Bogotá

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Este é un dos 1000 artigos que toda Wikipedia debería ter.

Coordenadas: 4°35′53″N 74°4′33″W / 4.59806°N 74.07583°W / 4.59806; -74.07583

Bogotá
Flag of Bogotá.svg Bogota (escudo).svg
CollageBogotá.png
Situación xeográfica
Bogotá en Colombia
Bogotá
Bogotá
País Flag of Colombia.svg Colombia
Rexión Distrito Capital
Xeografía
Altitude 2.600 msnm
Superficie 1.837 km²
Poboación
Poboación 6.776.009 hab. (2005)
Densidade hab/km²
Información
Código postal
Alcalde Samuel Moreno Rojas (2008-2011)
Páxina web www.bogota.gov.co

Bogotá, oficialmente Bogotá Distrito Capital, abreviado Bogotá, D.C.[1][2] (durante a época colonial española e desde 1991 ata 2000 chamada Santafé de Bogotá)[3] é a capital da República de Colombia e do departamento de Cundinamarca. Está organizada como Distrito Capital gozando de autonomía para a xestión dos seus intereses dentro dos límites da Constitución e a lei.[2][4] A diferenza dos demais distritos de Colombia, Bogotá é unha entidade territorial de primeira orde en Colombia, coas atribucións administrativas que a lei lle confire aos Departamentos.[5] Está constituída por 20 localidades e é o epicentro político, económico, administrativo, industrial, artístico, cultural, deportivo e turístico do país.[6][7][8][9]

Está situada no centro de Colombia, na rexión natural coñecida como a sabana de Bogotá, que fai parte do altiplano cundiboyacense, formación montañosa situada na cordilleira Oriental dos Andes. É a terceira capital máis alta en América do Sur (logo da Paz e Quito), a un promedio de 2625 metros sobre o nivel do mar. Posúe o páramo máis grande do mundo, localizado na localidade de Sumapaz.[10]

Segundo os datos do censo nacional de 2005 extrapolados a 2010, Bogotá posúe unha poboación de 7 363 782 habitantes.[11] Ten unha lonxitude de 33 km de sur a norte, e 16 km de oriente a occidente.[12] Como capital, alberga os organismos de maior xerarquía da rama executiva (Casa de Nariño), lexislativa (Congreso de Colombia) e xudicial (Corte Suprema de Xustiza, Corte Constitucional, Consello de Estado e o Consello Superior da Xudicatura).

No plano económico, destaca como o máis importante centro económico e industrial de Colombia.[13] Segundo o DANE Bogotá aporta a maior parte o PIB nacional (24,5 %).[14] e é a sétima cidade polo tamaño do PIB en Latinoamérica (duns US$92 917 millóns, por detrás de San Paulo, Cidade de México, Bos Aires, Río de Xaneiro, Brasilia e Santiago de Chile), das cales, é a quinta máis atractiva para investir (só por detrás de Santiago, San Paulo, México e Lima).[15] A nivel latinoamericano sitúase na vixésimo primeira posición con relación ao PIB per cápita.[15] Segundo The Economist, Bogotá destaca pola súa fortaleza económica asociada ao tamaño da súa produción e o PIB per cápita (o máis alto entre as principais cidades da nación), as facilidades para crear empresas e facer negocios, a madurez financeira, a atracción de empresas globais e a calidade do seu capital humano[16]; todo esto respaldado por estudos de Harvard Business Review que a destacan como o lugar do país co maior número de universidades (114) e centros de investigación.[17] Así mesmo é a sexta cidade de América Latina para organizar eventos,[18] é o principal mercado de Colombia e da Rexión Andina, sendo o primeiro destino do investimento estranxeiro directa que chega a Colombia (70 %),[19] converténdoa na cidade con máis empresas estranxeiras, un dos factores que a sitúan como o maior mercado de traballo do seu país.[19] Bogotá é a plataforma empresarial máis grande de Colombia,[19] co 21 % das empresas rexistradas no país, e adicionalmente, na cidade atópase o 67 % dos emprendementos de alto impacto colombianos,[19] tendo o aeroporto co maior volume de carga a nivel latinoamericano e o segundo en persoas.[20]

