Albrecht Dürer

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Este é un dos 1000 artigos que toda Wikipedia debería ter.
Albrecht Dürer

Nacemento 21 de maio de 1471
Lugar de nacemento Núremberg, Banner of the Holy Roman Emperor (after 1400).svg Sacro Imperio Romano Xermánico
Morte 6 de abril de 1528 (56 anos)
Lugar de morte Núremberg, Banner of the Holy Roman Emperor (after 1400).svg Sacro Imperio Romano Xermánico
Nacionalidade Alemán
Eido Pintura, gravado e debuxo
Movemento Renacemento
Traballos O cabaleiro, a morte e o diaño
Rinoceronte
Apocalipse
Adán e Eva
Dürer nun selo postal.
A Melancolía, 1514.

Albrecht Dürer, nado en Núremberg o 21 de maio de 1471 e finado na mesma cidade o 6 de abril de 1528, foi un pintor, gravador e matemático[1] alemán. As súas impresións estableceron a súa reputación por toda Europa cando aínda non cumprira os 30 anos, e foi tradicionalmente considerado como un dos maiores artistas do renacemento nórdico dende entón. A súa vasta obra inclúe retablos e traballos relixiosos, numerosos retratos e autorretratos e gravados en cobre. Exerceu unha decisiva influencia nos artistas do século XVI, tanto alemáns como dos Países Baixos, e chegou a ser admirado por mestres italianos como Rafael Sanzio.[2] Os seus gravados alcanzaron gran difusión e inspiraron a múltiples artistas posteriores, incluíndo os nazarenos do século XIX e os expresionistas alemáns de principios do século XX.

As súas obras amplamente coñecidas son a Apocalipse de 1498 e as súas dúas series da crucifixión de Cristo, a Gran Paixón (14981510) e a Pequena Paixón (15101511).

Dürer amosaba un dominio completo das distintas técnicas para o gravado, a fantástica e abundante mitoloxía, a factura minuciosa e detallada na que empregaba unha coidada perspectiva e ricos efectos de luz e sombra. Os seus intereses, no espírito humanista do Renacemento, abranguían outros campos, como a xeografía, a arquitectura, a xeometría e a fortificación.[3]

Como pintor, a súa formación no gótico serodio fixo que amosase unha tendencia á dureza e á expresividade, así como un gran virtuosismo formal, nas súas viaxes a Italia interesouse polas preocupacións teóricas pola perspectiva e as proporcións do corpo humano.

Traxectoria[editar | editar a fonte]

Primeiros anos[editar | editar a fonte]

Naceu en Núremberg, foi o terceiro dunha familia que tivo entre 14 e 15 fillos. Seu pai, Albrecht Dürer o Vello, era un exitoso ourive que en 1455 se trasladara a Núremberg dende Ajtós, en Hungría. O nome alemán "Dürer" deriva do húngaro "Ajtósi". Inicialmente foi "Thürer", que significa fabricante de portas, que é "ajtós" en húngaro (de "ajtó", que quere dicir porta). Unha porta aparece no escudo de armas que a familia conseguiu. Albrecht Dürer o Novo posteriormente cambiou "Türer" por "Dürer", para adaptalo ao dialecto local de Núremberg. Albrecht Dürer o Vello casou con Barbara Holper, a filla do seu mestre, e el mesmo converteuse en mestre en 1467.

O padriño de Dürer foi Anton Koberger, que deixou a ourivaría para converterse en impresor e editor no ano do seu nacemento. Rapidamente converteuse no editor máis exitoso de Alemaña, chegando a ter 34 prensas de impresión e posuíndo moitas oficinas en Alemaña e o estranxeiro. A súa publicación máis famosa foi o Nuremberg Chronicle, editado en 1493 en alemán e en latín. Contiña un número sen precedentes de 1.809 ilustracións xilográficas (con moitos usos repetidos do mesmo bloque) realizadas polo taller Wolgemut. Dürer puido ter traballado nalgunha delas, xa que o proxecto do traballo comezou mentres el estaba con Wolgemut.

