O demo na cultura popular galega

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Artigo principal: Demo.

O que segue recolle diversa información sobre a pegada do demo na cultura popular e na literatura oral galegas, recollida de diferentes traballos etnográficos –xerais a toda Galicia ou localizados nun ámbito xeográfico máis concreto-, dicionarios, refraneiros, cantigueiros etc.

Inclúense aquí as referencias que se refiren ó demo como tal e ás súas diferentes manifestacións (diaño, trasgo, etc.) e tamén ó inferno.

Léxico[editar | editar a fonte]

  • Demo: ovo da raia [1].
  • Demo: cangrexo pequeno e brando [1].
  • Cabalo do demo: cabaliño de mar (Hippocampus sp) [2].
  • Cabalo do demo: barbantesa [3].
  • Cogombro do demo: planta, Ecballium elaterium [4].
  • Figueira do demo, herba do demo, e tamén herba do inferno e figueira do inferno: estramonio (Datura stramonium).
    • Merda do demo
    • Picos do demo [5].
  • Gaiteiro do demo: cabaliño do demo [6].
  • Man do demo: francada, ferramenta para pescar centolas [7].
  • Mordisco do demo: planta (Succisa pratensis) [4].
  • Pan do demo: denominación común de cogomelos velenosos (e, ás veces, por extensión, de calquera cogomelo, dada a tradicional micofobia galega).
  • Peixe do diaño: peixe, especie de gobio [8].
  • Velas do diaño: planta, herba das anadas (Arum italicum) [4].

Locucións[editar | editar a fonte]

