Gabriel Fauré

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Gabriel Fauré
Gabriel Fauré by Pierre Petit 1905 - Gallica 2010 (cropped).jpg
Gabriel Fauré (1905) por Pierre Petit.
Nome completo Gabriel Urbain Fauré
Data de nacemento 12 de maio de 1845
Lugar de nacemento Francia Pamiers, Francia
Data de falecemento 4 de novembro de 1924 (79 anos)
Lugar de falecemento Francia París, Francia
Instrumento(s) Piano e órgano
Premios Institut de France
Lexión de Honra
Parella/s Marie Fremiet
editar datos en Wikidata ]
Fauré

Gabriel Urbain Fauré (Francés: [ɡabʁiɛl yʁbɛ̃ fɔʁe]), nado en Pamiers o 12 de maio de 1845[a] e finado en París o 4 de novembro de 1924, foi un compositor, pedagogo, organista e pianista francés. Fauré é considerado un dos compositores franceses máis destacados da súa xeración e o seu estilo musical influiu a moitos compositores do século XX. Entre as súas obras máis coñecidas destacan a Pavana, o Réquiem, os nocturnos para piano e as cancións «Après un rêve» e «Clair de lune». Aínda que as súas composicións máis coñecidas e accesibles para o gran público son xeralmente as dos seus primeiros anos, Fauré compuxo gran parte das súas obras máis prezadas polos críticos ao final da súa carreira, nun estilo harmonica e melodicamente máis complexo.

Naceu nunha familia culta pero sen particular afección musical, e demostrou o seu talento para a composición cando apenas era un neno. Foi enviado a un colexio de música en París, onde se formou para ser organista de igrexa e director de coro. Entre os seus mentores encontrábase Camille Saint-Saëns, quen se converteu no seu amigo de por vida. Logo de graduarse en 1865, Fauré gañábase a vida de forma modesta como organista e mestre, o que lle deixaba pouco tempo para compoñer. Cando acadou o éxito e ocupou os importantes cargos de organista da igrexa de la Madeleine e director do Conservatorio de París, apenas tiña tempo para compoñer; durante as vacacións de verán, retirábase ao campo para adicarse a dita tarefa. Nos seus últimos anos, Fauré foi recoñecido en Francia como o compositor francés máis importante da súa época. En 1922 rendiuselle unha homenaxe musical nacional sen precedentes en París, encabezado polo entón presidente Alexandre Millerand. Fauré tiña algúns admiradores en Inglaterra mais a súa música, se ben era coñecida noutros países, tardou décadas en ser amplamente aceptada.

O seu legado foi descrito como o enlace entre o final do Romanticismo co Modernismo do segundo cuarto do século XX. Cando naceu, Frédéric Chopin aínda compuña, e no momento do seu falecemento, escoitábanse estilos como o jazz e a música atonal da Segunda Escola de Viena. O Grove Dictionary of Music and Musicians, que o describe como o compositor máis avanzado da súa xeración en Francia, indica que as súas innovacións harmónicas e melódicas influíron na ensinanza da harmonía musical en xeracións vindeiras. Contrastando co encanto das súas primeiras obras, as súas últimas composicións, escritas cando a súa xordeira era cada vez maior, son consideradas imprecisas e de carácter introvertido e, noutras ocasións, axitadas e apaixonadas.[5]

Traxectoria[editar | editar a fonte]

Romántico nos seus inicios e admirador da música de Richard Wagner, sumouse logo á corrente impresionista na liña da música francesa, acadando a súa unha gran finura melódica e equilibrio compositivo.

Primeiros anos[editar | editar a fonte]

Gabriel Urbain Fauré naceu en Pamiers, no departamento de Ariège, Francia, o 12 de maio de 1845, sendo o quinto dos seis fillos que tivo o matrimonio entre Marie-Antoinette-Hélène Lalène-Laprade (1809-1887) e Toussaint-Honoré Fauré (1810-85).[6] Segundo o biógrafo Jean-Michel Nectoux, a presenza da familia Fauré nesta parte de Francia databa do século XIII.[2] Membros da familia foron anteriormente terratenentes importantes, mais contra o século XIX os seus medios económicos reducíronse. O avó paterno do compositor, Gabriel, era un carniceiro cuxo fillo converteuse en mestro de escola.[4] En 1829, os pais de Fauré contraeron matrimonio. A súa nai era filla dun membro menor da nobreza. Gabriel foi o único dos seis fillos do matrimonio que amosou talento musical. Os seus catro irmáns realizaron as súas carreiras no xornalismo, a política, o exército e a administración pública, e a súa irmá tivo unha vida tradicional como esposa dun funcionario público.[6]

Enviárono a vivir cunha ama de cría ata que cumpriu os catro anos.[7] En 1849, o seu pai obtivo o posto de director da École normale supérieure en Montgauzy, preto de Foix, o que permitiu a Fauré regresar a vivir coa súa familia.[8] Alí había unha capela adxunta á escola, na que o mozo Fauré pasaba horas tocando o harmonio:[9]

Medrei, sendo un neno tranquilo de bo comportamento, nun área de gran beleza [...] Mais a única cousa que realmente lembro é o harmonio naquela pequena capela. Cada vez que podía saírme corría cara aló e entretíñame [...] Tocaba atrozmente [...] sen ningún método, completamente sen técnica, mais lembro que estaba feliz; e se iso é o que significa ter vocación, entón é unha cousa moi agradable.
Gabriel Fauré en 1864, co uniforme da École de Musique Classique et Religieuse.

Unha anciá cega, que escoitaba e daba consellos ao rapaz, faloulle ao pai de Fauré do talento musical do seu fillo.[7] En 1853, Dufaur de Saubiac, un funcionario da Asemblea Nacional,[b] escoitou a Fauré e aconselloulle a seu pai envialo á École de Musique Classique et Religieuse, que Louis Niedermeyer estaba establecendo en París.[13] Despois de reflexionar durante un ano, o pai de Fauré accedeu e levou ao rapaz, que daquela tiña nove anos, a París en outubro de 1854.[5]

Fauré continuou como alumno na escola durante once anos, durante os cales estivo sostido economicamente por unha bolsa concedida polo bispo da súa diocese.[14] O réxime da escola era austero, os cuartos lúgubres, a comida mediocre e os mozos estaban obrigados a vestir un elaborado uniforme.[c] O ensino musical, con todo, era excelente.[3] Niedermeyer, cuxo obxectivo producir organistas e directores competentes, centrados na música sacra. Os titores de Fauré foron Clément Loret para o órgano, Pierre-Louis Dietsch para a harmonía, Xavier Wackenthaler para contrapunto e fuga, mentres que as clases de piano, canto chan e composición recaeron sobre o propio Niedermeyer.[5]

Logo do falecemento de Niedermeyer en marzo de 1861, foi Camille Saint-Saëns quen ocupou o seu lugar a cargo dos estudos de piano e introduciu a música contemporánea, incluíndo obras de Robert Schumann, Franz Liszt e Richard Wagner.[16] Máis adiante, Fauré lembraría o papel que tivo na súa carreira musical:[17]

Deixando que o tempo de clase se extendera máis do estipulado, íase ao piano e nos revelaba aquelas obras dos mestres ás que non tiñamos acceso polo rigor da natureza clásica do noso programa de estudos e que, ademais, en aqueles anos tan afastados, coñecíanse pouco [...] Daquela contaba con 15 ou 16 anos, e desa época data o apego case filial [...] a inmensa admiración, a gratitude incesante que tiven por el, durante toda a miña vida.

Saint-Saëns seguía con entusiasmo o progreso do mozo Fauré, axudándoo cada vez que podía. Nectoux afirma que en cada etapa da carreira de Fauré «a influencia que Saint-Saëns exerceu pode darse por sentado».[18] A íntima amizade entre ambos durou ata a morte de Saint-Saëns seis décadas máis tarde.[1] Fauré gañou múltiples premios na escola, incluído o premiers prix pola composición de Cantique de Jean Racine, Op. 11, o primeiro dos seus traballos corais en formar parte do seu repertorio habitual.[5] Deixou a escola en xullo de 1865 como Laureat en órgano, piano, harmonía e composición e cun diploma como Maître de Chapelle.[19][20]

Organista e compositor[editar | editar a fonte]

Retrato de Fauré (c. 1870) hecho por Paul Mathey (1844-1929).