A importante oferta cultural atópase representada na gran cantidade de museos, teatros e bibliotecas, que lle outorgaron o recoñecemento da "Atenas Sudamericana"[21] e a capital iberoamericana da cultura 2007,[22] ademais, é sé de importantes festivales de ampla traxectoria e recoñecemento nacional e internacional. Tamén se destaca a actividade académica, xa que a maioría das universidades colombianas máis importantes teñen a súa sé na cidade. É de destacar que a Unesco outorgou á cidade o título de Capital mundial do libro o ano 2007 e en marzo de 2012 designouna como “Cidade da Música“, como parte da Rede de Cidades Creativas da organización.

A cidade obtivo o posto 54 no índice Global Cities de 2010, sendo a única cidade global de Colombia[23] e é considerada unha cidade global tipo Beta+ polo GaWC.[24]

Historia[editar | editar a fonte]

Artigo principal: Historia urbana de Bogotá.

Época precolombina[editar | editar a fonte]

A "Balsa Muisca" facendo alusión á lenda de O Dourado, peza precolombina, no Museo do Ouro de Bogotá.
Praza de Bolívar no centro histórico da capital colombiana.

Desde o 10.500 a.C., grupos humanos habitaban a zona con actividades de caza e recolección. Desde o 3500 a.C., xa se rexistran actividades hortícolas, de olaría e a domesticación do porquiño da India por grupos que aínda dependían da caza e recolección. No 500 a.C., xa estaba moi difundido o cultivo do millo e a papa. Cara ao ano 800 da era actual, os muiscas (pobo indíxena máis importante da familia chibcha) habitaban a zona, como resultado dunha migración de orixe chibcha, procedente doutro territorio (probablemente vidos desde Centroamérica), que se mesturou coa poboación anterior.

A cultura muisca careceu de escritura, por iso, os cronistas reconstruíron a historia aborixen recollendo os feitos a través de relatos orais que se remontan ao ano 1470, cando gobernaba Bogotá o zipa Saguamanchica.[25] No cume da escala da organización social muisca estaba o monarca absoluto (Zipa), seguido polo estrato relixioso dos xeques e mohanes. Despois estaban os guerreiros ou güechas, seguidos polos artesans, mercadores, campesiños, etc.


Crese que os muiscas puideron practicar sacrificios humanos de mozos virxes capturados na guerra ou comprados a outras tribos. Con todo non existen evidencias sólidas ou comprobables diso. Tamén crearon un calendario de gran precisión e unha complexa estrutura xurídica,coñecida co nome de «Código de Nemequene». Por outra banda, as edificacións muiscas foron levantadas con materiais perecedeiros que lles impediu manterse en pé logo da chegada dos conquistadores europeos.[25]

Período colonial[editar | editar a fonte]

O conquistador español Gonzalo Jiménez de Quesada, foi o fundador de Bogotá.

Xa antes da chegada de Gonzalo Jimenez de Quezada existia no sitio un caserio de indixenas chamado Bacatá (palabra chibcha ou muisca que significa "cercado fóra da labranza") que nos fai pensar que a mesma existía antes da chegada dos españois.

Logo de arribar con máis de 500 homes na súa expedición desde Santa Marta e terminar con tan só 70 tras derrotar aos Muiscas e conquistado a Sabana de Bogotá, Gonzalo Jiménez de Quesada oficiou a "fundación de facto" da cidade. A cerimonia tivo lugar o 6 de agosto de 1538, coa construción de doce bohíos e unha capela no sitio chamado Thybzaca (hoxe Teusaquillo).[26] Presúmese que o acontecemento ocorreu na actual Prazoleta do Chorro de Quevedo, aínda que non existen documentos para confirmalo.[27] O 22 de abril de 1539, Jiménez de Quesada tamén realizou a "fundación xurídica" de Santafé en compañía de Nicolás Federmann e Sebastián de Belalcázar.[28] Inicialmente chamada A nosa Señora da Esperanza, na fundación xurídica cambiou o seu nome a Santafé.

