Portal:A Coruña

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
CORUNA PORTAL.jpg
Escudo de A Coruña.svg

A Coruña é unha cidade situada no noroeste de Galiza e bañada polo océano Atlántico, nas rías Altas. É a capital da provincia da Coruña e a cabeza da súa comarca, que ademais do seu propio concello inclúe os de Abegondo, Arteixo, Bergondo, Cambre, Carral, Culleredo, Oleiros e Sada. Despois de Vigo, A Coruña é o segundo concello galego máis poboado; contaba no ano 2015 con 243 870 habitantes, fronte aos 294 098 habitantes da cidade olívica.

A cidade é sede do Tribunal Superior de Xustiza de Galicia, da Delegación do Goberno en Galicia, da Real Academia Galega, do Arquivo do Reino de Galicia e da Forza Loxística Operativa. Dende 1563 foi sede da Real Audiencia de Galicia (permanentemente dende 1612) e foi capital de Rexión Militar ata a súa desaparición en 2002.

O seu emprazamento é privilexiado, xa que se ergue sobre un promontorio na entrada dunha ría nun amplo golfo, o Portus Magnus Artabrorum dos xeógrafos clásicos. O centro da cidade espállase sobre unha península unida a terra firme por un estreito istmo, no que presenta dúas fachadas marítimas distintas: a portuaria (cara á ría da Coruña), de augas tranquilas, e outra de mar aberto, cara á enseada do Orzán, onde se atopan as praias urbanas de Riazor e o Orzán.

Unha das características máis notables que identifican A Coruña constitúena as múltiples e variadas galerías ou miradoiros que presentan nas súas fachadas numerosas casas do século XIX, que deron á Coruña o sobrenome de Cidade de Cristal, sen esquecer as súas numerosas praias, así como o contorno rural, que ofrece múltiples posibilidades de lecer.

Artigo destacado

editar

Hospital A Coruña Galiza (CHUAC) spain.jpg
O Complexo Hospitalario Universitario A Coruña (CHUAC), antes coñecido coma Complexo Hospitalario Universitario Juan Canalejo, é un conxunto de centros de asistencia sanitaria especializada, docencia e investigación en Ciencias da Saúde pertencente ao Servizo Galego de Saúde (Sergas), localizado na cidade da Coruña. Inaugurouse en 1972 e ten unha zona de docencia dependente da Universidade da Coruña. O centro é de referencia en queimados críticos, transplante de pulmón ou traumatoloxía infantil, entre outros.

O CHUAC foi inaugurado en 1972 por Franco co nome de Residencia Sanitaria Juan Canalejo en honra ao falanxista Juan Canalejo. O CHUAC foi o primeiro hospital de Galiza en facer transplantes, de ril en 1981, de corazón en 1991, e de fígado en 1994 era un centro de referencia para tratar a hemofílicos ou a lesionados medulares. En 1976 fixo a primeira operación para separar siamesas. En 1992 o hospital pasou a depender do Sergas ata entón dependeu do Insalud.

Hoxe en día do Complexo Hospitalario Universitario (CHUAC) forman parte o Hospital A Coruña, o Hospital Abente y Lago, o Materno Infantil (Hospital Teresa Herrera) e o Hospital Marítimo de Oza, así como os centros de especialidades do Ventorrillo, Carballo e Betanzos

Lugar de interese

editar

Entrada al Jardín de San Carlos.jpg
O coñecido como Xardín de San Carlos, situado na cidade vella da Coruña, foi construído coma castelo defensivo fóra das murallas no século XIV e quedaría unido á cidade no XVI. Foi declarado xardín histórico o 9 de novembro de 1944.

Pouco a pouco foi perdendo importancia coma baluarte ou "Fortaleza vella" e, tras estalar a polvoreira que contiña, foi abandonado até que xa no século XVIII é recuperado coma xardín por Don Carlos Francisco de Croix. Con todo, o aspecto actual do Xardín de San Carlos débese ao gobernador en 1834 Francisco de Mazarredo, e presenta unhas características de xardín romántico. Foi declarado Conxunto Histórico-Artístico xunto coas murallas da cidade.

O seu valor radica na súa privilexiada situación dende a que se observa, grazas ao seu miradoiro, todo o porto da Coruña, na súa vexetación, e na tumba, un sepulcro proxectado coma monumento funerario, do xeneral inglés Sir John Moore, morto na Batalla de Elviña en 1809. No xardín atópase tamén o Arquivo do Reino de Galicia.

Imaxe destacada

editar

Ascensor del Monte de San Pedro, La Coruña, España, 2015-09-25, DD 113.JPG
Ascensor panorámico do Monte de San Pedro.
Vexa o artigo Visma, A Coruña.


Categorías
Biografía destacada

editar

Luis Suárez Miramontes.JPG
Luis Suárez Miramontes, nado na Coruña, no barrio de Montealto, o 2 de maio de 1935, é un ex futbolista e adestrador de fútbol galego. Xogaba de centrocampista e foi internacional coa selección española. Na actualidade forma parte do equipo técnico do Inter de Milán. Trátase do único Balón de Ouro galego e español, premio que acadou en 1960.

Tras iniciarse no fútbol no Perseverancia, equipo da parrroquia de Santo Tomás, pasou ás categorías inferiores do Deportivo da Coruña. Na tempada 1953–54 pasou a formar parte do primeiro equipo en Primeira División, da man de Carlos Iturraspe, debutando na máxima categoría fronte ao FC Barcelona, e dúas xornadas desoís marcaría o seu primeiro gol como deportivista fronte á Real Sociedad. En 1954 asinou polo equipo azulgrana, gañando nesa época Balón de Ouro (1960). En 1961 recalou no fútbol italiano, xogando primeiramente no Inter de Milán, onde gañou dúas Copas de Europa, e posteriormente na Sampdoria.

Luis Suárez tamén foi adestrador e seleccionador nacional español, sen poder repetir os éxitos que tivera como xogador.

Sabías que...?

editar

Sede do Banco Pastor.


Este mes

editar

Monumento á Expedición Balmis.


Cita destacada

editar


Se non for na Ponte-Ceso, / sepultádeme na Cruña,

nesta garrida ciudade / que mil bellezas aduna,
a cabo do insigne Curros, / xa que a del i a miña musa
a fala de Breogán / fixeron nobre e robusta:
eu quero xacer de par / de tan nobre sepultura...

Eduardo Pondal, A derradeira voluntá

Artigos de calidade e bos

editar

Nuvola filesystems services.svg Artigos de calidade (0)

Crystal Clear action bookmark Silver.png Artigos bos (2)


Portais relacionados
Proxectos irmáns