zaragoza.[26]
  • "Los castros de la Tierra de Saviñao" (con Florentino López Cuevillas), 1955, III Congreso Nacional de Arqueología, pp. 411–412, Zaragoza.[26]
  • "El molino de Paula", 1955, Lar (Buenos Aires) 260-262, pp. 35–36.
  • "La Madamita de Castro Pedro", 1955, Vida Gallega 670/4, p. 43.
  • "El Colegio de Santiago Alfeo", 1955, Vida Gallega 671/5, p. 24.
  • "El nacimiento del Miño y sus leyendas", 1955, Vida Gallega 674/8, p. 12.
  • "Recuerdos de Navidad", 1955, Vida Gallega 676/10, p. 16.
  • Historia del Colegio de Fonseca, 1956, anexo XI de Cuadernos de Estudios Gallegos.[26]
  • "Don Gumersindo Laverde y Ruiz, catedrático del Instituto de Lugo", 1956, CEG t. XI, p. 307-312.[26]
  • "La farsa de Casadenaya", 1956, Boletín de la Real Academia Gallega nº 309-320, p. 162-166.[37]
  • "As coplas que se cantaban nas ruadas de Loureiro de Cotobade" (discurso de ingreso na Real Academia Galega, 8 de maio de 1956), A Coruña.[26]
  • "Siempre los caminos", 1956, Lar (Buenos Aires) 272-274, p. 25 e 28.
  • "Motivos del Carballino", 1956, Vida Gallega 716/20, p. 11.
  • Santiago de Compostela, 1957, Temas españoles n.º 332, Publicaciones españolas.[38][26]
  • "Aportaciones al estudio folklórico del castaño, la castaña y el magosto", 1957, Revista de Guimarães.[26]
  • "El funeral por Carlos II en la catedral de Lugo", Boletín de la Comisión P. de M. de Orense.[26]
  • "El aguinaldo de Reyes", 1957, Vida Gallega 718/22, p. 17.
  • "El sermón de Duarria", 1957, Vida Gallega 721/25, p. 18.
  • "La noche de San Juan", 1957, Vida Gallega 723/27, p. 35
  • "Fiesta Real en Lugo", 1957, Vida Gallega 727/ 31, p. 4-5.
  • "El paisaje del Ribero", 1957, Vida Gallega 728/32, p. 4-5.
  • "Costumbres de fin de año", 1957, Vida Gallega 729/33, p. 4.
  • "Tres hombres de la feria", 1957, Lar (Buenos Aires) 284-286, p. 36 e 38.
  • Los colegiales de Fonseca, 1958, anexo XII de Cuadernos de Estudios Gallegos.[26]
  • "Paisaxe e historia nas conversas de D. Ramón Otero Pedrayo", 1958, Homaxe da Galicia Universal, p. 15-17.[26]
  • "Posibilidades del paisaje gallego: El paisaje en el cine", 1958, Vida Gallega 730/34, p. 20-21
  • "El traje tradicional en la artesanía gallega", 1958, Vida Gallega 731/35, p. 12-13.
  • "La perla de la ría", 1958, Vida Gallega 732/36, p. 16-17.
  • "Tradición y recuerdo de la Semana Santa campesina", 1958, Vida Gallega 733/37, p. 22-23.
  • "El libro y la enseñanza", 1958, Vida Gallega 734/38, p. 29
Historia del Colegio de Fonseca, 1956.
  • "El Miño y Orense", 1958, Vida Gallega 735/39, p. 16-17.
  • "De Lugo a Vigo por Lalín", 1958, Vida Gallega 736/40, p. 23
  • "En torno a las rías de Ferrol, Ares y La Coruña", 1958, Vida Gallega 737/41, p. 8-11.
  • "Caminos de Pontevedra", 1958, Vida Gallega 738/42, p. 9-11.
  • "La ronda por la muralla", 1958, Vida Gallega 739/43, p. 8-9.
  • "Algunos dichos del vino", 1958, Vida Gallega 740/44, p. 26-27.
  • "Cementerios campesinos", 1958, Vida Gallega 741/45, p. 26-27.
  • "La mutación del paisaje", 1959, Vida Gallega 742-743/46-47, p. 38-39.
  • "Al comienzo de la Ría", 1959, Vida Gallega 744/48, p. 20-21.
  • "Paisaje de valle y de ribera", 1959, Vida Gallega 745/49, p. 16-17.
  • "De Bayona a Tuy por la Guardia", 1959, Vida Gallega 746/50, p. 7-9.
  • "Hacia el paisaje de las cumbres orensanas", 1959, Vida Gallega 747/51, p. 7-9.
  • "Viejos estudios compostelanos", 1959, Vida Gallega 748/52, p. 24-25.
  • "En torno a la Costa de la Muerte", 1959, Vida Gallega 749/53, p. 15-17.
  • "Fiestas pontevedresas", 1959, Vida Gallega 750/54, p. 16-17.
  • "Sobre el recuerdo lucense", 1959, Vida Gallega 751/55, p. 19-20.
Eu traballei sempre por e para Galicia. Unhas veces acertei, outras non; pero en todo canto levo feito puxen sempre toda a miña ilusión, todo o pouco que sei, sen esperar nunca nada a cambio.
—Antón Fraguas
  • "Tierras de Portugal", 1959, Vida Gallega 752-753/ 56-57, p. 42-43.
  • "El conde de Covelo", 1959, Lar (Buenos Aires) 302, p. 17-18.
  • "Apuntes sobre la iglesia de Santiago de Loureiro", 1960, Boletín de la Comisión P. de M. de Orense.[26]
  • "Notas entorno al maíz", 1960, Actas do Colóquio de Estudos Etnograficos Dr. José Leite de Vasconcelos, Porto.[26]
  • "La antigua casa de la Carnicería en Santiago", 1960, CEG t. XV, 47, p. 349-352.[26]
  • "La virgen en el cancionero popular gallego", 1960, El Museo de Pontevedra XIV, p. 67-88.[26]
  • "Predicción del tiempo y cosechas en el saber popular", 1960, Vida Gallega 754/58. p. 21-22.
  • "El litoral lucense", 1960, Vida Gallega 757/61. p. 4-5.
  • "De Orense a Viana por Verín y la Gudiña", 1960, Vida Gallega 758/62. p. 9-11.
  • "Arte en Compostela: Mª del C. Mariño Taboada", 1960, Vida Gallega 758/62. p. 42.
