Este é un dos 1000 artigos que toda Wikipedia debería ter

Submarino

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á procura

Un submarino de ataque estadounidense da Clase Los Ángeles
Submarino alemán da primeira guerra mundial da clase UC-1

Un submarino é unha embarcación con capacidade para navegar somerxida baixo a auga. Aínda que a maioría deles úsanse para fins militares, algúns teñen uso civil normalmente científico.

As características dos submarinos varían moito segundo o propósito para o que foron construídos. Por exemplo, hai grandes submarinos con enerxía nuclear que poden permanecer baixo a auga durante meses, mentres que outros son científicos moito máis pequenos que só poden operar durante unhas horas.

A partir dos modelos máis primitivos de propulsión manual, os submarinos evolucionaron ata converterse en barcos altamente sofisticados. Aínda que a maioría dos avances foron por razóns militares, algúns foron por motivos civís, como os alcanzados polo enxeñeiro catalán Narcís Monturiol cos seus Ictíneo I e II.

Os primeiros submarinos movíanse manualmente, xa que os motores mariños aínda non foran inventados e moito menos para funcionar baixo a auga, tiñan funcións militares e tentaban afundir os buques inimigos por métodos como o de introducirlles parafusos nos cascos de madeira. Algúns empregaron explosivos, pero na maioría dos casos tiña como consecuencia a destrución do propio submarino xunto co do navío inimigo.

Historia do submarino[editar | editar a fonte]

Antecedentes: Idades Antiga e Media[editar | editar a fonte]

As orixes do submarino poderían atoparse na época de Alexandre o Grande, o 330 a. C. Trataríase dunha especie de barril de vidro pechado que permitiría baixar a pouca profundidade e durante o pouco tempo no que o aire aínda sería respirable no interior. O vidro permitiría ver a paisaxe submarina e facer observacións.[1]

Outro dos posibles antecedentes falan dun mensaxeiro enviado polo xeneral romano Lucio Licinio Lúculo atravesando o bloqueo do porto navegando dentro dunha especie de embarcación submarina feita de coiro de cabra.[2]

Máis adiante no ano 1490 Leonardo da Vinci dibuxou un enxeño de doble casco sumerxible.[3] No século XVI o bispo de Uppsala, describiu un bote de coiro capaz de moverse por baixo da auga.

Primeiros intentos: s.XVI-XVII[editar | editar a fonte]

Posiblemente o primeiro intento de navegación tivo lugar en España no século XVI. Segundo un informe en Opusculum Taisnieri, publicado en 1562:

dous gregos entraron e saíron varias veces do fondo do Texo ante a presenza do emperador Carlos V, sen mollárense e sen extinguirse o lume que levaban nas súas mans.

Este feito supostamente tivo lugar no río Texo, preto da cidade de Toledo; segundo parece, os submarinistas empregaron unha especie de campá protectora.[4]

Submarino de William Bourne, en Inventions or devices, 1578.

Segundo as fontes de documentación, entre os anos 1573 e 1580 o matemático e xefe da Artillería Naval da raíña Isabel de Inglaterra, William Bourne, describio un barco que podía ir por baixo da superficie do mar ata o fondo e saír da mesma maneira e facilidade coa que se mergullou, e que consistía nunha cuberta impermeabilizada con pel que se podía inflar e desinflar mediante un gato para modificar o movemento e o descenso deste artefacto baixo da auga. O aire chegaba ao interior a través dun mastro baleiro que chegaba ata superficie e o movemento produciase cuns remos.[5]

O primeiro somerxible do que se ten información fidedigna da súa execución foi (un modelo baseado nos apuntamentos de Bourne) construído en 1620 por Cornelius Jacobszoon Drebbel, un holandés ao servizo de Xaime I de Inglaterra.[6] Estaba propulsado por medio de remos, mais a súa natureza exacta é obxecto de certa controversia, pois algúns afirman que era simplemente unha campá remolcada por unha barca. Dous tipos mellorados probáronse no río Támese entre 1620 e 1624. Porén, investigacións recentes manifestaron que o enxeñeiro español Jerónimo de Ayanz y Beaumont construíra un submarino en 1600.

Aínda que os primeiros vehículos somerxibles eran simples ferramentas para exploracións subacuáticas, aos inventores non lles custou moito advertir o seu potencial militar. As vantaxes estratéxicas dos submarinos expuxéronse polo bispo John Wilkins de Chester en 1648.

Os primeiros estudos teóricos sobre a construción dun submarino remóntanse a 1680 , cando Giovanni Alfonso Borelli na súa obra De motu animalium ilustrou por primeira vez a posibilidade de construír un vehículo que puidese explorar os abismos mariños.[7]

Os desenvolvemento ata os deseños modernos s. XVIII- XIX[editar | editar a fonte]

Esquema do "Turtle", primeiro submarino militar que se construíu en 1776.

Cara ao ano 1775 aproximadamente, o enxeñeiro estadounidense, de Connecticut, David Bushnell construíu un sumerxible, con capacidade para unha soa persoa, que tiña forma de dúas cunchas de tartaruga mariña pegadas pola parte de abaixo e que se bautizou co nome de "Turtle" (tartaruga). Este sumerxible estaba feito de madeira de carballo e foi o primeiro submarino verificado capaz de realizar operacións subacuáticas e con movemento independente e o primeiro en empregar hélices para propulsarse. O "Turtle" tiña un só tripulante e movíase lentamente grazas á súa hélice de parafuso na parte dianteira que se accionaba manualmente. Contaba con dous tanques de lastre e bombas para encher e baleirar a auga do mar e deste xeito regular a profundidade a que navegar. O obxectivo militar do "Turtle" era atacar os barcos británicos fixando o casco destes unha gran carga de pólvora (similar a unha mina de mar). O invento construíuse e navegou correctamente (operado polo sarxento Ezra Lee, do exército continental) ata chegar ao seu obxectivo, pero non puido fixar a bomba o casco porque entón os barcos británicos levaban o casco recuberto de cobre, sendo pensada a mina para ser fixada en buques de madeira. Así pois, a acción fracasada do "Turtle" contra o "HMS Eagle" (buque insignia dos bloqueadores) en 1776, durante a guerra da independencia estadounidense, pode considerarse como a primeira acción dun submarino en combate.[8]

O Nautilus (1800)

Tras Bushnell veu Robert Fulton, tamén estadounidense, o cal quería liberar a Francia do bloqueo que estaba a practicabar a frota británica sobre as costas francesas (era un gran partidario da Revolución Francesa). Para iso deseñou o Nautilus (Nautile), un submarino duns 6,5 metros de lonxitude con estrutura de ferro e recuberto de cobre. A propulsión era manual pero facilitada por un sistema de engrenaxes desmultiplicadores que accionaban a hélice de catro pas, ademais contaba cunha vela para navegar na superficie. O mesmo tempo aplicaronse dúas novas innovacións tecnolóxicas máis: o uso dos temóns horizontais e verticais e o uso do aire comprimido durante a inmersión. Podían entrar só catro persoas e baixo a auga podíase estar unhas catro horas. Un ollo de boi de ferro e de cristal utilizábase de torreta de observación cando o submarino estaba sobre a superficie do mar. O Nautile construíuse en París, xa que estaba destinado á sevir a frota francesa, pois Napoleón Bonaparte investira 10.000 francos da época, pero non participou en ningunha acción bélica. Foi o segundo modelo construído, o Nautilus II, o que efectuou misións militares. A súa viaxe comezou na baía de Brest, dirixíndose á frota británica, a misión pero fracasou, xa que os ingleses facían patrullar barcas de remos permanentemente ao redor dos seus barcos evitando que o Nautilus puidésese achegarse o suficiente ás naves inimigas. A misión de enganchar os explosivos que levaba baixo algún barco británico fracasou e, a partir de aí, Francia considerou que o seu uso non era ético e perdeu o interese nestes submarinos primitivos. Fulton, ao ser rexeitado por Francia, pasouse o bando inimigo, o Reino Unido, no ano 1805. Aínda que a súa demostración experimental foi un éxito, fixo estalar un barco onde un submarino pegara antes uns explosivos a través dun cable eléctrico, Gran Bretaña, que respondeu dunha forma similar a como o fixera Francia. [9]:1–8