A real cédula do emperador Carlos I elevou a Santafé á categoría de cidade, o 27 de xullo de 1540.[29] O Cabido de Santafé xa fora establecido en 1539, e en 1548 o emperador outorgoulle o título de moi nobre, moi leal e cidade máis antiga do Novo Reino, e por brasón de armas un escudo[30] en que está unha aguia negra en campo de ouro, cunha granada aberta en cada garra, orlado dalgúns ramos de ouro en campo azul.

Desde que Jiménez denominou, en 1538, a todos os territorios que rodeaban Santafé como o Novo Reino de Granada, Santafé foi durante todo o período colonial a sé do goberno da Audiencia do Novo Reino de Granada (creada en 1550) e capital deste, dependente do Vicerreinado do Perú. A partir de 1717, a cidade foi capital do Vicerreinado de Nova Granada, acollendo aos vicerreis, tras disputar a sé vicerreinal a Cartagena de Indias.[31] En 1783, o vicerrei creou unha comisión científica, dirixida por José Celestino Mutis, que iniciou as súas investigacións nos cerros de Santafé, primeiros pasos do que despois se coñecería como a Expedición Botánica.[32] Alexander von Humboldt visitou Bogotá a principios do século XIX, atraído pos as súas institucións culturais e científicas, entre as que se contaba o primeiro observatorio astronómico de América, e que fora promovido por Mutis.[33]

Na cidade habitaban algúns dos criollos máis influentes do Vicerreinado (prócers da talla de Policarpa Salavarrieta e Antonio Nariño), polo que en gran medida foi alí onde se xestou o movemento independentista no que se destacan os feitos que se coñecen como o evento de "O floreiro de Llorente", cando os irmáns Francisco e Antonio Morales entraron a pedir prestado, para adornar unha cea cun funcionario real chegado de España, un floreiro ao comerciante español José González Llorente, que tiña un almacén na esquina nororiental da hoxe chamada Praza de Bolívar, sendo rexeitados de mala forma por este, o que foi tomado como unha escusa para provocar unha liorta que terminou en disturbios entre a poboación. Este feito marca o inicio das loitas e o Grito de Independencia. Aínda que o territorio foi reconquistado polos españois en 1816, finalmente en 1819 obtívose a independencia definitiva.

Período republicano[editar | editar a fonte]

Bogotá en 1868.
Calle Real, hoxe carreira séptima, en 1869.
Co magnicidio do popular dirixente liberal Jorge Eliécer Gaitán, orixinouse o Bogotazo.
Estación Central do Ferrocarril de la Sabana en 1930.

A cidade converteuse en capital da Gran Colombia ata 1830

,[34] cando este estado se disolveu dando inicio aos hoxe estados de: Ecuador, Venezuela e Colombia (Panamá separaríase en 1903). A historia de Colombia no resto dese século foi unha seguidilla de guerras civís, entre as cales a máis trascendental foi a Guerra dos Mil Días, na que as faccións Conservadora e Liberal desangraron ao país entre finais do século XIX e comezos de século XX.

En 1876 o Concello da cidade estableceu a nomenclatura e numeración de rúas e carreiras cambiando os tradicionais nomes das rúas por números consecutivos tal e como se manexan na actualidade.[35] Durante a existencia dos Estados Unidos de Colombia (1863 - 1886), Bogotá recibiu o título de Capital Federal e os seus poucos barrios foron elevados á categoría de cantóns. En 1889 estreouse a primeira liña do Ferrocarril de Bogotá desde San Victorino ata Facatativá,[36] a cal, finalizando o século XIX, xa contaba con máis de 100 km de vías férreas permitindo, cos empalmes, chegar a distintas zonas do país e ata ata o Mar Caribe. En 1884 comezou a operar o servizo de tranvía de mulas (da Praza de Bolívar a Chapinero), e en 1910 fixo o propio o sistema de tranvía eléctrico, que ata os anos 1940 estendeuse en múltiples liñas ao redor da cidade e as súas proximidades. Xunto co tren, estes medios de transporte foron os alicerces do desenvolvemento desta cidade que en 1912 tiña unha poboación que apenas superaba os 120 mil habitantes.[37]