Ao deixar a École Niedermeyer, Fauré foi nomeado xefe organista da igrexa de Saint-Sauveur, en Rennes, Bretaña. Asumiu o cargo en 1866.[21] Durante os seus catro anos aló, ampliou os seus ingresos tomando alumnos privados aos que lles deu «innumerables leccións de piano».[22] Debido á insistencia regular de Saint-Saëns continuou compoñendo, mais ningunha das súas obras deste período sobreviviu.[23] Con todo, Fauré aburríase en Rennes e tiña unha relación difícil co párroco, que dubidaba da convición relixiosa de Fauré.[24] A Fauré víaselle regularmente zafarse nos sermóns para fumar un cigarro e, a principios de 1870, cando un domingo chegou para tocar na misa aínda ataviado no seu traxe de gala por ter estado toda a noite nun baile, esixiron a súa dimisión.[24] Pouco tempo despois, coa discreta intercesión de Saint-Saëns, obtivo o posto de axudante de organista na igrexa de Notre-Dame de Clignancourt, situada ao norte de París.[25] Alí permaneceu só uns poucos meses. Logo do estalido da guerra franco-prusiana, presentouse voluntariamente para o servizo militar. Tomou parte no sitio de París e loitou en Le Bourget, Champigny e Créteil.[26] Foi condecorado coa Croix de Guerre.[27]

Logo da derrota de Francia por parte de Prusia, houbo un breve e sanguento conflito en París de marzo a maio de 1871, durante a Comuna.[27] Fauré escapou a Rambouillet, onde vivía un dos seus irmáns, e logo viaxou a Suíza onde foi profesor na École Niedermeyer, que se trasladara temporalmente a ese país para evitar a violencia en París.[27] O seu primeiro alumno no colexio foi André Messager, quen se convertería nun amigo de por vida e ocasional colaborador seu.[5][28] As composicións de Fauré deste período no reflectiron abertamente a axitación e o derramamento de sangue. Algúns dos seus colegas, entre os que se inclúen Saint-Saëns, Gounod e Franck escribiron e publicaron elexías e odas patrióticas. Fauré non foi partidario desta idea, con todo, de acordo coa súa biógrafa Jessica Duchen, «a súa música adquiriu unha atmosfera máis sombría e pesimista, un sentido de traxedia con tos escuros [...] apreciable sobre todo nas súas cancións deste período, como L'Absent, Seule! e La Chanson du pêcheur».[29]

Cando Fauré volveu a París en outubro de 1871, foi nomeado mestre de coro na igrexa de Saint-Sulpice, baixo a dirección do compositor e organista Charles-Marie Widor.[28] No exercicio das súas funcións, escribiu varios cánticos e motetes, algúns dos cales conserváronse.[30] En algúns servizos, Widor e Fauré improvisaban simultaneamente nos dous órganos da igrexa, tentando alcanzarse o un ao outro con repentinos cambios de tonalidade.[29] Fauré asistía regularmente aos salóns musicais que organizaban Saint-Saëns e Pauline Viardot-García, a quen o propio Saint-Saëns lle presentou.[5]

Fauré foi membro fundador da Société Nationale de Musique, formada en febreiro de 1871 baixo a presidencia conxunta de Romain Bussine e Saint-Saëns, co fin de promover a nova música francesa.[31] Outros membros que participaron foron Georges Bizet, Emmanuel Chabrier, Henri Duparc, Vincent d'Indy, César Franck, Édouard Lalo e Jules Massenet.[32][5] Fauré chegou ser secretario da sociedade en 1874.[32] Moitas das súas obras foron presentaron por primeira vez nos concertos da sociedade.[32]

Fauré c. 1875.

En 1874, Fauré mudouse de Saint-Sulpice á igrexa de la Madeleine como suplente do organista principal, Saint-Saëns, ante as numerosas ausencias deste cando se encontraba de xira de concertos.[33] Algúns admiradores da música de Fauré lamentaron o feito de que, aínda que se adicou profesionalmente ao órgano durante catro décadas, non deixou composicións para este instrumento.[34] Saint-Saëns comentou que Fauré «era un organista de primeira clase cando se propuña»,[35] e era recoñecido polas súas improvisacións.[36] Con todo, prefería o piano sobre o órgano, o cal só tocaba porque lle proporcionaba ingresos regulares.[37] Duchen especula con que a Fauré non lle gustaba o órgano, posiblemente porque «para un compositor de tal delicadeza de matices, e tan sensual, o órgano simplemente non era o suficientemente sutil».[38]

Segundo Nectoux, os Clerc foron a familia comprensiva que Fauré non tivo durante a súa estandía na escola de Niedermeyer.[39] Camille Clerc, xnxeñeiro pola École polytechnique, durante o verán organizaba concertos privados aos que asistían importantes músicos como Joseph Hollmann, Gustav Friedrich e Hubert Léonard, e o propio Fauré.[39] Este tipo de eventos non estaban só reservados para músicos, senón tamén para outro tipo de persoas de renome aínda sen ser profesionais da música. Este área de influencia permitiulle a Fauré conseguir múltiples recomendacións en eventos musicais, o que o estimulou e brindoulle máis experiencia no seu traballo.

1877 foi un ano importante para Fauré, tanto a nivel persoal como profesional.[40] En xaneiro, interpretouse a súa primeira sonata para violín nun conceerto na Société Nationale con gran éxito, o que marcou un punto decisivo na súa traxectoria como compositor aos 31 anos.[40] Nectoux considera a peza como a primeira obra mestra do compositor.[41] En marzo, Saint-Saëns xubilouse do seu posto n la Madeleine e sucedeuno como organista Théodore Dubois, daquela mestre de coro; Fauré ocupou o cargo que Dubois deixaba.[40] En xullo, Fauré comprometeuse coa filla de Pauline Viardot-García, Marianne, de quen estaba profundamente namorado.[40] Por motivos non de todo claros, a súa prometida rompeu o compromiso en novembro dese ano, causándolle a el unha gran tristeza.[42] tentando distraer a Fauré, Saint-Saëns levouno a Weimar e presentouno ante Franz Liszt. Esta visita espertou o interese do músico por viaxar ao estranxeiro, o cal continuaría facendo o resto da súa vida.[42] Dende 1878, Fauré e Messager embarcáronse en viaxes fóra do país para ir ver óperas de Wagner. Viron obras tales como Das Rheingold e Die Walküre na Ópera de Colonia, o ciclo completo de Der Ring des Nibelungen na Hofoper de Múnic e no Her Majesty's Theatre en Londres; así como tamén Die Meistersinger von Nürnberg en Múnic e en Bayreuth, onde tamén viron Parsifal.[43] Frecuentemente Fauré e Messager tocaban para animar as fiestas o irreverente Souvenirs de Bayreuth, composta por ambos en 1878. Esta pequena e caprichosa peza musical de piano a catro mans parodia temas de Der Ring des Nibelungen.[44] Fauré admiraba a Wagner un coñecemento detallado da súa música,[45] pero foi un dos poucos compositores da súa xeración que non se viron influídos pola súa obra.[45][d]

Anos medios[editar | editar a fonte]

Marie Fremiet, esposa de Fauré.

En 1883, Fauré casou con Marie Fremiet, a filla do notable escultor Emmanuel Frémiet.[47][e] Se ben o matrimonio era afectivo, Marie mostrábase resentida polas constantes ausencias de Fauré, a súa vida doméstica —horreur du domicile— e os seus amoríos, mentres ela permanecía na casa.[47][f] En 1892, foi relacionado sentimentalmente coa cantante Emma Bardac,[49] quen foi a súa inspiración para o seu ciclo La bonne chanson, Op. 61.[50] A este amorío seguiulle probablemente unha relación coa compositora Adela Maddison.[51] En 1900, Fauré coñeceu á pianista Marguerite Hasselmans, filla de Alphonse Hasselmans. A partir de entón, ambos estiveron comprometidos nunha relación que duraría o resto da vida de Fauré.[52]

A cantante Emma Bardac, coa que se relacionou sentimentalmente a Fauré.

Aínda que Fauré valoraba a Marie como amiga e confidente, escribíndolle frecuentemente -ás veces a diario- cando estaba fora da casa, ela non compartía a súa natureza apaixonada, que encontraba satisfacción noutra parte.[53] Fauré e a súa esposa tiveron dous fillos. O primeiro, nado en 1883, Emmanuel Fauré-Fremiet —Marie insistiu na combinación do seu apelido co de Fauré—, converteuse nun biólogo de prestixio internacional.[54] O segundo fillo, Philippe, nado en 1889, converteuse en escritor. As súas obras inclúen historias, obras de teatro e biografías do seu pai e o seu avó.[55][5]

Para apoiar economicamente á súa familia, Fauré pasou algún tempo traballando na igrexa de la Madeleine e dando clases de piano e harmonía. As súas composicións reportáronlle unha cantidade insignificante de diñeiro, debido a que o seu editor mercábaas por 60 francos cada unha e Fauré non obtiña dereitos de autoría polo seu uso.[56] Neste período, Fauré escribiu unha gran cantidade de obras, entre as cales inclúense pezas e cancións para piano; con todo, destruíaas despois de interpretalas unhas cantas veces e só conservaba uns cantos movementos para reutilizar os motivos.[5] Entre as obras deste período que sobreviviron encóntranse o Requiem, comezado en 1887 e revisado e expandido durante varios anos ata a súa versión final de 1901.[57] Despois da súa primeira interpretación en 1888, o párroco díxolle ao compositor: «Non precisamos destas innovacións: o repertorio de la Madeleine é o suficientemente rico».[58]

Cando era mozo, Fauré era moi feliz; un amigo seu mencionou nun escrito a súa «ledicia xovial, algo infantil».[59] No entanto, cando tiña uns 30 anos, o seu amorío falido sumado ao seu escaso éxito como compositor posiblemente derivaron en ataques depresivos, que el mesmo describiu como «mal humor».[5] En 1890, un prestixioso e remunerado encargo de escribir unha ópera con letra de Paul Verlaine viuse truncado pola incapacidade do poeta ao estar bébedo para entregar un libreto. Fauré sumiuse nunha depresión tan profunda que os seus amigos estiveron moi preocupados pola súa saúde.[60] En 1891, Fauré viaxou a Venecia (Italia) invitado pola mecenas estadounidense Winnaretta Singer, que logo sería coñecida como a princesa Edmond de Polignac,[50] ao seu palacio no Gran Canal.[61] Recuperou o ánimo e comezou a compoñer de novo, escribindo a primeira das súas cinco Mélodies de Venise, con letra de Verlaine, cuxa poesía seguía admirando a pesar da debacle da ópera.[62][63]

Ambroise Thomas calificaba como «peligrosamente moderno» a Fauré para encabezar el Conservatorio.