  • "En el noroeste galaico", 1960, Vida Gallega 760/64. p. 20-21.
  • "Arte en Compostela: Exposición de pintura", 1960, Vida Gallega 760/64. p. 61.
  • "Arte en Compostela: exposición Suárez Ferreiro…", 1960, Vida Gallega 761/65. p. 15.
  • "Arte en Compostela: Fernández Sánchez…", 1960, Vida Gallega 762-763/66-67. p. 5.
  • "La pintura en los museos y colecciones particulares", 1960, Vida Gallega 764-765/68-69. p. 11.
  • "El crucero de Barreiros", 1960, Lar (Buenos Aires) 304, p. 37-38.
  • "Notas sobre el recibimiento del Arzobispo Don Maximiliano de Austria", 1961, Compostellanum v. VI, nº 2, p. 333/157-343/167.[26]
Aportacións ó cancioneiro de Cotobade, 1985.
  • "Arte en Compostela: Gonzalo R. de la Cuesta…", 1961, Vida Gallega 766/70, p. 61.
  • "Arte en Compostela: Roberto González del Blanco…", 1961, Vida Gallega 768/72, p. 13-15.
  • "Los antiguos gremios del mar", 1961, Vida Gallega 771-772/75-76, p. 23-25 e 28.
  • "Arte en Compostela: Antonio Moragón…", 1961, Vida Gallega 771-772/75-76, p. 109.
  • "Castros de la comarca lucense", 1962, Cuadernos de Estudios Gallegos t. XVII, p. 307-328.[26]
  • "Restos dolménicos próximos a la ciudad de Lugo", 1962, Homenaxe ó profesor Cayetano de Mergelina, Murcia.[26]
  • "Decir de historiadores", 1963, El Eco Franciscano 1383, p. 327-331.
  • "Aportación al estudio del Teatro Popular en Galicia. La farsa de Ribadulla", 1963, Actas do I Congresso de Etnologia e Folklore, Braga, Lisboa.[26]
  • "Tres temas relacionados con Santiago en el Congreso Etnográfico de Santo Tirso (Portugal)", 1963, Compostellanum, Santiago.[26]
  • "Sangüesa y la peregrinación a Compostela", 1964, Compostellanum v. IX, nº 2. p. 329-330/161-162.[26]
  • "Algunos dichos y creencias acerca de los animales", 1965, Actas do Congresso Internacional de Etnografía, 1963. v. III, p. 231-253.[26]
  • "Influencia de la emigración al Brasil en tierras de Galicia", 1965, Actas do V Coloquio Internacional de Estudos Luso-Brasileiros v. I, p. 5-15.[26]
  • "Origen de la Universidad compostelana", 1965, Dios lo quiere 109, Vitoria, p. 7-9.
  • "El milagro del ahorcado", 1966, Revista de Etnografia, Porto.[26]
  • "Manuel Murgía en Valladolid", 1966, Abrente (Valladolid), p. 37.
  • "Emoción y recuerdo de la Ribera Sagrada", 1967, XIII Centenário S. Frutuoso, Braga.[26]
  • "Emplazamiento de ferias en Galicia a fines del siglo XVIII", 1968, CEG t. XXIII, p. 200-223.[26]
  • "Notas sobre el paso de los franceses por Lugo", 1968, Cuadernos de Estudios Gallegos t. XXIII, p. 337-346.[26]
  • "Sebastián González García-Paz: Notas da súa vida e do seu tempo", 1968, Grial 21, p. 334-357.[26]
  • "Notas de artistas en tierras lucenses", 1969, Cuadernos de Estudios Gallegos t. XXIV, p. 110-125.[26]
  • "Algunos seres fantásticos de nuestra Tierra", 1969, Revista de Etnografia, Porto.[26]
  • "Don Paulino Pedret Casado", 1970, Cuadernos de Estudios Gallegos t. XXV, p. 5-19.[26]
  • "Derechos de paso por el puente de Rábade", 1970, Cuadernos de Estudios Gallegos t. XXV, p. 245-253.[26]
  • "Santiago y su tierra en el catastro del Marqués de la Ensenada", 1970, CEG t. XXV, p. 299-310.[26]
  • "Lembranza de unha xeneración", 1970, Cincuentenario Nós, p. 37-38.[26]
  • "Aquilino Iglesias Alvariño", 1970, Boletín de la Real Academia Gallega nº 352, p. 454-460.[37]
  • "La Puerta Santa de la catedral de Santiago", 1970, Revista de Etnografía, Porto.[26]
Romarías e santuarios, Biblioteca Básica da Cultura Galega, Galaxia.[39]
  • "Un silbato de piedra y otros objetos", 1971, Cuadernos de Estudios Gallegos.[26]
  • "Notas del Padre Sarmiento", 1972, Cuadernos de Estudios Gallegos.[26]
  • La Galicia insólita, 1973, Librigal.[26]
  • Lugo, Editorial de los Bibliófilos Gallegos, 1974.[26]
  • "La sociedad Amigos del Arte de Santiago de Compostela", 1974, Abrente (Santiago de Compostela) 6, p. 39-61.[40]
  • "A Exposición", 1974 En Instituto Padre Sarmiento de Estudios Gallegos. Exposición (27ª. 1973. Santiago de Compostela). Seminario de Estudos Galegos : (1923-1973) : cincuentenario da súa creación : 27ª exposición, Santiago de Compostela, julio de 1973, Santiago de Compostela : Instituto Padre Sarmiento de Estudios Gallegos pp 19-28 [41] [26]
  • "La Condesa de Pardo Bazán y el folklore", 1975, Instituto J. Cornide de Estudios Coruñeses.[26]
  • "Preocupación polo tempo e os astros na creencia popular", 1975, Boletín Auriense.[26]
  • "Castelao en Cotobade", 1975, Boletín de la Real Academia Gallega nº 357, p. 54-59.[37]
  • "La vida colegial compostelana. Los hombres y las instituciones", 1975, El Liceo Franciscano, Santiago.[26]