Nos anos 1920 inaugurouse en Bogotá o primeiro aeroporto de Latinoamérica e iniciouse a subministración de enerxía eléctrica ininterrumpida á cidade, coa construción dunha central eléctrica no Salto do Tequendama que aínda se atopa en funcionamento. A partir da década seguinte leváronse a cabo os primeiros proxectos urbanísticos con motivo do cuarto centenario da fundación da cidade: complexo urbanístico no barrio de Teusaquillo, a Cidade Universitaria, o Parque Nacional e o estadio Nemesio Camacho El Campín. Con todo, este florecemento viuse detido trala morte de Jorge Eliécer Gaitán o 9 de abril de 1948, que foi seguida pola destrución e o saqueo de parte da cidade, no suceso coñecido como o Bogotazo. Unha das consecuencias foi que as familias podentes, que ata ese momento habitaran maioritariamente o centro da cidade, fóronse desprazando paulatinamente a outros sectores da cidade como Chapinero e El Chicó, e ata a poboacións próximas como Usaquén e Suba..[36]

Durante a IX Conferencia Panamericana realizada na cidade en 1948, asinouse o Pacto de Bogotá que xerou a creación da Organización de Estados Americanos (OEA).[38] A ditadura militar de mediados dos anos 1950, dirixida polo Xeneral Gustavo Rojas Pinilla, contribuíu ao desenvolvemento da cidade, grazas á construción da Autopista Norte, do novo Aeroporto Internacional El Dorado e a reconstrución da avenida que o unía ao centro da cidade (Rúa 26) e o Centro Internacional, preto de onde anos antes inaugurouse o Hotel Tequendama. En 1961, desenvolveuse a construción do barrio Cidade Kennedy como parte da "Alianza para o Progreso", liderada polo goberno estadounidense.

Varios feitos desenvolvéronse na cidade no marco do Conflito armado en Colombia iniciado nos anos 1960. Entre os máis trascendentales están: a toma da embaixada da República Dominicana, o asalto ao Cantón Norte, a toma do Palacio de Xustiza, o ataque terrorista contra o Club O Nogal, así como o atentado ao edificio do DÁS perpetrado polo narcotráfico.

A partir do primeiro mandato de Antanas Mockus como Alcalde Maior en 1994, a cidade experimentou importantes cambios.[39] Desenvolveuse o sistema de transporte TransMilenio e levouse a cabo a recuperación do espazo peatonal, ao que se suma a construción dunha rede de bibliotecas públicas e unha rede de ciclorrutas. Ademais diso, a implementación de medidas como o Pico e placa, a Hora zanahoria e programas sociais, que inclúen a creación de comedores comunitarios e a ampliación da cobertura educativa para a poboación de baixos recursos.

Organización político-administrativa[editar | editar a fonte]

Creación do Distrito[editar | editar a fonte]

Distrito Federal de Bogotá en 1861, sobreposto o hoxe Distrito Capital de Bogotá.
Monumento a Colón na avenida do mesmo nome, hoxe rua 13, nuha imaxe dos anos 1920.

O primeiro distrito ao redor da capital do país foi o Distrito Federal de Bogotá, creado o 23 de xuño de 1861[40] a fin de que a cidade fose residencia do goberno federal dos entón Estados Unidos de Colombia. Naquel entón os límites do distrito eran os ríos Arcebispo (polo norte), Fucha (polo sur), Bogotá (polo oeste) e os Cerros Orientais (polo leste). Con todo foi suprimido en 1864 e o seu territorio devolto ao entón Estado Soberano de Cundinamarca.[41]

En 1905 reorganizouse completamente a división territorial de Colombia e por medio da lei número 17 do 11 de abril creouse novamente o distrito co nome de Distrito Capital de Bogotá. Tal división foi derrogada en 1910 e o distrito deixou de existir ese mesmo ano, converténdose de novo Bogotá en municipio de Cundinamarca.