  • Adeprender co demo: dise de quen parece que só aprende e só quere aprender cousas malas [9].
  • ¡Agora verás ó demo!: exclamación que se lanza cando se presume quje vai acontecer algo desagradable ou prexudicial [9].
  • ¡Aí anda o diaño!: dise cando calquera asunto se torce e complica como afectado por enredos ou manexos ocultos [10].
  • Aí está o demo: velaí o principal inconveniente, a maior dificultade [9].
  • Aí será o demo: indica onde se sospeita que haberá maior risco ou perigo [9].
  • Anda feito un demo: aplícase a quen está de mal humor, como levada dos demos [9].
  • Anda o demo na casa: dise cando na casa só hai liortas e disensións entre os membros da familia [9].
  • Andar o demo ceibo, andar o demo solto: acontecer feitos adversos de forma imprevista; haber enfrontamentos entre a xente [9][11].
  • Andar o demo no lugar: dise cando os veciños dunha aldea están frecuentemente enfrontados [9].
  • Ándalle o demo no corpo: dise da persoa que está habitualmente enferma sen saber de qué; tamén dun rapaz moi travieso [12].
  • Andar unha cousa polas mans do demo: andar as cousas de mal en peor, que non hai forma de sacalas adiante [9].
  • Armarse unha de tódolos demos: producirse un problema grave e moi complicado [9].
  • ¡Arre demo!: expresión de sorpresa ou asombro; tamén expresa queixa pola acumulación de cousas ou problemas que molestas ou incomodan [9].
  • Arrenegado sexa o demo!: expresión para desexar que algo non suceda nunca, ou cando sucedeu algo que non se desexaba [11].
  • ¡Arrenégote, demo!: expresión de rexeitamento ante algo incrible ou fóra do normal; tamén ante un feito pecaminoso. Algunhas persoas acompañan a expresión persignándose [9].
  • Así lle paga o demo a quen o sirve, así paga o demo a quen o sirve: expresión que se aplica ós ingratos, que merecen un castigo á súa acción [12][9].
  • ¡Así me coma o demo!: xuramento co que se quere reforzar a veracidade do que un afirma (¡Así me coma o demo si non é certo!) [9].
  • Así te leve o demo: expresión para expulsar de mala maneira a alguén; tamén se di cando se rompe ou se perde unha cousa que, en realidade, valía pouca cousa [9].
  • Atentar o demo a un: atribuír ó demo as tentacións que un poida sufrir [9].
  • Ben sabe o diaño onde se mete: dise dun liante que escolle ben as persoas coas que trata [9].
  • Cangouma o demo: queixa cando se sofre unha desgraza, como se fose o demo o causante [9].
  • ¡Cangóuse o demo no medio!: dise cando un asunto, que parecía ir sobre rodas, se torce inexplicablemente, como por influencia do demo [12].
  • ¡Cata que demo!, ¡Cata que diaño!: expresión de conformidade de quen se daría por contento se as cousas fosen como se anuncian. Tamén pode expresar algo así como xa o creo, claro que si [9][10].
  • Coma o demo: demasiado, en exceso, aplicado a algo desagradable (fede coma o demo) [9].
  • Coma un demo: dise da persoa ou cousa mala ou molesta en exceso (pesa coma un demo) [9].
  • ¡Cómate o demo!: exclamación contra alguén extremadamente malo [9].
  • Comer o demo [a alguén]: desesperarse, consumirse, estar intranquilo [11].
  • ¿Como demo...?: utilízase indistintamente para expresar admiración, ira, desgusto, contrariedade, incredulidade, reconvención, etc. [9].
  • Como o demo non a torza...: dise para expresar esperanza de conseguir que o propósito que se persegue saia como se quere [9].
  • ¡Con mil demos!: expresa anoxo, indignación, enfado [9].
  • Cousas do demo: dise daquilo que resulta incrible, extraordinario, que non se alcanza a comprender [9].
  • Da caste do demo: comparación coa condición do demo [9].
  • Dalo todo ó demo: abandonar un obxectivo, cansarse ou aburrirse de esforzarse por algo [9].
  • Dar de comer ó demo: manter a persoas ingratas, facer favores a quen se porta de forma desagradecida [9].
  • Dar ó demo: expresa desprecio, desdén, desaire cara unha persoa ou cousa (douche ó demo a comenencia) [9].
  • Dar que facer ó demo: realizar unha mala acción [9].
  • Dar que rir ó demo: facer trasnadas e falcatruadas [9].
  • Darse un ó demo: enfadarse, desesperarse, encolerizarse [9].
  • Dárselle un demo a un: denota o maior desinterese, non importar nada o asunto que se trata [9].
  • De demo: precedido dun verbo, moito (berra de demo, come de demo, corre de demo) [9].
  • De mil demos: esaxeración de calquera cousa mala ou moi incómoda [9].
  • De tódolos demos: algo moi desagradable, moi malo (levou unha bronca de tódolos demos) [9].
  • Deberlle un carto ó demo: dise a quen reincide en realizar maldades [9].
  • Debíalle un día ó demo e funllo pagar hoxe: dise cando alguén sofre unha desgraza [12].
  • ¡Demo!: exclamación de estrañeza, sorpresa, dúbida, etc., en cousas pouco ou nada agradables [9].
  • ¡Demo fóra!: exclamación para exconxurar un suposto perigo [9].
  • ¡Demo non digas!: equivale a pode ser, quizais sexa así, ¿será verdade?. Implica tamén advertencia para facer algo que evite o dano ou perigo que se teme [9].
  • ¡Demo vos tolla!: fórmula de ameaza e maldición contra alguén [9].
  • Demos coroados: conxunto de persoas ou cousas malas de máis [9].
  • Demos non son santos: dise cando alguén comete unha mala acción, e tódolos demais asumen que é moi capaz de facelo [12].