  • "La Villa y la Tierra de Padrón en el Catastro de Ensenada", 1975, Cuadernos de Estudios Gallegos.[26]
  • Santiago de Compostela, 1976, Publicaciones Españolas, 2ª ed., Madrid.[26]
  • "Literatura popular en torno al casamiento, embarazo y parto", 1976, Revista de Dialectología y Tradiciones populares, Madrid.[26]
  • "Lembrando a Paulino Pedret Casado", 1977, Boletín de la Real Academia Gallega nº 359, p. 321-334.[37]
  • "A xeografía no Seminario de Estudos Galegos", 1978, Testemuñas e perspectivas en homenaxe ao Seminario de Estudos Galegos, Santiago.[26]
  • "Geografía de un lugar", 1978, Homenaxe a Otero Pedrayo, Santiago.[26]
  • "Algunas creencias sobre el mar", 1978, Boletín da Biblioteca P. Municipal de Matosinhos.[26]
  • Manuel Murguía, 1979, Colección "Hombres que hicieron Galicia", Banco del Noroeste.[26][42]
  • "Algunas cantigas del mar", 1979, Boletín da Biblioteca P. Municipal de Matosinhos.[26]
  • "Unha sociedade agraria", 1979, Revista de Estudios Agrarios.[26]
  • "El siglo XIX", 1980, en La Universidad de Santiago.[26]
  • "Galicia. A terra e o mar: A xeografía", 1980, Historia de Galicia, I, Barcelona.[26]
  • "Literatura oral en Galicia", 1980, Evolución cultural de Galicia: ciclo de conferencias, CAV.[43][26]
  • "O M.I. Sr. Dr. Salustiano Portela Pazos", 1980, Boletín de la Real Academia Gallega nº 360, p. 490-496.[37]
  • "D. Roberto González del Blanco: apuntes sobre su vida y obra", 1981, Homenaxe a pintores composteláns, A Coruña.[26]
  • "Homes de letras da Ría de Arousa", 1982, Ría de Arousa, Santiago.[26]
  • "A emoción da banda popular", 1983, Homenaxe ás bandas, Santiago.[26]
  • "El santuario de la Peregrina en Compostela", 1983, El Museo de Pontevedra.[26]
  • "A 'Pena Cadeira' e dúas pedras máis", 1983, Brigantium, A Coruña.[26]
  • "Antropología", 1984, Galicia Eterna, II, Barcelona.[26]
  • Aportacións ó cancioneiro de Cotobade, 1985, Fundación Otero Pedrayo.[44]
  • El traje gallego, 1985, Fundación Pedro Barrié de la Maza.[45]
  • Aquilino Iglesia Alvariño: vida e obra, 1986, Real Academia Galega, A Coruña.[26]
  • Real Sociedad Económica de Amigos del País de Santiago. Primera época, 1784-1813-1821, 1986, Real Sociedad Económica de Amigos del País, Santiago.[26]
  • "Fole nos cernes de Galicia", 1986, Os escritores lucenses arredor de Fole, Lugo.[26]
  • "Las costumbres populares gallegas en la literatura de Rosalía", 1986, Cursos superiores de verano en Galicia, Fundación A. Brañas, Santiago.[26]
  • "As almas do Purgatorio", 1986, Encrucillada, Vigo.[26]
  • "El proceso histórico de España y Galicia en el período de elaboración del Estatuto del 36", 1987, Cursos superiores de verano en Galicia, Fundación A. Brañas, Santiago.[26]
  • "El culto a las Ánimas en Loureiro de Cotobade", 1987, Gallaecia, Santiago.[26]
  • Romarías e santuarios, 1988, Biblioteca Básica da Cultura Galega, Galaxia.[39]
  • "O teatro en Santiago", 1988, Teatro Principal, Santiago.[26]
  • "Castelao e o Seminario de Estudos Galegos", 1989, 'Actas Congreso Castelao, Santiago.[26]
  • Celso Emilio Ferreiro, 1989, Real Academia Galega.[26]
  • "O río Miño: realidade, lenda e literatura", 1989, Conferencias sobre el río Miño, Ourense.[26]
  • "Don Antonio Couceiro Freijomil: o historiador", 1990, Homenaje al polígrafo eumés Don Antonio Couceiro Freijomil, A Coruña.[26]
  • "Sinodales de Tuy": notas antropolóxicas", 1990, Gallaecia 1º Congreso, A Guarda, 1988, Pontevedra.[26]
  • "Don Ramón Otero Pedrayo: notas dun lector", 1990, Simposio Internacional de Antropoloxía. Centenario de Otero Pedrayo, Santiago, 1988, Santiago.[26]
  • "A Sociedade Económica informa da emigración", 1990, Memoria anual de la Real Sociedad Económica de Amigos del País (1988-1989), Santiago.[26]
  • "Galicia", 1991, El auto religioso en España, Madrid.[26]
  • Galicia máxica, 1992, Biblioteca 114 nº 49, El Correo Gallego, Editorial Compostela.[26]
  • "A repoboación forestal dende a Edade Media", 1992, Especies frondosas en la repoblación de Galicia, Lugo.[26]
  • La antigua y la Nueva Galicia: Caminos del mundo (con J. R. Álvarez), 1992, Cámara Nacional de Comercio de Guadalajara, México.[26]
  • "O cambio familiar", 1992, I Congreso Internacional da Cultura Galega, 1990, Santiago.[26]
  • "O que eu sabía das serpes", 1992, Boletín Auriense.[26]
  • Carnaval e outras festas, 1992, El Correo Gallego, Santiago.[26]
  • Romarías e santuarios, 1992, Diario 16, 3ª ed., Vigo.[26]
  • La Puerta Santa, 1993, Ediciós do Castro, Sada.[26]
  • O conto de Serafín. O santuario da Franqueira, 1993, Contos do Castromil, 27, Santiago.[26]
  • "Dende o ano 1931 deica hoxe", 1993, Rolda de Amigos derredor de Francisco Fernández del Riego, Sada.[26]
