Hildegard von Bingen

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar para a navegação Saltar para a pesquisa
Hildegard von Bingen
Hildegard von Bingen.jpg
Protestificatio de Scivias, Fol. 1, facsímile de Eibingen do códice de Ruperstberg
Nacemento 1098
Lugar Bermersheim
Falecemento 17 de setembro de 1179
Lugar Bingen am Rhein
Nacionalidade Alemaña
Relixión catolicismo
Ocupación naturalista, escritor, compositor, filósofo, illuminator, médico e freira
Coñecido/a por Scivias e Ordo Virtutum
editar datos en Wikidata ]

Hildegard von Bingen, nada por volta de 1098 e finada o 17 de setembro de 1179 no mosteiro de Rupertsberg, preto de Bingen, Alemaña, foi freira da orde beneditina, abadesa desde 1136, e é coñecida como a primeira representante, malia ser atípica, do misticismo alemán da Idade Media. As súas obras abranguen os ámbitos da relixión, a medicina, a música, a ética e a cosmoloxía. É coñecida como a sibila do Rin e como a profetisa teutónica. O 7 de outubro de 2012 o papa Bieito XVI outorgoulle o título de doutora da Igrexa xunto a san Xóan de Ávila durante a misa de apertura da XIII Asemblea xeral ordinaria do sínodo dos bispos.[1]

Considerada polos especialistas actuais como unha das personalidades máis fascinantes e polifacéticas do Occidente europeo, foi definida entre as mulleres máis influentes da Baixa Idade Media,[2] entre as figuras máis ilustres do monacato feminino e quizais a que mellor exemplificou o ideal beneditino,[3] dotada dunha cultura fora do común, comprometida tamén na reforma da Igrexa,[4] e unha das escritoras de maior produción do seu tempo.[5] En palabras de Victoria Cirlot:

[...] atravesando o muro dos tempos quedaron as súas palabras, mesmo o seu son, e as imaxes das súas visións.[6]

As súas reliquias consérvanse en Eibingen im Rheingau, no estado federal de Hessen, Alemaña.

Traxectoria[editar | editar a fonte]

Primeiros anos[editar | editar a fonte]

Hildegard von Bingen naceu en Bermersheim,[a] no val do Rin (actualmente Renania-Palatinado, Alemaña), durante o verán de 1098,[7] no seo dunha familia nobre alemá acomodada.[8] Foi a menor dos dez fillos de Hildebert von Bermersheim, cabaleiro ao servizo de Meginhard, conde de Spanheim,[9] e da súa muller, Mechtild von Merxheim-Nahet, e por iso foi considerada como o décimo para Deus, entregada como oblata e consagrada dende o seu nacemento á actividade relixiosa, segundo a mentalidade medieval.[10] Deste xeito, foi dedicada polos seus pais á vida relixiosa e entregada para a súa educación á condesa Jutta von Sponheim , filla do conde Estevo II de Spanheim e, polo tanto, noble como ela,[11] quen a instruíu no rezo do salterio, na lectura do latín —aínda que non lle ensinou a escribilo ou, canto menos, non con pericia—, [8][10] na lectura da Biblia e no canto gregoriano.

Durante algúns anos mestra e discípula viviron no castelo de Spanheim. Cando Hildegard cumpriu 14 anos, ambas recluíronse no mosteiro de Disibodenberg.[12] Este mosteriro era masculino, mais acolleu un pequeno grupo de enclaustradas nunha cela anexa, baixo a dirección de Jutta. A cerimonia de clausura solemne foi celebrada o 1 de novembro de 1112 e nela participaron Hildegard, Jutta, e outra enclaustrada máis,[b] tamén infante. En 1114, a cela transformouse nun pequeno mosteiro, co fin de poder albergar o crecente número de vocacións. Ese mesmo ano, Hildegard emitiu a profesión relixiosa baixo a regra beneditina, recibindo o velo de mans do bispo Otón de Bamberg.[13] Deste xeito continuou a súa educación monástica rudimentaria dirixida por Jutta.[c]

Jutta morreu en 1136, con sona de santidade logo de ter levado unha vida de moita austeridade e ascesis, que incluíu longos períodos de xaxún e penitencias corporais.[14] Logo da súa morte, Hildegard foi elixida abadesa (magistra) de xeito unánime pola comunidade de monxas.[11] En diversas ocasións tivo enfrontamentos co abade Hugo von Disibodenberg, posto que Hildegard rexeitaba a ascese, un dos principios do monacato. Así, relaxou o regulamento de comidas das súas discípulas e reduciu os tempos dedicados á oración e á misa. Cando Hildegard quixo fundar un mosteiro propio coa súa comunidade produciuse un conflito aberto. Os beneditinos de Disibodenberg opuxéronse á decisión, xa que as mulleres pertencíanlle ao seu mosteiro. No decorrer dos enfrontamentos pola división da comunidade, Hildegard procurou o apoio de Bernardo de Claraval, quen, porén, na súa carta de resposta fíxolle advertencias contra un exceso de arrogancia.

Visionaria e escritora[editar | editar a fonte]

Aínda así, Hildegard, coa colaboración do preboste Volmar von Disibodenberg e de Richardis von Stade, freira da súa confianza, comezou en 1141 a escribir en latín tanto as súas visións como as súas ideas teolóxicas e antropolóxicas. Xa que ela non dominaba o latín, facía que o seu escribán (derradeiro secretario: Wibert von Gembloux) redactase todos os textos nun latín correcto. A súa obra principal, Liber Scivias Domini, xurdiu nun período de seis anos. Este libro conta con 35 miniaturas de contido teolóxico, pintadas primorosamente con cores brillantes, que serven fundamentalmente para ilustrar o texto, complicado e profundo. O manuscrito orixinal dáse por desaparecido desde o final da Segunda Guerra Mundial; na abadía de Eibingen pódese contemplar unha copia iluminada do ano 1939.

Finalmente, durante un sínodo en Tréveris, Hildegard conseguiu o permiso oficial do Papa Uxío III para publicar as súas visións en 1147. Este permiso tamén robusteceu a súa significación política. Ademais, nesa altura foi moi valorada polas súas visións e mantivo correspondencia con moitos poderosos do ámbito relixioso e civil. Afianzada deste xeito na súa importancia, fundou o mosteiro de Rupertsberg entre 1147 e 1150 na beira esquerda do río Nahe. O mosteiro xa non existe, pero o lugar de Bingerbrück, que xurdiu posteriormente ao seu arredor, pertence na actualidade á cidade de Bingen am Rhein, no estado federal de Renania-Palatinado, Alemaña.