O Brandtaucher no museo de historia militar de Dresden

En 1851 Wilhelm Bauer, un cabo de artillaría bávaro, botou un submarino deseñado por el chamado Brandtaucher ("mergullador incendiario") na baía de Kiel. Este submarino foi construído por August Howaldt e estaba propulsado por dous mariñeiros que facían xirar unha gran roda de rodadura coas mans e cos pés para mover unha hélice. Afundiuse durante a presentación nun espectáculo publico, pero os tres tripulantes lograron escapar. O submarino foi rescatado en 1887 e exhíbese no museo de Dresden.[10]

Planos da patente do garcibuzo, deseñado por Cosme García Sáez

En 1860, o inventor español Cosme García Sáez patentou un submarino e realizou con éxito as probas oficiais segundo a acta oficial da Comandancia de Mariña no porto de Alacant. O enxeño podía acoller dúas persoas e permaneceu baixo a auga 45 minutos. O 16 de novembro de 1860 obtivo tamén, a patente en París co nome de Bateau Plongeur. Tras non atopar financiamento en España, e rexeitar o ofrecemento de Napoleón III, o somerxible foi afundido polo fillo do inventor en Alacant, tras informarlle a autoridade portuaria de que molestaba o tráfico mariño.[11][12]

Os restos do CSS Hunley recuperados en 2000.

O submarino máis famoso do século XIX foi o, CSS Hunley, barco da Confederación que o 17 de febreiro de 1864[13] afundio, cunha carga explosiva posta na proa o USS Housatonic, unha fragata da Unión[14]. O Hunley afundiuse á súa vez cos nove tripulantes cando regresaba á súa base de operacións.[15] A pesar do preocupante desenvolvemento (durante as probas de mergullo afundiu tres veces coa perda de 23 homes) e a falta de regreso da súa única misión operativa, a compañía Hunley demostrou a eficacia na guerra dos submarinos que desde ese momento entraron nos proxectos dos arsenais militares.[16]

Mesmo se a construción do Brandtaucher e o éxito de CSS Hunley demostraron a eficacia dos submarinos como arma, aínda quedaban moitos problemas por resolver. Ademais da falta dunha arma para empregar con eficacia (as cargas explosivas, colocadas ao final dunha barra como no caso de Hunley, eran extremadamente perigosas tamén para o submarino), o principal problema viña dado pola ausencia total dun motor. De feito, os rudimentarios CSS Hunley e os submarinos Bauer navegaron manualmente, limitando drasticamenta a autonomia e o alcance.

Submarinos de propulsión mecánica (finais do século XIX)[editar | editar a fonte]

O 16 de abril de 1863 e botado o submarino francés Plongeur primeiro submarino no mundo en ser propulsado mediante un motor de enerxía mecánica que consístia nun motor de aire comprimido de 60 kW.

Réplica do Ictíneo II no porto de Barcelona.

Botado no porto de Barcelona o 2 de outubro de 1864, o Ictíneo II,[17] construído por Narcís Monturiol, foi un deseño revolucionario, xa que incorporaba unha máquina de vapor para a súa propulsión e utilizaba como combustible unha mestura de peróxido de magnesio, cinc e clorato de potasio (a reacción química dos cales proporcionaba osíxeno tanto para a combustión como para a tripulación).

Tamén incorporaba uns compartimentos repartidos estratexicamente por toda a embarcación para facer de lastre, de maneira que cando estes compartimentos estaban baleiros permitían á embarcación flotar na superficie do mar e cando estes estaban cheos permitían afundir a nave por baixo da superficie. Ademais, na nave había un sistema de escape que permitía soltar o lastre e saír á superficie en caso de emerxencia. Outro trazo destacable é a estrutura da nave que ten unha forma cilíndrica coa parte dianteira con forma de punta esférica e na cola están os temóns e a hélice. Na parte de arriba da nave atopamos o periscopio. Os submarinos actuais toman como referencia o deseño exterior do Ictíneo. Este deseño foi variando e desenvolvéndose segundo as necesidades de cada submarino como o Narwhal botado o 9 de setembro de 1967, cuxo deseño era bastante similar ao do Ictíneo aínda que con unha forma moito máis alongada.

O obxectivo inicial da construción do Ictíneo foi a extracción de elementos do fondo mariño, especialmente coral, con todo, tamén foi ofrecido o ministerio de defensa español, o cal despois dunhas satisfactorias probas en Cartaxena desistiu .

En 1870, o escritor francés Xulio Verne publicou o clásico de ciencia ficción Vinte mil leguas baixo dos mares, que narraba as aventuras dun inventor inconformista no submarino Nautilus, un submarino máis avanzado que todos os existentes na época. A historia inspirou aos inventores para construír submarinos máis avanzados.

O primeiro submarino construído en serie, con todo, era de tracción humana. Foi o submarino do inventor polaco Stefan Drzewiecki: 50 unidades foron construídas en 1881 para o goberno ruso. O mesmo inventor construíu en 1884 un submarino impulsado por enerxía eléctrica.

As discusións entre o reverendo inglés George Garrett e o experto industrial e comercial sueco Thorsten Nordenfelt levaron a unha serie de submarinos impulsados a vapor. O primeiro foi o Nordenfelt I (1885), un buque de 56 toneladas e 19,5  m de longo parecido ao malogrado Resurgam de Garrett (1879), cun alcance de 240 km e armado cun único torpedo. Como o Resurgam, funcionaba a vapor na superficie e apagaba o motor para mergullarse. Grecia, medorenta do regreso dos otománs, comprouno. Nordenfelt construíu entón o Nordenfelt II, un submarino de 30  m de longo con dous tubos de torpedos, que vendeu á preocupada armada alemá. Os esforzos de Nordenfelt culminaron en 1887 co Nordenfelt IV, con motores e torpedos xemelgos. Foi vendido aos rusos, pero resultou ser inestable, encallou e foi despezado

O submarino Peral, armado con torpedos en 1888. O casco pode verse actualmente en Cartaxena (Murcia).

