Portal:Perú

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á procura
Null95 - Machu Picchu - Juin 2009.jpg
Mapa do Perú Benvido ó Portal do Perú!
Allin hamusqa kapaychik
Punku p'anqa Piruw

Portal do Perú

Peru (orthographic projection).svg

O Perú (en castelán: República del Perú; en quechua: Piruw Republika; en aimará: Piruw Suyu) é un país de Suramérica, limitado polo norte con Ecuador e Colombia, polo leste co Brasil, Bolivia e Chile e polo sur e oeste polo océano Pacífico.

O Perú é un país megadiverso con hábitats que abranguen as chairas áridas da rexión costeira do oeste, os cumios dos Andes que se estenden verticalmente de norte a sur do país e a selva tropical da conca do Amazonas polo leste. Con 1,28 millóns de km2, o Perú é o décimo noveno país meirande do mundo, e o terceiro de América do Sur.

O territorio peruano foi o lugar de orixe de diversas culturas antigas, como a civilización de Norte Chico comezou arredor do ano -3500, sendo a civilización máis antiga de América. Ademais e lugar de orixe dun dos cinco berces da civilización, o Imperio Inca, que foi o meirande estado da América precolombiana. O territorio que hoxe constitúe o estado do Perú ten unha das historias de civilizacións máis antigas do mundo, cuxo pasado se remonta ó milenio IV a.C.

Artigo destacado

editar

MocheEN.svg
A cultura moche é unha cultura arqueolóxica do Antigo Perú que se desenvolveu entre os séculos II e VII no val do río Moche (actual provincia de Trujillo, no departamento da Libertad). Esta cultura estendeuse cara ós vales da costa norte do actual Perú.

As sociedades moches fixeron grandes obras de enxeñaría hidráulica: canles de regadía e represas, o que lles permitiu ampliar a súa fronteira agrícola a grande escala.

Foron grandes arquitectos; a súa materia prima foi o adobe. Construíron complexos relixiosos-administrativos de carácter monumental, conformados por palacios e templos ou huacas (en forma de pirámide trunca), as cales recubrían de grandes murais no alto e baixo relevo, pintados con cores extraídas da natureza, onde plasmaron os seus deuses, mitos, lendas e toda a súa cosmovisión cultural. As máis notables destas construcións son as chamadas Huacas do Sol e da Lúa, no val de Moche.

Foron os mellores metalurxistas da súa época; douraron o cobre moito antes que en Europa; e coñeceron unha variedade de técnicas (laminado, martelado, soldadura, etc.), fabricando ferramentas, armas, vestimentas, emblemas, ornamentos e toda a súa variada e rico aparato ritual.

Foron grandes navegantes: construíron caballitos de totora, os máis pequenos para a pesca e os meirandes para as súas viaxes até as costas ecuatoriais, dende onde traían a cuncha Spondyllus, sacra para os moches, e en xeral, para o resto das culturas costeñas do Antigo Perú.

Lugar de interese

editar

Lake titicaca.jpg
O lago Titicaca, con cerca de 8300 km², é o maior lago de América do Sur. Situándose a 3821 m por enriba do nivel do mar, é o máis alto lago comercialmente navegábel do mundo. Localizado no altiplano dos Andes, na fronteira do Perú e Bolivia, ten unha profundidade media de 140 a 180 m, e unha profundidade máxima de 280 m. A súa orixe débese á recesión dos glaciares e á formación no Plistoceno Inferior dunha fosa tectónica que ocupou o actual Titicaca. Máis de 25 ríos desaugan no lago Titicaca, e o lago ten 41 illas, algunhas densamente poboadas.

O Titicaca é interesante pola poboación que viven nos Uros, un conxunto de nove illas artificiais, que se converteron nunha grande atracción turística no Perú, traendo excursións dende a cidade de Puno, no Perú. Outra illa, Taquile, é outra grande atracción turística, presentando unha comunidade indíxena. Os habitantes de Taquile son coñecidos polos seus produtos téxtiles feitos á man, considerados entre as manufacturas de mellor cualidade do Perú.

O lago Titicaca é alimentado pola auga das chuvias e polo desxeo dos glaciares que rodean o altiplano. É fonte do río Desaguadero, que corre para o sur a través de Bolivia até o Lago Poopó; no entanto, este afluente é responsábel polo menos do cinco por cento da perda de auga, o resto evapórase debido aos ventos intensos e á exposición extrema á luz do Sol nesta altitude.

Nuvola filesystems services.svg Artigos de calidade (1)

Crystal Clear action bookmark Silver.png Artigos bos (0)

Imaxe destacada

editar

Peru Machu Picchu Sunrise 2.jpg
Amencer en Huayna Picchu.
Vexa o artigo Machu Picchu.


...Arquivo
Biografía destacada

editar

Ollanta Humala (Brasilia, March 2006).jpeg
Ollanta Moisés Humala Tasso, nado o 26 de xuño de 1963 é un político peruano de ideoloxía nacionalista de esquerdas que exerceu como presidente dende o ano 2011 até o 2016. Presentouse ás eleccións presidenciais de 2006 mais perdeu finalmente contra Alan García. O fillo de Isaac Humala, un antigo membro do Partido Comunista do Perú - Patria Vermella, uniuse ó Exército do Perú en 1982. Na súa carreira militar acadou o rango de Tenente coronel; en 1992 loitou no conflito interno contra o Sendeiro Luminoso e tres anos máis tarde pariticipou na guerra de Cenepa contra Ecuador. En outubro de 2000, Humala liderou un levantamento militar infrutuoso contra o presidente Alberto Fujimori e foi perdoado polo congreso peruano despois da caída do réxime de Fujimori.

En 2005, fundou o Partido Nacionalista Peruano e presentouse ás eleccións presidenciais de 2006. A proposta fíxose baixo o partido Unión polo Perú xa que o Partido Nacionalista non conseguiu a inscrición electoral a tempo. Gañou a primeira rolda das eleccións, celebrada o 9 de abril de 2006, cun 30,62% dos votos válidos. A segunda rolda celebrouse o 4 de xuño entre Humala e Alan García do Partido Aprista Peruano. Humala perdeu esta rolda co 47,47% dos votos válidos contra o 52,62% de García. Despois da súa derrota, Humala mantívose como unha figura importante dentro da política peruana.

Sabías que...?

editar

Andrés Avelino Cáceres.

  • ...durante a guerra do Pacífico, o Xeneral Andrés Avelino Cáceres (na imaxe), levou a cabo unha campaña guerrilla de dous anos contra a ocupación chilena?
  • ...hai evidencias de implicación peruana no secuestro dun grupo de montoneros en Lima como parte da Operación Cóndor?


...Arquivo
Portais relacionados

editar

Países de América do Sur
Wikimedia Commons

en Commons

Wiktionary

no Galizionario