Xa en 1151 volveu ter enfrontamentos con cargos eclesiásticos: os arcebispos de Maguncia e Bremen esixiron que Richardis von Stade abandonase o novo mosteiro. Richardis era irmá do arcebispo de Bremen e debía converterse na abadesa do mosteiro de Bassum. Hildegard negouse á partida da súa máis estreita colaboradora e pediu a intervención do Papa Uxío III. Pero finalmente impúxose a intención de ambos os bispos e Richardis deixou o mosteiro de Rupertsberg.

Tras este acordo, o bispo de Maguncia aprobou en 1152 o traslado dos bens do mosteiro, que se volveran moi abundantes por mor da sona de Hildegard. Grazas ás doazóns, o mosteiro era extremadamente rico. Isto influía na vida monacal e erguía críticas; varios eclesiásticos atacaron a Hildegard porque as súas freiras vivían luxosamente, sen respectar o voto de pobreza monástico, e porque o mosteiro só aceptaba mulleres de familias nobres. Hildegard opúxose decididamente ao popular movemento das ordes mendicantes.

Como o número de freiras do mosteiro de Rupertsberg non facía máis ca aumentar, en 1165 Hildegard adquiriu o mosteiro agostiño de Eibingen e fundou alí un mosteiro anexo, aínda existente, ao que tamén podían acceder burgueses. O mosteiro de Rupertsberg foi destruído no ano 1632, durante a Guerra dos Trinta Anos. As obras de arte que se conservan, sobre todo o antependium púrpura e dourado, dan conta da antiga riqueza de Rupertsberg.

As fontes documentais primitivas[editar | editar a fonte]

Véxase tamén: Riesencodex.
Folio 0317 recto do Riesencodex, coa primeira páxina da Vita Sanctae Hildegardis.

A principal fonte de información sobre a súa vida é a biografía que escribiu o seu secretario, o monxe Gottfried, Vita Sanctae Hildegardis, mais cando este morreu, en 1176, deixou a obra inacabada. Só unha década despois o monxe Theoderic, de Echternach, retomou o traballo, escribindo outros dous volumes e provendo un precacio. Aínda que Gottfried tivera vivido en contacto directo con Hildegard e coñecido moito da súa vida, non se incluíu no libro información esencial, nin sequera o lugar e a data de nacemento. Amais diso, o seu relato é convencionalmente laudatorio, mais por outra banda transcribiu boa parte da súa correspondencia. A contribución de Theoderic foi tamén importante porque empregou longas pasaxes autobiográficas de material autógrafo que posteriormente perdeuse.[15] Mais como toda haxiografía daquela época, os seus autores non se propuxeron ofrecer unha narración "obxectiva" da súa carreira - o principal propósito foi o de mostrala ao mundo como unha sabia, unha profetisa e unha santa, encontrando para todos os seus actos unha xustificación sobrenatural e unha inspiración divina, e avogando claramente pola súa canonización oficial.[16]

Outra fonte de suma importancia é a súa propia correspondencia, e os prefacios que escribiu para os seus libros, onde moitas veces deu detalles de como, cando e onde foron escritos. O último secretario de Hildegard, o monxe Guibert de Gembloux, deixou outra biografía, tamén incompleta, e sobreviviron tamén algúns documentos eclesiásticos e algunhas crónicas posteriores do propio mosteiro, que achegan datos útiles, como a Acta Inquisitionis, elaborada pola Igrexa cando as monxas de Rupertsberg pleitearon a súa canonización. Recentemente descubriuse a biografía sobre Jutta, a súa mestra, mais aínda que dá unha visión interesante sobre o contexto cultural da época e sobre os primeiros anos de Hildegard, a cronoloxía que presenta non concorda coa maioría das outras fontes coñecidas.[15]

Aínda que con algunhas perdas, o principal da súa produción foi preservado ata os nosos días. Sobreviven dez manuscritos integrais do Scivias, cinco do Liber vitae meritorum, cinco do Liber divinorum operum, tres do Physica, un do Causae et curae, e dezanove cun número variado das súas cartas, amais dun gran número de extractos citados en obras alleas e fragmentos diversos,[17][18] mais o máis importante é o Riesencodex, conservado na Biblioteca Estatal de Hesse, en Alemaña, coa súa obra case completa, excluíndo o tratado sobre ciencia natural. Foi considerado na súa época como a versión definitiva dos seus escritos. Non debeu ter sido concluído durante a súa vida, mais con toda probabilidade foi unha edición iniciada por ela mesma, e realizada por un grupo de asistentes anónimos de Rupertsberg. Foi escrito como volumes separados, que entre os séculos XV e XVI foron reunidos nun só códice con 481 folios, pesando 15 kg.[19]

Obra interdisciplinaria[editar | editar a fonte]

A importancia de Hildegard von Bingen é difícil de acomodar en ámbitos individualizados, xa que a concepción do mundo mudou completamente desde a Ilustración. No seu tempo, as persoas importantes eran eruditas, formadas en diversos eidos do saber. Hildegard von Bingen é tida xeralmente como unha persoa de grande valía, que abriu novas vías de pensamento e ampliou perspectivas.

Importancia política e relixiosa no seu tempo[editar | editar a fonte]

A súa confianza en si mesma e o seu carisma levárona a ter grande sona. Foi a primeira freira que deu sermóns públicos dirixidos á conversión do pobo (en viaxes de predicación por Maguncia, Würzburg, Bamberg, Tréveris, Metz, Bonn e Colonia). O emperador Barbarroxa convocouna como conselleira ao palacio imperial de Ingelheim. Mesmo cunha idade avanzada, emprendeu aínda viaxes a diversos mosteiros.

Debido á súa fe e ao seu tipo de vida, foi elixida por moita xente como guía espiritual. Xa en vida foi cualificada por moitos de santa. Hildegard baseou esta recepción por parte dos seus coetáneos no feito de que remitía permanentemente ás súas visións para elaborar as súas afirmacións teolóxicas e filosóficas. Deste xeito, acoirazaba os seus postulados contra a opinión de que as mulleres non podían chegar polos seus propios medios ao coñecemento teolóxico. Ela mesma cualificábase de "inculta". Entre outras cuestións, participou do lado do Papa na discusión teolóxica sobre a transubstanciación na Eucaristía.

A súa doutrina moral fascinou daquela non só ás freiras, senón tamén a frades, nobres e leigos. Cunha grande confianza en si mesma, impuxo os seus intereses fronte a outros, tanto por convicción como pola imposición de obxectivos políticos (por exemplo, no enterro dun excomungado adiñeirado ou na discusión sobre os dereitos de posesión de Disibodenberg).