  • ¡Demos te coman!: imprecación contra alguén ou contra algo [9].
  • Do demo: fórmula de negación ante algo que se ten por seguro que non ocorrerá (o rapaz foise e do demo si volve; Do demo vai = non irá, non). Expresa tamén desinterese, indiferenza ou desprezo: do demo cousa vale; do demo me importa que se quede ou que se vaia. E tamén significa nada ou case nada: do demo cousa me queda se comenzo a dar o que teño. Do demo cousa lle dixen [9].
  • Dos demos: posposto nunha frase, serve para exagerar algo que se dá por molesto e negativo (había unha barullada dos demos). Expresa tamén unha dificultade ou inconveniente grandes (o ser probe é unha aquela dos demos) [9].
  • Dou ó demo se...: expresa a imposibilidade de que suceda algo (Dou ó demo se agora se pode vivir) [9].
  • É das que botou o demo pola cueira do carro; é das que dixo o demo ¡ora!; é das que dixo o demo ¡xo!: aplícanse a unha muller brava e de carácter forte [9].
  • Enganar ó demo: ser moi astuto e marrulleiro, ser un zorro [9].
  • Entrou o demo en ...: dise cando nun grupo pechado aparecen constantes discusiones e enfrontamentos (Entrou o demo na casa, entrou o demo nesa familia, entrou o demo no concello) [9].
  • Era o demo: dise de plans ou propósitos maquiavélicos ou diabólicos [9].
  • Éres o demo: dise a quen só pensa e realiza as maiores trasnadas [9].
  • Está tocado do demo: dise dunha persoa especialmente malvada [12].
  • Estar dado ó demo: estar moi furioso [9].
  • Estar levado do demo: dise de quen fai moitas trasnadas e maldades. [9].
  • Estar/chegar/vir levado dos demos: estar moi enfadada unha persoa [9][11].
  • Estar un feito un demo: estar moi irritado, aloucado [9].
  • Estar no quinto inferno, estar nos quintos infernos: estar algo ou alguén moi lonxe [13].
  • Estar unha cousa coma o demo: estar algo, unha casa, un asunto, completamente revolto e embrollado [9].
  • Estudar co demo: non facer senón discorrer travesuras e maldades [9].
  • Fai o que non fai o demo: dise de alguén que é moi atrevido e ten sorte [12].
  • Gardarse do demo: tomar precaucións ante un previsible risco grave; tamén é consello a alguén contra quen se está tramando algo (¡Gárdate do demo, Luís!) [9].
  • Haber moito demo: advertencia que se fai ante calquera asunto que se adiviña complicado e no que se prevén moitas dificultades (Aquí hai moito demo) [9].
  • Haber o demo delas/deles: haber moitas persoas ou cousas (hai o demo diles, hai o demo de cousas, hai o demo de moscas, hai o demo de alimarias) [9] [14].
  • Haber o demo e a nai: haber un altercado ou riña de medo, pero tamén foliada ou diversión bulliciosa. Tamén pode expresar, simplemente, moita cantidade (hai o demo i a nai de cereixas; houbo o demo i a nai de xente na festa) [9] [14].
  • Hai moitos demos da mesma cor: dise cando se quiere excusar algún vicio ou defecto, mediante a comparación cos demais [9].
  • Houbo as do demo; houbo o demo co carneiro; houbo o demo e a súa nai; houbo o demo i a nana; houbo o demo parido; houbo o demo polas pernas: diferentes fórmulas para magnificar unha situación, un problema, un desastre [9].
  • Inda me leve o demo!: xuramento para reforzar unha afirmación que se fai e se mantén. Por veces continúase coa cautela non o queira Dios [9].
  • Iso é o demo: sinala a maior dificultade en conseguir algo [9].
  • Iso... ¡un demo!: resposta a unha proposta inaceptable porque non se pode, non se quere ou non se debe aceptar [9].
  • Levar a un o demo: estar desesperado e moi intranquilo [9].
  • Levar o demo unha cousa: tener un asunto un fin desastroso, cando se esperabaun éxito [9].
  • ¡Léveme o demo!: xuramento co que se asegura a veracidade do que se aforma [9].
  • Levou o demo a besta e mais quen a tangue [15].
  • Levouno o demo: ter un fin tráxico [12].
  • Máis que o demo: superlativo do verbo que se antepón (inventa máis que o demo; sarilla máis que o demo). Tamén denota a decisión firme de facer unha cousa, aínda cando o demo quira impedilo (máis que o demo se empeñe, hei de ir á festa) [9].
  • Malos demos me coman: xuramento co que se quere garantir a execución dunha cousa (malos demos me coman se non che dou unha labazada) [9].
  • ¡Malos demos te (nunca) leven!: expresa desagrado, recriminación, reproche [11].
  • Mandar a un ó quinto inferno/ós quintos infernos: expulsar a alguén de malos modos [13].
  • Mesmo parece cousa do diaño: expresa asombro e incredulidade ante algo extraordinario que non se concibe como puido idearse ou facerse [10].
  • Meterse o demo a predicador: dise de quen quere dar bos consellos cando non os ten para si mesmo [9].
  • Metérselle o demo na cabeza (a alguén): dise de quen concibe ou quere levar a cabo unha idea descabellada [9].
  • Nin o demo: dise de algo imposible (nin o demo lle tira o vicio da xogueta) [9].
  • Nin que fora o demo: dise de algo que non se comprende, que non ten explicación lóxica [9].
  • Non parar o demo: dise cando hai un frío moi intenso (na festa ía un frío que non paraba o demo) [9].
  • Non sexa o demo que..., non sexa o diaño que...: expresa o temor a que xurda algunha contrariedade [9] [10].
  • Non ten o demo por onde collelo: dise de quen só ten vicios e ningunha boa cualidade [9].