  • "Desde o Antroido á Pascua: vida e costumes a comenzos de século", 1993, Homenagem a J. R. dos Santos Júnior, (1989), II, Lisboa.[26]
  • "Alberto Vieira Braga: ilustre antropólogo", 1993, Revista de Guimarães, 103, pp.33-43.[26][46]
  • "Variantes de algúns contos", 1993, Revista de Guimarães, 103, pp. 129-140.[26][47]
  • Santiago de Compostela, 1993 (reed.), Consorcio de Santiago, Santiago.[26]
  • Do Entroido, 1994, Museo do Pobo Galego, Alicerces 6, Santiago.[c][26]
  • "Don Fermín Bouza-Brey Trillo de Figueroa", 1994, Simposio Internacional de Antropoloxía: In memoriam Fermín Bouza-Brey, 1992, Santiago.[26]
  • A festa popular en Galicia, 1995, Publicacións do Seminario de Estudos Galegos, Ediciós do Castro, Sada.[48][26]
  • O Colexio de Fonseca, 1995, ed. en galego, Consorcio de Santiago - Instituto P. Sarmiento de Estudios Gallegos - Universidade de Santiago.[26]
  • Romarías e santuarios, 1995, Galaxia, ed. nova, Vigo.[26]
  • "Peregrinaxe a Santiago e as romarías de Galicia: Lendas e tradicións", 1995, Romarías e peregrinacións: actas do Simposio de Antropoloxía, 1993, Santiago.[26]
  • "Do cancioneiro á mesa posta", 1995, Ciencia y Humanismo en la Alimentación, Santiago.[26]
  • "O cancioneiro popular nas Rías Baixas", 1995, Las Rías Bajas y el Arco Atlántico: cursos de conferencias, Pontevedra.[26]
  • "O pantalón chamado cirolas", 1995, Raigame, Ourense.[26]
  • "Notas del Padre Sarmiento", 1995 (reed.), Estudos adicados a Fr. Martín Sarmiento, Santiago.[26]
  • "Leyendas y tradiciones del Camino de Santiago", 1995, Congreso de Reales Sociedades Económicas de Amigos del País, Santiago, 1993, Santiago, 1995.[26]
  • "Hevia no seu labor artístico = Hevia en su labor artístico", 1995, Segundo Hevia: os camiños de Santiago en Iberia: acuarelas… Santiago, 1995.[26]
  • As cousas de Antonio de Insuela, 1996, Colección de autores 3, El Correo Gallego / Caja de Madrid.[49][26]
  • A festa popular en Galicia, 1996 (reed.), Ed. do Castro, Sada.[26]
  • "A mitoloxía da auga", 1996, As augas de Galicia, Santiago.[26]
  • "Insuela, un lugar antigo e os nomes da parroquia", 1996, Humanitas: estudios en homenaxe ó prof. Dr. Carlos Alonso del Real, Santiago.[26]
  • "Peixeiros, peixe e peixeiras", 1996, La pesca en Galicia: presente y futuro. Curso de conferencias, 1995, Real Academia Galega de Ciencias.[26]
  • "Lembranza de Don Xaquín Lorenzo Fernández", 1996, Tecnoloxía tradicional: dimensión patrimonial e valoración antropolóxica: Simposio Internacional. In memoriam Xaquín Lorenzo, Ourense, 1994, Santiago.[26]
  • "O folclore na obra de Sarmiento", 1997, O Padre Sarmiento e o seu tempo: Actas do congreso, Santiago, 1995, Santiago.[26]
  • "O muíño nas terras do sul de Cotobade", 1997, Iª Jornadas nacionales sobre molinología, 1995, Santiago.[26]
  • "O traxe tradicional", 1997, Galicia Antropoloxía, XXV, A Coruña.[26]
  • Cancioneiro de Cotobade, 1998 (reed.), Ed. do Castro, Sada.[26]
  • "Festa equinoccial", 1998, 23 letras para un pais, O Correo Galego, p. 29-32.[26]
Busto feito por Camilo Seira, na avda. de Antón Fraguas, en Compostela.
  • "Lembrando a Manuel Fabeiro", 1998, Día das letras galegas, Sociedad Liceo, Grupo filatélico, p. 13-14.
  • "Don Xosé Fernando Filgueira Valverde", 1998, Antropoloxía mariñeira, CCG, p. 13-14.[d][26]
  • "Lenda e poesía popular nas nosas rías, no noso mar", 1998, Antropoloxía mariñeira, CCG, p. 335-348.[d][26]
  • "Antropólogos de comenzos de século…", 1998, El Museo de Pontevedra t. LII, p. 135-162.
  • "Ángel Ilarri un amante de Vigo e do seu mar", 1998, Castrelos 11, p. 13-14.
  • "Terra de Montes e terras veciñas", 1998, Cotaredo 1, Forcarei. p. 8-10.[50]
  • "Recuerdo del molino y moler: algo de las “muiñadas” de Antonio de Insuela", 1998, Molinum 1, p. 5-7.
  • "Laudatio de Castelao", 1999 (reed.), Presenza de Castelao na Academia, RAG, p. 29-31.[51]
  • "As festas populares", 1999, en Circular polo Saviñao, Círculo Saviañao, p. 171-177.[26]
  • "As augas misteriosas", 1999, en Las aguas de la Provincia de Ourense, p. 115-126, RAGC.[26]
  • "O lugar e a casa onde nacín", 1999, Grial 144, p. 621-629.[52][26]
  • "Manuel Vázquez Seijas", 2000, Boletín da Real Academia Galega nº 361, p. 288-289.[37]
  • "Xaquín Lorenzo Fernández", 2000, Boletín da Real Academia Galega nº 361, p. 297-299.[37]
  • Polas catro témporas : colaboracións en "La Voz de Galicia" e "O Correo Galego" : (1992-1999), 2006, editores Xosé López, Rosa Aneiros, Daniel Salgado, Consello da Cultura Galega, Colección Base Consello da Cultura Galega, Santiago de Compostela.[41]
  • Do tempo e dos astros, 2018, Galaxia. Inclúe: "O culto aos mortos" (1931) e "Preocupación polo tempo e os astros na crenza popular" (1975).[53]