Son fundamentalmente tres obras teolóxicas as que fundaron naquel tempo a súa sona. A súa obra principal, Scivias, é unha lección de fe en que as imaxes do mundo e do ser humano están indisolubelmente ligadas á imaxe de Deus. Este panorama filosófico-teolóxico, que cadra en todos os puntos esenciais co dogma oficial do momento, é presentado en 26 visións. A segunda obra de visións, Liber Vitae Meritorum, poderíase describir como ética visionaria. Nela son contrapostos 35 vicios e virtudes. O terceiro libro, Liber Divinorum Operum é unha ollada de Hildegard sobre o mundo e o ser humano. Nel describe a Creación como algo en que o corpo e a alma, o mundo e a Igrexa, a natureza e a misericordia están depositadas baixo a responsabilidade do ser humano.

Na súa obra teolóxica tamén conta a correspondencia con altos dignatarios do mundo relixioso e civil (entre eles, Bernardo de Claraval), que se conservou en forma de 300 cartas. Nelas, Hildegard mostra a extrema fortaleza do seu carácter e da súa fe. As súas declaracións e opinións, mantidas contra o rei e o Papa, son especialmente notábeis se temos en conta a súa circunstancia. A súa procedencia e o feito de que diversos parentes ocupasen altos cargos eclesiásticos (entre outros, o seu irmán Hugo, chantre da catedral de Maguncia) fornecéronlle a influencia necesaria para ser escoitada.

A súa triloxía teolóxica[editar | editar a fonte]

Liber scivias Domini[editar | editar a fonte]

Primeira visión do Liber scivias Domini.
Iluminura do Scivias mostrando a estrutura do cosmos.

O seu primeiro que describe as súas visións, o Liber scivias Domini, cuxo título é unha abreviatura de Scito vias Domini (Coñecede os camiños do Señor), foi escrito entre 1141 e 1151 e foi o máis coñecido e apreciado en vida da súa autora. Foi o libro cuxo bosquexo leu e aprobou o papa Euxenio III, dándolle fama inmediata. O público que Hildegard buscaba para el foi o dos clérigos e monxes, cunha intención de corrixir a súa indolencia, como lle ordenou Deus: "Móstralles a inutilidade dos misterios que eles, tímidos como son, esconden nun campo oculto e estéril. Mana como unha fonte de abundancia, e inúndaos co coñecemento místico, ata que eles, que agora te xulgan desprezable a causa do erro de Eva, renazan coas grandes augas da túa irrigación".[20] É unha obra alentada dividida en tres volumes, contendo cada un deles, respectivamente, seis, sete e trece visións. O primeiro volume comeza cunha descrición do Reino dos Ceos. O principal tema desa parte é a orixe do pecado no mundo, explicada como vido da rebelión de Lucifer e a consecuente caída de Adán e Eva. Entón segue o exame das consecuencias diso para o mundo e para a humanidade. Nalgúns puntos anticipou o remedio para o mal, que sería a Encarnación de Cristo, mais non a inseriu nunha perspectiva cronolóxica. Antes traballou sobre o contraste entre a Sinagoga, ou a Antiga Dispensación, e a Igrexa, a Nova Dispensación, e a visión final do primeiro volume aborda as xerarquías anxélicas. A temática do segundo volume é a obra divina da redención da humanidade, falando sobre a vinda de Cristo, as persoas da Trindade e sobre a eclesioloxía, incluíndo seccións sobre as virtudes dos Sacramentos. O volume final retoma os temas principais abordados antes nunha perspectiva máis vasta, histórica e arquitectural, recapitulando as etapas da caída e da salvación do ser humano, tanto colectiva como individualmente. Estabelece un escenario do Xuízo Final e conta con 14 pezas musicais en forma dun pequeno drama sacro que compoñen a primeira versión do auto musicado Ordo Virtutum, coroando de forma dramática a súa descrición da orixe e destino final do home cunha ilustración teatral e musical das beatitudes do Paraíso.[21] A continuación transcríbense, a xeito de ilustración, dous fragmentos da IV Visión do II Volume, referente o primeiro á descrición simbólica da Igrexa, e o segundo á explicación dada pola voz que oía:

"Entón vin como se fora unha inmensa torre circular completamente construída en pedra branca, con tres xanelas no alto, de onde saía unha luz tan clara que ata mesmo o teito cónico da torre parecía translúcido. As xanelas estaban decoradas coas máis belas esmeraldas. E esta torre estaba colocada como no dorso da imaxe da muller (a Igrexa) que xa citei, como unha torre que está construída na muralla dunha cidade, de xeito que a imaxe non podería de xeito algún ser abalada por causa da súa solidez de forza…"
"Pois a razón pola cal viches unha gran torre redonda toda feita de pedra branca é porque a suavidade do Espírito Santo é inmensa e engloba totalmente todas as criaturas na súa graza, de xeito que ningunha corrupción na integridade da plenituda da súa xustiza pode destruila; e, brillando, indica o camiño e emana todos os ríos de santidade na claridade da súa forza, onde non se pode encontrar mácula algunha de insensatez. Polo tanto o Espírito Santo é un lume cuxa ardente serenidade, acendendo as virtudes ígneas, xamais será destruída e así afoga toda a escuridade".[22]

Neste libro introduciu o concepto da viriditas, que percorre todas as outras obras súas, significando literalmente "verdor", pero que é empregado tanto no sentido da cor verde das plantas como no de ser unha cualidade vivificante do Espírito Santo que é infusa en toda a Creación. Como obra visionaria, segundo o que pensan Bishop e Hart, o Scivias é único, e como suma de doutrina alíñase á mellor produción do seu tempo, comparable ás obras dun influínte contemporáneo seu, Hugues de Saint-Victor, particularmente ao Sobre os Sacramentos da Fe Cristá, que é moi similar. Mais o ton da narrativa é totalmente diferente: mentres que Hugues fai unha meditación privada no seu propro nome, Hildegarda non raras veces falou en nome de Deus. O seu estilo de escritura adoece dun latín un tanto desaxeitado, a pesar de que o monxe Volmar revisouno e corrixiuno. O Scivias pode ser lido de moitos xeitos - como unha proclamación profética, un libro de alegorías, un estudo de exexese e unha suma teolóxica. Cada visión estaba acompañada, no manuscrito orixinal definitivo de ca. 1165 escrito en Rupertsberg, por unha iluminura, elaboradas por algún dos seus asistentes, baixo a sía directa supervisión, e son tan orixinais no seu estilo plástico como o contido e o estilo textual de Hildegard. Ese manuscrito perdeuse na II Guerra Mundial, mais por fortuna en 1927 fixérase unha copia facsimile en pergamiño, preparada polas monxas de Eibingen. [23]

Liber vitae meritorum[editar | editar a fonte]