Debido a que Dürer deixou escritos autobiográficos e se fixo moi famoso ao redor dos seus 25 anos, a súa vida está ben documentada a través de distintas fontes. Despois duns poucos anos de escola, Dürer comezou a aprender as bases da ourivaría e do debuxo co seu pai. Aínda que este quería que o seu fillo continuase o seu adestramento como ourive, Dürer amosou un talento precoz co debuxo que comezou como aprendiz de Michael Wolgemut cando tiña 15 anos en 1486. Un auto-retrato, debuxado coa técnica punto de prata, foi datado en 1484; a súa inscrición posterior rezaba "cando era un neno". Wolgemut era o principal artista de Núremberg nese momento, cun gran taller onde realizaba obras de arte de distintos tipos, principalmente gravados en madeira para libros. Núremberg era entón unha importante e próspera cidade, un centro para a edición e o comercio de moitos artigos de luxo. Tiña fortes ligazóns con Italia, especialmente con Venecia, que estaba a unha relativa curta distancia atravesando os Alpes.

Wanderjahre e matrimonio[editar | editar a fonte]

Despois de completar o seu período de aprendizaxe, Dürer seguiu o costume alemá do Wanderjahre (anos de aprendizaxe itinerante), durante o cal aprendeu habilidades de artistas doutras áreas; Dürer pasou ao redor de catro anos. Abandonou ese período en 1490, posiblemente para traballar para Martin Schongauer, o principal gravador do norte de Europa, pero que morreu pouco antes da chegada de Dürer a Colmar en 1492. No está claro cara onde viaxou Dürer nese período intermedio, aínda que o máis probable é que fose a Frankfurt e aos Países Baixos. En Colmar, Dürer foi recibido polos irmáns Schongauer, os ourives Caspar e Paul e o pintor Ludwig. En 1493 Dürer foi a Estrasburgo, onde podería ter experimentado a escultura de Nikolaus Gerhaert. O primeiro auto-retrato pintado de Dürer (agora no Louvre) foi realizado nese tempo, probablemente para ser enviado á súa moza en Núremberg.

A principios de 1492 Dürer viaxou a Basel para estar con outro irmán de Martin Schongauer, o ourive Georg. Pouco despois do seu regreso a Núremberg, o 7 de xullo de 1494, cando tiña 23 anos, Dürer casou con Agnes Frey tras un arranxo realizado durante a súa ausencia. Agnes era a filla dun prominente traballador do bronce (e arpista amateur) da cidade. Porén, non tiveron fillos do matrimonio.

Primeira viaxe a Italia[editar | editar a fonte]

A lebre (1502)

En 1494, despois de casar con Agnes Frey en Núremberg, Dürer marcha para Italia só, talvez debido a un brote de peste negra en Núremberg. Durante a viaxe a través dos Alpes realizou bosquexos en acuarela. Algúns sobreviviron e outros poden deducirse das precisas paisaxes de lugares reais de traballos posteriores, como por exemplo nunha vista do castelo de Trento (National Gallery de Londres). Estes son os primeiros estudos puros de paisaxe coñecidos na arte occidental.[4] Tamén, como a Leonardo da Vinci atraíalle moito a natureza, e realizou estudos de animais e plantes que plasmou en debuxos e acuarelas; entre as máis divulgadas cabe citar A lebre, cadro pintado no ano 1502.[5] En Venecia destacan os gravados: Bacanal, A batalla dos centauros mariños e a Morte de Orfeo, todos copias do pintor italiano Andrea Mantegna, que seguramente fixo que descubrise o Renacemento italiano.[6]

En Italia foi a Venecia a estudar o seu mundo artístico máis avanzado. A través da tutela de Wolgemut,[7] Dürer aprendeu como realizar impresións en gravado a punta seca e deseños xilográficos ao estilo alemán, baseados nos traballos de Martin Schongauer e Meester van het Hausbuch. Tamén puido ter acceso a algúns traballos italianos en Alemaña, pero as dúas visitas que realizou a Italia tiveron unha enorme influencia nel. Escribiu que Giovanni Bellini era o máis antigo e continuaba sendo o mellor artista de Venecia. Os seus debuxos e gravados amosan as influencias de outros, destacando Antonio Pollaiuolo co seu interese polas proporcións do corpo, Mantegna e Lorenzo di Credi entre outros. Dürer probablemente tamén visitou Padua e Mantua nesta viaxe.

Entre 1495 e 1505, estivo en Núremberg e produciu un gran número de obras que contribuíron a consolidar a súa fama. Entre elas destaca a serie de ilustracións para gravados en fusta de Apocalipse (1498), os gravados de A gran fortuna (1501-1502) e A caída do home (1504).

