Félidos

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á procura
Félidos
Felidae

Rango fósil: oligoceno - actualidade
Ocelote (Leopardo pardalis)
Ocelote (Leopardo pardalis)
Clasificación científica
Dominio: Eukaryota
Reino: Animalia
Filo: Chordata
Subfilo: Vertebrata
Clase: Mammalia
Subclase: Theria
Infraclase: Placentalia
Orde: Carnivora
Suborde: Feliformia
Familia: Felidae
Fischer, 1817
Distribución mundial dos félidos En azul, distribución dos felinos. En verde, distuibución dos panterinos.

Distribución mundial dos félidos
En azul, distribución dos felinos.
En verde, distuibución dos panterinos.
Subfamilias
Sinonimia
Véxase o texto

A dos félidos (Felidae) é unha familia de mamíferos da orde dos carnívoros,[1] e suborde dos feliformes.

Características[editar | editar a fonte]

Carnívoros altamente especializados, os félidos caracterízanse polo seu corpo esvelto, coa cabeza curta e fociño moi curto, os ollos son grandes, e as orellas de tamaño mediano, ás veces rematadas nunha guedella de pelos; as patas son de medianas a longas. A cola é de corta a moi longa, segundo as especies, xeralmente cuberta de pelo curto, e ás veces cunha guedella terminal. A súa dentición está formada por número reducido de dentes (de 28 a 30), estreitos, con bodos afiados, os cairos están sempre ben desenvolvidos, e os molares adpatados para esgazaren a carne. Co seu oído agudo e a súa excelente vista, son os mamíferos cazadores máis sixilosos, grazas á configuración dos seus pés que lles permiten, á excepción do guepardo e algunha especie máis, retraeren as súas uñas dentro dunhas vaíñas das gadoupas mentres non as usan. O pene pesenta un óso, reducido o non. Presentan glándulas perianais, e as femias teñen de 4 a 8 tetos.[2][3]

A súa pelaxe é variada, dependendo da especie, e ofrece unha eficaz protección térmica. É suave, curta ou mediana, ás veces mais longa nas meixelas ou cunha melena no pescozo, nos ombros e no ventre.[3]

Os verdadeiros gatos (subfamilia dos felinos) son de tamaño pequeno ou mediano, moi similares entre si polos seus trazos xerais, e caracterízanse anatomicamente polo seu aparato hioideo oseo que lles permite emitir tan só débiles gritos. Os mebros da outra subfamilia, a dos panterinos, ademais de seren de maior tamaño, poden ruxir, porque o seu aparato bucal está suspendido dun hioide cartilaxinoso que se pode mover libremente.[2][4]

Hábitat e distribución[editar | editar a fonte]

Os fédidos encóntranse en todos os tipos de hábitats, pero moitas especies están adaptadas a ambientes particulares. Distribúense pola maior parte do mundo, agás en Madagascar, Australasia e a Antártida, e están particularmente ben representados en África, onde se poden distiuguir tres grupos subfamilias) ben caracterizados.[3][5]

Algúns adáptanse a cotornos desérticos, outros a zonas húmidas, e algúns a terreos montañosos de gran altitude. As especies que viven en bosques son xeralmente áxiles gabeadoras.[6]

Moitas des especies escasean na actualidade, porque foron obxecto de caza pola súa pel, para aproveitar partes do seu corpo, ou porque o seu hábitat foi, e esta a ser, destruído. O paradigma é o lince ibérico (Lynx pardinus), o félido en maior perigo de extinción.

Integran a familia catro subfamilias, con dezanove xéneros e ao redor de corenta especies,[3] entre elas o león, o tigre, os gatos domésticos e monteses, os linces, o puma, o xaguar, etc.

Costumes e alimentación[editar | editar a fonte]

Os félidos, agás o león son animais xeralmente solitarios e de hábitos nocturnos. Pero o patrón de actividade das especies pode variar de nocturno a crepuscular e diúrno, dependendo das súas especies de presas preferidas.[6]

Todas as especies son carnívoros obrigados e, por tanto, requiren carne. A maioría consume exclusivamente carne de pequenas, medianas ou grandes presas, e algúns comen peixes,[3][6] e ignoran calquera outra comida que non sexa unha presa viva. Capturan ás súas vítimas coas súas afiadas garras, e adoitan matalas dunha única trabada.

