Angola

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
República de Angola
República de Angola (Portugués)
Repubilika ya Ngola (Kikongo, kimbundu, umbundu)
Bandeira de Angola Escudo de Angola
Bandeira Escudo
Himno nacional: Angola Avante!
 
Angola (orthographic projection).svg
 
Capital
 • Poboación
Luanda
700.000
Cidade máis poboada Luanda
Linguas oficiais
Portugués, lingala
Forma de goberno República presidencialista
José Eduardo dos Santos
Paulo Kassoma
Independencia
- Data
de Portugal
11 de novembro de 1975
Superficie
 • Total
 • % auga
Fronteiras
Costas
Posto 22º
1.246.700 km²
desprezable
5.198 km
1.600 km
Poboación
 • Total
 • Densidade
Posto 71º
10.978.552
9 hab./km²
PIB (nominal)
 • Total
 • PIB per cápita

n/d
n/d
PIB (PPA)
 • Total (2006)
 • PIB per cápita
Posto 74º
US$ 56.451'000.000
US$ 3.558
IDH n/d
Moeda Kwanza (AOA)
Xentilicio Angolano, angolana[1]
Fuso horario UTC + 1
Dominio de Internet .ao
Prefixo telefónico +244
Prefixo radiofónico D2A-D3Z
Código ISO 024 / AGO / AO
Membro de: ONU, UA, CPLP, OPEP
Tódolos países do mundo

Angola,[1][2] oficialmente República de Angola (en portugués: República de Angola; kikongo, kimbundu, umbundu: Repubilika ya Ngola), é un país da costa occidental de África, limitado ao norte e ao leste pola República Democrática do Congo, ao leste por Zambia, ao sur por Namibia e ao oeste polo Océano Atlántico. Angola inclúe tamén o turbulento enclave de Cabinda, ao norte, que está constituído como unha das súas 18 provincias. A súa capital é Luanda.

Foi unha antiga colonia portuguesa, que ten recursos naturais considerábeis, entre os que destacan o petróleo e os diamantes. O seu sistema de goberno é a democracia, cun réxime presidencial e eleccións multipartidistas.

Historia[editar | editar a fonte]

Tras unha longa guerra cas forzas coloniais de Portugal, en 1975 Angola acadou a independencia. Entón comezou unha guerra civil entre o MPLA (Movimiento Popular de Libertação de Angola), o UNITA (União Nacional para a Independência Total de Angola) e o FNLA (Frente Nacional de Libertação de Angola). O FNLA abandonou a loita, deixando que o marxista MPLA e o UNITA (respaldado por occidente) loitasen polo poder. No 1991, ambas faccións acordaron converter Angola nun estado democrático, politicamente pluralista e non racial, pero despois de que o presidente José Eduardo dos Santos do MPLA gañase as eleccións supervisadas pola ONU, o UNITA denunciou que houbera fraude e comezou novamente a loita.

En 1994 firmouse a paz. Instaurouse un goberno de unidade nacional no 1997. O presidente José Eduardo dos Santos suspendeu o funcionamento das institucións democráticas debido a un novo conflito iniciado no 1998.

O 22 de febreiro do 2002, Jonas Savimbi, líder do UNITA foi asasinado dun disparo e acordouse un alto o fogo. O UNITA abandonou o seu brazo armado e asumiu o seu papel como maior partido na oposición. Aínda que a situación política semella estarse normalizando, o presidente dos Santos continúa sen permitir que se celebren os procesos democráticos normais. Angola enfróntase a unha grande catástrofe humanitaria debido á guerra, á abundancia de campos de minas, e ás accións dalgunhas guerrillas que loitan pola independencia do enclave setentrional de Cabinda.

Organización político-administrativa[editar | editar a fonte]

Angola Provinces numbered 300px.png

Angola está dividida en 18 provincias:-

Economía[editar | editar a fonte]

Véxase o artigo: Economía de Angola.
Nación moi rica en petróleo e diamantes.

Demografía[editar | editar a fonte]

Artigo principal: Demografía de Angola.

Os habitantes de Angola son, na súa maioría, negros (90%), que viven ao lado dun 10% de brancos e mestizos. A maior parte da poboación negra é de orixe bantú, destacandose os quimbundos, os bancogos e os chokwe-lundas, porén o grupo máis importante é o dos ovimbundos. No suroeste existen diversas tribos de boximanes e hotentotes. A densidade demográfica é baixa (4 habitantes por quilómetro cadrado) e o índice de urbanización non vai alén de 12%. Os principais centros urbanos, alén da capital, son Huambo (antiga Nova Lisboa), Lobito, Benguela, e Lubango (antiga Sá da Bandeira).

Cultura[editar | editar a fonte]

Referencias[editar | editar a fonte]

  1. 1,0 1,1 Definicións no Dicionario da Real Academia Galega (aquí) e no Portal das Palabras (aquí) para angolano.
  2. Goretti Sanmartín Rei et al. Criterios para o uso da lingua. Servizo de Normalización Língüística, Universidade da Coruña. p. 120. ISBN 84-9749-199-8. http://www.udc.es/publicaciones/documentos/biblioteca/CriteriosParaUsoDaLingua.pdf. 
Commons
Commons ten máis contidos multimedia sobre: Angola