Os catro xinetes da Apocalipse (1498)
A caída do home (1504)

Para a obra Apocalipse realizou catorce gravados en fusta, publicados en forma de libro. Entre todas estas xilografías destaca, pola súa gran forza, Os catro xinetes que amosan as forzas da Morte, a Guerra, a Fame e a Pesta. O Apocalipse foi a obra que máis renome lle deu, xa que o tema reflectía, dun xeito moi visionario, o clima treboento de finais do século XV. Esta e outras obras deste período amosan, no seu conxunto, un dominio técnico da arte da xilografía e o gravado cada vez máis grande, un uso das proporcións humanas baseado nos textos do tratadista romano Vitrubio e unha brillante capacidade para incorporar detalles da natureza en obras que reflicten o seu entorno con gran realismo.[8]

Regreso a Núremberg[editar | editar a fonte]

No seu regreso á súa cidade natal en 1495, Dürer abriu o seu propio taller (estar casado era un requirimento para iso). Durante os seguintes cinco anos medrou o número de influencias italianas no seu estilo, fundamentalmente composto por formas do norte. Seu pai morreu en 1502, e a nai en 1513. Os seus mellores traballos nos primeiros anos do taller foron impresións xilográficas, principalmente relixiosas, pero nas que tamén se incluían escenas seculares. Estes eran máis grandes que a meirande parte dos gravados alemáns realizados ata ese momento, e moito máis complexos e de composición máis equilibrada.

Na actualidade pénsase que Dürer non cortou el mesmo os bloques de madeira; esta tarefa debeu ser realizada por un artesán especializado. Porén, a súa formación no estudio de Wolgemut, onde fixo moitos retablos tallados e pintados e tamén realizou o deseño e os cortes dos bloques de madeira, proporcionoulle unha boa comprensión sobre a técnica para producir e traballar con bloques cortados. Dürer tamén debuxou os deseños ben directamente sobre o propio bloque ou nun papel pegado no mesmo. De calquera xeito, os seus debuxos foron destruídos durante o proceso de corte do bloque.

As súa famosa serie de dezaseis grandes deseños para o Apocalipse está datada en 1498, como o seu gravado de San Miguel loitando co dragón. Realizou as sete primeiras escenas da Gran paixón no mesmo ano, e pouco despois unha serie de once da Sagrada Familia e santos. O políptico Sete Dores, encargado por Friedrich III de Saxonia en 1496, foi realizado por Dürer e os seus axudantes sobre o ano 1500. Cara 1503–1505 produciu as primeiras dezasete dunha serie de escenas ilustrando a Vida da Virxe, que tardou en rematar varios anos. Nin estes nin a Gran PaixónGreat Passion foron publicados como conxuntos ata varios anos máis tarde, pero as impresións vendéronse individualmente en números considerables.

Durante o mesmo período Dürer adestrouse na difícil arte de usar o buril para facer gravados. É posible que comezase a aprender esta habilidade durante a aprendizaxe co seu pai, xa que é unha habilidade esencial na ourivaría. En 1496 realizou O fillo pródigo, que o historiador de arte do Renacemento Italiano Giorgio Vasari louvou décadas máis tarde, destacando a súa calidade xermana. Non tardou en producir algunhas orixinais e espectaculares imaxes, destacando Nemesis (1502), O monstro mariño (1498) e San Eustaquio (c. 1501), cunha paisaxe e uns animais de fondo moi detallados. As paisaxes deste período, como Estanque no bosque, son moi diferentes das súas acuarelas anteriores. Hai moita máis énfase na captura da atmosfera, en lugar de na representación topográfica. Realizou un feixe de Madonnas, figuras relixiosas sinxelas, e pequenas escenas con figuras cómicas de labregos. As súas impresións e moi doadas de mover e eses traballos fixeron a Dürer famoso nos principais centros artísticos de Europa en poucos anos.

O artista veneciano Jacopo de' Barbari, ao cal Dürer coñeceu en Venecia, visitou Núremberg en 1500, e Dürer dixo que aprendera moito sobre perspectiva, anatomía e proporcións del. De' Barbari non estaba disposto a explicar todo o que sabía, polo que Dürer comezou os seus propios estudios, que se converterían nunha preocupación para toda a vida. Unha serie de debuxos amosan os experimentos de Dürer coa proporción humana, encabezados polo famoso gravado de Adán e Eva (1504). Estes son os únicos gravados existentes asinados co seu nome completo.

