As Nogais

Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: As Nogais.

As Nogais
Nome oficial As Nogais (gl) dende 1985  Los Nogales (es) dende 1916 ata 1985 Nogales (es) dende 1857 ata 1916 Doncos (es)  ata 1857
Instancia de concello de Galicia  Parte de comarca dos Ancares  Lista do elemento eleccións municipais nas Nogais
Implicados  Xefe do goberno Cargo: alcalde das Nogais Jesús Núñez Díaz
Localización  Situado en  provincia de Lugo, Galicia, España  Capital As Nogais  Comparte fronteira con Pedrafita do Cebreiro Becerreá Triacastela Cervantes  Irmandado con Noyal-sous-Bazouges  OpenStreetMap  Coordenadas 42°49′04″N 7°05′23″O
Cifras e dimensións  Poboación 914 (2025) 1.270 (2013) 1.295 (2012) 1.341 (2011) 1.361 (2010) 1.381 (2009) 1.409 (2008) 1.421 (2007) 1.441 (2006) 1.477 (2005) 1.501 (2004) 1.547 (2002) 1.571 (2001) 1.228 (2014) 1.191 (2015) 1.161 (2016) 1.146 (2017) 1.114 (2018) 1.079 (2019) 1.047 (2020) 1.018 (2021) 991 (2022) 958 (2023) 942 (2024)  Poboación feminina    504 (2019)  Poboación masculina    575 (2019)  Superficie    112,4 km²  Altitude    668 m  Fuso horario    UTC+01:00
Códigos e identificadores Código postal 27677 Código INE 27037 OpenStreetMap 344821 VIAF 316733378 Freebase /m/02phrqn
Fontes e ligazóns  Páxina WEB concelloasnogais.es
Wikidata G:Commons C:Commons

As Nogais é un concello da provincia de Lugo pertencente á comarca dos Ancares, que linda con Pedrafita do Cebreiro, Cervantes, Becerreá e Triacastela. Segundo o IGE en 2015 tiña 1.191 habitantes (1.441 no 2006, 1.477 no 2005, 1.501 no 2004, 1.520 no 2003). O xentilicio é nogalego.

Xeografía

O concello esténdese pola vertente meridional da serra dos Ancares e o val que forma o curso alto do río Navia. Limita ao noroeste con Becerreá, ao noroeste con Cervantes, ao sur con Pedrafita do Cebreiro e ao oeste con Triacastela. É un territorio extenso (112,4 km²), cunha densidade de poboación moi reducida, inferior aos 15 hab./km². Atravésao a N-VI e a A-6 (km 444).

As alturas máximas atópanse na serra dos Ancares, en serras pequenas como Travesa, Pintinidoira e Chan de Pereira (entre os 1.000 e os 2.000 m) e nos contrafortes das Serras do Piornal e Rañadoiro, para o sur e o suroeste, que superan os 1.300, chegando aos 1.387 m no Pico do Corvo. O fondo do val do Navia transcorre entre os 500 e os 800 m.

O Navia, que nace en Pedrafita do Cebreiro, atravesa As Nogais de sueste a noroeste e recolle a auga de, entre outros, o río de Valdeparada e o regato de Boullón.

Os invernos son fríos e os veráns frescos, cunha temperatura media anual é de 9 °C e unha oscilación térmica de 13 °C.

Poboación

Censo total	1.191 (2015)
Menores de 15 anos	80 (6.72 %)
Entre 15 e 64 anos	649 (54.49 %)
Maiores de 65 anos	462 (38.79 %)

Historia

Autovía A-6 ao seu paso por Noceda.

Houbo asentamentos castrexos como os do castro de Vilabol, Vilaesteva e Quintá. Sitúase aquí, posibelmente, a mansión romana de Ponte Naviae, da calzada de Braga a Astorga. No camiño real que levaba a Castela, a parte máis dura da subida a Pedrafita comezaba aquí. Esta entrada a Galiza era defendida pola torre de Doncos e os castelos de Doiras e Valcarce. No século XIV, Doncos era propiedade do adiantado maior de Galicia, García Rodríguez de Valcarce; no XV pertenceu ao conde de Ayala e a condesa de Monterrei, pero en 1603, cando era propiedade de Fernando de Toledo, figura xa como torre abandonada.

O beneficio eclesiástico correspondía á casa e señorío de Torés, tenencia do marquesado de Camarasa. Parece que no lugar de Santo André houbo un eremitorio, convertido en mosteiro e pronto desaparecido.

Durante a Guerra da Independencia Española, as tropas francesas incendiaron Doncos e outros lugares. En 1835, a veciñanza formou unha partida de voluntarios para perseguir os carlistas.

Até 1916 recibía simplemente o nome oficial de Nogales, pero coa reforma da nomenclatura municipal de España de 1916 pasou a chamarse Los Nogales para distinguilo doutros concellos de España (Nogales de Badaxoz).

Da parroquia de Doncos foron naturais Balbino Santín Aira, de Sebrás e asasinado no campo de concentración nazi de Mauthausen o 10 de decembro de 1941, e mais Lisardo Freijo, coñecido como Tenente Freixo ou Teniente Freijo, militar republicano primeiro, guerrilleiro antifranquista despois e morto o 26 de xuño de 1946 nun enfrontamento coa Garda Civil.

Economía

A poboación decae rapidamente. O hábitat é concentrado, arredor dos cursos de auga e da estrada e con algúns núcleos dispersos. Máis da metade dedícase ao sector primario en explotacións familiares reducidas. Destaca a gandaría (vacas). Os cultivos máis importantes son os cereais (centeo, trigo e millo), patacas e hortalizas. Nos últimos anos tamén se repoboou moito o monte.

Non hai industria e o sector terciario dedícase á atención dos viaxeiros.

Galería de imaxes

Artigo principal: Galería de imaxes das Nogais.

• 
  Torre de Doncos.
• 
  Casa en Doncos.
• 
  Igrexa de San Pedro de Quintá.
• 
  Placa altimétrica na casa do concello.

Lugares das Nogais

Para unha lista completa de todos os lugares do concello das Nogais vexa: Lugares das Nogais.

Véxase tamén

Bibliografía

• López Pombo, Luis (1993). Concellos de As Nogais, Pedrafita do Cebreiro y Triacastela. Un recorrido por sus parroquias (en castelán). Deputación de Lugo. 

Outros artigos

• Queixo do Cebreiro

---

Este artigo sobre concellos de Galicia é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.  Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.

---