  • Non valer pra Dios nin pro demo: dise do que quedou totalmente inservible [9].
  • O demo as carga: advertencia para desconfiar de todo, mesmo do que poida ter a mellor aparencia [9].
  • O demo do lerio este: referencia a un asunto complicado, embrollado ou dificultoso [9].
  • O demo non dorme, o demo nunca ten sono: advirte que as desgrazas ou trasnadas poden xurdir en calquera momento [12] [9].
  • O demo ós seus quer: porque quen mal anda busca malas compañías [9].
  • Ó demo por ruín: fórmula para olvidarse de algo, para indicar que non paga a pena lembralo nin incomodarse [9].
  • O demo que cho dixo: desagrado cando se descubre que alguén sabe algo que se tiña por secreto [9].
  • O demo que te chore: dise a quen non fai mais que lamentarse e queixarse sen motivo [9].
  • O demo que te entenda: dise a quen sostén ideas contraditorias, que hoxe afirma algo que onte negaba ou que di cousas opostas ás que fai [9].
  • O demo que te merque: dise a quen se ten en máis do que realmente vale, ó que se porta dunha forma egoísta, ó que non fai nada polos demais [9].
  • O demo sexa xordo: denota o rexeitamento a unha palabra malsoante, ou o desexo que non aconteza algo que se teme [9].
  • O demo ten cara de coello: expresa incredulidade e burla ante algo inverosímil ou inventado, e que se pretende facer pasar por verídica [9].
  • O quinto inferno, os quintos infernos: dise dun lugar moi afastado [13].
  • ¡Ora o demo!, ¡Ora o diaño!: exclamación de sorpresa ante unha cousa inusitada, que non se crería se non se estuvese vendo [9] [10].
  • ¡Ora o demo dorme!: ¡que ocorrencia! [9].
  • Parecer cousa do demo: aplícase a algo que non parece estar feito por medios naturais, algo ó que non se lle atopa explicación [9].
  • Parece que te viu o demo: dise a quen todo lle son desgrazas, a quen lle sae mal todo o que intenta [9].
  • Partirlle o demo os cornos (a alguén): dise de quen parece que lle pararon os pés [12].
  • Pau de demo: golpe que se dá cun pau con tódalas forzas, sen reparar onde vai dar [9].
  • Poñerse coma un demo: encolerizarse, perder os nervios [9].
  • ¿Qué demos...?: expresión de desagrado ou impaciencia (¿qué demos queres?) [9].
  • ¡Qué diaño de muller!: expresión de admiración ante unha muller, pola súa beleza ou polos seus encantos [10].
  • ¿Que te leve o demo!: maldición contra alguén [9].
  • ¿Quén demo?, ¿quén demos?: expresión de mal humor ante calquera cousa que molesta (¿quén demo anda aí?; ¿quén demo peta á porta?; ¿quén demos sodes vós?) [9].
  • ¡Rape o demo!: maldición, que te leve o demo.. (¡Rape o demo se aquel home non vai pra taberna!) [9].
  • ¡Rapen os demos!: expresión de sorpresa ou admiración (¡Rapen os demos, como te peneiras!; ¡Rapen os demos, qué mozo estás feito!) [9].
  • Recastado do demo: aplícase á persoa de mala casta, de mala índole, de mala condición [9].
  • Renegar (de alguén) coma do demo: fuxir de alguén como se fose o demo [9].
  • Saber máis que o demo: dise de quen sabe as cousas máis difíciles (aquel concursante sabía máis que o demo) [9].
  • Seica me atentou o demo: dío quen tivo unha mala tentación, e a atribúe á intervención do demo [9].
  • ¿Seica te viu o demo?: dise da persoa que empeorou de pouco tempo acá, de quen se lle ve moi desmellorado [9].
  • Ser coma un demo: ser malo, perverso, travieso [9].
  • Ser da pelexa do demo: ser obstinado na realización de trasnadas e malas accións [9].
  • Ser do coiro do trasno: aplícase máis ós rapaces que dan moitas diabruras [16].
  • Ser o demo rabelo: ser algo ou alguén precisamente o que se desexaba [9].
  • Ser o diaño, ser un diaño: dise dun meniño travieso que todo o alborota [10].
  • Ser un demo: portarse un como o mesmo demo [10].
  • Ser un demo endiañado: dise dunha persoa realmente perversa e maligna [9].
  • Ser un demo perdido: dise dun tunante, libertino, sen solución [9].
  • Ser un moi mixiriqueiro pro inferno: ser excesivamente delicado, queixarse sen fundamento ou por nada, poñer reparos inútiles [13].
  • Tan bo é o demo coma a súa nai: denota que os fillos adoitan herdar os vicios e defectos dos pais [9].
  • Ter as mans levadas do demo: dise de quen é tan torpe que rompe ou estropea todo o que colle nas mans [9].
  • Ter o demo no corpo, Ter o diaño no corpo: dise de quen anda constantemente dun lado a outro, que non para quieto nun sitio; aplicado a un meniño, que é moi travieso e o revolve todo [17] [10].
  • Ter pauto co demo, Ter tratos co demo: facer moitas trasnadas [9][11].
  • Tirar o demo da manta: descubrir algunha cosa que, por ser desagradable ou prexudicial, conviña manter oculta ou reservada [9].
  • Torceulla o demo: dise cando se frustra unha empresa que ía por bo camiño [9].
  • ¡Un demo!: expresión de rexeitamento a aceptar ou facer algunha cousa [9].
  • ¡Vaia o demo con todo!: dise cando se sofre unha importante perda e, aínda por riba, tamén se torcen aspectos pouco importantes [9].
  • ¡Vaite, demo!: expresión de sorpresa [9].
  • ¡Vaite ó inferno!: expresión de ira para expulsar a quen non fai máis que molestar [13].
  • Veña o demo escoller: dise cando non hai nada que escoller, porque tódalas opcións son iguais ou moi parecidas [9].
  • Veréde-lo demo cómo foi: fórmula utilizada para comezar o relato de algún sucedido [9].