O segundo libro de visións, o Liber vitae meritorum (Libro dos méritos da vida), é un tratado de ética que traballa sobre a oposición entre os vicios e as virtudes, un tema común na súa época. O texto está dominado por unha figura monumental que representa a Cristo ou Deus. Esta reaparece ao longo das visións; os seus pés aséntanse no abismo das augas e a cabeza pérdese no éter, mentres que as nubes ígneas de virtudes emanan da súa boca. As virtudes non son vistas individualmente, mais a súa voz é escoitada, ou son representadas por símbolos. Os vicios son descritos en formas grotescas que mesturan partes humanas e animais, e falan unha linguaxe moi groseira pero moi sedutora. Parte do éxito deste libro vén da súa habilidade para dar voz a aquelas entidades abstractas en diálogos de gran eficiencia. Contrapóñense trinta e cinco virtudes fronte a outros tantos vicios, e as visións conclúen enfatizando a responsabilidade e a liberdade do ser humano na escolla do seu camiño e informan sobre as consecuencias da súa opción. O libro tamén ofrece unha mostra das prácticas penitenciais do seu tempo, e é moi posible que teña sido empregado como un manual práctico para as monxas non só de Rupertsberg, senón tamén dos mosteiros de Gembloux e Villiers. Outra característica interesante do texto é ter sido un dos primeiros tratados de ética relixiosa que incluíu unha detallada descrición e explicación do Purgatorio, cuxa doutrina fora formulada ía pouco tempo.[24][25]

Liber divinorum operum[editar | editar a fonte]

A triloxía finaliza co seu Liber divinorum operum (Libro das obras divinas), escrito cando Hildegard xa tiña máis de setenta anos de idade e xa era famosa como escritora e conselleira espiritual. O libro é unha vasta visión de toda a creación divina, e aborda tres temas principais: o mundo da humanidade, o mundo do alén e a historia da salvación dende Adán e Eva ata o Xuízo Final. O seu esquema narrativo é o mesmo que o de Scivias: unha visión introduce cada nova sección principal, que é descrita detalladamente. Despois unha voz descende do ceo para explicar o significado do que viu. Aínda que o contido revelado sobrenaturalmente teña a clara primacía en termos de autoridade, Hildegard non se privou de engadir numerosos comentarios propios que dan explicacións máis claras ou enfatizan algún punto importante. Como a mairía dos teólogos do seu tempo, Hildegard vía nas Escrituras máis que o significado histórico, e procuraba a súa explicación profunda a través de lecturas simbólicas, moralizantes e alegóricas. Ao final de cada sección aparece unha exhortación para que o lector use o texto de lema para as súas penitencias e meditacións, e o libro como un todo péchase cunha severa advertencia para que futuros copistas non engadan ou quiten unha soa letra do que foi escrito, baixo pena de que o autor de tal profanación cometería un pecado contra o Espírito Santo - imperdoable - e ser excluído do Libro da Vida de Deus. O manuscrito que contén as iluminacións, o Códex 1942 da Biblioteca Estatal de Lucca, é posterior á súa morte, mais parece copiar a fonte orixinal. O libro iníciase coa figura alada monumental da Caridade/Amor, que engloba en si todo o universo creado.[26][27] Di ela:[28]

Caritas, a primeira visión do Liber divinorum operum.
Liber divinorum operum: o home divino.
Eu son a suprema e incandescente forza que acendeu todas as centellas vivas, e eu non creei cousa algunha morta… e eu son a vida ígnea da esencia de Deus: Eu ardo enriba da beleza dos campos, eu brillo nas augas, eu queimo no sol, na lúa e nas estrelas… Sou tamén a Razón. É meu o trono da sonora Palabra pola cal toda creación veu á existencia, e eu animei todas as cousas co meu alento de modo que ningunha é mortal no seu xénero, pois eu son a Vida.

Boa parte do libro concéntrase na descrición da constitución e forma do ser humano, compreendendo o seu corpo físico e a súa alma, correlacionando a forma humana con varios aspectos do microcosmos e do macrocosmos, como ilustración dun extenso comentario aos 14 primeiros versículos do Evanxeo de Xoán e ao libro do Xénese. Todas as partes do corpo están cargadas de simbolismo.[26] Un exemplo:[29]

A esfera do cranio indica o poder dominante da humanidade… Deus revela a través dos nosos ollos o coñecemento polo cal Deus prevé e coñece todo de antemán… Deus se nos revela a través da nosa habilidade de oír todos os sons da gloria sobre os misterios ocultos… polo noso nariz Deus mostra a sabedoría que reside como un oloroso sentido de orde en todas as obras de arte… pola nosa boca Deus indica a Palabra divina, a Palabra pola cal Deus creou todas as cousas…

A forma humana é vista, pois, como o modelo divino da Encarnación, de acordo co concepto básico presentado no Xénese, e é louvada como unha manifestación da vitalidade, amor e beleza de Deus. Corpo e alma son concibidos como unha unidade integral, onde as forzas da natureza e do espírito interactúan en harmonía, e serven como espello e obxectivo para toda a obra da Creación. "Deus inscribiu toda a súa obra na forma humana", escribiu. Así a creación do universo estaba ligada indisolublemente á criación da forma humana, e máis que iso, aquela estaba case subordinada a esta, xa que para Hildegard a Encarnación do Verbo divino estaba prevista dende antes do Tempo e a forma humana serbiría como o instrumento privilexiado para a reunión da criatura co Creador despois do longo traxecto dende a orixe do universo ata a súa redención.[26]

Ao mesmo tempo, dicía que a vida que animaba o home era a mesma que animaba todo o universo, e que o universo creado era a luz do home, significando que o traballo da Redención estaba na dependencia do entendemento do mundo, e por consecuencia, do entendemento da vontade divina. Nese sentido, mesmo as paixóns humanas, tantas veces condenadas por outros escritores cristiáns da súa época, eran vistas como parte integral do plano divino. Entre tanto, ela non foi moito máis aló do recoñecemento e aceptación puros e simples do estado de cousas da humanidade, pois nunha perspectiva ideal aínda pensaba que o ser humano debía aspirar á reconquista da inocencia edénica, o que necesariamente excluía toda a sexualidade. Tendo que administrar ideal e real, concibiu unha teoría da sexualidade moi sutil e ambigua, e en certo modo precaria. Comparando o desexo humano á fertilidade da terra, recoñecía que este daba a luz unha plétora de riquezas, e tamén que o sexo era fonte de pracer, mais vía o corpo como un instrumento da alma que debía ser disciplinado para que se formara unha cooperación entre ambos, potencialmente confortable e pracenteira, e para que o obxectivo primeiro da salvación da alma puidera ser alcanzado.[30] Escribiu:

E así a alma di despois da súa vitoria: Oh miña carne, e vos, meus membros, onde fixen a miña morada! Canto me aledo de ter sido enviada a vos, e de ver que estades de acordo comigo, e que con iso encamiñádesme cara á miña recompensa eterna![31]

