Portal:Pobos indíxenas de América

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á procura
NullNative north americans.png
Mapa de América Benvido ó Portal dos pobos indíxenas de América!

Portal dos pobos indíxenas de América

Amerikanska folk, Nordisk familjebok.jpg

Os pobos indíxenas de América, tamén chamados amerindios, indios ou nativos americanos son os nomes dados ós habitantes das Américas antes da chegada dos europeos, e os seus descendentes actuais. A hipótese máis aceptada para a súa orixe é que os primeiros habitantes da América viñeran de Asia atravesando a pé o estreito de Bering.

Malia que algúns pobos indíxenas de América eran tradicionalmente cazadores recolectores, especialmente na bacía do río Amazonas, aínda quedan moitos grupos que practican a acuicultura e a agricultura. O impacto da súa dotación agrícola no resto mundo é unha testemuña do seu traballo na remodelación e no cultivo da flora autóctona das Américas. Malia que algunhas sociedades teñen unha forte dependencia da agricultura, outras practicaron unha mestura de agricultura, caza e recolección. Nalgunhas rexións, os pobos indíxenas crearon arquitecturas monumentais, cidades organizadas a grande escala, sociedades de xefatura, estados e imperios.

Moitas partes de América seguen habitadas por pobos indíxenas e algúns países contan con poboacións especialmente significativas, como Belize, Bolivia, o Canadá, Chile, Ecuador, Groenlandia, Guatemala, Güiana, México, Panamá e o Perú. Existen arredor de mil linguas indíxenas diferentes faladas en América. Algunhas, como o quechua, o aimará, o guaraní, as linguas maias e o náhuatl contan os seus falantes en millóns. Moitos pobos manteñen prácticas e trazos culturais indíxenas en diferentes graos, incluíndo a relixión, a organización social e as prácticas de subsistencia. Como moitas culturas, algunhas evolucionaron para incorporar aspectos tradicionais pero tamén atenden ás necesidades modernas. Algúns pobos indíxenas aínda viven relativamente illados da cultura occidental e uns poucos son pobos non contactados.

Artigo destacado

editar

Hombre Shuar.jpg
Os shuar (tamén chamados xívaros) son un pobo indíxena que habita en Ecuador e no Perú. Pertencen ó grupo de pobos xívaros, que son pobos amazónicos que viven no nacemento do río Marañón. O termo "shuar" na súa propia lingua quere dicir "xente" ou "pobo". O pobo que fala a lingua shuar vive na selva tropical entre os Andes e a sabana das terras baixas amazónicas.

Os europeos referíronse historicamente ós shuar como xívaros, un termo que probablemente deriva da pronuncia española do século XVI da verba "shuar", pero que adquiriu outros significados como o de "salvaxe". Os shuar foron moi representados na literatura por mor da fascinación occidental pola antiga práctica da redución de testas (tsantsa).

Lugar de interese

editar

Nazca monkey.jpg
As liñas de Nazca, como son máis coñecidas, atópanse nas Pampas de Jumana, no deserto de Nazca, entre as poboacións de Nazca e Palpa no Perú. Foron trazadas pola cultura Nazca. Están compostas por varios centos de figuras que abranguen deseños tan sinxelos como liñas ata complexas figuras zoomorfas, fitomorfas e xeométricas que aparecen debuxadas na superficie.

O abraiante é que estas liñas soamente poden ser observadas na súa integridade dende o ar, ao sobrevoar o deserto, o cal espertou grandes cuestións sobre as intencións e habilidades dos seus construtores.

Considérase que estes xeróglifos foron realizados polos poboadores da cultura Nazca que habitaron esta rexión, entre o 200 a. C. e o 700. Debido á superposición de motivos, crese probable que se realizaron en dúas etapas, primeiro as figuras, e logo as liñas. Con todo, debido ás características do chan é moi difícil poder datar con certa seguridade o período no que foron construídas, especialmente polas dificultades para aplicar o sistema de datación por Carbono 14, que non deu resultados concluíntes. Deste xeito, os científicos deberon valerse doutros métodos, como a comparación das figuras dos xeoglifos cos motivos atopados na olería da cultura Nazca.

Dende 1994 a Comité da UNESCO inscribiu as liñas e xeoglifos de Nazca e de Pampas de Jumana como Patrimonio da Humanidade.

Nuvola filesystems services.svg Artigos de calidade (1)

Crystal Clear action bookmark Silver.png Artigos bos (2)

Imaxe destacada

editar

Nuestros Angeles de El Salvador.jpg
Mulleres indíxenas do Salvador nunha procesión de palmas.
Vexa o artigo pobo pipil.


...Arquivo
Biografía destacada

editar

Eagle Woman.jpg
Eagle Woman That All Look At (en lakota: Waŋblí Ayútepiwiŋ, tamén coñecida como Matilda Picotte Galpin) nada no ano 1820 e finada o 18 de decembro de 1888, foi unha activista, líder, diplomática, comerciante e tradutora lakota, principalmente coñecida polos seus esforzos de mediación nos conflitos entre os colonos brancos, o goberno dos Estados Unidos de América e os síux. Foi recoñecida tamén como a única muller xefa entre os síux.
Sabías que...?

editar

Henrik Lund.


...Arquivo
Portais relacionados
Wikimedia Commons

en Commons

Wiktionary

no Galizionario