Recoñecementos[editar | editar a fonte]

Inauguración dunha placa en memoria de Fraguas, na súa casa natal.[54]

Foi nomeado Pontevedrés do ano en 1973. En 1984 concedéronlle o Pedrón de Ouro, a Insignia de Ouro do Museo do Pobo Galego[18] e a Medalla Castelao da Xunta. Recibiu o Premio Trasalba da Fundación Otero Pedrayo en 1985.[55] Foi Premio Otero Pedrayo das deputacións provinciais en 1992,[56] ano en que tamén foi nomeado cronista xeral de Galicia.[e][22] Déronlle o Premio das Artes e das Letras de Galicia en maio de 1995.[57] En 1989 foi nomeado fillo adoptivo de Santiago de Compostela e en 1996 obtivo o Premio San Martiño de normalización lingüística do Concello da Estrada. E a sección de Antropoloxía Cultural do Consello da Cultura Galega organiza en 1995, na súa honra, o Simposio Internacional Medicina popular. Antropoloxía da Saúde.[2]

Trala súa morte, creouse a Fundación Antonio Fraguas no Museo do Pobo Galego, clasificada como de interese cultural e declarada de interese galego,[58][59] co obxecto de “proxectar, conservar e dinamizar o patrimonio que Fraguas e toda a xeración por el representada crearon e rescataron para a conservación futura da memoria de Galicia”. Así mesmo, a Deputación Provincial da Coruña convocou na súa memoria o "Certame de artesanía Antonio Fraguas Fraguas".[60]