Durante este tempo, ou un pouco despois, comezou a relación de Fauré con Emma Bardac; en palabras de Duchen, «por primeira vez, aos seus corenta e tantos anos, experimentou que lle correspondían, unha relación apaixonada que se prolongou durante varios anos».[64] Os seus principais biógrafos coinciden en que este suceso inspirou unha explosión de creatividade e unha nova orixinalidade na súa música, o que se exemplifica no ciclo musical La bonne chanson.[64][65][66][67][62] Fauré escribiu a suite Dolly para piano a catro mans entre 1894 e 1897 e adicoulla á filla de Bardac, Hélène, tamén coñecida como «Dolly».[5][g] Algunhas persoas sospeitaron que o pai de Dolly era o propio Fauré, mais os seus biógrafos, incluso Nectoux e Duchen, non comparten esa mesma idea: a relación de Fauré con Emma Bardac pénsase que comezou xusto despois de que Dolly nacera, aínda que non hai probas concluíntes en calquera caso.[49][68]

Durante a década de 1890, a situación de Fauré mellorou. Cando Ernest Guiraud, profesor de composición no Conservatorio de París, morreu en 1892, Saint-Saëns alentouno a presentarse ao posto vacante. Os máis influentes no Conservatorio consideraron a Fauré como perigosamente moderno e o seu director, Ambroise Thomas, rehusou darlle o posto ao declarar: «Fauré? Xamais! Se el é elixido, eu renuncio».[69] A pesar de elo, Fauré resultou elixido, mais para outro posto ocupado polo falecido Guiraud: inspector dos conservatorios de música nas provincias francesas.[62] Aínda que as viaxes prolongadas ao longo de todo o país que o traballo lle demandou desagradábanlle, tamén proporcionáronlle uns ingresos estable e permitíronlle deixar de dar clases a estudantes afeccionados.[70]

En 1896, Ambroise Thomas morreu e Théodore Dubois asumiu a dirección do Conservatorio. Fauré substituíu á súa vez a este último como organista xefe de la Madeleine. A elección de Dubois tivo máis repercusións: Jules Massenet, profesor de composición no Conservatorio, esperaba substituír a Thomas no seu posto, mais excedera a confianza de todos ao insistir en asumir o cargo de por vida.[71] Polo tanto, a súa solicitude foi rexeitda e optouse por elixir a Dubois para o posto, logo do cal Massenet renunciou anoxado.[72] Fauré asumiu a vacante de profesor de composición. Como tal, instruíu a varios compositores novos como Maurice Ravel, Florent Schmitt, Charles Koechlin, Louis Aubert, Jean Roger-Ducasse, George Enescu, Paul Ladmirault, Alfredo Casella e a compositora Nadia Boulanger.[5] Dende a perspectiva de Fauré, os seus alumnos precisaban dunha base firme en habilidades básicas, así que delegou esta responsabilidade con felicidade ao seu asistente André Gedalge.[73] A función de Fauré viña logo cando debía axudar aos seus estudantes a empregar esas habilidades dun xeito que se adaptaran aos talentos individuais de cada un. Ao respecto, Roger-Ducasse escribió: «Asumindo o que fora no que estivesen traballando os alumnos, el evocaría as regras da forma a man [...] e referiríase a exemplos, sempre dos mestres».[74] Ravel nunca esqueceu a mentalidade aberta de Fauré como mestre. Logo de recibir o Cuarteto para cordas de Ravel con pouco do seu habitual entusiasmo, Fauré pediulle uns días despois o manuscrito para velo outra vez e comentou: «Podería terme equivocado».[75] O musicólogo Henri Prunières escribiu á súa vez: «O que Fauré desenvolveu nos seus alumnos foi unha sensibilidade harmónica, exquisita, o amor das liñas puras, de modulacións inesperadas e coloridas; mais nunca lles recoñeceu por compoñer acorde ao seu estilo e esa é a razón pola que todos eles buscaron os seus propios camiños en moitas direccións, frecuentemente, opostas».[76]

As obras de Fauré nos últimos anos do século XIX incluíron música incidental para a estrea inglesa da obra de teatro Pelléas et Mélisande (1898) de Maurice Maeterlinck, con título homónimo, e de Prométhée, unha traxedia lírica composta para o anfiteatro en Béziers. A obra, escrita para actuacións ao aire libre, está composta para enormes elencos instrumentais e vocais. A súa estrea, en agosto de 1900, foi un gran éxito, a tal grao que se repetiu en Béziers o ano seguinte, e en París en 1907. En maio de 1917, produciuse unha versión orquestrada para elencos de tamaño habitual en teatros de ópera para a Ópera de París. Logo disto, realizáronse máis de corenta actuacións en París.[h] De 1903 a 1921, Fauré escribiu con regularidade críticas musicais para o diario Le Figaro, rol no cal non se sentía cómodo. O seu biógrafo Jean-Michel Nectoux considerou que a bondade e a mentalidade aberta naturais de Fauré predispoñíano a enfocarse nos aspectos positivos dunha obra.[5]

Director do Conservatorio de París[editar | editar a fonte]

Maurice Ravel foi alumno de Gabriel Fauré no Conservatorio de París.

En 1905, produciuse un escándalo nos círculos musicais franceses en torno ao principal galardón de Francia, o Prix de Rome. Crese que algúns membros reaccionarios do Conservatorio negáronlle de xeito inxusto o premio a Maurice Ravel, alumno de Fauré.[78] O certo é que a candidatura de Ravel para o Prix de Rome rexeitouse ata en cinco ocasións.[50] Ante as numerosas críticas feitas a Dubois, este viuse obrigado a renunciar.[79] Fauré ocupou o seu posto no Conservatorio. Co apoio do goberno francés realizou unha serie de mudanzas na administración e o currículo. Introduciu xuíces externos independentes ao organismo, que tomarían parte nas decisións correspondentes ás admisións, exames e competencias, unha mudanza que anoxou a algúns membros do profesorado que deran un trato especial aos seus alumnos privados. Moitos deles renunciaron ao seu posto ao verse privados dos seus considerables ingresos extraordinarios.[80] Ante as modificacións no currículo, Fauré comezou a ser visto como o «revolucionario equitativo», sendo alcumado «Robespierre» por membros descontentos da vella garda. Así mesmo, modernizou e ampliou o rango da música impartida no Conservatorio. Tal e como Nectoux argumenta: «Onde algunha vez reinaran Auber, Halévy e especialmente Meyerbeer [...] foi posible cantar agora un aria de Rameau ou mesmo algo de Wagner —que ata aquel momento era un nome prohibido dentro dos muros do Conservatorio—».[81] Con todo isto, o repertorio abarcou dende a polifonía renacentista ata a obra de Claude Debussy.[81]

A nova posición de Fauré reportoulle maior estabilidade económica, ademais de ser máis recoñecido como compositor en Europa. Con todo, a dirección do Conservatorio deixouno sen tempo para a composición en contraste a cando levaba unha vida como organista e mestre de piano. Tan pronto como o ano laboral rematou, nos últimos días de xullo, saíu de París e pasou case dous meses, ata principios de outubro, nun hotel, localizado preto dos sagos suízos, para concentrarse na composición.[82] Algunhas obras de datan deste período inclúen a súa obra lírica Pénélope, así como tamén algunhas das súas cancións máis características —por exemplo, o ciclo La chanson d'Ève, Op. 95, completada en 1910— e pezas de piano —Nocturnos n.º 9-11; Barcarolas n.º 7-11, escritas entre 1906 e 1914—.[5]

Fauré an torno ao ano 1900.