A partir da segunda metade do século XIX intensificáronse os intenso para obter ou crear unha nova forma de propulsión eficiente baixo a auga. O 8 de setembro de 1885 e botado no estaleiro do arseal de La Carraca, en San Fernando (Cádiz) o submarino máis perfeccionado ata o momento, obra de Isaac Peral: fabricado en casco de aceiro en forma de cigarro, de 22 m. de eslora e 2,75 de manga, era propulsado por dous motores eléctricos de 30 CV cada un que estaban alimentados por unha batería de acumuladores. Posuía varios dispositivos e sistemas para poder regular a profundidade da inmersión baixo a auga, a horizontalidade e o equilibrio unha vez mergullado. Con todo empezouse a ver que aquel submarino fora pensado para atacar ou defenderse. Levaba un tubo lanzatorpedos na proa,[18] cun sistema de comportas iguais que os que se usan hoxe en día. Mesmo, para facilitar o lanzamento destes torpedos ideou un periscopio, feito de prismas e lentes, onde se podían ver as imaxes da superficie. O submarino Peral podía navegar a uns oito nós e tiña unha autonomía máxima de setecentos quilómetros. Pero o seu enxeño non prosperou e o goberno de entón informou que «este submarino tería moi pouca utilidade militar» [Cómpre referencia]. Máis adiante, Peral foi presionado para abandonar o exército. Non entanto sen un motor de vapor ou de combustión interna, o submarino só podía facer viaxes curtos e, por tanto, só podía operar preto da costa. Con todo, o seu proxecto si foi admirado por outros países, xa que serviu de base para a maioría dos novos tipos de submarinos construídos despois.[19][20]

O primeiro submarino que foi realmente autónomo foi o Gymnote (1886-1911), xa que conseguiu navegar correctamente por baixo da auga, totalmente mergullado e seguindo unha rota constante. Funcionaba sempre con propulsión eléctrica propulsado por un motor eléctrico de 51 CV. Os seus principais creadores foron os enxeñeiros franceses Dupuy de Lôme, Gaston Ramazzotti e Gustave Zede.[21]

O USS Plunger ano 1902.

Aínda que a propulsión eléctrica vai ser un éxito (Gymnote), o sistema dá caldeira non se abandonou ata ou cabo duns cuantos anos, xa que permitía asegurar unha navegación para superficie usando pouca enerxía. Máis tarde a invención do motor diésel vai supoñer o abandono definitivo da propulsión mediante vapor. Os inventores buscaban outras fontes de enerxía para os submarinos, como eran: o aire comprimido, o vapor e a enerxía eléctrica.

O primeiro submarino práctico, e que se vai empezar a producir naqueles tempos con unha fonte de enerxía eficiente, vai ser creado o ano 1898 polo norteamericano John Philip Holland, que vai utilizar un sistema de propulsión dual. Este estaba formado por un motor de gasolina (diésel de 50 CV) para moverse na superficie e dun motor eléctrico para facelo baixo a auga, esta nave chamouse USS Holland. Unha das contribucións máis importantes que se fixeron no mundo do submarino para o seu desenvolvemento, vai facerla o enxeñeiro norteamericano Simon Lake, destacando a superestrutura de inundación libre, deseñada por el no ano 1898 . En 1906 os alemáns empezaron a utilizar motores diésel nos seus submarinos. Así, poucos anos despois, inventaronse dous dos compoñentes dos submarinos máis importantes desde que o descubriron: a invención do Sonar e a do torpedo autopropulsado. A partir de aquí, ou submarino vaise converter nun elemento fundamental das forzas navais.

De finais do século XIX á primeira guerra mundial[editar | editar a fonte]

Soldado mariñeiro usando un pericopio nun submarino

O cambio de século supuxo unha época crucial no desenvolvemento dos submarinos, facendo o seu debut un número importante de tecnoloxías, e sendo construídos e adoptados amplamente por varios países. A propulsión diésel-eléctrica pasaría a ser o sistema de enerxía dominante e dispositivos tales como o periscopio serían normalizados. Efectuáronse un gran número de experimentos sobre tácticas e armas efectivas para os submarinos, o que culminaría co gran impacto que supuxeron na próxima primeira guerra mundial.

En 1895, o inventor irlandés John Philip Holland deseñou un submarino que, por primeira vez, equipaba un motor de combustión interna en superficie e un motor eléctrico alimentado por baterías baixo a auga. En 1902, Holland recibiu a Patente USPTO n.º 708553. Algúns dos seus buques foron comprados polos Estados Unidos, o Reino Unido, a Armada Imperial Rusa e Xapón.

A Armada Imperial Xaponesa comezou o seu servizo de submarinos con cinco Holland tipo VII comprados á Electric Boat Company en 1904. As cinco naves foron entregadas en seccións, chegando a Xapón o 14 de xuño de 1904. Despois de re-armalos, os cinco Hollands estiveron listos para combater en agosto de 1905,[22] pero a guerra ruso-xaponesa estaba preto do seu fin por esa data, e ningún submarino xaponés entraria en acción nesa guerra.

O submarino francés de 1900 Narval

Encargado en xuño de 1900, o submarino a vapor e eléctrico Narval, deseñado polo francés Maxime Laubeuf e polo enxeñeiro español Raymondo Lorenzo d'Equevilley Montjustin, reintroducio o clásico deseño de dobre casco, cun casco de presión dentro do casco exterior lixeiro. Este buque de 200 t tiña unha autonomía dunhas 100 millas en superficie e unhas 10 millas baixo a auga. O submarino francés de 1904 Aigrette (‘martinete’) mellorou o concepto ao usar un motor diésel para a navegación en superficie. Construíuse un gran número destes submarinos, con 74 terminados antes de 1914.

Submarinos na primeira guerra mundial[editar | editar a fonte]

O desenvolvemento dos submarinos na última década levou a moitas armadas a adquirilos, tanto é así que na primeira guerra mundial esta arma tivo un uso fundamental. Os submarinos desempeñaron un papel importante no intento de Alemaña, e en menor medida tamén de Austria, de remediar o bloqueo naval aliado imposto pola supremacía naval de Gran Bretaña e Estados Unidos, e finalmente foron unha causa determinante para o entrada dos Estados Unidos na guerra.

Durante a primeira guerra mundial os estrategas militares deron verdadeira importancia ás batallas navais. Primeiro trataron con modelos que usaban enerxía diésel e eléctrica pero requirían ser recargados con frecuencia e só alcanzaban unha velocidade máxima de 10 nós (18 km/h).

Submarino alemán U9 (1910). Baixo o mando de Otto Weddigen, afundiu tres cruceiros británicos en poucos minutos en setembro de 1914.

Ao estalar a gran guerra, Alemaña tiña dispoñibles vinte submarinos perfectamente equipados para o combate, aínda que estes incluían buques da clase U-19 con motor diésel, que tiñan unha autonomia de 5000 millas a unha velocidade de 8 nós para permitirlles operar de maneira efectiva en toda a costa británica.[23]

En agosto de 1914, 10 dos 20 submarinos operativos U-Boot da flota alemá fixeron o seu primeiro cruceiro de guerra para localizar a flota británica. A capacidade dos U-Boot para servir como máquinas de guerra útiles residía en novas tácticas, no seu número e en tecnoloxías submarinas tales como o sistema de enerxía diésel-eléctrico que fora desenvolto en anos anteriores. Máis como barcos sumerxibles que como submarinos modernos, os U-Boot operaban primordialmente en superficie usando motores convencionais, usando as súas baterías para mergullarse ocasionalmente e realizar ataques. O seu casco tiña unha sección aproximadamente triangular, cunha quilla distintiva, para controlar a ondada, e unha proa distintiva. O 5 de setembro, o U-21 afundio o cruceiro de exploración Pathfinder, o primeiro buque afundido por un submarino en guerra desde a guerra de Secesión. Isto foi seguido polo afundimento doutros tres barcos de cruceiros británicos nun espazo de horas, o 22 de setembro, polo U-9. O 20 de outubro o submarino U-17 detívose, buscou e afundiu o buque mercante británico Glitra en Stavenger. Este foi o primeiro afundimento dun barco mercante e marcou o inicio das incursións bélicas contra o comercio marítimo. En febreiro 1915, os alemáns proclamaron "zona de guerra" as augas circundantes de Gran Bretaña e Irlanda, incluída a Canle do Norte. Canle de Irlanda, na que, segundo anunciaron, afundirían sen previo aviso todos os comerciantes británicos que atoparan. Dado que as medidas antisubmarinas defensivas e ofensivas eran entón indistinguibles, máis de 500.000 toneladas de buques mercantes pararon no fondo do mar nos primeiros catro meses despois do aviso, ata xuño.