O Liber divinorum termina cunha sección adicada á escatoloxía, pintando o Xuízo Final en cores escuras, probablemente estando Hildegard sacudida co cisma de 1159. Aínda que nas súas cartas ela negárase a comentar o asunto, alegando que Deus lle prohibida facelo, alusións a un cisma, aínda que inespecífico, están claras no final do libro. Tampouco o clero aparece baixo unha luz favorable, sendo acusado de moitos vicios e de sumersión nos asuntos mundanos. O ton do libro é moito máis pesado que o de Scivias, mais a estrutura do cosmos que del emerxe está organizada dun xeito moito máis poderoso.[32]

Importancia na bioloxía e na medicina[editar | editar a fonte]

É sabido que arredor de 1150 Hildegard tamén escribiu tratados de medicina. Ao contrario do que acontece cos seus escritos relixiosos, deste eido non se conserva ningún exemplar coetáneo da abadesa. Todos os textos citados saen de fontes posteriores (séculos XIII a XV); nese tempo producíronse moitas copias, engádegas e modificacións dos textos. Na actualidade coñécense 13 escritos asinados por Hildegard, aínda que a autenticidade desa autoría sexa dubidosa. O concepto de medicina Hildegard (en alemán Hildegard-Medizin) creouse no século XX con intencións mercadotécnicas.

Os seus tratados sobre plantas e doenzas son de interese para a bioloxía e a medicina. Despois de 1150, Hildegard escribiu Causae et Curae, un libro sobre a aparición e o tratamento de diversas doenzas. A súa segunda obra de historia natural titúlase Liber subtilitatum diversarum naturarum creaturarum, polo cal na actualidade Hildegard é presentada en certo modo como a primeira médica alemá.

Música e poesía[editar | editar a fonte]

Folio 466r do Riesencodex, onde aparece un fragmento da Symphonia armonie celestium revelationum.

A técnica da música de Hildegard insírese en liñas xerais, mais con diferenzas importantes, no contexto do canto gregoriano. Non fixo uso dos recursos harmónicos e rítmicos que estaban a ser introducidos polos proto-polifonistas da Catedral de Notre-Dame de París, e a súa música, ata onde se coñece, é enteiramente monódica e melódica, aínda que posiblemente estivera familiarizada coa técnica do organun[33] e o estilo do seu melodismo incorpore elementos da vangarda musical da súa época e sexa mesmo innovador en varios aspectos. Os poemas que serven de substrato á música, sempre en latín, están construídos libremente, en versos brancos con metros desiguais, e con estruturas estróficas flexibles, adaptándose ao contido textual.[34][35] A súa música é modal, mais emprega os modos con moita liberdade, e é típico do seu estilo o uso intensivo do máis instable de todos, o frixio. Usa frequentes melismas con finalidades expresivas, algáns de ata cincuenta notas sobre palabras particularmente importantes, cun caso de oitenta notas na antífona O vos angeli; traballa nunha tesitura ampla de máis de dúas oitavas, e en certas pezas case tres oitavas, exixindo moito do intérprete e sendo un caso único na música vocal medieval, e a súa construción melódica faise a miúdo a través de graos disxuntos, sendo moi común o salto de quinta ascendente, que é a súa marca rexistrada. Para construír a forma total da composición emprega a variación motívica, cun fragmento melódico recoñecible que aparece varias veces ao longo da peza en contextos diversos, e usa moitas veces seccións en modos distintos con fins estruturais.[36][35] É probable, a partir de algunhas alusións de Hildegard, que ela teña empregado routinariamente recursos instrumentais accesorios, capaces de prover algún grao de heterofonía ornamental, mais non sobrevive ningunha partitura con notación de instrumentos, e quedan apenas as liñas vocais.[37]

A produción de Hildegard está comprendida en dúas obras: o auto sacro Ordo Virtutum (A Orde das Virtudes) e a Symphonia armonie celestium revelationum (Sinfonía da Harmonía das Revelacións Celestes), unha colección heteroxénea de 77 cancións para uso litúrxico ou semilitúrxico. É importante sinalar que a súa produción poético-musical é toda de cuño moralizante e pedagóxico, está intimamente ligada aos seus escritos teolóxicos, e foille inspirada durante as súas innumerables visións. E máis que iso, completamente allea aos dilemas morais de outros compositores sacros do seu tempo, acusados de introducir excesiva beleza sensual nas longas e floridas liñas melódicas que se tornaban comúns, e de con iso distraían perigosamente a quen atendía ao servizo divino, Hildegard vía a música como parte quintaesencial do ser humano - el non podería vivir sen ela, pois reunía de forma única alma e corpo, e tamén de certo xeito compensaba a perda do Edén.[38] A música tiña, para Hildegard, poderes inmensos:

"…a música de júbilo suaviza os corações endurecidos, e lhes extrai as lágrimas de compunção, invocando o Espírito Santo… e as canções atravessam (os corações) de modo que eles possam compreender a Palavra perfeitamente; pois a graça divina assim age, banindo toda escuridão, e tornando luminosas todas as coisas que são obscuras para os sentidos corpóreos por causa da fraqueza da carne".[39]
"Na música se pode ouvir o som da paixão que arde no peito de uma virgem. Podemos ouvir o botão se tornando flor. Podemos ouvir o fulgor da luz espiritual brilhando do céu. Podemos ouvir a profundidade do pensamento dos profetas. Podemos ouvir a sabedoria dos apóstolos se espalhando pelo mundo inteiro. Podemos ouvir o sangue a pingar das chagas dos mártires. Podemos ouvir os mais íntimos movimentos do coração que caminha para a santidade. Podemos ouvir a alegria de uma menina diante da beleza da terra de Deus. Na música a criação devolve para seu Criador seu júbilo e sua exultação; e dá graças por sua própria existência. Também podemos ouvir na música a harmonia entre pessoas que antes eram inimigos e agora são amigos. A música expressa a unidade do mundo como ela era no princípio, a unidade que é restaurada através da penitência e da reconciliação"[40]