En 1909, foi nomeado membro do Institut de France. O seu sogro e Saint-Saëns, ambos membros do Institut dende ía tempo, fixeron unha forte campaña no seu favor e finalmente o músico gañou as votacións por unha estreita marxe, con 18 votos fronte a 16 do outro candidato, Charles-Marie Widor.[83] Ese mesmo ano, un grupo de compositores liderados por Ravel e Koechlin romperon coa Société Nationale de Musique, a cal, baixo a presidencia de Vincent d'Indy, adoptara ideais reaccionarios. A causa de isto, formaron un novo grupo: a Société Musicale Indépendante, da cal Fauré aceptou a presidencia. Sendo a súa única e principal preocupación darlle pulo á nova música, permaneceu como membro da vella sociedade e continuou mantendo unha boa relación con d’Indy.[83] En 1911, Fauré supervisou o traslado do Conservatorio a unhas novas instalación na rue de Madrid.[82] Durante este período, Fauré desenvolveu problemas de oído e foi perdendo este sentido gradualmente. O son non só volveuse máis feble, senón que tamén era distorsionado, así que os tons altos e baixos do seu rango audible soaban como outros tons. Fixo esforzos para disimular a súa dificultade, mais ao final foi forzado a abandonar o seu posto como profesor.[84]

A principios de século, a música de Fauré comezou a introducirse en Gran Bretaña e, con menor alcance en Alemaña, España e Rusia.[85] Visitaba con frecuencia Inglaterra, onde se lle invitou a tocar no Palacio de Buckingham en 1908, o que lle abriu moitas portas en Londres e outros lugares.[86] Estivo presente na estrea da Primeira Sinfonía de Edward Elgar, tamén ese ano, e logo cenou con el.[87] Posteriormente, Elgar escribiría unha carta ao seu amigo Frank Schuster onde lle diría que «Fauré era un verdadeiro cabaleiro —da mellor clase de home francés— e admireino extremadamente». Elgar tentou programar o Réquiem de Fauré no Three Choirs Festival, mais non o conseguiu ata que finalmente tivo a súa estrea inglesa en 1937, case cincuenta anos despois da súa primeira interpretación en Francia.[88] Compositores provenientes de outros países tamén estimaban e admiraban a Fauré: Piotr Ilich Tchaikovski cualificábao como «adorable»,[89] Isaac Albéniz e Fauré foron amigos e correspondentes durante moitos anos,[90] Richard Strauss pedíalle consellos,[91] e, nos últimos anos do compositor, un mozo Aaron Copland converteuse no seu fiel admirador.[1]

O estalido da Primeira Guerra Mundial sorprendeu a Fauré en Alemaña, a onde acudira para pasar o seu retiro anual adicado á composición. Logrou sair de Alemaña para asentarse en Suíza, dende onde puido trasladarse a París.[92] Permaneceu en Francia ata o final da guerra. Cando un grupo de músicos franceses liderados por Saint-Saëns tentaron organizar un boicot á música alemá, Fauré e Messager desvinculáronse da idea, aínda que o desacordo non afectou á súa amizade con Saint-Saëns.[i] Fauré non recoñecía o nacionalismo na música, vendo na súa arte «unha linguaxe que pertence a un país tan por riba de todos os demais que se arrastra cando ha de expresar os sentimientos ou trazos individuais que pertencen a unha nación en particular».[95] Con todo, era consciente de que a súa música era máis respectada que querida en Alemaña. En xaneiro de 1905, ao visitar Frankfurt e Colonia para ofrecer concertos da súa música, Fauré escribiu: «As críticas da miña música foron un pouco frías, ¡pero á vez moi educadas! Non hai dúbida ao respecto, o francés e o alemán son dous temas diferentes».[96]

Últimos anos e legado[editar | editar a fonte]

Homenaxe nacional a Fauré en 1922. Fauré e o presidente Alexandre Millerand están situados entre as dúas estatuas.

En 1920, aos 75 anos, Fauré retirouse do Conservatorio debido á súa crecente xordeira e á súa debilidade física.[5] Ese mesmo ano, obtivo a Gran Cruz da Lexión de Honra, un recoñecemento rara vez concedido a un músico. En 1922, rendiuselle unha homenaxe nacional pública a cargo do presidente da República, Alexandre Millerand, descrito en The Musical Times como «unha espléndida celebración na Sorbona, onde participaron os máis ilustres artistas franceses, o cal deulle moita ledicia. Tratouse dun espectáculo conmovedor: o dun home presente nun concerto da súa propia obra e incapaz de escoitar unha soa nota. Quedábase mirando pensativo e, a pesar de todo, amosaba agradecemento e satisfacción».[84] Ese mesmo ano foi invitado aos Grémys celebrados en Villa Frya, onde lle confiou á súa esposa sentir que vivía a «vida dun lacazán».[97] Así mesmo, nesta época publicouse unha nota no Excelsior titulada «Mon père», onde o propio Fauré lembraba como se adentrara no mundo da música:

[...] Foi sorprendente descubrir as miñas tendencias cara á música posto que ninguén da miña familia era en si un músico. O talento mostrouse ante míin cando apenas tiña dez anos, e nunha etapa tan temperá non significaba unha preocupacion sobre calquera efecto posible no meu futuro. Tempo despois quizais xurdiron dúbidas sobre a elección da música como carreira. De calquera xeito, meu pai encontrábase indeciso —eu era o sexto dos seus fillos— e el non podería permitirse o luxo de tomar risgos.

Excelsior. «Mon père», 12 de xuño de 1922.

Fauré nos seus últimos anos de vida.

Fauré estivo delicado de saúde nos seus últimos anos, en parte polo seu tabaquismo. Aínda así, mostrou disposición para axudar aos novos compositores, entre eles a algúns membro de Les Six, que eran os seus seguidores.[84][j] Respecto a esta etapa da súa vida, Nectoux describe: «Na súa vellez logrou unha certa serenidade, sen perder en absoluto a súa notable vitalidade espiritual, aínda que afastado do sensualismo e a paixón dos traballos que escribiu entre 1875 e 1895».[5] Do mesmo xeito, sostivo que o seu humor decrecía notablemente, como se estivera adoptando un pouco o estilo melódico de Wagner.[97] Sabía que pronto morrería, polo que nunha carta dirixida á súa esposa escrita en outubro de 1924 Fauré concluía dicindo:

Cando regrese a París, pasarei un pequeno tempo de cada día dándote cada un dos meus bosquexos, borradores e todo o sobrante que, logo da miña morte, non quero que sobrevivan, así que podes queimalo todo. Mentres estiven enfermo, deime conta que é algo que de verdade preciso facer. Así que axúdame a realizalo.[99]

Nos seus últimos meses, Fauré esforzouse por completar un cuarteto de corda. Vinte anos antes, Ravel adicáralle o seu Cuarteto para cordas. Ravel e outros instaron a Fauré para compoñer un propio. Negouse durante moitos anos, co argumento de que era demasiado difícil. Cando por fin adicouse a escribilo, fíxoo con temor, díxolle á súa esposa: «Comecei un cuarteto de cordas, sen piano. Este é un xénero que Beethoven, en particular, fixo famoso, e fai que todas as persoas que non son Beethoven estean aterradas del».[100] Traballou na obra durante un ano e finalizouna o 11 de setembro de 1924, menos de dous meses antes da súa morte, traballando longas horas cara ao final para completala.[101] A súa obra Cuarteto de cordas, Op. 121, estreouse de xeito póstumo en 1925.[102] Negouse a unha oferta para que a interpretaran en privado para el nos seus últimos días, xa que a súa audición deteriorárase ata o punto de que os sons musicais estaba terriblemente distorsionados no seu oído.[103]

Fauré morreu en París a causa dunha pneumonía o 4 de novembro de 1924, aos 79 anos de idade. Tivo un funeral de Estado na igrexa de la Madeleine e o seu corpo foi sepultado no cemiterio de Passy, en París.[104]

Logo da súa morte, o Conservatorio volveu ao seu antigo conservadorismo, onde a súa práctica harmónica constituiría o máximo límite de modernidade, unha barreira que os estudantes non debían cruzar.[105] O seu sucesor, Henri Rabaud, director do Conservatorio dende 1922 ata 1941, declarou que «o modernismo é o inimigo».[106] A xeración de estudantes nedos no período de entreguerras rexeitaron esta premisa obsoleta, polo que se inclinaron por Béla Bartók, pola Segunda Escola de Viena e polas últimas obras de Igor Stravinskii.[105]

En 1945, nunha homenaxe para conmemorar o centenario do seu nacemento, a musicóloga Leslie Orrey escribiu en The Musical Times: «Máis profundo que Saint-Saëns, máis variado que Lalo, máis espontáneo que d'Indy, máis clásico que Debussy, Gabriel Fauré é o mestre por excelencia da música francesa, o espello perfecto do noso xenio musical. Quizais cando os músicos ingleses coñezan mellor o seu traballo, esas palabras de Roger-Ducasse parecerán, xa non un eloxio, senón algo que lle correspondía».[107]

Obra[editar | editar a fonte]

Manuscrito dunha páxina do Réquiem.

hAaron Copland escribiu que se ben as obras de Fauré poden dividirse nos tres períodos usuais —«temperás», «medias» e «tardías»—, non existe unha diferenza radical entre a súa escritura inicial e as últimas composicións, como é evidente noutros compositores. Copland encontrou premonicións do estilo final de Fauré mesmo nos seus primeiros traballos, así como trazos do Fauré inicial nas obras do Fauré ancián: «Os temas, as harmonías, a forma, todo ten permanecido esencialmente igual, aínda que en cada nova obra vólvense máis frescos, máis persoais, máis profundos».[1] Cando Fauré naceu, Berlioz e Chopin seguían compoñendo e estas foron una das súas primeiras influencias.[108][109] Nos seus últimos anos, Fauré desenvolveu técnicas compositivas que prefiguraban a música atonal de Arnold Schönberg,[110] e máis tarde, bosquexando discretamente nas técnicas do jazz.[110] Duchen escribe que as sás primeiras obras, como Cantique de Jean Racine, están na tradición do Romanticismo francés do século XIX; con todo, as últimas son tan modernas como calquera das obras dos seus alumnos.[111]

