Euclides

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Este é un dos 1000 artigos que toda Wikipedia debería ter.
Euclides de Alexandría
Euklid2.jpg
Euclides
Datos persoais
Nacemento 360 a.C.
Lugar
Falecemento 295 a.C.
Lugar
Soterrada {{{soterrada}}}
Soterrado {{{soterrado}}}
Residencia Alexandría, Exipto
Nacionalidade grega
Etnia
Cóncuxe
Fillos {{{fillos}}}
Relixión
Actividade
Campo Matemáticas
Alma mater
Instituacións {{{institucións}}}
Sociedades {{{sociedades}}}
Tese {{{tese}}}
Dir. de tese {{{director_de_tese}}}
Dir. tese
Alumnos tese
Alumnos dest. {{{alumnos_doctorais}}}
Coñecido por Xeometría euclidiana
Os Elementos
Influído por Platón
Hipócrates de Quíos
Eudoxio
Influíu en
Premios

[[Ficheiro:{{{sinatura}}}|centro|150px]]

Euclides de Alexandría, nado no ano 360 a.C. e finado no 295 a.C., foi un profesor, matemático platónico e escritor de orixe descoñecida, creador da famosa xeometría euclidiana: o espazo euclidiano, inmutable, simétrico e xeométrico, metáfora do saber na antigüidade clásica, que se mantivo incólume no pensamento matemático medieval e renacentista, pois só nos tempos modernos puideron ser construídos modelos de xeometrías non-euclidianas. Parece ser que foi educado en Atenas e que frecuentou a Academia de Platón, en pleno florecemento da cultura helenística.

Traxectoria[editar | editar a fonte]

Convidado por Ptolomeo I para compor o cadro de profesores da recentemente fundada Academia, que tornaría Alexandría ao centro do saber da época, tornouse o máis importante autor de matemáticas da Antigüidade grecorromana e talvez de todos os tempos, co seu monumental Stoichia (Os Elementos, 300 a.C.), no estilo dun libro de texto, unha obra en trece volumes, deles cinco sobre xeometría plana, tres sobre números, un sobre a teoría das proporcións, un sobre inconmensurábeis e os tres últimos sobre xeometría no espazo. Escrita en grego, a obra cubría toda a aritmética, a álxebra e a xeometría coñecidas ata entón no mundo grego, reunindo o traballo dos seus predecesores, como Hipócrates de Quíos e Eudoxio, e sistematizaba todo o coñecemento xeométrico dos antigos e intercalaba os teoremas xa coñecidos daquela coa demostración de moitos outros, que completaban lagoas e daban coherencia e encadeamento lóxico ao sistema por el creado. Despois da súa primeira edición foi copiado e recopiado innúmeras veces e traducido ao árabe en 774, e tornouse o máis influente texto científico de todos os tempos e un dos máis veces publicados ao longo da historia.

Despois da caída do Imperio Romano, os seus libros foron recuperados para a sociedade europea polos estudosos árabes da Península Ibérica. Escribiu aínda Óptica (295 a.C.), sobre a óptica da visión e sobre astroloxía, astronomía, música e mecánica, ademais doutros libros sobre matemáticas. Entre eles Lugares de superficie, Pseudaria e Porismas.

Obra[editar | editar a fonte]

Fragmentos dos Elementos de Euclides, nun papiro atopado no sitio arqueolóxico de Oxirrinco (Exipto).

Algunhas das súas obras como Os elementos, Datos, outro libro de texto, unha especie de manual de táboas de uso interno na "Academia" e complemento dos seis primeiros volumes dos Elementos, División de figuras, sobre a división xeométrica de figuras planas, Fenomena (Os Fenómenos), sobre astronomía, e Óptica, sobre a visión, sobreviviron parcialmente e hoxe son, despois de A Esfera de Autólico, os máis antigos tratados científicos gregos existentes. Pola maneira de expor nos seus escritos dedúcese que foi un habilísimo profesor.