Non foi si non ata 1954 cando o Decreto Lexislativo 3640 do 17 de decembro do mesmo ano, creou o Distrito Especial de Bogotá aprobado polo presidente Gustavo Rojas Pinilla o cal entrou a rexer o 1º de xaneiro de 1955.[42] Por medio da Ordenanza Número 7 do Concello Administrativo de Cundinamarca anexaronselle os municipios cundinamarqueses limítrofes de Bosa, Engativá, Fontibón, Suba, Usme e Usaquén, así como parte da Colonia Agrícola de Sumapaz. Ditas localidades conservaron parte da súa otrora autonomía, ata que os anos seguintes naceron as alcaldías locais, entre elas o caserío de Chapinero o cal constituiose como a primeira alcaldía menor da cidade, sendo seguida en 1964 por Puente Aranda e 1967 por Cidade Kennedy. Cinco anos máis tarde dividiuse o distrito en 16 alcaldías menores, incluíndo os municipios anexos. Novas alcaldías foron os tres tradicionais sectores do centro: Santa Fe, Teusaquillo e Los Mártires; os Barrios Unidos do Norte, Antonio Nariño, San Cristóbal e Tunjuelito, segregada de Usme. En 1977 creouse a alcaldía menor de La Candelaria, e en 1983, debido ao caos xerado polas invasións ao sur, o goberno dispuxo o plan Ciudad Bolívar e esta pasou a ser outra localidade máis da cidade. Coa Constitución de 1991, o Distrito Especial converteuse en Distrito Capital, as zonas eleváronse a localidades, dividíndose o Distrito en 20 localidades, incluíndose agora a de Rafael Uribe Uribe segregada de Antonio Nariño.

Dentro do dereito constitucional comparado, a erección da capital dun estado a nivel de Distrito implica a súa separación, política, fiscal e administrativa absoluta do ente territorial onde se atopa situado xeográficamente, é por esta razón que coa creación do Distrito Especial de Bogotá en 1954 (é dicir cando se anexan os 7 pobos veciños), xestouse unha incongruencia que ata o día de hoxe se manten: O agora Distrito Capital aínda que é unha entidade diferente do departamento de Cundinamarca, contradictoriamente é a súa capital. Posiblemente sexa un caso único no mundo, o que levou a suscitarse a posibilidade de establecer outra capital para o departamento.[43]


Administración[editar | editar a fonte]

Área urbana de Bogotá

Bogotá está contemplada dentro da Constitución Política Colombiana como o único Distrito Capital que xunto cos 32 departamentos, conforman un total de 33 unidades administrativas diferentes e independentes entre si. Bogotá está conformada por un área urbana e un área rural.[44]

O Concello Distrital é o encargado de exercer control político ao executivo, os seus actos administrativos denomínanse "acordos". Atópase composto por 45 concelleiros representativos das vinte localidades, os cales son elixidos democráticamente cada catro anos; da mesma forma, conta con secretarías distritales (saúde, movilidade, educación, entre outras) e un departamento que manexa o tema ambiental (Departamento Técnico Administrativo do Medio Ambiente - DAMA).

O poder xudicial na cidade atópase conformado por diferentes xuíces e maxistrados. Por ser a capital do país pódense atopar todas as xerarquías xurisdiccionais, como son a nivel nacional: A Corte Suprema de Xustiza, O Consello de Estado, A Corte Constitucional e o Consello Superior da Xudicatura; a nivel distrital o Tribunal Superior de Bogotá coas súas distintas Salas de Decisión, o cal está composto por 9 membros e dividido en catro salas, as cales sesionan cada unha con tres Maxistrados do seguinte xeito: Sala de decisión Civil, Agraria e de Familia, Sala de decisión Laboral, Sala de decisión Penal e Sala de decisión Administrativa. Finalmente no nivel básico atópanse os Xulgados de Circuíto e os Municipais nas súas distintas especialidades (Civil, Penal, Laboral, etc).

Centro de Bogotá.

Galeria de fotos de Bogota[editar | editar a fonte]

Actualidade[editar | editar a fonte]

Na actualidade é unha grande urbe con aproximadamente sete millóns de habitantes dividida en 20 localidades. Na cidade está a sede principal do goberno chamada Casa de Nariño e outras de interese como o museo do Ouro ou o museo Nacional, consta de múltiples bibliotecas e parques. O Alcalde Maior é elixido polo pobo cada 3 anos xunto có Consello Distrital de Bogotá.