Porén, os gatos domésticos asilvestrados forman colonias. E sábese que os machos dos guepardos viven e cazan en grupos.[6]

Taxonomía[editar | editar a fonte]

Descrición[editar | editar a fonte]

A familia foi descrita en 1867 polo naturalista, paleontólogo e anatomista saxón, nacionalizado ruso, Gotthelf Fischer von Waldheim (1771-1853), na páxina 372 dun traballo publicado no número 5 das Mém. Soc. Imp. Nat. Moscow.[7]

Etimoloxía[editar | editar a fonte]

O nome Felidae está formado pola raíz Fel- do seu xénero tipo, Felis, descito en 1758 por Linnaeus na 10ª edición do seu Systema Naturae, coa adición do sufixo -ǐdae, utilizador para formaren os nomes das familias de animais.

Sinónimos[editar | editar a fonte]

Ademais de polo nome que lles impuxo Fischer von Waldheim, a familia coñeceuse tamé polos sinónimos seguintes:[7]

  • Euailuroida Kretzoi, 1929
  • Felinoidea Brunet, 1979
  • Feloidae Hay, 1930
  • Feloidea Simpson, 1931
  • Lyncina Gray, 1867

Clasificación[editar | editar a fonte]

Na actualidade, a maioría dos autores recoñecen dentro de da familia as seguintes subfamilias, xéneros e especies:[8]

Familia Felidae

Ademais, existen dúas subfamilias extintas:

Unha taxonomía moi discutida: Caracal e Profelis[editar | editar a fonte]

Durante moitos anos considerouse a Caracal como un xénero monotípico, isto é, que só comprendía unha única especie, Caracal caracal, o caracal, e así aparece en case toda a bibliografía.[7][11] Así mesmo, tradicionalmente, incluíuse ao gato dourado africano no xénero Felis ou no Profelis.[12]

Pero datos moleculares recentes revelan inequivocamente que o caracal, o serval e o gato dourado africano están intimamente ligados.[13] E análises xenéticas moi recentes mostraron que o caracal, o gato dourado africano e máis o serval están estreitamente relacionados pola súa xenética, e que diverxeron dun antepasado común hai aproximadamente 5,4 millóns de anos. Polo tanto, suxeriuse incluír a todos eles dentro do xénero Caracal.[14]

Este criterio foi aceptado polos autores da Lista vermella da Unión Internacional para a Conservación da Natureza (UICN) para o gato dourado africano.[15] Polo tanto, segundo a UICN, o xénero comprede estas dúas especies:

Porén, aínda hoxe moitos autores recoñecen a Profelis como xénero independente.

Orixe e evolución[editar | editar a fonte]

Cronoloxía evolutiva dos feliformes.

A familia dos Felidae xurdiu en Eurasia durante o Oligoceno, posiblemente a partir da familia dos Miacidae.
Estes primeiros félidos de pequeno tamaño foron expandíndose, alcanzando África e Norteamérica a principios do Mioceno.
No Mioceno medio diversificáronse, aparecendo os chamados dentes de sabre (Machairodontinae), os felinos e os panterinos, que se dispersaron por Eurasia, África e Norteamérica.
A finais do Plioceno chegaron tamén a Sudamérica durante o denominado Grande Intercambio Americano.[16]

Filoxenia[editar | editar a fonte]

As relacións filoxenéticas dos félidos existentes na acutalidade móstranse no seguiente cladograma, baseado nos estudos das análise de filoxenética molecular de Johnson et al. (2006), [17] no que se expresan as liñaxes, os xéneros e as especies.


Felidae
Pantherinae
Neofelis

Neofelis nebulosa



Neofelis diardi



Panthera


Panthera uncia (leopardo das neves)



Panthera tigris (tigre)





Panthera pardus




Panthera onca (xaguar)



Panthera leo (león)






Felinae

Pardofelis

Pardofelis marmorata (gato marmorado)


Catopuma

Catopuma badia (gato de Borneo)



Catopuma temminckii (gato dourado asiático)






Leptailurus

Leptailurus serval (serval)


Caracal

Caracal caracal (caracal)



Caracal aurata (gato dourado africano)





Leopardus


Leopardus pardalis (ocelote)



Leopardus wiedii (margai)






Leopardus jacobita (gato andino)



Leopardus colocolo (gato das Pampas)






Leopardus geoffroyi (gato de Geoffroy)



Leopardus guigna (gato chileno)




Leopardus tigrinus (gato tigre menor)





Felini
Lynx

Lynx rufus (lince vermello)




Lynx canadensis (lince do Canadá)




Lynx lynx (lince común)



Lynx pardinus (lince ibérico)







Acinonyx

Acinonyx jubatus (guepardo)



Puma

Puma concolor (puma)