Leva o seu nome o "IES Antonio Fraguas" de Santiago de Compostela[61] e un centro municipal de formación do concello de Carral,[62] así como rúas en varias cidades e vilas como Santiago, Lugo e Melide.[2]

En 2017 foi candidato a ser a figura homenaxeada no Día das Letras Galegas correspondente ao ano 2018, canda Ricardo Carballo Calero, Plácido Castro, Eusebio Lorenzo Baleirón e María Victoria Moreno,[63] que foi a finalmente escollida. O 7 de xullo de 2018 os membros do plenario da Real Academia Galega escollérono para ser a figura homenaxeada do ano 2019.[64] As candidaturas finalistas foron a de Fraguas —defendida por Pegerto Saavedra, Andrés Torres Queiruga, Salvador García-Bodaño e Francisco Díaz-Fierros—, que levou 16 votos a favor e, de novo, a de Ricardo Carballo Calero, que tivo oito (houbo unha abstención).[65][66]

En 2018-2019 o concello de Cerdedo-Cotobade organizou actos en recoñecemento da súa persoa durante ano e medio, ata o vixésimo aniversario da súa morte.[67]

Galería de imaxes[editar | editar a fonte]

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Edificio no que despois estarían os xulgados e hoxe alberga o Consello Económico e Social de Galicia.
  2. Foi nas Ruínas de San Domingos, en Pontevedra. Véxase o reverso manuscrito por Fermín Bouza-Brey en 1955.
  3. Versión en galego de tres traballos xa publicados anteriormente en castelán.
  4. 4,0 4,1 En Antropoloxía mariñeira. Simposio Internacional de Antropoloxía. In memoriam Xosé Filgueira Valverde, Pontevedra.
  5. "Como distinción e recompensa ós méritos singulares […] pola súa destacada actividade e servicio (sic) en beneficio dos intereses da investigación da historia de Galicia."
Referencias
  1. Fernández Freixanes, Víctor. "O ano que comeza será…". RAG. Antonio ou Antón, que das dúas maneiras aparece nomeado, formas propias do galego, aínda que el preferise case sempre a primeira 
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 González Pérez: Figuras homenaxeadas RAG.
  3. González Pérez 1998, p. 7.
  4. González Pérez 1998, p. 9-10.
  5. Latas 1995, p. 497/55.
  6. Latas 1995, p. 496/54.
  7. Lorenzo Vázquez 2000, p. 316.
  8. 8,0 8,1 Unidade didáctica Antonio Fraguas. Museo do Pobo Galego
  9. "Voz de Cotobad, La". Gran Enciclopedia Galega (DVD). El Progreso. 2005. ISBN 84-87804-88-8. 
  10. Santos Gayoso, E. (1990). Historia de la Prensa Gallega 1800-1986. Ediciós do Castro. ISBN 84-7492-489-8. 
  11. Vilavedra, D., ed. (1997). Diccionario da Literatura Galega. Publicacións Periódicas II. Galaxia. pp. 494–495. ISBN 84-8288-137-X. 
  12. 12,0 12,1 12,2 12,3 Antonio Fraguas Fraguas (1905-1999) Un home que traballou sempre por e para Galicia. Ofrenda no seu centenario. Museo do Pobo Galego. 2006. p. 58. 
  13. Antón Fraguas na páxina web Nomes e Voces.
  14. "O. de 18/4/1950 por la que se nombran… Catedráticos numerarios de «Geografía e Historia» de Institutos Nacionales de Enseñanza Media" (PDF). BOE (en castelán). 6/5/1950. 
  15. Prado 2011, p. 149-162.
  16. "Membros da Academia. De número". RAG. 
  17. "As coplas que se cantaban nas ruadas de Loureiro e Cotobade" con resposta de Otero Pedrayo.
  18. 18,0 18,1 18,2 "Antonio Fraguas Fraguas: A figura" Museo do Pobo Galego.
  19. Album de la Caridad. Juegos Florales de La Coruña en 1861, seguido de un mosaico poético de nuestros vates gallegos contempornáneos Galiciana. Biblioteca de Galicia.
  20. González Pérez 1998, p. 58.
  21. "A institución. Historia". Real Academia Galega de Ciencias. 
  22. 22,0 22,1 Decreto 9/1992, polo que se nomea a Antonio Fraguas Fraguas cronista xeral de Galicia DOG n.º 19 de 29/1/1992.
  23. Hermida, X. (6/11/1999). "Necrológicas: Antón Fraguas, cronista oficial de Galicia". El País (en castelán). 
  24. Ballesteros, Á. (6/11/2017). "Fallece Antón Fraguas, el último de la Xeración Nós. El etnógrafo murió en 1999 en Santiago a los 93 años". La Voz de Galicia (en castelán). 
  25. Méndez García 2006, p. 256-267.