Refraneiro[editar | editar a fonte]

  • A demo, demo e medio [9].
  • Á muller beilar, e ó burro ornear, o diaño debeullo ensiñar [18].
  • A muller é fogo; o home estopa; vén o demo e sopra [18].
  • A muller que a dous noivos quer ben, lévena os diaños, amén [18].
  • A quen Dios lle negou fillos, o demo aparoulle sobriños [19].
  • A vide e a xesta co demo en testa.
  • Ala vai o demo revolto despois do sol posto [9].
  • Algunha vez di o demo a verdade [9].
  • Ás veces o demo é tendeiro [20].
  • Bebe dispois do caldo, e manda o médico ó diaño [21].
  • Ben sabe a besta a quen leva, i o demo a quen atenta [22].
  • Ben sabe o demo a quen atenta, e a besta a quen leva [9].
  • Ben sabe o demo a quen precura, e a besta a quen derruba [9].
  • Ben sabe o demo o frangallo que racha [9].
  • Ben se rí o diaño cando o famento dá ó farto [10].
  • Besta do demo: ¿vas baleira e déitaste? [22].
  • Caldo sen pan no inferno o dan [23].
  • Cando Dios dá a fariña vén o demo e quítaa [24].
  • Cando o demo non ten que facer, co rabo torna as moscas [9].
  • Cando o demo non ten que facer, en algo se ha de entreter [9].
  • Cando o demo reza, algunha cousa quer [9].
  • Cando o demo reza, non é de crer [9].
  • Cando o demo veña á tua porta, non lla peches, entórnalla [9].
  • Cando toma corpo o diaño, vístese de avogado [10].
  • Cando vai torta o demo a endereita [25].
  • Cando vai torta o diaño a guía [25].
  • Cregos, frades, curuxas e choias, dou ó diaño esas catro xoias [26].
  • Dá o demo escontra a pedra, e non sempre a creba [9].
  • Da rapa á rebola, veña o demo e escolla [9].
  • Da rapa á rebola, veña o diaño e escolla [23].
  • Dade ó demo a chave que tódalas portas abre [9].
  • Dade ó demo o amigo que vos deixa a palla e vos leva o trigo [9].
  • De boas intenciós está o inferno cheo [13].
  • De caldo requentado e vento de burato, gárdate coma do diaño [21].
  • Demos mercar, e demos vender, pouco negocio pode ser [9].
  • Día de san Lourenzo, a terra leva o demo.
  • Dou ó demo todos, dixo o que araba con lobos [23] [9].
  • Dou ó demo a besta que non gana a cebada [22].
  • Dou ó demo o poldro que en vendo égoas non relincha [27].
  • Entre a rapa e a rebola, que o demo escolla [9].
  • Entre folla e folla veña o demo e escolla [28].
  • Está o inferno cheo de mal agradecidos [13].
  • Fariña do demo, toda se volve farelo [24].
  • Fariña do diablo toda se volve salvado [29].
  • Fariña que trai o demo, logo se volve farelo [9].
  • Febreiro quente trae o demo no ventre [30].
  • Home coxo e can rabelo, disconfía dil coma do demo [23].
  • Hoxe festa, mañán festa, ¡valla o demo a mala vida esta! [31].
  • Hoxe festa, mañán festa, ¡véigante os diaños coa vida esta! [31].
  • Labor feita, obreiro ó demo [12].
  • Máis sabe o demo por ser vello que por ser demo [9].
  • Millor viño demo ca auga santa [32].
  • Non é o demo tan feo coma o pinta o medo [9].
  • Non ha de estar sempre o demo detrás da porta [9].
  • O demo as arma, e o demo as desarma [9].
  • O demo as fai e o pecado as descobre [9].
  • O demo as tapa e o demo as destapa con tamboril e gaita [9].
  • O demo coxo, inda ás veces corre máis que outro [9].
  • Ó demo e á muller, nunca lles falta qué facer [9].
  • O demo é vello, i o tempo é sabio [9].
  • O demo ensiña a pecar, pero non a rezar [9].
  • O demo ensiña a romper, mais non a compoñer [9].
  • O demo farto de carne, meteuse frade [9].
  • O demo non é santo [9].
  • O demo pras facer pon a manta, e pras descobrir toca a gaita [9].
  • O demo tira da manta, e todo o destapa [9].
  • O día de san Sebastián ceiba as moscas Satanás.
  • O home é fogo, a muller estopa; vén o diaño e sopra [33].
  • O home é lume, e a muller é estopa; vén o demo e sopra [33].
  • O inferno está cheo de bos desexos [13].
  • O inferno está cheo de bos desexos, e o ceo de boas obras [13].
  • Ó mozo avergonzado, o demo levouno ó pazo [34].
  • Ó mozo novo dalle ovos; ó mozo vello dalle demos [34].
  • Ó que co demo traballa, os bois se lle desmandan [9].
  • O que está de Dios non o leva o demo [9].
  • O que ha levar o demo, poñerllo á porta [9].
  • Onde non pode metela cabeza o diaño, mete o rabo [10].
  • Ou a Dios ou ó demo ninguién deixa de servilos, senón o que sirve a entrambos [9].
  • Ovella melinde, o demo a trasquila.
  • Ovella menga, o demo a trasquila.
  • Ovella menga, o demo a trasquía.
  • Polo vintecatro de agosto, san Bartolomeu deixa o demo solto [35].
  • Por fondo que o demo cave, todo se lle sabe [9].
  • ¿Qué diaño fixeches e de onde saíches, que á tua nai non viches e pai non tiveches? [10].
  • Quen cava co demo a viña, co demo a vindima [36].
  • Quen co demo anda, co demo acaba [9].
  • Quen co demo cava a viña, co demo a vindima [9].
  • Se no Samartiño non matas cocho ou año, coa fame levarate o diaño.
  • Se o demo nos ha levar, que nos leve en coche [9].
  • Tanto leva o diaño o roubado coma o ben ganado [10].
  • Tanto lle quer o demo ós fillos, que lle arrinca os ollos [9].
  • Tanto lle quer o demo ós fillos, que os quer ver asados e cocidos [9].
  • Todo vai como o demo quer, mais non cal debía ser [9].
  • Tres fillas e unha nai, catro diaños pra un pai [19].
  • Un demo a outro demo non lle achega ós tizós ó pelexo [9].
  • Un soilo demo non fai inferno [9].
  • Xaneiro quente trae o demo no ventre.