Entre as influencias de Fauré, particularmente nas súas obras temperás, están Mozart, Chopin e Schumann. Os autores de The Record Guide (1955), Edward Sackville-West e Desmond Shawe-Taylor, sinalaron que o músico aprendeu da restrición e da beleza da superficie a partir de Mozart, da liberdade e as liñas melódicas longas ao inspirarse en Chopin, e «en canto a Schumann, [aprendeu] as repentinas felicidades nas que as súas seccións de desenrolo abundan, e aquelas codas nas que os movementos enteiros ilumínanse de xeito parcialmente máxico».[112] A súa obra baseouse na comprensión profunda das estruturas harmónicas que obtivo na École Niedermeyer do sucesor de Niedermeyer, Gustave Lefèvre.[5] Lefèvre escribiu o libro Traité d'harmonie (París, 1889), onde establece unha teoría harmónica que difire significativamente da teoría clásica de Jean-Philippe Rameau, onde xa non prohíbe certos acordes como «disonantes».[k] A través do emprego de leves disonancias sen resolver e efectos coloristas, anticipouse ás técnicas empregadas por compositores impresionistas.[113]

En contraste co seu estilo harmónico e melódico, o cal ía máis aló do estándar na súa época, os motivos rítmicos de Fauré tendían a ser sutís e repetitivos, con pouco para romper o fluxo da liña, aínda que empregou síncopas discretas, similares ás hachadas nas obras de Brahms.[5] Copland referíase a el como «o Brahms de Francia».[1] Jerry Dubins postulou en Fanfare Magazine en 2007 que Fauré é o «enlace perdido» entre Brahms e Debussy.[l] Para Sackville-West e Shawe-Taylor, as últimas composicións de Fauré non amosan o sinxelo encanto da súa música orixinal: «A exquisita harmonía romántica que sempre estivo apoiada firmemente por unha soa tonalidade, deu lugar logo a un estilo severamente monocromo, cheo de cambios enharmónicos, o cal creou a impresión de varios centros tonais empregados de xeito simultáneo».[115]

En tanto, para Teófilo Sanz Hernández, a estética musical de Fauré conserva un estilo alemán e italiano, posto que as súas composición máis temperás conteñen influencias de Franz Schubert.[116] Así mesmo, explica o detalle da súa preocupación polas súas composicións de canto que frecuentemente contiñan temáticas poéticas ligadas ao propio Romanticismo alemán, destacando «as colores, os perfumes e os sons».[116] Co paso do tempo, o sue estilo musical volveuse extremadamente refinado, tratando de concibir unha arte músico-poética. Este cambio distinguiuno do seu pupilo, Maurice Ravel: «Este novo xeito caracterízase claramente pola importancia que a partir dese momento adquire o elemento harmónico na linguaxe musical».[117] Cada unha das súas melodías reviven un estilo wagneriano en si,[118] reflectindo en cada obra un tema do oculto e un mundo sombrío. Cara a unha etapa máis tardía, tanto as obras vocais como as soamente musicais, estiveron inspiradas na poesía como un «figuralismo interpretativo»[119] mais á vez contraditorio, tomando como lugar «resolucións pouco habituais».[119] Cara a unha etapa máis madura, entre 1906 e 1910, crese que Fauré adoptou un estilo musical «místico», baseado nun universo persoal case máxico,[120] empregando alteracións de xeito que a música comunicara sentimentos. Sanz argumenta que a arte melódica de Fauré é un misterio ao considerar as súas melodías como sedutoras e audaces, así como apaixonantes, conseguindo «fundir a poesía e a partitura en algo inmaterial».[121]

Música vocal[editar | editar a fonte]

Fauré está considerado como uno de los maestros de la música culta francesa conocida como mélodie.[5] Desde la perspectiva de Copland, sus primeras composiciones las hizo bajo la influencia de Gounod y, con la excepción de algunas canciones como «Après un rêve» o «Au bord de l'eau», mostraban un pequeño indicio del artista que aparecería después en la figura de Fauré. Añadía que, en su opinión, a partir del segundo volumen con una recopilación de sesenta canciones se podía encontrar el primer ejemplo serio del «verdadero Fauré». Ponía como ejemplo «Les berceaux», «Les roses d'Ispahan» y en especial «Clair de lune», de las que decía eran «hermosas, tan perfectas que han llegado hasta América», para centrarse luego en otras melodías menos conocidas como «Le secret», «Nocturne» y «Les présents».[1] Fauré también compuso algunos ciclos de canciones. El propio compositor describió a Cinq mélodies «de Venise», Op. 58 como una nueva especie de suite en cuanto al uso de temas musicales recurrentes a lo largo del ciclo. Para el ciclo posterior La bonne chanson, Op. 61 se usaron cinco temas como los anteriormente citados, según Fauré.[122] El músico mencionó también que La bonne chanson era su composición más espontánea; Emma Bardac le cantaba de nuevo cada día material recién compuesto por él.[123] Modelo:Listen La obra Réquiem, Op. 48 no se compuso a la memoria de alguna persona en particular, sino «por el placer de hacerlo». Se interpretó por primera vez en 1888. Ha sido descrita como «una canción de cuna enfocada en la muerte» debido a su tono predominantemente apacible.[124] Fauré omitió el Dies irae, aunque en la parte Libera me, del mismo Réquiem, se hace referencia al día del Juicio Final. En su obra, al igual que Verdi, Fauré añadió Libera me al texto litúrgico estándar.[125] El músico revisó Réquiem con el paso de los años, y desde entonces se han interpretado diferentes versiones que van desde las primerizas, utilizadas para fuerzas pequeñas, hasta la última revisión con orquesta completa.[126]

Las óperas de Fauré no han encontrado un sitio en el repertorio regular. Copland consideró que Pénélope era una obra fascinante y una de las mejores óperas escritas desde la época de Wagner. No obstante, percibió que la música es a grandes rasgos «distintivamente no teatral».[1] Este material en particular utiliza motivos y los dos papeles principales requieren de voces que posean calidad heroica, aunque estas son las únicas características en las que Pénélope es wagneriana. En las últimas obras de Fauré, «se estira la tonalidad con dificultad, sin romperse».[127] En las raras ocasiones en las que se ha representado la pieza, las opiniones críticas por lo general han alabado la calidad de la partitura, pero difieren en cuanto a la efectividad dramática de la obra. Cuando se presentó la ópera por primera vez en Londres en 1970, en una producción de la Royal Academy of Music, Peter Heyworth escribió, «una partitura que ofrece grandes recompensas para un oído atento puede, no obstante, no contribuir a deshelar el teatro ... La mayoría de la música tiene también que ser teatralmente efectiva».[128] Sin embargo, después de la producción de 2006 en el Wexford Festival, Ian Fox escribió, «Penélope de Fauré es una verdadera rareza, y, a pesar de que anticipó una música deliciosa, es una sorpresa lo seguro que estaba el compositor con su toque teatral».[129]

Obras para piano[editar | editar a fonte]

miniaturadeimagen|Fauré al piano.

Información sobre ficheiros multimedia.

Los grandes conjuntos de obras para piano de Fauré consisten en trece nocturnos, trece barcarolas, seis impromptus y cuatro valses-caprichos. Compuso este conjunto de obras a lo largo de su carrera musical y muestran el cambio en su estilo desde una tranquila juventud sin complicaciones hasta un final enigmático, incluso a veces de fiera introspección, a través de un periodo turbulento en sus años medios.[1] Sus otras obras para piano destacadas, incluyendo obras cortas o colecciones compuestas o publicadas como un conjunto, fueron Romances sans paroles, Balada en fa

{{{nome}}}

mayor, Mazurca en si

{{{nome}}}

mayor, Thème et variations en do

{{{nome}}}

mayor y Huit pièces brèves. Para piano a cuatro manos, Fauré compuso la suite Dolly, entre 1894 y 1897 y se la dedicó a Hélène, hija de Emma Bardac,[5] y, junto con su amigo y posterior alumno André Messager, una exuberante parodia de Wagner en la suite corta Souvenirs de Bayreuth.[130]

Sus obras para piano por lo general utilizan figuras arpegiadas, con la melodía intercalada entre las dos manos, e incluyen sustituciones de dedos naturales para organistas. Estos aspectos las volvieron muy complejas para algunos pianistas e incluso un virtuoso como Liszt consideró que era difícil interpretar la música de piano creada por Fauré.[131] Las primeras obras para piano están claramente inspiradas en Frédéric Chopin.[132] Una influencia aún mayor fue Robert Schumann, ya que a Fauré le gustaba su música de piano más que ninguna otra.[133] Según la opinión de Copland, con el sexto nocturno, Fauré se desvió de la sombra de cualquier otro predecesor.[1] El pianista Alfred Cortot consideró: «Hay sólo unas pocas páginas en toda la música comparables a esas».[1] El crítico Bryce Morrison afirmó que los pianistas optaban con frecuencia por tocar las obras tempranas para piano, como el Impromptu n.º 2, en vez de interpretar las últimas que expresan «tal pasión y soledad escondidas, así como tal alternación entre la ira y la resignación», que los oyentes se sienten inquietos.[134] En sus obras para piano, Fauré rechazó el virtuosismo con tal de incorporar la lucidez clásica de las composiciones francesas.[113] A Fauré no le impresionaba en absoluto la exhibición pianística, y observó al respecto de los virtuosos del teclado que «cuanto más célebres son, peor tocan mis obras».[135]

Música de cámara y de orquesta[editar | editar a fonte]

Modelo:Listen

La orquesta no interesó a Fauré en gran medida, puesto que frecuentemente invitaba a algunos de sus antiguos alumnos, tales como Jean Roger-Ducasse o Charles Koechlin, a orquestar sus conciertos y obras teatrales. Su estilo orquestal en general refleja una actitud estética definida.[136] No se sentía atraído por la combinación llamativa de timbres, que creía que eran muy a menudo una forma de autoindulgencia y un disfraz para la falta de ideas.[5] En palabras de Nectoux: «La idea de timbre no fue un determinante en el pensamiento musical de Fauré».[136] Sus mejores obras orquestales son las suites Masques et bergamasques —basadas en música para entretenimiento teatral o divertissement comique—, y la música incidental para Pelléas et Mélisande.