  26. 26,000 26,001 26,002 26,003 26,004 26,005 26,006 26,007 26,008 26,009 26,010 26,011 26,012 26,013 26,014 26,015 26,016 26,017 26,018 26,019 26,020 26,021 26,022 26,023 26,024 26,025 26,026 26,027 26,028 26,029 26,030 26,031 26,032 26,033 26,034 26,035 26,036 26,037 26,038 26,039 26,040 26,041 26,042 26,043 26,044 26,045 26,046 26,047 26,048 26,049 26,050 26,051 26,052 26,053 26,054 26,055 26,056 26,057 26,058 26,059 26,060 26,061 26,062 26,063 26,064 26,065 26,066 26,067 26,068 26,069 26,070 26,071 26,072 26,073 26,074 26,075 26,076 26,077 26,078 26,079 26,080 26,081 26,082 26,083 26,084 26,085 26,086 26,087 26,088 26,089 26,090 26,091 26,092 26,093 26,094 26,095 26,096 26,097 26,098 26,099 26,100 26,101 26,102 26,103 26,104 26,105 26,106 26,107 26,108 26,109 26,110 26,111 26,112 26,113 26,114 26,115 26,116 26,117 26,118 26,119 26,120 26,121 26,122 26,123 26,124 26,125 26,126 26,127 26,128 26,129 26,130 26,131 26,132 26,133 26,134 26,135 26,136 26,137 26,138 26,139 26,140 26,141 Real Academia Galega (ed.). "Libros, folletos, relatorios, homenaxes e artigos en revistas especializadas". Consultado o 10 de abril de 2019. 
  27. "O Entroido nas terras do Sul de Cotobade" en Galiciana.
  28. "Do folk-lore de Armeses-Listanco" en Galiciana.
  29. "As lêndas da Fonte Pormás" en Galiciana.
  30. Nos 1 e 2 de Universitarios facsímiles, na Cervantes virtual.
  31. D. Domingo Fontán y su mapa de Galicia imaxe da portada.
  32. Loureiro Lamas, Celso (1991). "Rescate etnográfico y estrategias de animación sociocultural sobre juegos tradicionales de Galicia". Cuadernos de etnología y etnografía de Navarra (nº 57): 57. 
  33. "Contribución al estudio de la Navidad en Galicia". Galiciana. 
  34. Contribución al estudio del columpio en Galicia. Galiciana. 
  35. Geografía de Galicia imaxe da portada.
  36. "Notas sobre el fuego en Galicia". Galiciana. 
  37. 37,0 37,1 37,2 37,3 37,4 37,5 37,6 Artigos de A. Fraguas Boletín da RAG.
  38. Santiago de Compostela imaxe da portada.
  39. 39,0 39,1 Romarías e santuarios en Google Books. Despois publicado en castelán e con fotografías de Vítor Vaqueiro: Romerías y Santuarios de Galicia 2004. Galaxia. ISBN 84-8288-704-1.
  40. "La sociedad Amigos del Arte de Santiago de Compostela"
  41. 41,0 41,1 "Antón Fraguas: Compromiso co saber popular" (PDF). Novas Penzol (Fundación Penzol) (20). xaneiro de 2019. Arquivado (PDF) dende o orixinal o |url-arquivo= require |data-arquivo= (Axuda). 
  42. Índice do libro Manuel Murguía (1979)
  43. En Evolución cultural de Galicia imaxe da portada.
  44. "Anuncian la reedición del "Cancioneiro de Cotobade" de Antonio Fraguas". Faro de Vigo (en castelán). 6/12/2018. 
  45. Fundación Barrié (ed.). "Ficha do libro". Consultado o 10 de abril de 2019. 
  46. Fraguas, Antonio Fraguas (1993). "Alberto Vieira Braga, ilustre antropólog". Revista de Guimaraes (103): 33–43. ISSN 0871-0759. 
  47. Fraguas, Antonio Fraguas (1993). "Variantes de alguns contos". Revista de Guimaraes (103): 129–140. ISSN 0871-0759. 
  48. A festa popular en Galicia imaxe da portada.
  49. As cousas de Antonio de Insuela imaxe da portada.
  50. Revista Cotaredo, n.º 1, 1998 en tabeirosmontes.com
  51. Presenza de Castelao na Academia: textos inéditos e outras páxinas
  52. "O lugar e a casa onde nacín" en Grial 144 (vía Google Books).
  53. Do tempo e dos astros na páxina web da editorial.
  54. "Cultura participa na homenaxe inaugural da programación das Letras Galegas 2019 en Cotobade, vila natal de Antonio Fraguas". C. de Cultura e Turismo, Xunta de Galicia. 13/1/2019. 
  55. "Premio Trasalba. Relación de premios". Fundación Otero Pedrayo. 
  56. Premios Otero Pedrayo. Personalidades e entidades premiadas
  57. Hermida, Xosé (18/5/1995). "El antropólogo Antón Fraguas, premio de las Artes y las Letras de Galicia". El País (en castelán). 
  58. "Orde do 7 de setembro de 1999 pola que se clasifica como de interese cultural a Fundación Antonio Fraguas Fraguas" DOG.
  59. "Orde do 18 de outubro de 1999 pola que se declara de interese galego a Fundación Antonio Fraguas Fraguas…" DOG.
  60. "Certame de artesanía Antonio Fraguas Fraguas" Deputación da Coruña.
  61. "IES Antonio Fraguas". Consellería de Educación, Universidade e Formación Profesional. 
  62. Consellería de Economía, Emprego e Industria. Concello de Carral, datos do CF Antón Fraguas
  63. "A RAG elixe o sábado a figura literaria que protagonizará…". RAG. 13/6/2017. 
  64. "O Día das Letras Galegas de 2019 estará dedicado a Antón Fraguas". Real Academia Galega. 7/7/2018. 
  65. "A Academia elixe o 7 de xullo a figura que será homenaxeada o Día das Letras de 2019". RAG. 26/6/2018. 
  66. "Antón Fraguas será a figura das Letras Galegas homenaxeada en 2019". Diario de Pontevedra. 7/7/2018. 
  67. "Cerdedo-Cotobade recorda a Antonio Fraguas no vixésimo aniversario do seu pasamento". Pontevedra Viva. 20/4/2018. 