Cantigueiro[editar | editar a fonte]

  • Ai, ai, que me leva o demo!/ Ai, ai, que me vai levar!/ Ai, ai, que me leva o demo/ nas gallas de Satanás! [37].
  • Ai, Maruxiña, un bico pequeno,/ se mo non dás, lévate o demo;/ lévate o demo e vaite levar;/ ai, Maruxiña, tu hasmo de dar [38].
  • Alá arriba naquiles penedos/ anda un galo con tres pitas negras;/ o galo a cantar, a pita a berrar,/ seica anda o demo naquile lugar [39].
  • Benitiño pequeniño/ non vaias polo camiño,/ que hai un rato coma un demo/ metido nun buratiño [40].
  • Canta se queres,/ rapaza do demo,/ canta se queres,/ dareiche un mantelo [41].
  • Cantar, quixera cantar,/ pero a gorxa non me sirve;/ que queres que faga o demo/ con moza que se presine? [42].
  • Do outro lado do río,/ do outro lado de alá,/ hai unha cousa vermella,/ non sei que diaños será! [43].
  • Eres mil demos te leven,/ cinco mil carguen contigo;/ se tiñas amor por outro/ pra que falaches conmigo? [44].
  • Eu ben vin esta-lo cuco,/ por debaixo dun loureiro,/ eu non me caso contigo,/ demonio de lacaceiro [45].
  • Eu xa vin esta-lo demo/ dacabalo dunha bruxa:/ o demo calca que calca,/ a bruxa puxa que puxa [46].
  • Garatuxas fan os homes/ cando andan a pretender;/ raio parta a toda a casta,/ leve o demo o seu querer [47].
  • Indo prá feira da Ponte/ atopei un carballiño,/ atopei demos te leven/ metidos nun buratiño [48].
  • Malo raio parta ós homes/ e o demo que os leve/ en quitando ós meus irmáns/ e ó moreno que me quere [49].
  • Miña nai deume unha tunda/ porque onte falei contigo;/ dime que es pior que o demo/ e polo tanto enemigo [50].
  • No alto daquela serra/ anda un galo con tres pitas negras;/ o galo cantan i as pitas berran,/ aquil é o demo que anda na serra [51].
  • Non vos deixendes guiar/ por homes pormetedeiros:/ que amostren as boas obras,/ leve o demo os parrafeos [52].
  • Ó carballo da Portela/ pónselle a folla vermella: foi que veu por riba dil/ o demo dunha centella [53].
  • O demo diste vello/ inda se quere casar;/ faille falta un biberón/ pró poder alimentar [54].
  • O meu home está morrendo,/ Asús, que contente estou,/ moitas porradas me deu,/ malia o demo que o tentou [55].
  • O meu maridiño/ foi a Ribadeu;/ mal demo cho leve/ que aixiña me veu! [56].
  • Os homes todos vos teñen/ un pouco da pel do demo,/ pois cando na casa rifan/ aquelo é un inferno [57].
  • Pra cantar e pra beillar,/ meniña, Dios te criou;/ para reza-lo rezairo/ o demoño te atentou [58].
  • Se me hei de casar contigo,/ válante cinco mil diablos;/ pra atender á paridura/ cómpreme un nabal de nabos [59].
  • Teño que cantar e rir,/ teño de pasar o tempo,/ o que estea no inferno/ que se meta máis adentro [60].
  • Tu e-lo demo, meniña,/ que me non deixas dormir;/ ten compasión de min, nena,/ que teu pai logo ha de vir [61].