Outras obras[editar | editar a fonte]

Ademais dos Elementos, sobreviviron polo menos cinco obras de Euclides até a actualidade. Seguen a mesma estrutura lóxica que os Elementos, con definicións e proposicións probadas.


  • Datos. Trata sobre a natureza e as implicacións da información "dada" en problemas xeométricos; o tema está intimamente relacionado cos catro primeiros libros dos Elementos.
  • División de figuras. Consérvase só parcialmente na tradución árabe e trata da división de figuras xeométricas en dúas ou máis partes iguais ou en partes en determinadas proporcións. É semellante a unha obra do século III de Herón de Alexandría.
  • Catóptricos. Trata da teoría matemática de espellos, en particular das imaxes formadas no plano e de espellos cóncavos esféricos. A autoría é considerada dubidosa por J.J. O'Connor e E.F. Robertson que nomean a Teón de Alexandría como o autor máis probable.
Estatua de Euclides na Universidade de Oxford.
  • Óptica. É o tratado grego máis antigo que se conserva, en diversas versións, dedicado a problemas de perspectiva e aparentemente destinada a ser utilizada en astronomía. Nas súas definicións Euclides segue a tradición platónica na que a visión é causada por raios que emanan do ollo. Unha definición importante é a cuarta: "As cousas vistas baixo un ángulo maior parecen maiores, e menores baixo un ángulo menor, mentres que baixo ángulos iguais parecen iguais". Nas proposicións que se seguen, Euclides relaciona o tamaño aparente dun obxecto á súa distancia do ollo e investiga as formas aparentes de cilindros e conos vistos de diferentes ángulos. Na proposición 45 proba que, para calquera dúas magnitudes desiguais, hai un punto a partir do cal as dúas parecen iguais. Pappus cría que estes resultados eran importantes na astronomía e incluíu a Óptica de Euclides, xunto co Fenomena na pequena Astronomía, un compendio de obras menores que había que estudar antes da Syntaxis (Almaxesto) de Claudio Ptolomeo.

Outras obras atribuídas a Euclides, pero que se perderon:

  • Cónicas, foi un tratado sobre seccións cónicas, posteriormente ampliado por Apolonio de Perge nun traballo famoso sobre o mesmo tema. É probable que os catro primeiros libros da obra de Apolonio veñan directamente de Euclides. Segundo Pappus, «Apolonio, completou os catro libros de Euclides de cónicas e despois de engadir catro máis, deixou oito volumes de cónicas.» O Cónicas de Apolonio substituíu rapidamente o antigo tratado, e polo tempo de Pappus, a obra de Euclides xa estaba perdida.
  • Porisms, podería ser unha ampliación do traballo de Euclides coas seccións cónicas, pero o significado exacto do título é controvertido.
  • Pseudaria, ou Libro das falacias, era un texto elemental sobre erros de razoamento.
  • Sobre os lugares xeométricos. Trataba sobre os lugares xeométricos ou sobre superficies ou lugares xeométricos que eran eles mesmos superficies. Nunha interpretación posterior, existe a hipótese de que a obra podería tratar de superficies quádricas.

Varios tratados sobre mecánica foron atribuídos a Euclides por fontes árabes. Sobre o pesado e o lixeiro contén, en nove definicións e cinco proposicións, nocións aristotélicas de corpos en movemento e do concepto de gravidade específica. Sobre o equilibrio, que trata a teoría da panca de maneira semellante á euclidiana, contén unha definición, dous axiomas, e catro proposicións. Un terceiro fragmento, sobre os círculos descritos polas extremidades dunha panca en movemento, contén catro proposicións. Estas tres obras son complementarias entre si de tal xeito que se suxeriu que son os restos dun único tratado sobre mecánica escrito por Euclides.

Galería de imaxes[editar | editar a fonte]

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Commons
Commons ten máis contidos multimedia na categoría: Euclides Modificar a ligazón no Wikidata

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]