Titulo Nobiliario Popular[editar | editar a fonte]

Bogotá, a que se lle denomina "a Atenas sudamericana", Por ser unha cidade moderna, constitúe a capital cultural, económica e política de Colombia.

Aerotransporte[editar | editar a fonte]

Bogotá ten Aeropuerto Internacional El Dorado.

Xeografía[editar | editar a fonte]

Está situada na sabana de Bogotá, sobre o altiplano cundi-bollacense (cordilleira oriental dos Andes) a una altitude duns 2.640 m. sobre o nivel do mar.

Organización Política - administrativa de Bogotá[editar | editar a fonte]

Administrativamente Bogotá esta conformada polas seguintes autoridades e organismos:


  • A nivel central son: O Concello de distrito e o Alcalde Mayor.
  • A nivel local son: As Xuntas administradoras locais (20 en total) e os alcaldes.


As alcaldías locais, conformadas polos respectivos alcaldes e xuntas administrativas locais, son:

  • Usaquen
  • Chapinero
  • Santa Fe
  • San Cristóbal
  • Úsme
  • Tunjuelito
  • Bosa
  • Kennedy
  • Fontibón
  • Engativá
  • Suba
  • Barrios Unidos
  • Teusaquillo
  • Mártires
  • Antonio Nariño
  • Puente Aranda
  • Candelaria
  • Rafael Uribe
  • Cidade Bolivar
  • Sumapaz

Notas[editar | editar a fonte]