Outros diferenciais são que suas composições foram criadas para serem cantadas por mulheres e a temática do feminino é recorrente no texto; alusões à corporalidade da prática musical e à musicalidade do corpo também são comuns. Disse ela que o cantor é como um instrumento musical de Deus, e que "as palavras simbolizam o corpo, e a música jubilosa revela as atividades do espírito; a harmonia celestial nos mostra Deus, e as palavras, a humanidade do Filho de Deus". Nesse sentido, segundo a análise de Bruce Holsinger, a música vivificava sua liturgia assim como a harmonia celeste vivificava o corpo de Cristo, e sugere que para ela o canto apontava para a imanência da vida espiritual dentro da carne e para a própria Encarnação divina.[39] As reiteradas menções ao prazer do canto e ao corpo, particularmente ao corpo feminino, quando Hildegarda teorizou sobre música, a temática do feminino tão presente nos poemas que musicou, e o estilo muitas vezes ricamente ornamental de suas melodias, desviando-se radicalmente da moderação e economia prescritas pela maioria dos teóricos da música sacra do século XII, têm dado margem a uma série de especulações contemporâneas sobre as possíveis ligações de sua concepção musical com as problemáticas do homoerotismo e da sublimação do desejo no contexto do ambiente monástico, aspectos que têm sido trazidos à evidência por numerosos pesquisadores também quando analisam outros compositores sacros de sua época, como sumarizou Holsinger.[41] O que é certo é que a música ocupou um lugar de enorme relevo na vida da comunidade monástica regida por Hildegarda, e todo ofício sacro era decorado com canto. Segundo Barbara Newman era um lugar-comum monástico em seu tempo pensar que o canto agradava a Deus quando era desempenhado com uma mente atenta e um coração devoto, imitando dessa forma os coros angélicos que se dizia estarem perpetuamente louvando a divindade em cantos exaltados, o que seguia uma tradição que remontava à Antiguidade pré-cristã.[37]

Até pouco tempo atrás sua música permaneceu ignorada pelos historiadores em vista de seu estilo muito distinto das correntes principais da música medieval, mas diversos estudos recentes têm enfatizado a originalidade de sua criação, assim como fizeram seus próprios contemporâneos.[42] Suas composições tem ganhado destaque nos programas de música erudita; já há uma discografia significativa e em 1994 o álbum Vision: The Music of Hildegard von Bingen, harmonizando suas melodias vocais com recursos eletrônicos, vendeu 450 mil exemplares e permaneceu por dezesseis semanas no topo da lista Billboard na categoria de música clássica crossover.[43]

Ordo Virtutum[editar | editar a fonte]

A Alma humana, iluminura do Scivias.

O auto musicado Ordo Virtutum foi a primeira peça dramática de seu gênero a ser escrita. Deve ter sido composta em torno de 1151, quando ela estava finalizado o Scivias, e de fato uma primeira versão da peça está inclusa no final do livro. É em linhas gerais uma dramatização musicada da luta de uma alma que caiu em pecado em busca de redenção. Os personagens principais são a Alma, o Demônio e as personificações das várias Virtudes que concorrem para o resgate da alma caída, e o texto tem uma clara função moralizante. Cada Virtude tem pelo menos uma seção solo onde descreve suas características. No final a Alma redimida é levada para o céu, enquanto que as Virtudes, lideradas pela Humildade, acorrentam o Demônio.[44]

A principal fonte documental da obra é o Riesencodex, que traz uma versão contínua, mas em edições modernas o texto foi subdividido em seções. A peça inicia com um Prólogo que apresenta ao público as Virtudes e um coro de Patriarcas e Profetas. Na Cena I um coro de Almas em pranto lamenta as dificuldades da vida na Terra, enquanto que uma delas, a Alma protagonista, celebra, e no final da cena ela acaba desencaminhada pelos argumentos persuasivos do Demônio. A Cena II apresenta em sequência todas as Virtudes, que cantam em solos alternados com passagens em coro. Na Cena III o coro das Almas deplora a perda de uma delas para o mundo, e tentam convencê-la a corrigir seu comportamento. A Cena IV, final, mostra o diálogo entre o Demônio e as Virtudes, que por fim o derrotam e resgatam a Alma. A peça encerra com um coro que sumariza a história do povo de Deus, narrando a Criação, a queda da Natureza e o sofrimento de Cristo.[36]

Musicalmente a Ordo Virtutum é um exemplo bastante típico do estilo desenvolvido por Hildegarda. Emprega uma larga tessitura vocal, com uma escrita neumática na maior parte do texto, mas com muitas passagens melismáticas, e em vários pontos aparece a sua típica figura de quinta ascendente. A parte do Demônio não é cantada, mas recitada, e devia ser interpretada com rudeza e espalhafato, de acordo com indicações explícitas na partitura, a fim de evidenciar sua carência de harmonia, o que faz um forte contraste com o restante da música. Em muitos momentos há ilustrações musicais do conteúdo do texto, como por exemplo na tessitura instável da parte da Alma, que ilustra seu caráter fraco e suas emoções rebeldes, ou quando passagens em notas agudas indicam sentimentos nobres enquanto que notas graves retratam a aflição ou o desespero. As passagens mais melismáticas aparecem quando as Virtudes descrevem a si mesmas, o que parece querer ilustrar seu caráter sublime e transcendente. De acordo com instruções de Hildegarda os personagens deviam usar figurinos adequados para seu caráter.[36]

  • Trecho do Ordo Virtutum: O frondens

Modelo:Áudio simples

Symphonia armonie celestium revelationum[editar | editar a fonte]

Esta colección comprende composicións en varios xéneros - antífonas, responsorios, secuencias, himnos, un Kyrie eleison e un Alleluia - e foi composta a partir de 1150 en pezas individuais, posteriormente compiladas xuntas. O texto poético desas pequenas obras está moi próximo á prosa, mais nun estilo artificioso coñecido como Kunstprose (prosa artística). Hildegard fixo un uso moi versátil e creativo do relativamente reducido vocabulario poético e das formas sintáticas convencionas de que dispuña, e valeuse de xuxtaposicións orixinais de imaxes simbólicas que producen efectos grandilocuentes e vigorosos, obtendo sonoridades que son musicais independentemente da música. Os seus temas xeralmente celebran a Encarnación de Cristo, o reflexo entre humanidade e natureza e a excelsitude das mulleres santas, e o estilo musical do conxunto é moi semellante en todo ao que se describiu arriba. Non se pode determinar con exactitude como deberían ser incluídas na liturxia eas pezas, xa que apenas nalgunha delas hai indicacións claras, e a maior parte delas é especialmente difícil asignar un emprego dentro dos oficios sacros regulares en función do seu estilo moi ornamentado; deben, xa que logo, terse destinado posiblemente á devoción privada ou para uso en procesións.[45][46] A continuación un dos poemas musicados na Symphonia, O viridissima virga:

O viridissima virga
O viridissima virga, ave
que in ventoso flabro sciscitationis
sanctorum prodisti.
Cum venit tempus
quod tu floruisti in ramis tuis,
ave, ave fuit tibi
quia calor solis in te sudavit
sicut odor balsami.
Nam in te floruit pulcher flos
qui odorem dedit omnibus
aromatibus que arida erant.
Et illa apparuerunt omnia
in viriditate plena.
Unde celi dederunt rorem
super gramen
et omnis terra leta facta est,
quoniam viscera ipsius
frumentum protulerunt
et quoniam volucres celi
nidos in ipsa habuerunt.
Deinde facta est esca hominibus
et gaudium magnum epulantium.
Unde, o suavis Virgo,
in te non deficit ullum gaudium.
Hec omnia Eva contempsit.
Nunc autem laus sit Altissimo.[47]

Lingua ignota[editar | editar a fonte]

Artigo principal: Lingua ignota.
O alfabeto descoñecido de Hildegard, cos seus correspondentes latinos. Riesencodex, fl. 464v.

