Basílica de San Martiño de Mondoñedo

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.

Coordenadas: 43°33′40″N 07°18′12″W / 43.56111°N 7.30333°W / 43.56111; -7.30333

Basílica de San Martiño de Mondoñedo
CatedralSanMartinho.JPG

Entrada principal da antiga Catedral.
Datos xerais
Tipo Basílica
Advocación San Martiño
Catalogación Ben de Interese Cultural (1931)
Culto
Culto Igrexa Católica
Diocese Mondoñedo-Ferrol
Arquitectura
Construción século IX a XII
Estilo Románico

A Basílica de San Martiño de Mondoñedo é un templo de orixe prerrománica situado na Mariña Lucense, sé do bispado de Mondoñedo durante moitos anos, que se atopa en bo estado de conservación. Atópase na parroquia de San Martiño de Mondoñedo, concello de Foz, no norte da provincia de Lugo. Na actualidade, amais de estar aberta ó culto, alberga no seu interior un museo.

Fachada da basílica.

Historia[editar | editar a fonte]

Detalle do friso externo da antiga Catedral.

É unha antiga catedral fundada polo bispo de Dume no século IX, ao se refuxiaren en Bretoña a nobreza e o clero por medo ao perigo musulmán. Destruída a capital de Bretoña polos normandos nas invasións de 966 - 971, o rei Afonso III estableceu en San Martiño a nova sé, da cal o primeiro bispo foi Sabarico. San Martiño foi capital até 1112 da terra dos bretoñeses.

Parte posterior da basílica.

A construción do templo prerrománico acostuma a relacionarse co bispado de San Rosendo.

San Martiño de Mondoñedo é un templo orixinario do século VI, mais foi reedificado entre os séculos X e o XII, e o peche das naves no século XIII. Debemos salientar que foi a primeira catedral construída no sur de Europa. As obras principais deberon ter lugar entre o ano 925 e o 944.

Entre os últimos anos do século XI e os primeiros do XII gobernou a diocese Gonzalo Froilaz, canonizado e venerado pola piedade popular como San Gonzalo[1]. Probablemente nunha data do seu episcopado iniciáronse as obras do actual templo de San Martiño.

Foi sé episcopal ata mediados do século XII, momento no que se trasladou á actual cidade de Mondoñedo, que recibiu o nome do topónimo de procedencia.

Por bula do papa Hadrián IV albergou unha comunidade de cóengos regulares de Santo Agostiño.

No ano 2007 esta igrexa, en bo estado de conservación e na que o culto relixioso está vivo, foi declarada basílica polo Vaticano.

Descrición[editar | editar a fonte]

Altar principal de San Martiño

Este templo caracterízase por ser un "rara avis" no seu contorno. Xunto coa Igrexa de Urueña (Valladolid) e as galegas de Santo Antolín de Toques e a de San Xoán de Vilanova, configuran un conxunto de templos que seguen o estilo románico Lombardo-Catalán, en contraposición ao estilo románico borgoñón ou francés que é o estilo propio do noroeste peninsular coa Catedral de Santiago á cabeza e o Camiño de Santiago como vía de introdución das súas formas.

Trataríase pois dun exemplo dunha experiencia artística sen continuidade e dificilmente clasificable no panorama arquitectónico románico da rexión.

Poucos edificios xuntan de xeito tan anárquico elementos e anacos prerrománicos, protorrománicos e románicos plenos como este, sendo o resultado material froito de tres etapas históricas coas súas correspondentes campañas construtivas co resultado dun crebacabezas estrutural e decorativo.

Posúe unha nave única de aparello prerrománico, coas naves cubertas de madeira, a alturas e coberturas graduais, e tres ábsidas semicirculares que se abren directamente sen arcos triunfais, como continuidade espacial das naves[2], en consonancia coas novas formas litúrxicas[3] de medio punto sobre semicolumnas acaroadas, e están cubertas con bóvedas de canón rematadas en cascarón. Unha destacada lanterna ovalada cega apoiase sobre trompas entre os brazos do pronunciado cruceiro que se cobren con bóvedas de canón semicirculares.

Figuras antropomorfas nun capitel do interior.

Entre os elementos mais antigos conservados destacan os capiteis con columnas de mármore romanas reaproveitadas inseridas no muro oriental. A fábrica da súa tripla cabeceira debeu pertencer á súa primeira fase construtiva, a románico-lombarda, posiblemente realizada por mestres cataláns, porén debe terse en conta que a decoración con arquiños nas cornixas (moi propias deste estilo) das ábsidas laterais non se seguiu a empregar na ábsida central.

Conserva un conxunto de capiteis románicos con ricas representacións, no norte un representando un grifón, ou un banquete de Herodes, a historia de Lázaro ou unha muller con sapos nos peitos.

Tanto as tres naves como a fachada occidental foron rematadas de levantar nunha terceira fase construtiva románica, tras o traslado en 1136 da sé do bispado a Valibría (a actual Mondoñedo). A construción deste edificio prolongouse durante un século.

Capiteis e pinturas do interior.

Tamén conserva pinturas murais dos séculos XIV ao XVI.

No decorativo é no que este templo se relaciona coa arte románica contemporánea a ela, coa igrexa de Pedro de Teverga como un dos referentes máis directos con semellanzas que apuntan a un modelo común.

Sobre o exterior corre un friso de estilo visigodo tallado a bisel. O lintel con crismón e Agnus Dei así como os canzorros figurativos son obra románica do século XII. Uns representan músicos e acróbatas e algún escenas sexuais explícitas.

Os grosos contrafortes que ten na actualidade son un engadido da restauración realizada no ano 1867.

Acolle no seu interior o frontal do altar románico cun Cristo en Maxestade, e representando aos anxos e bispos das sete igrexas da Apocalipse, do século XII, e o báculo e o anel do Bispo Gonzalo "O Santo".

Galería de imaxes[editar | editar a fonte]

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Ao bispo don Gonzalo chegou a se lle atribuír, como relata o Pai Flórez, "haber destruido con sus oraciones una armada de enemigos que iba a destruir la tierra".
  2. Soraluce Blond, José Ramón. Guía da Arquitectura Galega (1999). Guías Galaxia. Editorial Galaxia páx. 27 a 30. ISBN 84-8288-186-8
  3. A liturxia tradicional ata ese momento, a mozárabe (caracterizada polas pechadas capelas absidais) pola comunitaria liturxia romana.

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Commons
Commons ten máis contidos multimedia na categoría: Basílica de San Martiño de Mondoñedo

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]