  1. "Bogotá D.C." (en castelán). Estatuto Orgánico de Bogotá D. C.. 2009. http://www.personeriabogota.gov.co/?idcategoria=558#. Consultado o 19/08/2013. 
  2. 2,0 2,1 "Organización del Distrito Capital" (en castelán). Alcaldía Mayor de Bogotá D. C.. 2009. http://www.bogota.gov.co/portel/libreria/php/x_frame_detalle.php?id=442. Consultado o 19/08/2013. 
  3. (en castelán) Los nombres de Santafé y Bogotá. Revista Credencial Historia. Bogotá: Biblioteca Virtual del Banco de la República. 2005. http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/revistas/credencial/febrero1992/febrero3.htm. Consultado o 19/08/2013. "Los nombres de Santafé y Bogotá: Bogotá quiere decir República, Santafé, colonia." 
  4. "Información General de Bogotá" (en castelán). Alcaldía Mayor de Bogotá D. C.. 2010. http://www.bogota.gov.co/portel/libreria/php/01.0101.html. Consultado o 19/08/2013. 
  5. DECRETO 1421 DE 1993
  6. AFP (30 de maio de 2011). "Bogotá es el primer destino turístico de Colombia" (en castelán). El Tiempo. http://www.eltiempo.com/colombia/bogota/ARTICULO-WEB-NEW_NOTA_INTERIOR-9492305.html. Consultado o 19/08/2013. 
  7. "Bogotá se ratificó como primer destino turístico de Colombia" (en castelán). Radio Santa Fe. 13 de agosto de 2011. http://www.radiosantafe.com/2011/08/13/bogota-se-ratifico-como-primer-destino-turistico-de-colombia/. Consultado o 19/08/2013. 
  8. "Bogotá se convirtió en un referente de gestión turística" (en castelán). Portafolio. 22 de decembro de 2011. http://www.portafolio.co/economia/bogota-se-convirtio-un-referente-gestion-turistica. Consultado o 19/08/2013. 
  9. "Bogotá, primer destino turístico" (en castelán). El Colombiano. 12 de maio de 2011. http://www.elcolombiano.com/BancoConocimiento/B/bogota_primer_destino_turistico/bogota_primer_destino_turistico.asp. Consultado o 19/08/2013. 
  10. "El páramo más grande del mundo en la Localidad de Sumapaz". bogota.gov.co. http://www.bogota.gov.co/portel/libreria/php/x_frame_detalle.php?id=43739. Consultado o 19/08/2013. 
  11. "Boletín Censo General 2005 - Perfil Bogotá" (en castelán) (PDF). DANE. 13-09-2010. http://www.dane.gov.co/files/censo2005/PERFIL_PDF_CG2005/11000T7T000.PDF. Consultado o 3-11-2011. 
  12. "Censo 2005-2006" (PDF). DANE. http://www.dane.gov.co/censo/files/presultados.pdf. 
  13. "Contribución por regiones, áreas metropolitanas y ciudades" (en castelán) (PDF). DANE. 2007. http://www.dane.gov.co/files/censo2005/resultados_am_municipios.pdf. Consultado o 19/08/2013. 
  14. DANE (11 de outubro de 2012). "Cuentas Nacionales Departamentales" (en castelán). http://www.dane.gov.co/files/investigaciones/pib/departamentales/B_2005/Resultados_2011.pdf. Consultado o 19/08/2013. 
  15. 15,0 15,1 Centro de Pensamiento en Estrategias Competitivas CEPEC e Inteligencia de Negocios IdN (maio de 2012). "Ranking de ciudades latinoamericanas para la atracción de inversiones" (en castelán). http://www.urosario.edu.co/competitividad/documentos/docuemntoranking2012.pdf. Consultado o 19/08/2013. 
  16. The Economist Intelligence Unit (enero de 2012). "Hot spots. Benchmarking global city competitiveness." (en Inglés). http://www.citigroup.com/citi/citiforcities/pdfs/hotspots.pdf. Consultado o 19/08/2013. 
  17. Harvard University (2011). The Talent Issue. Harvard Business Review. 
  18. The International Association Meetings Market (xullo de 2012). "Statistics Report 2002-2011" (en inglés). http://www.iccaworld.com/dcps/doc.cfm?docid=1520. Consultado o 19/08/2013. 
  19. 19,0 19,1 19,2 19,3 Cámara de Comercio de Bogotá (20 de setembro de 2012). "Bogotá es una de las ciudades más importantes de América Latina para invertir y hacer negocios" (en castelán). http://camara.ccb.org.co/contenido/contenido.aspx?conID=11056. Consultado o 19/08/2013. 
  20. Alcaldía Mayor de Bogotá (20 de septiembre de 2010). "Eldorado de Bogotá, el segundo en Latinoamérica de preferencia por los viajeros" (en castelán). http://www.bogota.gov.co/portel/libreria/php/x_frame_detalle_portal.php?id=43146&patron=01.27. Consultado o 19/08/2013. 
  21. "Athens of South America" (en inglés) (PDF). Revista. http://www.javeriana.edu.co/pensar/Prof-Dr-Rinc%F3n.pdf. Consultado o 19/08/2013. 
  22. UCCI (2007). "Bogotá: Capital iberoamericana de la Cultura" (en castelán). http://www.bogotacapitaliberoamericanadelacultura.gov.co/. Consultado o 19/08/2013. 