Os seus primeiros biógrafos mencionan que a súa música estaba en estreita asociación con outro dos seus proxectos, o de crear unha lingua artificial, chamada por ela mesma lingua ignota (lingua descoñecida), que posuía o seu propio alfabeto de litterae ignotae (letras descoñecidas), que presenta 23 novas letras que constitúen un alfabeto descoñecido ata o momento, que aínda que presenta similitudes cos trazos dos alfabetos grego e hebreo, non se considera que tivera tentado emulalos.[48][49] A lingua ignota, de gran interese para os lingüistas modernos, estaba composta por preto de novecentas palabras inventadas para describir os seres fantásticos que vía nas súas visións. Tamén incluía termos de uso litúrxico e outros para idicar moitos aspectos e obxectos da vida cotiá no seu mosteiro. Segundo Hidegard esa lingua e as súas letras fóronlle reveladas por Deus e posuían asociacións místicas. Algunha palabras foron empregadas nunha das súas antífonas, O orzichs Ecclesia, nunha versión do seu Kyrie e no himno O virga mediatrix, e suxeriuse que esa lingua tería servido como código secreto para comunicación das monxas cando estaban en presenza de estraños.[48][50]

A lingua ignota é a primeira lingua artificial documentada da historia, polo que foi nomeada patroa das persoas esperantistas.[51][52]

Esta lingua foi exposta no seu escrito Ignota Lingua per simplicem hominem Hildegardem prolata, que chegou a nós integrado con outras obras no Riesencodex, nos seus folios 461v–464v, así como no de Berlín, folios 57r–62r. A obra é un glosario de 109 palabras escritas nesa lingua co seu significado en alemán, incluíndo o de algunhas plantas e térmos empregados nas súas obras médicas.[53]

Outros escritos[editar | editar a fonte]

Correspondencia[editar | editar a fonte]

Sobreviven cerca de 400 cartas de Hildegard, dirixidas a persoas de todas as clases sociais e tratando unha gran variedade de temas, dende simples billetes con instrucións prácticas ou meros cumprimentos para alquén, ata longas peroratas con carácter de homilía ou sermón, que son de gran valor para formarse unha idea máis completa sobre a súa persoa e a súa carreira do que é posible extraer das súas biografías eos seus escritos visionarios. Mais en moitos casos os seus textos foron sometidos a revisións e censura posteriores por parte de persoas descoñecidas. De calquera xeito, nelas encóntrase relatada unha ampla gama de aspectos da súa cotidianedade - como lidiaba cos problemas administrativos da súa comunidade, a súa relación con outras figuras históricas destacadas, as súas posicións e reaccións sobre a repercusión das súas obras e visións sobre a súa propia percepción do contexto social da súa época, e delas emerxe a figura dunha muller de convicións firmes, elocuente e destemida ata o punto de audacia no trato cos poderosos mais posuidora de gran tacto diplomático cando era preciso, amorosa e atenta ás necesidades das súas monxas e daqueles que recorrían a ela na procura de consello, e que non dubidou en empregar a súa aura profética para facer valer as súas ideas e conquistar os seus obxectivos, ás veces ameazando aos seus destinatarios en nome de Deus con maldicións e a condenación eterna se non atendían as súas demandas. Hildegard tamén aparece nelas como unha persoa de gran erudición xeral, o que contrasta fortemente coas omnipresentes negacións públicas do seu mérito intelectual, sendo considerada unha pobre e humilde muller sen estudos, o que para os seus contemporáneos confirmaba a procedencia divina do seu coñecemento, fai a cuestión de como adquiriu tan vasta cultura permaneza sen resposta para a investigación moderna.[54]

Haxiografía[editar | editar a fonte]

As obras axiográficas son obras curtas ás cales a propia autora prestou posteriormente pouca atención, e o seu contido e estilo son bastante convencionais, describindo, en resumo, as relacións entre a realidade celeste e a cotiá. A Vita Sancti Disibodi (Vida de Santo Disibod, ca. 1170) foi escrita a petició do abade Helenger, de Disibodenberg, louvando a vocación precoz de Disibod e a súa humildade, comparándoo con San Xoán Bautista. A Vita Sancti Ruperti (Vida de San Ruperto) foi realizada para para celebrar o santo patrón do mesteiro que Hildegard reconstruíu sobre as ruínas dun edificio anterior que honraba o lugar da tumba do santo. O primeiro mosteiro fora destruído no século IX polos normandos, e dende aquela a zona permanecera deshabitada. Por orde divina Hildegard deixou un grupo de monxas do seu mosteiro orixinal para revitalizar as ruínas da antiga construción e restaurar o culto a San Ruperto.[55]

Trabalhos exegéticos[editar | editar a fonte]

A verdadeira Trindade na verdadeira Unidade, iluminura do Scivias.

Hildegarda deixou quatro obras específicas de exegese: as Solutiones triginta octo quaestionum, a Explanatio Regulae Sancti Benedicti, a Explanatio Symboli Sancti Athanasii, e as Expositiones Evangeliorum, além das longas seções exegéticas do Liber divinorum, já mencionadas, e trechos esparsos em outros documentos. Ela justificou sua atividade nesse campo em uma homilia de Pentecostes sobre um trecho do Evangelho de Lucas. Nela Hildegarda explicou que Jesus, e depois dele, os escritores patrísticos, haviam interpretado a doutrina escrita dando-lhe uma nova luz espiritual, de modo que toda a religião se transformara, e nisso residia a importância da interpretação dos textos sacros. Ela não mencionou na homilia as tradicionais formas exegéticas usadas em seu tempo - a interpretação histórica-literal, a alegórica, a moral e a transcendental ou anagógica - mas demonstrou estar familiarizada com elas. Em sua época estava muito em voga o abandono da interpretação histórico-literal, e ela pessoalmente deu ênfase aos aspectos alegóricos.[56]

A primeira, Solutiones triginta octo quaestionum (Solução para trinta e oito questões), foi uma longa carta de Hildegarda em resposta ao pedido de Guibert de Gembloux, em nome dos monges de Villiers, solicitando orientação a respeito de 38 dúvidas sobre a interpretação de trechos das Escrituras. O estilo é convencional, mas o conteúdo emprega um imaginário simbólico e um modo reflexivo-meditativo para explicar indiretamente os problemas levantados antes do que resolvê-los analítica e objetivamente, deixando amplo espaço aberto para interpretações individuais.[57]