En cuanto a su repertorio musical de cámara, sus dos cuartetos de piano, particularmente el primero, se encuentran entre las más conocidas obras de Fauré.[137] Sus otras obras de cámara incluyen dos quintetos de piano, dos sonatas de violonchelo, dos sonatas de violín, un trío con piano y un cuarteto de cuerda. Copland —que escribió en 1924, antes de que el cuarteto de cuerda fuese terminado— calificó el segundo quinteto como la obra maestra de Fauré: «[...] una fuente pura de espiritualidad [...] muy clásica, lo más alejada posible del temperamento romántico».[1] Otros críticos han adoptado una perspectiva menos favorable: «El incesante flujo y el restringido esquema de color del último estilo de Fauré, como se ejemplifica en este quinteto, requiere un manejo cuidadoso para no volverse tedioso».[137] La última obra de Fauré, el Cuarteto de cuerdas, se ha descrito como una meditación íntima sobre las últimas cosas[138] y una «obra extraordinaria según cualquier estándar, etéreo y espiritual, con temas que parecen constantemente estar dirigidos al cielo».[139]

Grabaciones[editar | editar a fonte]

[[Archivo:Gabriel Faure.jpg|miniaturadeimagen|Gabriel Fauré (c. 1889) retratado por John Singer Sargent. Cité de la musique.]] Fauré realizó rollos de piano de su propia música para distintas compañías entre 1905 y 1913.[nota 1] En los años 1920, se grabaron algunas de las canciones más populares de Fauré, entre las que destacan «Après un rêve» cantada por Olga Haley,[141] y «Automne» y «Clair de lune» interpretadas por Ninon Vallin.[142] En 1930, artistas de renombre, tales como Georges Thill —«En prière»—[143] y Jacques Thibaud y Alfred Cortot —«Sonata de Violín n.º 1» y «Berceuse»—,[144] grabaron piezas de Fauré. Algunas de las orquestaciones musicales para Pelléas et Mélisande se grabaron en 1938.[145]

Hacia la década de 1940, hubo una mayor cantidad de obras de Fauré en los catálogos musicales. Una encuesta realizada en diciembre de 1945 por John Culshaw, listó grabaciones de obras para piano interpretadas por Kathleen Long (incluyendo el Nocturno n.º 6, Barcarola n.º 2, el Thème et Variations, Op. 73, y la Balada Op. 19 en su versión orquestal dirigida por Boyd Neel), el Réquiem dirigido por Ernest Bourmauck, y siete canciones interpretadas por Maggie Teyte.[146] La música de Fauré comenzó a aparecer con más frecuencia en las publicaciones de las compañías discográficas hacia la década de los años 1950. The Record Guide, en 1955, listó el Cuarteto de piano n.º 1, el Quinteto de piano n.º 2, el Cuarteto de cuerdas, ambas Sonatas de violín, la Sonata para violonchelo n.º 2, dos nuevas grabaciones del Réquiem y el ciclo completo de canciones para La bonne chanson y La chanson d'Ève.[147]

En la época de los LP y, en particular, del CD, las compañías discográficas forjaron un catálogo sustancial de la música de Fauré, interpretada por músicos franceses y extranjeros. Algunas de sus obras orquestales más importantes han sido grabadas bajo la dirección de Michel Plasson[148] (1981) y Yan Pascal Tortelier (1996).[149] Las principales obras de cámara del músico han sido interpretadas por Ysaÿe Quartet, Domus, Paul Tortelier, Arthur Grumiaux, y Joshua Bell.[150] A su vez las obras de piano han sido grabadas por Kathryn Stott (1995),[151] y Paul Crossley (1984-85),[152] con conjuntos importantes de las principales obras para piano de Jean-Philippe Collard (1982-84),[153] Pascal Rogé (1990)[154] y Kun-Woo Paik (2002).[155] Las canciones de Fauré han sido grabadas para CD, incluyendo una colección completa (2005), dirigida por el acompañante Graham Johnson, con los solistas Jean-Paul Fouchécourt, Felicity Lott, John Mark Ainsley y Jennifer Smith, junto a otros.[156] El Réquiem y las obras corales más cortas también han sido bien representadas en formato de disco compacto.[157] Pénélope fue grabada en dos ocasiones, con el elenco encabezado por Régine Crespin en 1956, y Jessye Norman en 1981, dirigido por Désiré-Émile Inghelbrecht y Charles Dutoit, respectivamente.[158] Prométhée es de las pocas obras que no han sido grabadas en su totalidad, pero la mayoría de los extractos se grabaron bajo la dirección de Roger Norrington (1980).[159]

Crítica moderna[editar | editar a fonte]

En un artículo sobre Fauré publicado en 2001 en el Baker's Biographical Dictionary of Musicians, se detalla lo siguiente:

El valor de Fauré como compositor no ha disminuido con el paso del tiempo. Desarrolló un completo idioma musical propio; con sutil y delicada aplicación de viejos métodos, evocó el aura del arte fresco y eterno; con el irresoluto uso de disonancias leves y efectos colorísticos especiales, se anticipó a los procedimientos del Impresionismo; en sus obras de piano, evitaba el virtuosismo en favor de la lucidez clásica de los maestros franceses del clavecín; la línea melódica de sus temas, articulada con precisión, se encuentra entre la tradición más fina de la música vocal francesa. Su gran Réquiem y su Élégie para violonchelo y piano han entrado en el repertorio general.[113]

El biógrafo de Fauré, Nectoux, escribe en el Grove Dictionary of Music and Musicians que Fauré es ampliamente considerado como el más grande maestro de la canción francesa y cataloga a sus canciones y sus obras de cámara como «las contribuciones más descomunales de Fauré a la música».[5] El crítico Robert Orledge escribió también: «Su genialidad fue la síntesis: reconcilió elementos opuestos tales como modalidad y tonalidad, angustia y severidad, seducción y fuerza dentro de un estilo no ecléctico, tal y como sucede en la suite de Pelléas et Mélisande, su obra maestra sinfónica. La calidad de constante renovación dentro de su aparente rango limitado [...] es una faceta extraordinaria de su genialidad y la reserva, ese estilo elíptico de su Cuarteto de cuerda singular sugiere que su intenso estilo de autodisciplina aún estaba desarrollándose al momento de su muerte».[160]