Notas[editar | editar a fonte]

  1. 1,0 1,1 Constantino García González.
  2. Ríos Panisse (1977).
  3. Aníbal Otero, s. v. demo.
  4. 4,0 4,1 4,2 Losada, Castro e Niño (1992).
  5. Elixio Rivas Quintas (2001).
  6. Elixio Rivas Quintas (1978).
  7. Apéndice a Eladio Rodríguez González.
  8. Ríos Panisse (1983).
  9. 9,000 9,001 9,002 9,003 9,004 9,005 9,006 9,007 9,008 9,009 9,010 9,011 9,012 9,013 9,014 9,015 9,016 9,017 9,018 9,019 9,020 9,021 9,022 9,023 9,024 9,025 9,026 9,027 9,028 9,029 9,030 9,031 9,032 9,033 9,034 9,035 9,036 9,037 9,038 9,039 9,040 9,041 9,042 9,043 9,044 9,045 9,046 9,047 9,048 9,049 9,050 9,051 9,052 9,053 9,054 9,055 9,056 9,057 9,058 9,059 9,060 9,061 9,062 9,063 9,064 9,065 9,066 9,067 9,068 9,069 9,070 9,071 9,072 9,073 9,074 9,075 9,076 9,077 9,078 9,079 9,080 9,081 9,082 9,083 9,084 9,085 9,086 9,087 9,088 9,089 9,090 9,091 9,092 9,093 9,094 9,095 9,096 9,097 9,098 9,099 9,100 9,101 9,102 9,103 9,104 9,105 9,106 9,107 9,108 9,109 9,110 9,111 9,112 9,113 9,114 9,115 9,116 9,117 9,118 9,119 9,120 9,121 9,122 9,123 9,124 9,125 9,126 9,127 9,128 9,129 9,130 9,131 9,132 9,133 9,134 9,135 9,136 9,137 9,138 9,139 9,140 9,141 9,142 9,143 9,144 9,145 9,146 9,147 9,148 9,149 9,150 9,151 9,152 9,153 9,154 9,155 9,156 9,157 9,158 9,159 9,160 9,161 9,162 9,163 9,164 9,165 9,166 9,167 9,168 Eladio Rodríguez González, s. v. demo.
  10. 10,00 10,01 10,02 10,03 10,04 10,05 10,06 10,07 10,08 10,09 10,10 10,11 10,12 10,13 Eladio Rodríguez González, s. v. diaño.
  11. 11,0 11,1 11,2 11,3 11,4 11,5 Victoria Cerviño Ferrín.
  12. 12,00 12,01 12,02 12,03 12,04 12,05 12,06 12,07 12,08 12,09 12,10 José María Pereda Álvarez (1953).
  13. 13,0 13,1 13,2 13,3 13,4 13,5 13,6 13,7 13,8 Eladio Rodríguez González, s. v. inferno.
  14. 14,0 14,1 Elixio Rivas Quintas (1988).
  15. Juan Sobreira Salgado: Papeletas.
  16. Marcial Valladares Núñez (1884).
  17. ERG, demo.
  18. 18,0 18,1 18,2 Eladio Rodríguez González, s. v. muller.
  19. 19,0 19,1 Eladio Rodríguez González, s. v. fillo.
  20. Saudade nº 3, maio 1943, 24-25. No orixinal: As veces.
  21. 21,0 21,1 Eladio Rodríguez González, s. v. caldo.
  22. 22,0 22,1 22,2 Eladio Rodríguez González, s. v. besta.
  23. 23,0 23,1 23,2 23,3 Saudade nº 3, maio 1943, 24-25.
  24. 24,0 24,1 Eladio Rodríguez González, s. v. fariña.
  25. 25,0 25,1 Eladio Rodríguez González, s. v. ir.
  26. Eladio Rodríguez González, s. v. crego.
  27. Eladio Rodríguez González, s. v. poldro.
  28. Equivalente a Tan honrado é o caldo coma as castañas. Elixio Rivas Quintas (1988).
  29. Marcial Valladares Núñez (1984).
  30. Rosario Soto Arias 2013.
  31. 31,0 31,1 Eladio Rodríguez González, s. v. hoxe.
  32. Elixio Rivas Quintas (1978).
  33. 33,0 33,1 Eladio Rodríguez González, s. v. home.
  34. 34,0 34,1 Eladio Rodríguez González, s. v. mozo.
  35. Rosario Soto Arias.
  36. Eladio Rodríguez González, s. v. cavar.
  37. Xaquín Lorenzo Fernández, 32.
  38. Xaquín Lorenzo Fernández, 33.
  39. Xaquín Lorenzo Fernández, 35.
  40. Xaquín Lorenzo Fernández, 53.
  41. Xaquín Lorenzo Fernández, 58.
  42. Xaquín Lorenzo Fernández, 58.
  43. Xaquín Lorenzo Fernández, 72. No orixinal: bermella.
  44. Xaquín Lorenzo Fernández, 75.
  45. Xaquín Lorenzo Fernández, 79. No orixinal: estalo, de un.
  46. Xaquín Lorenzo Fernández, 84. No orixinal: vín, estalo, de unha.
  47. Xaquín Lorenzo Fernández, 86.
  48. Xaquín Lorenzo Fernández, 90. A feira da Ponte celebrábase o 22 de cada mes no lugar da Ponte Liñares (tamén chamada A Feira Nova), na parroquia de Santiago de Güín, no concello de Bande.
  49. Fermín Bouza Brey 1929, 180. No texto: ôs, ô.
  50. Xaquín Lorenzo Fernández, 99. No orixinal: és.
  51. Xaquín Lorenzo Fernández, Vigo 1973, 108.
  52. Xaquín Lorenzo Fernández, Vigo 1973, 113.
  53. Xaquín Lorenzo Fernández, 116. No orixinal: de íl, de unha. Non é posible saber a que Portela se refire, pero hai un carballo excepcional chamado Carballo do Campo, no lugar da Portela, parroquia de San Mamede de Sabaxáns, no concello de Mondariz, incluído dentro do Catálogo de Árbores Senlleiras.
  54. Xaquín Lorenzo Fernández, 117. No orixinal: de iste.
  55. Xaquín Lorenzo Fernández, 121.
  56. Xaquín Lorenzo Fernández, 121.
  57. Xaquín Lorenzo Fernández, 125.
  58. Xaquín Lorenzo Fernández, 135. No orixinal: crióu, atentóu.
  59. Xaquín Lorenzo Fernández, 143.
  60. Fermín Bouza Brey 1929, 164.
  61. Xaquín Lorenzo Fernández, 157. No orixinal: élo.