Durante o últimos seis meses de 1915 os alemáns destruíron ao redor de 1.000.000 Tm en barcos e nos primeiros catro meses de 1916, outras 700.000 Tm. Así mesmo nese périodo, os alemáns afundiron tres barcos de vapor de pasaxeiros, o RMS Lusitania (O 7 de maio de 1915 con 1.198 mortos, 128 deles estadounidenses), o Arabio e o Sussex, nos que se perderon moitas vidas. Isto deu lugar a un longo intercambio de correspondencia diplomática entre Alemaña e Estados Unidos, como consecuencia do cal o Goberno alemán comprometeuse a suspender a actividade dos seus submarinos por un período de seis meses en todas as zonas menos na do mar Mediterráneo. En maio de 1916, os alemáns tiñan en servizo activo 58 submarinos, que aumentaron a 111 en febreiro de 1917 e 140 en outubro dese mesmo ano para descender a 121 en outubro de 1918. En febreiro de 1917, os alemáns proclamaron unha nova «zona de guerra» e, sen excluír xa os neutrais, anunciaron que todas as embarcacións que se atopasen dentro da mesma serían afundidas sen previo aviso. Esta nova medida influíu decisivamente na entrada dos Estados Unidos na guerra o mes de abril.

A crecente ameaza submarina induciu aos aliados para adoptar o sistema de convoi. Para contrarrestar as perdas intensificouse a construción de barcos e ideáronse dispositivos antisubmarinos. Os «barcos trampa», enmascarados de bastos barcos de carga ou de goletas de pesca, lograron afundir algúns submarinos que emerxían á superficie para cañonearlos a fin de non gastar a súa dotación de torpedos. Perfeccionáronse as cargas de profundidade, equipouse aos cazasubmarinos con aparellos de escoita, puxéronse minas e redes antisubmarinas; e adestrouse aos barcos acomboiados a navegar en formación de zigzag. A pesar de todas as medidas antisubmarinas, incluídos os pequenos dirixibles cazasubmarinos e os avións de exploración,[24] a situación continuou sendo crítica ata o fin do ano 1918, cando os dispositivos antisubmarinos lograron eficacia e os alemáns víronse na imposibilidade de substituír as tripulacións especializadas. Quizais o factor decisivo na neutralización dos submarinos non foi outro, con todo, que o prodixioso programa aliado de construción naval, que proporcionaba máis tonelaxe do que podía afundir o inimigo.

En febreiro de 1917, os U-Boot afundiron 536.000 Tm, en marzo 603.000 e en abril unha cifra récord (non superada durante a segunda guerra mundial) de 881.000 Tm: nese mes, sobre unha frota de 128 U-Boot dispoñibles, de feito atopábanse patrullando os mares, de media, cincuenta. Durante os catro anos e tres meses de guerra os submarinos afundiron 11.154.000 Tm en barcos, a metade dos cales corresponderon só ao ano 1917. En total durante a guerra os submarinos alemáns afundiron máis de 5.000 barcos aliados.[25]

Avances entre as guerras mundiais[editar | editar a fonte]

Varios deseños de submarinos novos foron desenvoltos nos anos entre as guerras mundiais. Entre os máis notorios estaban os submarinos portaavións, equipados cun hangar impermeable e unha catapulta de vapor, que podía lanzar e recoller un ou máis pequenos hidroavións. O submarino e o seu avión podían así actuar como unha unidade de recoñecemento por diante da frota, un papel esencial nunha época na que o radar aínda non existía. O primeiro exemplo foi o HMS M2 británico, seguido do francés Surcouf e numerosos buques da Armada Imperial Xaponesa. O Surcouf de 1929 tamén foi deseñado como un «cruceiro subacuático», destinado a buscar e entrar en combate en superficie.[26]

Os submarinos na segunda guerra mundial[editar | editar a fonte]

Durante a segunda guerra mundial os submarinos tiveron un papel moi destacado nas estratexias e tácticas de ambos os bandos. Para entender esta importancia hai que pensar que naquel tempo de guerra a miúdo só se podia prover por mar algunhas zonas (xa que os avións aínda non estaban suficientemente desenvolvidos nin eran suficientes), preparar e executar desembarques ou bombardear cidades ou posicións inimigas desde o mar. Por iso ter o control do mar foi unha garantía de éxito, xa que ao mesmo tempo que se impedía o funcionamento normal da loxística do inimigo, tamén se garantía a seguridade e bo funcionamento da propia. Nun inicio isto conseguíase cunha frota de superficie bastante potente, pero co tempo demostrouse que coa invención da aviación, esta mesma frota de superficie, é bastante vulnerable, e ademais sofre o risco de ser atacada por outra frota de superficie. Neste contexto entraron en xogo os submarinos, que ao poder ir por baixo da auga eran moi difíciles de detectar e por tanto poden operar sen moitas limitacións nin perigos, e en total secreto, atacando barcos desprotexidos, eludir controis, romper bloqueos ou transportar persoal ou información vital. Por tanto, pódese chegar a entender a importancia e relevancia que poden chegar a tomar os submarinos na estratexia e a clara vantaxe que posuía unha nación cunha frota importante e máis evolucionada de submarinos. Así os submarinos foron extremadamente efectivos ou determinantes á hora de equilibrar a balanza entre as potencias do Eixe e a coalición aliada durante o desenvolvemento da segunda guerra mundial.

A guerra submarina en Europa[editar | editar a fonte]

Artigo principal: Batalla do Atlántico.

Tras a derrota da primeira guerra mundial Alemaña sufría unhas limitacións moi severas en canto ao desenvolvemento da armada alemá ou Kriegsmarine e cando Hitler chegou ao poder en 1933 unha das súas medidas para incrementar o poder desta foi construír catorce submarinos (chamados U-Boot) e posteriormente comezáronse a construír cinco cruceiros pesados, dezaseis destrutor se vinte e oito submarinos para recuperar a frota. Tamén se deseñou o Plan Z que prevía equiparar a Kriegsmarine coa Royal Navy a moi longo prazo, que, entre outros obxectivos, prevíase a construción de 250 submarinos antes de 1945. O plan Z nunca se chegou a realizar, xa que a guerra comezou no ano 1939 e todos os recursos destináronse á produción de submarinos. En realidade a escasa armada alemá non podía competir coa inmensa armada británica e apenas coa francesa, e a única vantaxe que dispoñían eran os submarinos. Con este obxectivo incrementouse moito a produción destes aparellos que podían poñer en perigo a poderosa frota mercante inglesa, como se produciu durante a primeira guerra mundial. Ao comezar a guerra os barcos de guerra alemáns supoñían unha décima parte dos da mariña inglesa.