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Algunhas das primeiras fontes como Copland argumentan que Fauré naceu o 13 de maio;[1] con todo, no rexistro civil desa data lese «naceu onte» e autores como Nectoux, Jones e Baker marcan, polo tanto, o 12 de maio como a súa data de nacemento.[2][3][4]
  2. As fontes difiren sobre o cargo de Dufaur de Saubiac na Asemblea. Jones identifícao como «o axudante dun parlamentario para o département,[3] como fai Johnson;[10] Orledge identifícao de xeito similar como «membro da Asemblea por Ariège»;[11] Nectoux descríbeo como «un alto funcionario da Cámara de Deputados (ou Palais législatif, como era coñecido no Segundo Imperio»;[7] Duchen non menciona a Asemblea, referíndose a Dufaur de Saubiac como «un home da localidade que traballaba como arquiveiro en París».[12]
  3. Un escritor describiu posteriormente «unha foto de Fauré como un neno vestido co uniforme da escola e lucindo non moi diferente a Arthur Sullivan como un dos infantes da Capela Real».[15]
  4. A Fauré gustábanlle algunhas óperas de Wagner máis que outras. Gustábanlle Die Meistersinger, Parsifal e o Anel, era indiferente con Tannhäuser e Lohengrin e detestaba Tristan und Isolde. Duchen especula con que «o exceso – no sentimento e na duración» da última era fundamentalmente contrario ás sensibilidades estéticas de Fauré.[46]
  5. Algunhas fontes poñen un acento agudo no primeiro 'e' do apelido, aínda que as cartas de Marie Fremiet non mostran que ela o puxera no seu nome. Nectoux e Jones escriben o seu apelido sen acento.
  6. Alfredo Casella, un dos seus alumnos, escribiu que Fauré tiña «os grandes, lánguidos e sensuais ollos dun impenitente Casanova». Rumoreouse nos círculos musicais parisienses que algúns dos máis talentosos alumnos de Fauré puideron ter sido os seus fillos ilexítimos. Os rumores nunca foron confirmados.[48]
  7. No Reino Unido, a primeira peza de Dolly Suite, «Berceuse», converteuse na peza máis coñecida de Fauré para varias xeracións de nenos; foi empregada como música de peche do programa de radio de BBC Home Service Listen with Mother, que estivo en antena desde 1950 a 1982.
  8. A estrea en París en 1907 levouse a cabo no Hippodrome, aínda que a acústica era tan mala que a segunda interpretación realizouse na Ópera. A orquestración de 1917 realizouna Roger-Ducasse, a petición de Fauré.[77]
  9. Fauré e Messager estaban preocupados porque o seu vello amigo estivera en perigo de facer o ridículo co seu exceso de patriotismo,[93] e tamén a súa crecente tendencia a rexeitar as obras de compositores novos emerxentes, como na súa condena da obra de Debussy En blanc et noir: «Debemos a toda costa pechar a porta do Institut contra un home capaz de tales atrocidades; eles deberían poñerse ao carón das pinturas cubistas».[94]
  10. O desagrado de Francis Poulenc pola música de Fauré foi unha excepción entre Les Six. Nectoux comenta que isto parecía estraño porque de todos os membros de Les Six, Poulenc «é o máis próximo a Fauré na límpida claridade e calidade de canto da súa propia escritura, no seu encanto».[98]
  11. En particular, os acordes de sétima e novena xa non se consideraban disonantes e a mediante podía alterarse sen que elo implicara mudar de modo (de menor a maior ou viceversa).[5]
  12. «O cuarteto habita un mundo illado que ronda entre o desexo non correspondido de Brahms nas melodías e as harmonías convertidas en modais, e as ensoñacións autoeróticas de Debussy nos novenos acordes e as escalas alteradas».[114]
Referencias
  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 Copland, Aaron (outubro de 1924). "Gabriel Fauré, a Neglected Master". The Musical Quarterly (en inglés). Oxford University Press. pp. 573–586. 
  2. 2,0 2,1 Nectoux 1991, p. 3.
  3. 3,0 3,1 3,2 Jones 1989, p. 15.
  4. 4,0 4,1 Duchen 2000, p. 12.
  5. 5,00 5,01 5,02 5,03 5,04 5,05 5,06 5,07 5,08 5,09 5,10 5,11 5,12 5,13 5,14 5,15 5,16 5,17 5,18 5,19 5,20 5,21 5,22 Nectoux, Jean-Michel. "Fauré, Gabriel (Urbain)". Grove Online (en inglés). Oxford Music Online. Consultado o 19 de abril de 2018. 
  6. 6,0 6,1 Duchen 2000, p. 13.
  7. 7,0 7,1 7,2 Nectoux 1991, p. 4.
  8. Duchen 2000, p. 2.
  9. Fauré en 1924, citado en Duchen, 2000, p. 14
  10. Johnson & Stokes 2009, p. 27.
  11. Orledge 1979, pp. 5-6.
  12. Duchen 2000, p. 15.
  13. Nectoux 1991, p. 5.
  14. Nectoux 1991, p. 6.
  15. Henderson, A. M. (setembro de 1937). "Memories of Some Distinguished French Organists – Fauré". The Musical Times (en inglés). pp. 817–19. 
  16. Jones 1989, p. 16.
  17. Fauré en 1922, citado en (Nectoux, 1984, pp. 1-2)
  18. Nectoux 1984, p. 2.
  19. Nectoux 1991, p. 502.
  20. Jones 1989, p. 20.
  21. Nectoux 1991, p. 12.
  22. Nectoux 1991, p. 508.
  23. Nectoux 1991, p. 15.
  24. 24,0 24,1 Jones 1989, p. 21.
  25. Duchen 2000, p. 28.
  26. Nectoux 1991, p. 503.
  27. 27,0 27,1 27,2 Duchen 2000, p. 31.
  28. 28,0 28,1 Jones 1989, p. 27.
  29. 29,0 29,1 Duchen 2000, p. 32.
  30. Nectoux 1991, p. 18.
  31. Vallas 1951, p. 135.
  32. 32,0 32,1 32,2 Jones 1989, p. 28.
  33. Jones 1989, p. 29.
  34. Véxase, por exemplo, Henderson, A. M. (setembro de 1937). "Memories of Some Distinguished French Organists – Fauré". The Musical Times (en inglés). pp. 817–819. (require subscrición (?)).  e Orrey, Leslie (maio de 1945). "Gabriel Fauré, 1845–1924". The Musical Times. pp. 137–139. (require subscrición (?)). 
  35. Nectoux, 1991, p. 41
  36. Henderson, A. M. (setembro de 1937). "Memories of Some Distinguished French Organists – Fauré". The Musical Times (en inglés). pp. 817–819. (require subscrición (?)). 
  37. Nectoux 1991, p. 41.
  38. Duchen 2000, p. 17.
  39. 39,0 39,1 Nectoux 1991, p. 23.
  40. 40,0 40,1 40,2 40,3 Jones 1989, p. 33.
  41. Nectoux 1991, p. 24.
  42. 42,0 42,1 Jones 1989, p. 50.
  43. Jones 1989.
  44. Wagstaff, John; Lamb, Andrew. "Messager, André". Grove Music Online (en inglés). Oxford Music Online. Consultado o 21 de abril de 2018. (require subscrición (?)). 
  45. 45,0 45,1 Nectoux 1991, p. 39.
  46. Duchen 2000, p. 58.
  47. 47,0 47,1 Jones 1989, p. 52.
  48. Duchen 2000, p. 63.
  49. 49,0 49,1 Nectoux 1991, p. 181.
  50. 50,0 50,1 50,2 "Fauré, Gabriel (Urbain) (12 May 1845, Pamiers - 4 Nov. 1924, Paris)". The Harvard Biographical Dictionary of Music (en inglés). CREDO Reference. Consultado o 14 de maio de 201o. (require subscrición (?)). 
  51. Orledge 1979, pp. 16-17.
  52. Nectoux 1991, pp. 282-285.
  53. Duchen 2000, p. 66.
  54. Willmer, E. N. (novembro de 1972). "Emmanuel Fauré-Fremiet, 1883–1971". Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society, Vol. 18 (en inglés). pp. 187–221. Consultado o 14 de maio de 2018. (require subscrición (?)). 
  55. "Philippe Fauré-Fremiet". WorldCat (en inglés). Consultado o 14 de maio de 2018. 
  56. Nectoux 1991, p. 26.
  57. Oliver 1991, pp. 215-217.
  58. Duchen 2000, p. 80.
  59. Jones 1989, p. 31.
  60. Duchen 2000, pp. 95-97.
  61. Orledge 1979, p. 14.
  62. 62,0 62,1 62,2 Orledge 1979, p. 15.
  63. Duchen 2000, pp. 98-99.
  64. 64,0 64,1 Duchen 2000, p. 105.
  65. Johnson & Stokes 2009, p. 253.
  66. Jones 1989, p. 68.
  67. Nectoux 1991, p. 185.
  68. Duchen 2000, p. 108.
  69. Nectoux 1991, p. 224.
  70. Jones 1989, p. 65.
  71. Jones 1989, p. 78.
  72. Nectoux 1984, pp. 224-25.
  73. Nectoux 1991, p. 246.
  74. Nectoux 1991, p. 307.
  75. Nichols 1987, p. 103.
  76. Copland, citando a Henri Prunières.
  77. Nectoux 1991, p. 370.
  78. Orledge 1979, p. 21.
  79. Nectoux 1991, p. 267.
  80. Woldu, Gail Hilson (1984). "Gabriel Fauré, directeur du Conservatoire: les réformes de 1905". Revue de Musicologie, T. 70e, No. 2e (en francés). Société Française de Musicologie. pp. 199–228. doi:10.2307/928428. (require subscrición (?)). 
  81. 81,0 81,1 Nectoux 1991, p. 269.
  82. 82,0 82,1 Nectoux 1991, p. 270.
  83. 83,0 83,1 Jones 1989, p. 133.
  84. 84,0 84,1 84,2 Landormy, Paul; Herter, M. D. (xullo de 1931). "Gabriel Fauré (1845–1924)". The Musical Quarterly (en inglés). Oxford University Press. pp. 293–301. (require subscrición (?)). 
  85. Nectoux 1991, p. 278.
  86. Nectoux 1991, p. 283.
  87. Moore 1987, p. 547.
  88. Anderson 1993, p. 156.
  89. Anderson, Robert (febreiro de 1985). "Review: Insights". The Musical Times (en inglés). pp. 93–94. doi:10.2307/963471. (require subscrición (?)). 
  90. Jones 1989, p. 10.
  91. Jones 1989, p. 124-125.
  92. Jones 1989, p. 160-161.
  93. Jones 1989, p. 162-165.
  94. Nectoux 1984, p. 108.
  95. Caballero, Carlo (verán de 1992). "Review: Gabriel Fauré: A Musical Life". 19th-Century Music, Vol. 16, No. 1 (en inglés). University of California Press. pp. 85–92. doi:10.2307/746624. (require subscrición (?)). 
  96. Nectoux 1991, p. 277.
  97. 97,0 97,1 Nectoux 1991, p. 449.
  98. Nectoux 1991, p. 434.
  99. Nectoux 1991, p. 492.
  100. Jones 1989, p. 202.
  101. Perreau 2000, p. 3.
  102. Jones 1989, p. 192.
  103. Nectoux 1991, p. 292.
  104. Duchen 2000, p. 212.
  105. 105,0 105,1 Nectoux 1991, p. 469.
  106. Nichols, Roger. "Henri Rabaud" (en inglés). BBC Music. Consultado o 18 de maio de 201o. 
  107. Orrey, Leslie (maio de 1945). "Gabriel Fauré, 1845–1924". The Musical Times (en inglés). pp. 137–39. (require subscrición (?)). 
  108. Orledge 1979, p. 59.
  109. Nectoux 1991, p. 48.
  110. 110,0 110,1 Nectoux 1991, p. 401.
  111. Duchen 2000, p. 6.
  112. Sackville-West 1955, pp. 263-264.
  113. 113,0 113,1 113,2 Slonimsky, Nicholas. Fauré, Gabriel (-Urbain). Baker's Biographical Dictionary of Musicians (Schirmer Reference).  Parámetro descoñecido |fechaacceso= ignorado (suxírese |data-acceso=) (Axuda); Parámetro descoñecido |suscripción= ignorado (suxírese |subscrición=) (Axuda); Parámetro descoñecido |ubicación= ignorado (suxírese |lugar=) (Axuda); Parámetro descoñecido |año= ignorado (suxírese |ano=) (Axuda)
  114. Fanfare Magazine, 1 de maio de 2007
  115. Sackville-West 1955, p. 264.
  116. 116,0 116,1 Sanz Hernández, Teófilo; Los poetas de Fauré, p. 446. Editado e publicado polo IV Coloquio da Asociación de Profesores de Francés da Universidade Española.
  117. "Les Mélodies de Gabriel Fauré", texto de Maurice Ravel integrado ao apéndice da obra de Marnat, na pp. 703, 1986.
  118. Sanz Hernández, Teófilo; Los poetas de Fauré, p. 449.
  119. 119,0 119,1 Sanz Hernández, Teófilo; Los poetas de Fauré, p. 450.
  120. Sanz Hernández, Teófilo; Los poetas de Fauré, p. 451.
  121. Sanz Hernández, Teófilo; Los poetas de Fauré, p. 452.
  122. Orledge 1979, pp. 78-81.
  123. Orledge, 1979, p. 15
  124. Payne, Anthony. "Sweet lullaby of death". The Independent (en inglés).  Parámetro descoñecido |fechaacceso= ignorado (suxírese |data-acceso=) (Axuda); Parámetro descoñecido |fecha= ignorado (suxírese |data=) (Axuda)
  125. Rosen 1995, pp. 60-74.
  126. Orledge, Robert. Fauré Revised. The Musical Times (en inglés).  Parámetro descoñecido |suscripción= ignorado (suxírese |subscrición=) (Axuda); Parámetro descoñecido |página= ignorado (suxírese |páxina=) (Axuda); Parámetro descoñecido |fecha= ignorado (suxírese |data=) (Axuda)
  127. Murray, David, en Holden, p. 120
  128. Heyworth, Peter. Neglected Penelope. The Observer.  Parámetro descoñecido |fecha= ignorado (suxírese |data=) (Axuda); Parámetro descoñecido |páginas= ignorado (suxírese |páxinas=) (Axuda)
  129. Fox, Ian. Opera in Review. Opera Canada.  Parámetro descoñecido |fecha= ignorado (suxírese |data=) (Axuda); Parámetro descoñecido |páginas= ignorado (suxírese |páxinas=) (Axuda)
  130. Duchen 2000, p. 222-224.
  131. Jones 1989, p. 51.
  132. Nectoux 1991, p. 49.
  133. Nectoux 1991, p. 43.
  134. Morrison, Bryce (1995). Notas para «Gabriel Fauré – The Complete Music for Piano», Hyperion Records, número de catálogo CDA66911/4
  135. Nectoux 1991, p. 379.
  136. 136,0 136,1 Nectoux, 1991, p. 259
  137. 137,0 137,1 Sackville-West, 1955, p. 265
  138. Nichols, Roger. Fauré and Ravel. Gramophone (en inglés).  Parámetro descoñecido |fecha= ignorado (suxírese |data=) (Axuda); Parámetro descoñecido |urlarchivo= ignorado (suxírese |url-arquivo=) (Axuda); Parámetro descoñecido |fechaacceso= ignorado (suxírese |data-acceso=) (Axuda); Parámetro descoñecido |fechaarchivo= ignorado (suxírese |data-arquivo=) (Axuda); Parámetro descoñecido |páginas= ignorado (suxírese |páxinas=) (Axuda)
  139. Cowan, Rob. Debussy, Fauré, Ravel. Gramophone (en inglés).  Parámetro descoñecido |fecha= ignorado (suxírese |data=) (Axuda); Parámetro descoñecido |urlarchivo= ignorado (suxírese |url-arquivo=) (Axuda); Parámetro descoñecido |fechaacceso= ignorado (suxírese |data-acceso=) (Axuda); Parámetro descoñecido |fechaarchivo= ignorado (suxírese |data-arquivo=) (Axuda); Parámetro descoñecido |páginas= ignorado (suxírese |páxinas=) (Axuda)
  140. Nectoux 1991, p. 45.
  141. The Gramophone, abril de 1925, p. 63.
  142. The Gramophone, noviembre de 1929, p. 19.
  143. The Gramophone, diciembre de 1937, p. 18
  144. The Gramophone, julio de 1932, p. 11 y diciembre de 1932, p. 19.
  145. The Gramophone, julio de 1938, p. 24.
  146. The Gramophone, diciembre de 1945, p. 15.
  147. Sackville-West 1955, p. 265-268.
  148. EMI Records, número de catálogo 5 86564-2
  149. Chandos Records, número de catálogo Chan 9412
  150. March 2007, p. 450-53.
  151. Hyperion Records, número de catálogo DA 66911/4
  152. CRD Records, número de catálogo 5006
  153. EMI Records, número de catálogo 5 85261-2
  154. Decca Records, número de catálogo 425 606-40
  155. Decca Records, número de catálogo 470 246-2
  156. Hyperion Records, números de catálogo CDA67333-CDA67336
  157. March, 2007, p. 455-56.
  158. Discoreale Records, número de catálogo DR 10012-4; y Erato Records, número de catálogo STU71386
  159. Aristocrat Records, número de catálogo 7466 lE5531
  160. Orledge, Robert. Fauré, Gabriel (Urbain). The Oxford Companion to Music (Oxford Music Online).  Parámetro descoñecido |suscripción= ignorado (suxírese |subscrición=) (Axuda); Parámetro descoñecido |fechaacceso= ignorado (suxírese |data-acceso=) (Axuda)