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]

Bugallo, Ánxela (2006). "Presentación". Antonio Fraguas…. 
Díaz Pardo, Isaac (2006). "Presentación". Antonio Fraguas…. 
Martínez Cimadevila, José-Carlos (2006). "Presentación". Antonio Fraguas…. 
"Limiar dos editores". Antonio Fraguas…. 2006. 
Fernández del Riego, Francisco (2006). "O galeguista de Cotobade". Antonio Fraguas…. 
González Pérez, C. (2006). "Vida e obra". Antonio Fraguas…. 
González Reboredo, X. M. (2006). "O etnógrafo Antonio Fraguas". Antonio Fraguas…. 
Eiras, A. (2006). "O profesor Antonio Fraguas e as súas achegas…". Antonio Fraguas…. 
Guitián, Lois (2006). "A xeografía na obra de don Antonio Fraguas". Antonio Fraguas…. 
Enríquez, M.ª X. (2006). "Don Antonio Fraguas: unha vida dedicada…". Antonio Fraguas…. 
Beramendi González, Justo (2006). "O soldado fiel". Antonio Fraguas…. 
García, Carlos (2006). "Na rodeira do Seminario de Estudos Galegos". Antonio Fraguas…. 
Fernández, María-Xosé (2006). "Os doce mil fillos de don Antonio". Antonio Fraguas…. 
Precedo, M. X. (2006). "A relixiosidade de don Antón Fraguas". Antonio Fraguas…. 
Méndez García, Rosa Mª (2006). "Bibliografía". Antonio Fraguas…. 

 

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Multimedia externa
Imaxes
No Simposio Internacional de Antropoloxía de 1992
Vídeos
Secretaría Xeral da Emigración Xunta de Galicia.

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]

Predecesor:
 Emilio González López 
 Cronista xeral de Galicia 
1992 - 1999
Sucesor:
Antonio Eiras Roel