O perfil dos obxectivos dos submarinos alemáns eran barcos relativamente desprotexidos ou grupos destes, especialmente barcos mercantes. A modo de exemplo a primeira "vítima" dun ataque submarino na guerra foi, o 3 de setembro de 1939, sufrido polo barco de pasaxeiros inglés Athenia a mans do submarino U-30 (tipo VIIa) no que morreron 1.400 pasaxeiros. Por outra banda o capitán do submarino U-47 (do tipo VIIb) Günther Prien penetrou nas defensas do fondeadeiro Scapa flow (illas Orcadas, Escocia) a noite do 14 de outubro de 1939, afundindo o acoirazado Royal Oak e o cruceiro Repulse e escapou, causando case mil mortos entre as dúas tripulacións e deixou atónitos aos ingleses, que recibiron un duro golpe.[27]

Outros barcos seguiron o mesmo destino ao longo da guerra, o portaavións Corageous foi torpedeado por un submarino alemán e o acoirazado Queen Elizabeth foi afundido por un torpedo italiano e así ata preto de tres mil barcos aliados,[28] cunhas baixas estimadas de oitenta mil de mariñeiros durante a segunda guerra mundial. Ante a impunidade coa que se moveron os submarinos das forzas do eixe durante os primeiros meses de guerra as forzas aliadas adoptarón medidas para reducir o gran desgaste provocado pola U-Bootswaffe (sección submarina da Kriegsmarine). Unha destas medidas, de efecto probado durante a primeira guerra mundial, foi a orde de agrupar os barcos mercantes en convois, o que reducía o número de obxectivos, dificultaba a súa localización e permitía unha mellor defensa. Nun inicio estes convois adoitaban ir protexidos por tan só unha embarcación especialmente adaptada e armada que ofrecía unha protección deficiente, por iso máis tarde os convois foron escoltados por barcos de guerra. Foron especialmente efectivas a entrada en escena dos portaavións escolta nos convois, xa que obrigaban aos submarinos estar mergullados, co cal estes non podían seguir a marcha dos convois, xa que se se expoñían a avanzar pola superficie, que é o que facían a maior parte do tempo, podían ser localizados e abatidos desde as alturas. Doutra banda a tecnoloxía ASDIC, o actual sonar desenvolvido xa desde antes do enfrontamento bélico, e o radar cara ao final da guerra permitio que os ASW (Antisubmarine Warfare), unidades antisubmarinos, fosen eficaces á hora de buscar submarinos por todo o Atlántico mediante unha serie de redadas sistemáticas e moi ben programadas. Cabe dicir que isto foi posible grazas á axuda dos EE. UU..

O HMS Ark Royal escorado, afundíndose.

Máis tarde, coa entrada de EE. UU. na segunda guerra mundial, os "Catalina", que eran avións especialmente deseñados para detectar e destruír submarinos, acabaron coa estratexia alemá. Con estas medidas, o 14 de setembro de 1939, os alemáns perderon por primeira vez un submarino, o U-39 (tipo IX), que acababa de lanzar tres torpedos con espoleta magnética contra o portaavións Ark Royal[29] e os seus 44 tripulantes foron capturados. Non foi un éxito da ASW británica, xa que foi o U-Boot (nome xenérico dos submarinos alemáns) quen atopou o grupo antisubmarino, e non viceversa. O día 20, por primeira vez dous destrutores deron caza e afundiron, grazas ao ASDIC, un submarino que afundira dous barcos ao leste de Escocia: era o U-27 (tipo VIIa) e os 38 tripulantes foron capturados.[30] Por outra banda, para contrarrestar estas medidas e tentar proseguir co ritmo de obxectivos de comezos da guerra os alemáns desenvolveron unha estratexia de caza de convois que lles deu bastante bos resultados.

Este sistema chamábase "mandas de lobos" e consistía nun grupo de quince a vinte submarinos que rastrexaban por separado o océano, ou ben unha zona deste, en busca de convois. Entón, unha vez localizado o obxectivo, os submarinos, reuníanse ao redor do convoi e atacábana a continuación desde todas as direccións. A principal carencia para poder manter esta estratexia era a falta de submarinos, xa que para poder manter un certo número de mandas en actuación constante debían contar cos submarinos en activo, os que estaban en traxecto e os que estaban a facer reparacións ou repoñendo nos diferentes portos, polo que se acabou mantendo unha frota permanente dun mínimo de trescentos U-Boot. Outra estratexia foi a denominada "vaca leiteira", que mediante submarinos vellos ou de transporte provían os submarinos no mar permitindo que estes puidesen estar durante máis tempo en acción. De non ser así a invención tardía dun dispositivo chamado Snorkel, que consistía nun ou dous tubos que chegaban á superficie desde o motor diésel que fornecía o aire necesario para que o submarino puidese navegar a profundidade de periscopio mediante os motores de explosión e recargar as baterías eléctricas[31] permitiu un leve repunte final no número de ataques. Esta frota púidose manter e ampliar grazas á extraordinaria rapidez de construción dos estaleiros alemáns, que a pesar de que construían submarinos de patrulla oceánica (U-boot tipo VII) e (tipo IX) en detrimento dos lixeiros puideron ampliar durante un longo período a frota á vez que substituían as perdas de material.

Os estaleiros tamén deseñaron novas unidades entre elas o modelo XIII que, en caso de entrar en combate, poderían cambiar de novo o símbolo da batalla do Atlántico. Por outra banda, e á parte da mellor tecnoloxía e calidade dos U-Boot o que lles facía realmente letais era a tripulación dos submarinos alemáns, que instruídos na mellor escola de submarinismo do momento foron máis valiosos que os mesmos aparellos, xa que en contra da capacidade de construír novos artefactos da potentísima industria alemá terminaron sendo insubstituíbles cando o ritmo de perdas tivo o seu punto álxido. Só hai que ver que dos 40.000 oficiais e mariñeiros que participaron no bando alemán só sobreviveu unha cuarta parte, morrendo uns 30.000. Os tres campos principais de batalla submarina durante a segunda guerra mundial en Europa foron o océano Atlántico, o mar do Norte e o mar Mediterráneo onde os submarinos alemáns afundiron 2.775 barcos mercantes aliados máis un número considerable de buques de guerra entre 1939 e 1945, ano en que terminaron as hostilidades submarinas apenas tres días antes do armisticio que daba final á segunda guerra mundial cun balance dunhas 3000 unidades aliadas afundidas por unha perda en submarinos de 781 unidades das 1.162 construídas polos estaleiros alemáns, o resto dos que quedarón ou ben foron entregados ou ben destruídos tras ser minados e afundidos deliberadamente polas súas tripulacións respectivas.

Submarinos alemáns amarrados no porto
Primeira
guerra mundial
Segunda
guerra mundial
Número de submarinos activos 128 300
Toneladas de barcos afundidos 11.154.000 14.923.052
Submarinos perdidos 100 781

Balance dos submarinos alemáns durante as dúas guerras mundiais

Con estes datos na man pódese ver que en realidade os submarinos alemáns da primeira guerra mundial demostraron un rendemento por submarino moitísimo máis elevado que os da segunda guerra mundial, aínda que o resultado final sexa lixeiramente favorable á alza os da segunda guerra mundial. Lonxe de ser a falta de desenvolvemento dos submarinos un problema foi unha "bendición" para os alemáns que ao ser rapidamente desenvoltos non atoparon resistencia por parte dos outros submarinos menos efectivos. Outra vantaxe foi a baixa eficiencia dos sistemas antisubmarinos, xa que nunca ata entón se necesitaran e por tanto eran moi primitivos.

A batalla do Pacífico[editar | editar a fonte]

Submarino kamikaze xapònés coñecidos como kaiten

A batalla submarina do Pacífico seguiu o exemplo da batalla submarina do Atlántico, aínda que cunha intensidade e destrución menores. Polo lado do Xapón construíronse tanto submarinos xigantescos, como os da clase STO* que eran os submarinos máis grandes ata entón, como minisubmarino tripulados por tan só dúas ou tres persoas. Aínda que o Xapón posuía unha frota submarina bastante completa á hora da verdade esta foi utilizada maioritariamente para o transporte de subministracións vitais para as remotas posicións xaponesas por todo o Pacífico e os afundimentos importantes de submarinos xaponeses foron escasos. Por outra banda os minisubmarino foron utilizados cunha efectividade moi mediocre, xa que, aínda que afundiron algún mercante, non supuxeron un gran perigo para a frota norteamericana. Os seus principais defectos eran unha escasa autonomía e pouco armamento. Por outra banda, e cando a vitoria norteamericana xa estaba próxima, os submarinos kamikazes, coñecidos como kaiten, conseguiron afundir algúns barcos de envergadura.