  23. "The Global Cities Index 2010" (en inglés). foreignpolicy.com. http://www.foreignpolicy.com/node/373401. Consultado o 19/08/2013. 
  24. GaWC. "The World According to GaWC 2008" (en inglés). lboro.ac.uk. http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2008t.html. Consultado o 19/08/2013. 
  25. 25,0 25,1 "Historia de Bogotá". Encarta. http://es.encarta.msn.com/sidebar_961546471/Historia_de_Santaf%C3%A9_de_Bogot%C3%A1.html. 
  26. "De las 12 chozas a una ciudad con metro" (en vcastelán). samuelalcalde.gov.co. http://www.samuelalcalde.gov.co/index.php?option=com_content&view=article&id=1654:fundacion&catid=40:principales. Consultado o 20 de abril de 2009. 
  27. "Atractivos Arquitectónicos -Históricos". bogotaturismo.gov.co. http://www.bogotaturismo.gov.co/atractivos/atractivos_arquitectonicos/historicos.php. Consultado o 20 de abril de 2009. "Seleccionar el enlace "Plazoleta del Chorro de Quevedo"" 
  28. Senado de la República de Colombia (1989). Municipios colombianos. Bogotá: Pama Editores Ltda, pp.172-175
  29. "Real Cédula por la cual se concede el título de ciudad al pueblo de Santafé" (en castelán). Alcaldía Mayor de Bogotá. http://www.alcaldiabogota.gov.co/sisjur/normas/Norma1.jsp?i=7670. Consultado o 23 de junio de 2009. 
  30. "Escudo de Bogotá". bogota.gov.co. http://www.bogota.gov.co/histo.php?patron=1&idh=394. 
  31. "El Caribe colombiano en la república andina" (en castelán). Universidad de Cartagena de Indias. http://www.lablaa.org/blaavirtual/historia/caribe/caribe.htm. Consultado o 20 de abril de 2009. 
  32. "Historia de los Humedales de Bogotá" (en castelán). bogota.gov.co. http://www.bogota.gov.co/guia/interfaz/usuario/anexos/Humedales.doc. Consultado o 20 de abril de 2009. 
  33. "José Celestino Mutis". culturarecreacionydeporte.gov.co. http://www.culturarecreacionydeporte.gov.co/bicentenario_mutis/observatorio.php. 
  34. "Carta de Panamá" (en castelán) (PDF). Cervantesvirtual. http://www.cervantesvirtual.com/servlet/SirveObras/mcp/91305009658029729754491/209441_0023.pdf. Consultado o 20 de abril de 2009. 
  35. De la Rosa, Moisés (1938). Calles de Santafé de Bogotá, homenaje en su IV centenario. Bogotá: Ediciones del Concejo, pp.21-23
  36. 36,0 36,1 "De paso por la capital" (en castelán). Revista Credencial. http://www.lablaa.org/blaavirtual/revistas/credencial/agosto2008/bogota.htm. Consultado o 20 de abril de 2009. 
  37. "Algunos datos históricos" (en castelán). Revista Credencial. http://www.banrep.gov.co/blaavirtual/revistas/credencial/enero2001/colmundo.htm. Consultado o 20 de abril de 2009. 
  38. "Tratado americano de soluciones pacificas" (en castelán). oas.org. http://www.oas.org/juridico/spanish/Tratados/a-42.html. Consultado o 20 de abril de 2009. 
  39. "Planeamiento urbano en Bogotá 1994-2007. La construcción de un modelo" (en castelán). Universidad de Barcelona. http://www.ub.es/geocrit/sn/sn-270/sn-270-57.htm. Consultado o 20 de abril de 2009. 
  40. Marco E. Cortés Díaz. "La anexión de los 6 municipios vecinos a Bogotá en 1954" (en castelán). Universidad Nacional de Colombia. p. 56. http://books.google.com.co/books?id=Ek8FT3l-IQYC&hl=es&source=gbs_navlinks_s. Consultado o 9 de agosto de 2011. 
  41. Agustín Codazzi; Manuel María Paz; Felipe Pérez (1889). Atlas geográfico e histórico de la República de Colombia. Imprenta A. Lahure. OCLC 7859879. http://commons.wikimedia.org/wiki/Agustin_Codazzi_Atlas_de_Colombia_1890. 
  42. "Concepto 074 de 2003". Secretaría General Alcaldía Mayor de Bogotá D. C.. http://www.alcaldiabogota.gov.co/sisjur/normas/Norma1.jsp?i=9117. Consultado o 20 de abril de 2009. 
  43. "Proponen que Soacha sea la capital de Cundinamarca" (en castelán). El Espectador. 26 de setembro de 2011. http://www.elespectador.com/noticias/politica/articulo-301900-proponen-soacha-sea-capital-de-cundinamarca. Consultado o 1/02/2014. 
  44. "Consolidación del área urbana de distrito capital de bogota" (en castelán) (PDF). Uniandes. 19 de febreiro de 2010. http://revistaing.uniandes.edu.co/pdf/A10%2029.pdf?ri=d6e744941c7735e27132e088abe9b7ed. Consultado o 3/02/2014. 

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]

Commons
Commons ten máis contidos multimedia sobre: Bogotá
Galifontes
A Galifontes posúe escritos orixinais acerca de: Bogotá

Páxinas e sitios web oficiais da cidade[editar | editar a fonte]

Outros[editar | editar a fonte]