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]

  • ANÓNIMO: Saudade. Verba Galega nas Américas, México 1942-1953. Ed. facsímile do Centro do Ramón Piñeiro 2008.
  • BOUZA BREY, Fermín: "Cantigas populares da Arousa", en Arquivos do Seminario de Estudos Galegos III, 1929, 153-204 [en facsímile II].
  • CERVIÑO FERRÍN, Mª Victoria: "Fraseoloxía e paremioloxía de Sebil, 2", en Cadernos de Fraseoloxía Galega 15, 2013, 441-462.
  • LORENZO FERNÁNDEZ, Xaquín: Cantigueiro popular da Limia Baixa, Galaxia, Vigo 1973.
  • LOSADA, E., CASTRO, J. e NIÑO, E.: Nomenclatura vernácula da flora vascular galega, Xunta de Galicia 1992.
  • OTERO ÁLVAREZ, Aníbal: Vocabulario de San Jorge de Piquín, Verba anexo 7, Universidade de Santiago, 1977.
  • PEREDA ÁLVAREZ, José María: "Aportaciones léxicas y folklóricas al estudio de la lengua gallega", en Douro Litoral 1953, 5ª série, VII-VIII, pp. 19-52.
  • RÍOS PANISSE, M. do Carmo: Nomenclatura de la flora y fauna marítimas de Galicia I. Invertebrados y peces, Verba anexo 7, Universidade de Santiago 1977.
  • RÍOS PANISSE, M. do Carmo: Nomenclatura de la flora y fauna marítimas de Galicia. II. Mamíferos, aves y algas, Verba anexo 19, Universidade de Santiago 1983.
  • RIVAS QUINTAS, Elixio: Frampas, contribución al diccionario gallego, CEME, Salamanca 1978.
  • RIVAS QUINTAS, Elixio: Frampas II, contribución al diccionario gallego, Alvarellos, Lugo 1988.
  • RODRÍGUEZ GONZÁLEZ, Eladio: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo 1958-1961.
  • SOBREIRA, Juan: Papeletas de un diccionario gallego (1792-1797), ed. de J. L. Pensado Tomé, Instituto de Estudios Orensanos, Ourense 1979.
  • SOTO ARIAS, Mª Rosario: "Notas para un estudo dos refráns haxiocronolóxicos", en Cadernos de Fraseoloxía Galega 15, 2013, 347-370.
  • VALLADARES NÚÑEZ, Marcial: Diccionario gallego-castellano, Santiago, Imp. Seminario Conciliar 1884.