O USS Wahoo no ano 1943, un submarino americano da clase "Gato" que actuou no pacífico durante a 2ª guerra mundial.

O verdadeiro potencial dos submarinos foi aproveitado polo exército estadounidense, que seguindo o exemplo dos U-Boot alemáns serviron para atacar a frota mercante nipoa, e así a frota de submarinos estadounidenses afundiu, só durante o mes de outubro de 1944, unha vixésima parte da frota mercante xaponesa, a cal ao final do conflito en 1945 quedou relegada a unha quinta parte do que fora. Esta derrota foi causada pola conxunción de varios factores; a escasa tonelaxe, ou número de barcos, a incapacidade de substituír as unidades perdidas, a descoordinación dos convois, na práctica inexistentes e a gran eficacia dos submarinos estadounidenses. Todo isto provocou un colapso total na loxística marítima nipoa. O caso de Xapón proba ata que punto, os ataques submarinos, podían ser efectivos para estrangular as comunicacións transatlánticas, xa que neste caso si que levaron o colapso a potentísima industria xaponesa. Este colapso comportou que os recursos recentemente adquiridos polos éxitos militares xaponeses non se puidesen transportar á metrópole e que unha vez acabada a 2ª guerra mundial houbese preto de catro millóns de militares nipóns que polo feito de non ser transportados quedaran illados por mar sen enfrontarse ao inimigo.

A frota de submarinos estadounidense tamén tivo un papel moi destacado na anulación da frota xaponesa cando varios submarinos participaron no afundimento do acoirazado Yamato e dalgúns dos portaavións xaponeses, verdadeiras espiñas dorsais de dita frota. Como se pode observar na batalla do Atlántico a guerra submarina queda case como unha exclusiva da armada alemá, xa que a pesar de non ser o único bando en utilizar sumerxibles si foi o máis claro expoñente. Do mesmo xeito neste feito hai unha das claves que permitiron que Alemaña chegase a dominar toda Europa e case someter Gran Bretaña, aínda que non evitou a ruína final do estado alemán, pero quizais a pospuxo. Por outra banda, e confirmando as palabras anteriores está o desenvolvemento da batalla do Pacífico, onde, os submarinos acabaron sendo claves para a vitoria do que os usou da forma máis eficiente.

Submarinos militares modernos[editar | editar a fonte]

Despois da experiencia da segunda guerra mundial viuse que se necesitaban submarinos deseñados para atacar sempre en inmersión e ter as máximas prestacións posibles (autonomía, velocidade, propulsión silenciosa, etc.). Parte destes problemas solucionáronse coa propulsión nuclear así como co uso de novos materiais e tecnoloxías. Por outra banda co desenvolvemento do armamento nuclear e os mísiles de cruceiro os submarinos converteronse en plataformas de armamento capaces de causar unha gran destrución terra dentro, supoñendo un factor clave na proxección de poder e de disuasión durante a guerra fría

O USS Nautilus (1955), primeiro submarino nuclear, 1955.

Durante a década de 1950 a enerxía nuclear substituíu parcialmente a típica propulsión diésel-eléctrica dos submarinos. Os submarinos tamén estaban equipados con equipos de electrólise para xerar osíxeno a partir da auga de mar. Estas innovacións permitironlle aumentar a capacidade para se mergullar de xeito amplo, pasando dunhas horas a semanas a incluso meses. Un caso emblemático é o do USS Nautilus, o primeiro submarino de enerxía nuclear que marcou a transición das naves lentas submariñas aos buques capaces de manter unha velocidade de 20-25 nós (37-46 km/h) baixo a auga, que cruzou o océano Ártico por debaixo do casquete polar e chegou ao Polo Norte en 1958.[32] Este submarino foi proxectado grazas aos traballos do físico Philip Abelson e deseñado por John Burnham, foi construído pola General Dynamics Electric Boat nos seus estaleiros de Groton, Connecticut. O Nautilus dispuña dun reactor naval S2W, un reactor de auga a presión construído pola Westinghouse Electric Corporation. En 1960 o USS Triton superou esta fazaña facendo a primeira viaxe de mergullo ao redor do mundo.[33] A maioría dos submarinos dos Estados Unidos de América e da Unión Soviética construídos durante a guerra fría foron impulsados ​​por reactores nucleares, converténdose as disposicións e a moral da tripulación (debido a limitación de espazo) as principais limitacións do tempo de inmersión.

O fin da guerra fría e a disolución da URSS e o Pacto de Varsovia provocaron unha paulatina contracción do gasto militar e unha importante redución dos arsenais estratéxicos, factores que tamén afectaron os submarinos. Os elevados custos de desenvolvemento e xestión empuxaron a Estados Unidos e Rusia a reducir o número de unidades en servizo, eliminando as máis antigas e ás veces cancelando a finalización de submarinos (especialmente SSN e SSBN) aínda en construción.[34]

Con todo, desde hai algúns anos Rusia deu un novo impulso ao desenvolvemento e construción de submarinos. En 2007, botouse o primeiro exemplo dunha nova clase de SSBN, a clase Borei, cuxo casco botouse en 1996.[35]. Doutra banda os Estados Unidos preferiu actualizar os SSBN da clase Ohio e os SSN da clase Los Angeles. Un primeiro programa para substituír a Los Ángeles iniciouse co Seawolf en 1989, pero detívose despois de que só se construíran tres unidades.

Tripulación[editar | editar a fonte]

Un submarino nuclear típico ten unha tripulación dunha 120 persoas, mentres que os buques non nucleares teñen menos da metade. As condicións dentro dun submarino poden ser difíciles debido a que os membros da tripulación teñen que traballar illados durante longos períodos de tempo, sen contacto coas súas familias. Os submarinos adoitan manter o silencio de radio para evitar seren detectados. Operar un submarino é perigoso, incluso en tempos de paz, e moitos buques afundíronse por accidentes.

Mulleres a bordo[editar | editar a fonte]

En 1995 a Armada Real Norueguesa converteuse na primeira do mundo en designar unha muller capitá dun submarino.[36] Seguírona as armadas de Australia, o Canadá e España.[37] O exército estadounidense, que permite ás mulleres servir en case calquera outro buque da súa frota, só permite a súa presenza en submarinos militares en escasas excepcións, argumentando que as condicións de semisegregación que aplica ao persoal feminino nos buques suporía un custo duns 300 000 dólares por camastro.[38]

Usos[editar | editar a fonte]

Militar[editar | editar a fonte]

Antes e durante a segunda guerra mundial, o rol principal do submarino era a guerra contra unidades de superficie. Os submarinos podían atacar tanto en superficie como mergullados, utilizando torpedos ou (en superficie) pezas de artillería en cuberta. Foron particularmente efectivos no afundimento do tráfico transatlántico aliado durante ambas as guerras mundiais, así como na disrupción das rutas de abastecemento xaponesas e operacións navais no Pacífico durante a segunda guerra mundial.

Os submarinos minadores foron desenvoltos a principios do século XX. Esta capacidade utilizouse nas dúas guerras mundiais. Así mesmo tamén se usaron para inserir e extraer axentes encubertos en forzas militares, recolección de información e rescate de aviadores durante ataques a illas, previa información aos aviadores de lugares seguros para facer amaraxes onde poder ser rescatados polos submarinos e podían transportar carga a través de augas hostís así como prover doutros submarinos.