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]

  • Anderson, Robert (1993). Elgar (en inglés). Londres: J M Dent. ISBN 0-460-86054-2. 
  • Duchen, Jessica (2000). Gabriel Fauré (en inglés). Londres: Phaidon. ISBN 0-7148-3932-9. 
  • Johnson, Graham; Stokes, Richard (2009). Gabriel Fauré – The Songs and their Poets (en inglés). Farnham, Kent e Burlington Vt: Ashgate. ISBN 0-7546-5960-7. 
  • Jones, J Barrie (1989). Gabriel Fauré – A Life in Letters (en inglés). Londres: B T Batsford. ISBN 0-7134-5468-7. 
  • March, Ivan (ed) (2007). The Penguin Guide to Recorded Classical Music 2008 (en inglés). Londres: Penguin Books. ISBN 0-14-103336-3. 
  • Moore, Jerrold Northrop (1987). Elgar – A Creative Life (en inglés). Oxford: Oxford Paperbacks. ISBN 0-19-284014-2. 
  • Murray, David (1997). "Fauré, Gabriel". En Amanda Holden (ed). The Penguin Opera Guide (en inglés). Londres: Penguin Books. ISBN 0-14-051385-X. 
  • Morrison, Bryce (1995). Notes to The Complete Piano Music of Gabriel Fauré (en inglés). Londres: Hyperion Records. OCLC 224489565. 
  • Nectoux, Jean-Michel (1984). Gabriel Fauré – His Life Through Letters (en inglés). J A Underwood (trad). Londres: Boyars. ISBN 0-7145-2768-8. 
  • Nectoux, Jean-Michel (1991). Gabriel Fauré – A Musical Life (en inglés). Roger Nichols (trad). Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-23524-3. 
  • Near, John R. Charles-Marie Widor – Symphonie pour orgue et orchestre, opus 42 [bis] (en inglés). Middleton: A-R Editions. ISBN 0-89579-515-9. 
  • Nichols, Roger (1987). Ravel Remembered (en inglés). Londres: Faber and Faber. ISBN 0-571-14986-3. 
  • Oliver, Michael (1991). "Fauré: Requiem". En Alan Blyth (ed). Choral Music on Record (en inglés). Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-36309-8. 
  • Orledge, Robert (1979). Gabriel Fauré (en inglés). londres: Eulenburg Books. ISBN 0-903873-40-0. 
  • Perreau, Stephan (2000). Notes to Ravel and Fauré String Quartets (en inglés). Hong Kong: Naxos Records. OCLC 189791192. 
  • Ravel, Maurice (1922). "Les Mélodies de Gabriel Fauré". En Henry Prunières (ed). Hommage musical à Fauré (en francés). París: La revue musicale. OCLC 26757829. 
  • Rosen, David (1995). Verdi – Requiem (en inglés). Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-39767-7. 
  • Sackville-West, Edward; Shawe-Taylor, Desmond (1955). The Record Guide (en inglés). Londres: Collins. OCLC 500373060. 
  • Vallas, Léon (1951). César Franck (en inglés). Hubert Foss (trans). Londres: Harrap. OCLC 910827. 

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]


Erro no código da cita: As etiquetas <ref> existen para un grupo chamado "nota", pero non se atopou a etiqueta <references group="nota"/> correspondente ou falta unha etiqueta </ref> de peche