Zodíaco
O Zodíaco, termo procedente do grego ζῳδιακός (zōidiakos, círculo de animais), trátase dunha banda circular de ceo por onde, aparentemente, transitan o Sol e os planetas. En realidade é a proxección do noso plano orbital arredor do Sol (na astronomía xeocéntrica era visto á inversa) no fondo de estrelas "fixas"; o nome más antigo que se coñece desa banda é o de Camiño do Sol e da Lúa. O progresivo avance da astronomía foi fixando eses camiños nunha liña dentro desa banda, que hoxe coñecemos como eclíptica, ou liña de eclipses, que é onde se "cruza" o camiño do Sol e da Lúa.
Traxectoria [editar]
Os nomes mais antigos do zodíaco existian xa fai uns 4000 anos -eran 18 constelacions-, e coñecemolos pola súa representación nos Kudurrus mesopotámicos. Perante o século V a.C., esta rexión da esfera celeste (naquelas datas era considerada como unha bóveda) foi dividida en 12 partes iguais (unha constelación por cada mes do ano) en fraccions de 30 graos cada unha, as cales lle deron o nome da constelación máis próxima (grupos que existian antes da invención do Zodíaco propiamente dito). Estas constelacións tiñan un nome mesopotámico, grego, e despois latino que derivou nos momes actuais. De xeito tradicional a constelación onde comeza a lista é a de Aries, o carneiro, que comeza os seus días o 21 de marzo, o primeiro día do ano de moitos dos calendarios antigos.
O zodíaco serve para determinar os tránsitos do Sol e da Lúa ao longo do ano, era un reloxo-calendario celestial (os calendarios simulan a traslación terrestre arredor do Sol; os reloxos simulan a rotación terrestre, dividen unha rotación en vinte e catro horas). Os antigos falaban de que estaba o Sol en Aries, para indicar en que mes se atopaban no calendario solar. Nos lunares indicaban a posición da Lúa, e nos lunisolares, indicabase coa situación do Sol e da Lúa en cada signo. En termos técnicos era un elaborado sistema de coordenadas celestiais, co cal se podían calcular os anos e meses lunares, solares, os eclípses, e os ciclos de saros, con múltiples usos, navegación marítima (diurna e nocturna), orientación terrestre (diurna e nocturna), ciclos agrícolas (de sembra e colleita), ciclos reproductivos do gando. Os anos solares zodiacais teñen 1 dia por grao celeste e, polo tanto, o ano solar tiña 360 días; para axustar isto as relixions antigas facian uso de varias tradicións ata completar os 365 días, ou ben, axustaban o calendario cos ciclos lunares cada 18 anos e medio (existen variacións destes dous patrons básicos).
Hai que sinalar que modernamente se engadiu a esa lista de 12 constelacións unha décimo terceira: Ophiuchus, o serpentario. Actualmente, e "astronomicamente" (dun xeito popular e non técnico) falando, o Sol transita polos seus límites, segundo a UAI, do 30 de novembro ao 17 de decembro. As divisións (constelacións e signos) son as seguintes:
| símbolo | constelación | nome galego ([1]) | significado | comezo | final | elemento | nº mes |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
 |
Aries | aries ou carneiro | carneiro | 21 de marzo | 20 de abril | Fogo | 03 |
 |
Taurus | tauro ou touro | touro | 21 de abril | 20 de maio | Terra | 04 |
 |
Gemini | xémini ou xemelgos | xemelgos | 21 de maio | 21 de xuño | Ar | 05 |
 |
Cáncer | cáncer ou cancro | cangrexo | 22 de xuño | 22 de xullo | auga | 06 |
 |
Leo | = | león | 23 de xullo | 22 de agosto | Fogo | 07 |
 |
Virgo | virgo ou virxe | virxe | 23 de agosto | 22 de setembro | Terra | 08 |
 |
Libra | libra ou balanza | balanza | 23 de setembro | 22 de outubro | Ar | 09 |
 |
Scorpius | escorpión | escorpión | 23 de outubro | 21 de novembro | auga | 10 |
 |
Sagittarius | saxitario | arqueiro | 22 de novembro | 21 de decembro | Fogo | 11 |
 |
Capricornus | capricornio | cabra | 22 de decembro | 20 de xaneiro | Terra | 12 |
 |
Aquarius | acuario | augador | 21 de xaneiro | 19 de febreiro | Ar | 01 |
 |
Pisces | pisces ou peixes | peixes | 20 de febreiro | 20 de marzo | auga | 02 |
Uso astrolóxico [editar]
Disque unha persoa pertence a un signo do zodíaco porque o día no que nace está comprendido nun intervalo determinado polo transito do sol por un tramo determinado do zodíaco.
Cómpre lembrar que unha cousa son as constelacións (concepto astronómico) e outra o signo zodiacal (concepto astrolóxico).
As constelacións zodiacais son consideradas as máis antigas, tendo unha importancia evidente na astroloxía (disciplina que antigamente se confundía coa astronomía).