Os submarinos normalmente podían localizar e atacar outros submarinos só se estaban na superficie, aínda que o HMS "Venturer" conseguiu afundir o U-864 cunha descarga de 4 torpedos mentres ambos estaban mergullados. Os británicos desenvolveron un submarino antisubmarino durante a primeira guerra mundial, a clase R. Despois da segunda guerra mundial, co desenvolvemento do torpedo guiado, mellores sistemas de sonar e propulsión nuclear, os submarinos foron capaces de cazarse mutuamente.

Sombras acústicas dos submarinos

O desenvolvemento do mísil balístico de lanzamento submarino e do mísil de cruceiro deu os submarinos unha habilidade substancial e de longo alcance para atacar tanto obxectivos en terra como no mar, cunha variedade de armas que van desde de bombas de acio ata cabezas nucleares. A principal defensa dun submarino recae na súa habilidade para permanecer escondido nas profundidades do océano. Os primeiros submarinos podían ser detectados polo ruído que facían. A auga é un condutor excelente do son (moito mellor que o aire), e os submarinos poden detectar e seguir as unidades de superficie, comparativamente máis ruidosas, desde longas distancias. Os submarinos modernos son construídos con énfases no sixilo.

Deseños avanzados de propulsores, illamento extensivo redutor de son e maquinaria especial axudan un submarino para permanecer tan silencioso como o son de ambiente do océano, facéndoo difícil de detectar. Requírese tecnoloxía especializada para atopar e atacar submarinos modernos.

O sonar activo utiliza o reflexo do son emitido desde o dispositivo de procura para detectar submarinos. Empregouse desde a segunda guerra mundial para barcos, submarinos e aeronaves (vía boias lanzadas por avións ou sondas de "cata" desde helicópteros), pero supón a desvantaxe de dar a propia posición do emisor e é susceptible as contra-medidas.

Un submarino militar confinado é unha auténtica ameaza, e debido ao seu sixilo, pode forzar unha frota inimiga a investir recursos peiteando grandes áreas de océano e protexendo barcos contra posibles ataques. Esta vantaxe foi vivamente demostrada na guerra das Malvinas en 1982, cando o submarino nuclear británico "HMS Conqueror" afundiu o cruceiro arxentino "ARA General Belgrano".

Tras o afundimento o Exército Arxentino recoñeceu que non tiñan ningunha defensa efectiva contra un ataque submarino, e a frota de superficie arxentina tivo que retirarse a porto durante a queda da guerra, a pesar de que un submarino arxentino permaneceu no mar .

Civil[editar | editar a fonte]

Submarino NR-1 en 1986 con propulsión núclear dedicado a investigación naval

Aínda que a maioría dos submarinos do mundo son militares, algúns son civís. Teñen varios usos, incluíndo inspeccións de plataformas, turistico, exploración, busca de petróleo e gas, así como revisións de gasodutos, investigación naval, arqueoloxía submarina e salvamento no mar.

O primeiro submarino turístico botouse en 1985 e en 1997 xa funcionaban 45 en todo o mundo.[39] Submarinos cunha profundidade de inmersión límite de 120-150 m (400-500 pés) son operados en diversas áreas en todo o Mundo, habitualmente en fondos de entre 30-37 m (100-120 pés), cunha capacidade de 50 a 100 pasaxeiros. Nunha operación típica (por exemplo, os submarinos Atlantis), un barco de superficie leva aos pasaxeiros ata unha área de operacións de altura, onde os pasaxeiros son transbordados ao submarino. Entón, o submarino visita puntos de interese mergullados, normalmente arrecifes tanto naturais como artificiais. Para emerxer con seguridade sen risco de colisión, a posición do submarino márcase cunha emisión de aire e o movemento cara á superficie é coordinado por un observador nunha embarcación de apoio.

Submarinos usados ​​con fins científicos[editar | editar a fonte]

Batiscafo Trieste

O número de submarinos utilizados con fins científicos é moito máis modesto. A importancia do submarino como instrumento para a exploración dos abismos non alcanzou o seu punto álxido ata mediados dos anos cincuenta do século pasado, cando o progreso tecnolóxico e o uso de materiais avanzados permitiron a construción de submarinos capaces de alcanzar profundidades moi grandes. Grande fama tivo o batiscafo Trieste, que en 1960 alcanzou unha profundidade de máis de 10 000 metros con Auguste Piccard e Donald Walsh a bordo.[40].

Non menos famoso foi o batiscafo francés FNRS-2 , que durante un tempo competiu co Trieste pola conquista do abismo, aínda que nunca se mergullou a profundidades superiores aos 4.000 metros. A pesar destas actuacións excepcionais, o desenvolvemento dun novo batiscafo foi bastante limitado e co avance da técnica preferiuse confiar a exploración do abismo a vehículos robóticos ou submarinos guiados a distancia.

Entre os submarinos utilizados con fins científicos, tamén destacan algunhas unidades da clase XXI alemá, que foron convertidas en submarinos de investigación despois da guerra. Destas unidades, a máis coñecida foi a que levaba o nome de Willhelm Bauer, a única da súa clase que permaneceu en Alemaña despois da guerra, utilizada pola mariña alemá con fins de investigación. Igualmente famoso foi o diminuto submarino de propulsión nuclear NR-1 da US-Navy,[41], o único da súa clase, que se utilizou ata 2008 con fins de investigación científica, militar e civil.[42] Incluso Rusia emprega barcos con fins militares e científicos, así como para operacións especiais e intelixencia.[43]

Entre estes, o máis avanzado é o Losharik: capaz de alcanzar unha profundidade de 6.000 metros, pode realizar investigacións científicas e recuperar tripulacións doutros submarinos avariados, ademais de ser utilizado para operacións especiais.[44]

Clasificación e operadores[editar | editar a fonte]

Países usuarios de submarinos. En azul os actuais, en celeste os antigos usuarios

Segundo a Hull Clasificación Symbol (Sistema de Clasificación de Buques), dos Estados Unidos (empregado por moitas mariñas de guerra en todo o Mundo), hai estas tipoloxías principais.[45]

  • SS: Attack Submarine (Diesel-Electric Power) , submarino convencional de ataque;
  • SSN: Attack Submarine (Nuclear-Powered) , submarino nuclear de ataque (SNA en francés);
  • SSB: Ballistic Missile Submarine (Diesel Electric Power) , submarino de lanzamisis balísticos;
  • SSBN: Ballistic Missile Submarine (Nuclear-Powered) , submarino lanzamisis balísticos nuclear (SNLE francés);
  • SSG: Guided Missile Submarine (Diesel-Electric Power) , submarino lanzamisis de cruceiro;
  • SSGN: Guided Missile Submarine (Nuclear-Powered) , submarino lanzamisis de cruceiro nuclear;
  • SSK: Hunter-Killer / ASW Submarine , submarino caza-submarinos

