Lingua chócue

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á procura
Chócue
Chokwe
Côkwe
(Este último, o seu nome nativo)
Outros nomes:Chócué, Côkwe, Ciokwe, Djok, Kioko, Quioco, Shioko, Tchocué, Tshokwe e Tschiokloe
Falado en: Flag of Angola.svg Angola
Flag of the Democratic Republic of the Congo.svg República Democrática do Congo
Flag of Zambia.svg Zambia
Rexións: África austral
Total de falantes: 1 004 200
Familia: Níxer-Congo

  Volta-Congo
    Benue-Kwa
      Benue-Congo
        Bantoide
          Bantoide S
            Bantú
              Central
                Chokwe-Luchazi

                  Chócue/Chokwe
Estatuto oficial
Lingua oficial de: Flag of Angola.svg Angola
Regulado por: Instituto de Línguas Nacionais
Códigos de lingua
ISO 639-1: --
ISO 639-2: ---
ISO 639-3: cjk

O chócue,[1] chokwe, ou quioco,[2] é unha lingua bantú falada en zonas de Angola, a República Democrática do Congo e Zambia.

Outros nomes[editar | editar a fonte]

O chócue ten varios nomes alternativos, sendo coñeecido tamén, ademais de pola forma vernácula côkwe, por chokwe, ciokwe, djok, kioko, quioco, tchokwê, shioko, tchocué, tshokwe e tschiokloe.[3]

Dialectos[editar | editar a fonte]

Distíngunse tres dialectos do chócue: o minungo, o ulanda e o ukhongo.[3]

Distribución e falantes[editar | editar a fonte]

En 1991 en Angola falábano unhas 456 000 persoas, localizadas no nordeste, o sur e o norte de Lunda, no leste de Bié, o oeste do Moxico, na rexión central de Cuando Cubango, en Cunene e en Malanje. Na provincia de Luanda, a capital, é máis falado no municipio de Viana.

Esta lingua só está oficiamente recoñecida en Angola, onde é usada como lingua franca no leste do país. Nese ano aproximadamente medio millón falábana na República Democrática do Congo, e tan só uns 44 200 en Zambia, en 1986,[4] Neste último país, no ano 2000 os falantes reducíranse a 20 000.[5]

É unha das principais linguas nacionais de Angola, tendo o Instituto de Línguas Nacionais de Angola estableceu unhas nomas ortográficas básicas para estandarizaren esta lingua para súa mellor divulgación e utilización.[3]

Algunhas expresións[editar | editar a fonte]

  • musono unapema - (hoxe está bo)
  • mbungue - (corazón)
  • tweya - (ven)
  • mutu - (persoa)
  • chimene-chipema - (bos días)
  • chindele - (branco)
  • katapi - (cacahuete)
  • chingahi? - (canto custa?)
  • samanhonga - (pensador)
  • ishimo - (proverbios)
  • muanapwo - (muller moza)
  • mbolo - (pan)
  • ua - (toma)
  • landa kanawa- (compra ben)
  • zungo - (silencio)
  • Yesu - (Xesús)
  • tambele - (igrexa)

Notas[editar | editar a fonte]

  1. chócue, 2ª acep., no Dicionário Estraviz en liña.
  2. "Definição ou significado de chócue no Dicionário Infopédia da Língua Portuguesa com Acordo Ortográfico". Infopédia - Dicionários Porto Editora (en portugués). Consultado o 22 de setembro de 2019. 
  3. 3,0 3,1 3,2 Lewis, M. Paul: Ethnologue. Languages of the World Sexta ed. Dallas, Texas, USA: SIL International. ISBN 978-1-55671-216-6. Consultado o 22 de setembro de 2019.
  4. Informe de Ethnologue sobre a lingua chokwe, Consultado o 22 de setembro de 2019.
  5. Chokwe en Ethnologue (18ª ed., 2015). Consultada o 22 de setgembro de 2019.

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Outros artigos[editar | editar a fonte]