Dürer realizou un gran número de debuxos preparatorios, especialmente para as súas pinturas e gravados, dos que moitos aínda se conservan, sendo o máis famoso o Betende Hände, un estudo para un apóstolo no retablo de Heller. Tamén continuou realizando imaxes en acuarela e gouache (normalmente combinadas), incluída unha serie de naturezas mortas con seccións de animais.

Retratos[editar | editar a fonte]

Retrato de Federico o Sabio

O retrato do seu pai de 1490 (Galería dos Uffizi de Florencia), foi a primeira pintura que realizou Dürer, cunha gran minuciosidade de realismo e onde se aprecian as influencias da pintura flamenca. No envés da obra aparecen os escudos familiares do seu pai e da súa nai, polo que se chegou a supoñer que puido ter feito outro retrato á súa nai. Aínda que xa fixera un Autoretrato en 1484, foi feito como debuxo coa tècnica de punta de prata, e non será até 1493 cando se faga o seu primeiro Autoretrato en pintura, seguramente para enviarllo á súa prometida, tal como suxire a flor de rícino que sostén entre as súas mans e que simboliza a fidelidade conxugal.[6]

Establecido en 1496 cun taller de seu, o primeiro cliente que lle encargou unha obra foi o elector de Saxonia Federico III, coñecido como a Federico o Sabio, gran admirador do artista. Pediulle a realización dun retrato e dous retablos para a Schlosskirche de Wittenberg:

  • Un dos retablos chámase Retablo de Dresden, que consta de tres partes; a parte central, coa imaxe de María, e nos laterais as figuras de san Antón e san Sebastián.
  • O outro, o Retablo das Sete Dores, era un políptico que estaba formado por unha táboa central cunha Nai dolorosa e sete táboas máis pequenas coas sete dores da Nai de Deus.[9]
Autoretrato (1500)

O Retrato de Federico o Sabio, está pintado con cores á cola aplicadas sobre o lenzo, e está realizadp cunha gran sinxeleza no emprego das cores dispostas sobre un fondo de cor marrón. O vestido é negro, con algún detalle dourado e algún ton de cor verde; a figura, ten unha posición un tanto xirada para crebar a frontalidade. O efecto que consegue, e polas as súas características, seméllase ó das obras do pintor italiano Mantegna, como se observa en determinados detalles do tratamento do cabelo.[10]

En 1497, pintou un Autoretrato, o do Museo do Prado (Madrid), e en 1500 o da Pinacoteca de Múnic, no cal é representado coas características que habitualmente se atribúen a Cristo: a actitude é ríxida e nunha posición frontal, e a disposición da man é a mesma que a man dereita coa que Xesús de Natzaret fai o aceno de bendicir. Non hai dúbida de que Dürer se representou a si mesmo a semellanza de Cristo, non soamente na composición, senón que suavizou os contornos da súa faciana e modificou a forma do nariz e dos pómulos, ó tempo que agrandou os ollos, que el tiña máis pequenos.[11] Esta modificación non representaba ningunha blasfemia relixiosa, senón que daquela a Imitatio Christi (imitación de Crist) interpretábase literalmente; polo tanto, era deudora da beleza de Deus como única forza da creación.[12]

Retrato con carbón da súa nai

Como explica Panofsky:

Polo seu xeito de pensar, a potencia creadora dun bo pintor deriva, e en certa medida é paret, da potencia creadora de Deus, así como un rei reina «pola graza de Deus», e o papa actúa en calidade de «Vicario de Crist». «Deus é honrado», afirma Dürer nunha das súas primeiras e máis características declaracións sobre a arte.
Panofsky, Erwin Vida e arte de Alberto Durero, páx. 69
Michael Wolgemut, retrato do seu mestre.

Realizou numerosos retratos ó longo da súa carreira artística, mais entre os que non foron encargos, destacan o de Retrato con carbón da súa nai, e o do seu mestre Michael Wolgemut, os cales fixo segundo a lembranza que gardaba deles e non tanto segundo a psicoloxía da personaxe. Despois do pasamento da nai e do mestre, Dürer engadiu unhas inscricións a ámbolos dous retratos. No da súa nai: «morreu o martes anterior á semana das rogativas, ás dúas da mañá». E a inscrición do retrato do seu mestre puxo: «morreu o dia de santo André antes do solpor».[13]

Segunda viaxe a Italia[editar | editar a fonte]