Herpailurus

Herpailurus yagouaroundi (xaguarundi)






Otocolobus

Otocolobus manul (gato de Pallas)


Prionailurus

Prionailurus rubiginosus (gato ferruxento)





Prionailurus bengalensis (gato leopardo)



Prionailurus viverrinus (gato pescador)




Prionailurus planiceps (gato de cabeza chata)





Felis
 

Felis chaus (gato da xungla)




Felis nigripes (gato de patas negras)




Felis margarita (gato do deserto)





Felis bieti (gato chinés do deserto)



Felis lybica (gato bravo do deserto)





Felis silvestris (gato montés)



Felis catus (gato doméstico)















Galería de imaxes[editar | editar a fonte]

Notas[editar | editar a fonte]

  1. félidos no dicionario da RAG.
  2. 2,0 2,1 Dorst, J. & Dandelot, P. 1973, pp. 136-137.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Haltenorth, T. & Diller, H. 1986, p. 220.
  4. Weissengruber, G. E.; Forstenpointner, G.; Peters, G.; Kübber-Heiss, A. & Fitch, W. T. (2002): "Hyoid apparatus and pharynx in the lion (Panthera leo), jaguar (Panthera onca), tiger (Panthera tigris), cheetah (Acinonyx jubatus) and the domestic cat (Felis silvestris f. catus)". Journal of Anatomy. 201 (3): 195–209.
  5. Dorst, J. & Dandelot, P. 1973, p. 137.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Sunquist, M. & Sunquist, F. (2002): Wild Cats of the World. Chicago: University of Chicago Press. ISBN 978-0-2267-7999-7.
  7. 7,0 7,1 7,2 Felidae en MSW.
  8. Feliadae Arquivado 2011-06-24 en Wayback Machine. en Wilson, Don E. & Reeder, Dee Ann M., eds. (2005): Mammal Species of the World - A Taxonomic and Geographic Reference. 3ª ed. Baltimore, Maryland, USA: The Johns Hopkins University Press. ISBN 978-0-8018-8221-0.
  9. Sanderson, J.; Mallon, D.P.; Driscoll, C.; Breitenmoser, U. & Breitenmoser-Wursten, C. (2008): Felis silvestris ssp. bieti na Lista vermella da UICN. Versión 2010.4
  10. Sanderson, J.; Mallon, D.P.; Driscoll, C.; Breitenmoser, U. & Breitenmoser-Wursten, C. (2008): Felis silvestris ssp. catus na Lista vermella da UICN. Versión do 2010.4
  11. Caracal Gray, 1843 no ITIS.
  12. Ray, J. & Butynski, T. "Profelis aurata". In: J. S. Kingdon et al., eds. (2013): Mammals of Africa. Bloomsbury Publishing. ISBN 978-1-4081-2257-0. Consultado o 14 de outubro de 2018.
  13. Johnson, W. E.; Eizirik, E.; Pecon-Slattery, J.; Murphy, W. J., Antunes, A.; Teeling, E. & O'Brien, S. J. (2006): "The late Miocene radiation of modern Felidae: a genetic assessment". Science 311: 73-77. Consultado o 14 de outubro de 2018.
  14. Johnson, W. E.; Eizirik, E.; Pecon-Slattery, J.; Murphy, W. J.; Antunes, A.; Teeling, E.; O'Brien, S. J. (2006). "The Late Miocene Radiation of Modern Felidae: A Genetic Assessment". Science 311 (5757): 73–7. PMID 16400146. doi:10.1126/science.1122277.  Consultado o 14 de outubro de 2018.
  15. Bahaa-el-din, L.; Mills, D.; Hunter, L. & Henschel, P. (2015). "Caracal aurata". The IUCN Red List of Threatened Species (IUCN) 2015: e.T18306A50663128. doi:10.2305/IUCN.UK.2015-2.RLTS.T18306A50663128.en. Consultado o 14 de outubro de 2018. 
  16. Garrido, G. e Arribas, A. (2008). "Generalidades sobre los carnívoros del Villafranquiense superior en relación con el registro fósil de Fonelas P-1" (PDF). Cuadernos del Museo Geológico y Minero de España (10): 85–146. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 27 de setembro de 2013. Consultado o 29 de abril de 2012. 
  17. Johnson, W. E.; Eizirik, E.; Pecon-Slattery, J.; Murphy, W. J.; Antunes, A.; Teeling, E. & O'Brien, S. J. (2006): "The late miocene radiation of modern Felidae: a genetic assessment". Science. 311 (5757): 73–77.

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]