Enclave

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.

Enclave en Xeografia[editar | editar a fonte]

C é un exclave de B e enclave de A

En xeografía, un enclave é un territorio totalmente cercado por un territorio estranxeiro. Se un outro país ten soberania sobre el, podese tamén chamar este país de exclave.

Un tal territorio é así:

  • un enclave do territorio estranxeiro que o cerca.
  • un exclave do país que con soberanía sobre el.

Os enclaves poden tamén existir cando unha subdivisión administrativa dun país é situada fora da súa división principal.

A palavra enclave ven do latín inclavatus, significando pechado. Exclave é unha extensión criada posteriormente.

A orixe dun enclave pode ser devida a razóns históricas, políticas ou mesmo xeolóxicas: certas zonas tornaranse enclaves simplesmente por causa da mudanza do leito dun río.

Exemplos de enclaves son Llívia, territorio español rodeado de territorio francés. Alguns enclaves son territorios independentes: este é caso de San Marino e mais do Vaticano, enclaves da Italia, e do reino do Lesoto, enclave da África do Sur.

D é un exclave de B mais non é un enclave

Certos países, que apenas tén fronteira cun outro, poden ser considerados enclaves se apenas dispuxeren dunha pequena fronteira marítima (casos da Gambia, case totalmente rodeada polo Senegal, do Brunei, case totalmente rodeado pola Malasia, ou do Mónaco, case totalmente rodeado por territorio de Francia.

No entanto, se a liña de costa for significativa en termos de comprimento, o país non é tido por enclave; exemplos son os casos de Portugal (só ten fronteira con España), Corea do Sur (só ten fronteira coa Corea do Norte) e Irlanda (só ten fronteira co Reino Unido).

Outros exemplos que non poden ser tecnicamente considerados enclaves son os territorios atingíveis por augas internacionais, como os casos de Oecusi-Ambeno (Timor-Leste), as cidades de Ceuta e Melilla (España), Xibraltar (Reino Unido) Cabinda (Angola), Kaliningrado (Rusia) e a zona de Dubrovnik, na Dalmacia (Croacia).

Tamén se a dimensión do territorio separado do principal é significativa, non é costume tomálo por exclave. Un exemplo extremo é o de Alasca.

Enclave en Xeoloxia[editar | editar a fonte]

En xeoloxía enclave é un corpo estraño inserido nunha rocha, moito comun en rochas ígneas plutonicas. Ocorre en un magma que absorve porcións de rochas máis profundas e cando este solidificase envolve esta rocha diferenciada.

Enclave en Cultura[editar | editar a fonte]

En cultura enténdese por enclave o conxunto de actividades literarias desenvolvidas nun espazo social que, aínda que está situado nunha localización xeográfica distinta, está vinculado a outro que actúa como metrópole, pertencendo ambos a un mesmo sistema literario e cultural[1].

O teórico estoniano Naftoli Bassel[2] empregou o termo enclave nun sentido máis amplo do habitual baixo as perspectivas da xeopolítica e a sociolingüística, considerando como enclave calquera territorio illado no interior dun espazo xeográfico máis amplo co que non comparte características identitarias esenciais de carácter étnico, lingüístico, social, económico ou cultural. A procedencia deste tipo de enclaves pode variar. Así, poden proceder de situacións coloniais ou estar vinculados a cambios de fronteiras ou soberanía territorial. Ademais, Bassel estende o emprego deste termo ás minorías nacionais que se atopan nun territorio alleo por razóns de tipo migratorio ou pola permanencia de grupos en territorios propios que perderon a súa antiga soberanía ou autonomía. Cómpre sinalar, por outra parte, que Bassel considera que a lingua de orixe (a do enclave) e a contextual (a do territorio que rodea o enclave) son diferentes. Para Bassel, as principais tarefas que un estudo interliterario debería levar a cabo nese ámbito serían as relativas á determinación do grao de (in)dependencia da literatura do enclave fronte aos sistemas orixinario e contextual. Tamén interesarían os fenómenos da mestizaxe e o intercambio cultural e literario[3].

No caso do sistema literario galego, dous exemplos de enclaves serían o habaneiro e o bonaerense (entre finais do século XIX e a fin da ditadura franquista).

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Torres Feijó, E. J. (2004): “Contributos sobre o objecto de estudo e metodologia sistémica. Sistemas literários e literaturas nacionais”, in Anxo Abuín e Anxo Tarrío (coords.): Bases Metodolóxicas para unha Historia Comparada das Literaturas da Península Ibérica. Santiago de Compostela, USC, pp. 423-444.
  2. Bassel, N. (1991), “National Literary and Interliterary System”, Poetics Today, 12 (4), pp. 773-779.
  3. “Enclave”, Equipo Glifo (Anxo Tarrío coord .) (1998) . Dicionario de termos literarios, Santiago de Compostela, Centro Ramón Piñeiro - Xunta de Galicia.