Dürer volveu a viazar a Italia entre 1505 e 1507. En Venecia coñeceu ó gran mestre Giovanni Bellini e tamén a outros artistas, e a Fundación de Comerciantes Alemáns encargoulle una obra importante: o retablo de A festa do Rosario (1506, Museo Nacional de Praga.[14] En 1507, volve a Núremberg, onde comezou un segundo período de inxente produción artística con obras como o retablo para a igrexa dos dominicos de Frankfurt, 1508-1509, destruído nun incendio de 1729, a obra da Adoración da Trindade (1508-1511, Kunsthistorische Museum, Viena), Adán e Eva (1507, Museo do Prado, Madrid), retratos e numerosos gravados. Entre os gravados, hai dúas edicións da Paixón, e outras obras como O cabaleiro, a morte e o demo (1513), San Xerónimo no seu estudio (1514) e A melancolía (1514). Mediante o gravado de liña, Dürer conseguiu crear diferentes gamas de sombras e de texturas coas que conseguiu plasmar formas tridimensionais con gran mestría, como se aprecia na obra Rinoceronte de Dürer, que se converteu nunha icona cultural. Segundo algúns críticos, é a «representación dun animal que máis influencia tivo na historia da arte».[15] Nesta época, é acollido pola familia Fugger, e realizou algúns retratis dos seus membros.[14]

Obras[editar | editar a fonte]

San Cristovo, gravado, 1521.

As obras máis coñecidas de Dürer son:

Galería[editar | editar a fonte]

Notas[editar | editar a fonte]

  1. J J O'Connor e E F Robertson. "Albrecht Dürer". http://www-history.mcs.st-and.ac.uk/Biographies/Durer.html. Consultado o 6 de febreiro de 2012.
  2. Wilhelm Waetzoldt (1950). Dürer and his times. Universidade da California: Phaidon Press. pp. 45.
  3. Lawrence Gowing (1984) (en castelán). Historia Universal del Arte. 10. ISBN 84-7291-598-0.
  4. Michael Clarke (2000). Watercolor. Dk Pub. ISBN 9780789468178.
  5. Historia da Arte Espasa (2004)
  6. 6,0 6,1 Fossi (1964) p.2
  7. Panofsky, Erwin (1982) páx. 32
  8. Historia Universal da Arte, Volume X (1984)
  9. Panofsky, Erwin (1982) páx. 65
  10. Panofsky, Erwin (1982) páx. 66
  11. Panofsky, Erwin (1982) páx. 68
  12. Sureda, Joan (1988) páx. 361
  13. Sureda, Joan (1988) páx. 362
  14. 14,0 14,1 Sureda, Joan (11988) páx. 356
  15. The Rhinoceros from Dürer to Stubbs: 1515–1799. Londres. 1986.

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Commons
Commons ten máis contidos multimedia na categoría: Albrecht Dürer

Bibliografía[editar | editar a fonte]

  • Christine Demele (2012). Dürers Nacktheit – Das Weimarer Selbstbildnis.. Münster: Rhema Verlag. ISBN 978-3-86887-008-4.
  • Edwin Panofski (1967). La vita e le opere di Albrecht Dürer. Milán: Princeton University Press. ISBN 978-88-07-22440-9.
  • Ottino della Chiesa A. (1968). L'opera completa di Albrecht Dürer. Milán. Modelo:NoISBN
  • Strieder Peter (1992). Dürer. Milano. ISBN 978-0-89835-057-9.
  • Calvesi M. (1993). La melanconia di Albrecht Dürer. Turín. ISBN 978-88-06-12686-5.
  • Anzelewsky Fedja (xuño 1987). Dürer (Art e Dossier. Inserto redazionale allegato al n.14 ed.). Colophon.
  • Antonelli E.; Chini E., Riccadonna G. (1997). Albrecht Dürer: Acquarelli del Trentino (1494- 1495). Trento: Edizioni U.C.T.. ISBN 978-88-86246-38-5.
  • Costantino Porcu (2004). Dürer. Milano: Rizzoli.
  • Pierluigi De Vecchi ed Elda Cerchiari (1999). I tempi dell'arte (volume 2 ed.). Milano: Bompiani. ISBN 88-451-7212-0.
  • Giovanni Maria Fara (2007). Albrecht Dürer - Originali, copie, derivazioni. Firenze: Leo S. Olschki. ISBN 978-88-222-5641-6.

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]