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Field, Cyril (2008). "Chapter I; B.C. 415-A.D. 1559". The Story of the Submarine - From the Earliest Ages to the Present Day (HTML) (en inglés). READ BOOKS. pp. p. 3. ISBN 9781443783231. Consultado o 23 de xullo do 2020. 
  2. Field, Cyril (2008). "Chapter I; B.C. 415-A.D. 1559". The Story of the Submarine - From the Earliest Ages to the Present Day (HTML) (en inglés). READ BOOKS. pp. p. 4. ISBN 9781443783231. Consultado o 03/12/10. 
  3. "Cómo era el primer submarino que describió Aristóteles hace 2.300 años y los que vinieron después" (en castelán). 5 de maio de 2018. Consultado o 23 de xullo do 2020. 
  4. Hemeroteca de ABC, páxina 89 (03/07/1980)
  5. Harris, Brayton (capt. ret. US Navy) (1-8-2001). Walter Boyne, ed. "SUBMARINE HISTORY TIMELINE - PART ONE: 1580-1869" (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 19-02-2015. Consultado o 19-01-2017. 
  6. Stewart, Joseph (2011). Exploring the History of Hyperbaric Chambers, Atmospheric Diving Suits and Manned Submersibles: The Scientists and Machinery (en inglés). Xlibris Corporation. pp. p.31. ISBN 1456857223. Consultado o 23 de xullo do 2020. 
  7. Miller, David; Jordon, John (1987). Alberto Peruzzo, ed. Sottomarini della guerra atomica. 
  8. Rindskopf, Mike H (1997). Naval Submarine League (U.S.); Turner Publishing Company staff; Morris, Richard Knowles, ed. Steel Boats, Iron Men: History of the U.S. Submarine Force (en inglés). Paducah, KY: Turner Publishing. pp. p.29. ISBN 978-1-56311-081-8. OCLC 34352971. 
  9. Burgess, Robert Forrest (1975). Ships Beneath the Sea. McGraw-Hill. ISBN 978-0-07-008958-7. 
  10. "A short history of submarine escape: the development of an extreme air dive" (PDF). SPUMS (en inglés) 29 (2). xuño 1999. Consultado o 24 de xuño do 2020. 
  11. Agustín Rodríguez, Cosme García: un genio olvidado, Logroño, Instituto de Estudios Riojanos, 1996, Colección Logroño, 19, Prólogo de D. Carlos Navajas Zubeldía 134 págs. ISBN 84-89362-16-5. 2.ª ed. id. 2007, 199 págs., ISBN 978-84-96637-29-0
  12. Cosme García: vida y zozobras del precursor del submarino. Documentos rne, 27/06/15
  13. NUMA (ed.). "Navy Credits Clive Cussler with Locating Hunley" (en inglés). Consultado o 16 marzo 2009. 
  14. "H. L. Hunley in Historical Context". Arquivado dende o orixinal o 31 de maio de 2009. Consultado o 16 de marzo de 2009. 
  15. Hutchinson, Robert (2005). HarperCollins, ed. Janes's: Submarines war beneath the waves (en inglés). Londres. ISBN 978-0-00-716368-7. 
  16. Miller, David (1992). Motorbuch-Verlag, ed. Unterseeboote: Geschichte und tecnische entwicklung (en alemán). Zürich. ISBN 3-7276-7105-X. 
  17. "El Ictíneo ante la ciencia" (PDF). La Vanguardia (en castelán): 3. 28 de setembro de 1890. Consultado o 28 de xullodo 2020. 
  18. Pioneros de la Navegación Submarina
  19. Sanmateo, Javier (5 de setembro de 2013). "Isaac Peral, el genio frustrado". El Mundo (en castelán). Consultado o 29 de xullo do 2020. 
  20. Delgado, James P.; Cussler, Clive (2011). Silent Killers: Submarines and Underwater Warfare. Bloomsbury Publishing. p. 89. ISBN 978-1849088602. 
  21. Gymnote; ONI memorando 1901. Krebs at rbmn.free.fr
  22. Jentschura p. 160
  23. Douglas Botting, pp. 18–19 "The U-Boats", ISBN 978-0-7054-0630-7
  24. En 1916, os pilotos de aviación Dimitrije Konjovic e Walter Železni ao servizo de Austria-Hungría, entrarón na historia como os primeiros pilotos que destruirón un submarino desde o aire, concretamente o submarino francés Foucault no mar Adriático. Cando viron que había sobreviventes tras o bombardeo, amerizarón o seus hidroavións e salvaronos. Por esta acción heroica, o goberno francés condecorou a Konjovic o 14 de febreiro de 1968 cun recoñecemento especial polo heroísmo, humanidade e compaixón nas batallas marítimas. Aínda hoxe hai un retrato de Konjovic salvando aos mariñeiros na sede oficial da armada francesa.
    "The First Submarine Sunk by Aircraft Attack". 
  25. Roger Chickering, Stig Förster, Bernd Greiner, German Historical Institute (Washington, D.C.) (2005). "A world at total war: global conflict and the politics of destruction, 1937–1945". Cambridge University Press. p.73. ISBN 978-0-521-83432-2
  26. Andrew Toppan. World Aircraft Carriers List Photo Gallery, ed. "Aviation Oddities Part II: Submarines and Destroyers" (en inglés). Consultado o 12 de agosto do 2020. 
  27. u47.org (ed.). "Scapa Flow: The Attack" (en inglés). Consultado o 13 de agosto do 2020. 
  28. Crocker III, H. W. (2006). Don't Tread on Me (en inglés). Nova York: Crown Forum. p. 310. ISBN 978-1-4000-5363-6. 
  29. uboat.net (ed.). "List of all U-boats: U-39" (en inglés). Consultado o 15 de agosto do 2020. 
  30. uboat.net (ed.). "List of all U-boats: U-27" (en inglés). Consultado o 15 de agosto do 2020. 
  31. uboat.net (ed.). "The Schnorchel" (en inglés). Consultado o 17 de agosto do 2020. 
  32. History of USS Nautilus SSN571
  33. Tony Long. Wired.com, ed. "May 10, 1960: USS Triton Completes First Submerged Circumnavigation" (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 5 de xaneiro de 2013. Consultado o 23 de outubro do 2020. 
  34. World Defence Almanac Ed. 2006, fontes de "Estados Unidos de America" e "Rusia"
  35. military-today.com (ed.). "Borei Class". Consultado o 23 d3 outubro do 2020. 
  36. Jentene kom gradvis inn (en noruegués)
  37. NATO Review - Women in uniform (en inglés)
  38. Armed Forces Careers - New Debate on Submarine Duty for Women Arquivado 27 de setembro de 2007 en Wayback Machine. (en inglés)
  39. Weaver, David Bruce (2001). The Encyclopedia of Ecotourism. CABI. p. 276. ISBN 978-0-85199-368-3. 
  40. University of Delaware College of Marine Studies (ed.). "To the Depths in Trieste" (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 8 de febreiro de 2008. Consultado o 25 de outubro do 2020. 
  41. nationmaster.com, ed. (10 de abril de 2009). "Naval-Submarine-Base-New-London". Arquivado dende o orixinal o 14 maio 2011. Consultado o 26 de outubro do 2020. 
  42. FAS.org (ed.). "NR-1". Arquivado dende o orixinal o 13 de maio de 2009. Consultado o 26 de outubro do 2020. 
  43. A referencia é aos barcos das clases Clase uniforme, Paltus, Raios X e Losharik, así como a varios SSBN desarmados e utilizados de diversas formas.
  44. security.org (ed.). "Project 10831 / 01210 Losharik" (en inglés). Consultado o 26 de outubro do 2020. 
  45. Guy Derdahl e Tony DiGiulian. Navwaeps.com, ed. "USN Ship Designations" (en inglés). Consultado o 23 de outubro do 2020. 

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]

  • Jentschura, Hansgeorg; Dieter Jung; Peter Mickel (1977). United States Naval Institute, ed. Warships of the Imperial Japanese Navy 1869–1945. Annapolis, Maryland.  ISBN 978-0-87021-893-4. 

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]