A Explanatio Symboli Sancti Athanasii (Explicação do Credo de Atanásio, c. 1150-1170) surgiu para edificação de suas monjas, combinando uma homilia e um comentário sobre o Credo de Atanásio. Esta fórmula de fé é uma severa defesa da ortodoxia católica, e fora escrita possivelmente para combater a heresia ariana. Seus temas centrais são a Santíssima Trindade e a Encarnação, e os comentários de Hildegarda, penosamente repetitivos, enfatizam o papel da Caridade e da Sabedoria, traçando um painel sucinto do plano divino da Salvação e reforçando a importância da unidade da Igreja, com muitas imagens visionárias.[55]

A Explanatio Regulae Sancti Benedictini (Explicação da Regra de São Benedito, c. 1150-1160) foi escrita para um grupo não identificado de recipientes, autodenominados de a Congregatio Hunniensis, que confiou em suas luzes para tornar a Regra Beneditina mais compreensível e assim mais facilmente aplicável. O texto tem um estilo direto e simples, sem alusões visionárias salvo uma no início e outra no fim, mas aqui elas não têm uma função de autoridade e se tratam de fórmulas retóricas padronizadas. Curiosamente, ela comentou em detalhe alguns capítulos da Regra mas omitiu inteiramente outros, e é especialmente sintomática a omissão dos tópicos referentes à obediência, ao papel do abade, à consulta à comunidade e o da transferência de monges para outros mosteiros, mas aprofundou o tema das virtudes da discrição e da humildade, e expandiu com conceitos próprios os temas da moderação beneditina, da dieta e saúde monacal e das práticas litúrgicas.[55]

Na maior parte das suas 58 Expositiones Evangeliorum (Exposições sobre os Evangelhos) tomou como pretexto fragmentos dos Evangelhos para descrever a luta da alma em busca da Redenção em meio ao confronto entre os vícios e as virtudes, e também fez frequentes associações entre macro e microcosmo, temas que são onipresentes em sua obra completa. Muitas vezes Hildegarda ultrapassou os modos exegéticos e deu à sua interpretação uma dimensão cósmica, descrevendo as consequências da atividade humana sobre toda a Criação, entrou em domínios da psicologia e usou uma tradição alegórica que datava da Antiguidade clássica, reminiscente do pensamento platônico. As Expositiones são escritas na forma de homilias, em seu gênero permanecem como obras muito originais. Suas interpretações são de grande sutileza e profundidade, e demonstram um uso magistral da metáfora como elemento estruturante, estabelecendo uma complexa rede de inter-relacionamentos significantes incomuns e inesperados entre todas as imagens alegóricas que evocou em cada peça, dando-lhes uma forma coesa e poderosa.[56][58]

Hildegarda de Bingen na cultura moderna[editar | editar a fonte]

Moeda alemá de 10 marcos de prata conmemorativa do noveno centenario do nacemento de Hildegard von Bingen.

A figura de Hildegard von Bingen e a súa obra deixaron sentir a súa influencia mesmo fora de Alemaña e chegaron ata os nosos días cunha vixencia indiscutible, que levou ao mundo da cultura a realizar diversas homenaxes á santa alemá.

A igrexa parroquial de Eibingen, onde repousan as reliquias desta santa, foi reconstruída en gran parte en 1932 logo dun incendio, tralo cal foi adaptada a un estilo máis contemporáneo polos irmáns Rummel. O altar principal encóntrase adornado por un mosaico que reproduce a visión de Hildegard sobre a Trindade que se encontra en Scivias II, 2, dita obra foi deseñada en 1965 polo expresionista alemán Ludwig Baur, quen tamén deseñou os vitrais das fiestras da igrexa, que representan igulamente algunhas visións da abadesa.[59]

A abadía de santa Hildegard en Rüdesheim am Rhein é unha abadía beneditina reconstruída entre 1900 e 1908 sobre as ruínas orixinais dunha das fundacións de Hildegard. A reconstrución foi ordenada polo príncipe Carlos Enrique de Löwenstein-Wertheim-Rosenberg baixo un estilo neorromántico. A nave principal da igrexa abacial encóntrase adornada con frescos que representan as visións da abadesa e nos seus arcos encóntranse outros máis que mostran escenas da vida de Hildegard pintadas baixo o estilo da escola Beuron de arte de Desiderius Lenz baixo a dirección de Paulus Krebs. Dita abadía forma parte da Paisaxe cultural do Val Superior do Medio Rin declarado patrimonio cultural da humanidade pola UNESCO en 2002.[60]

Na poboación de Bingen am Rhein adicouse un museo á vida e obra desta santa, onde se expoñen documentos contemporáneos seus así como algúns restos das construcións lideradas pola abadesa. Do mesmo xeito exponse unha primeira impresión de 1533 da súa obra Physica, contando, ademais, cun xardín adxunto onde se encontran as plantas descritas nas obras naturalistas.[61]

No cine, o filme A Beautiful Mind, gañador do Oscar ó mellor filme en 2001, empregou unha das cancións de Hildegard titulada Columba aspexit dentro da banda sonora, pola cal tamén obtivo un nomeamento a dito galardón. En 2009, a directora alemá Margarethe von Trotta filmou a película Vision. Aus dem Leben der Hildegard von Bingen, baseada na vida desta santa, quen foi caracterizada pola actriz alemá Barbara Sukowa.[62] No filme italiano de 2009 Barbarossa (traducida ao inglés como Sword of War), baseada na vida do emperador Federico Barbarroxa, Hildegard von Bingen ten unha aparición na cal é interpretada pola actriz española Ángela Molina.[63]

Tamén en televisión a figura de Hildegard tivo certa presenza: en 1994 a BBC de Londres produciu o documental «Hildegard of Bingen» para a televisión inglesa; así mesmo a televisión alemá produciu o documental «Hildegard von Bingen - Eine Frau des 12. Jahrhunderts» (Hildegard von Binben. Unha muller do século XII) e adicou un capítulo da serie «Die Deutschen» (Os alemáns) a esta monxa beneditina.[64]

A discografía generada a partir da música de Hildegard é abundante. Dende 1979 producíronse arredor de 35 discos con interpretacións das cancións relixiosas que compuxo, salientando as realizadas por Gothic Voices, Emma Kirkby, a Oxford Camerata baixo a dirección de Jeremy Summerly, Garmarna e Anonymous 4.[65][66]

O 14 de abril de 1998, o goberno alemán puxo en circulación unha moeda conmemorativa do 900 aniversario de Hildegard von Bingen. A edición constou dun total de 4,5 millóns de moedas de 10 marcos, feitas de prata de lei de 925 milésimas, onde se ve a efixie da santa escribindo as mensaxes divinas xunto a unha banda que di Liber Scivias Domini e os anos do seu nacemento e morte.[67]

Na astronomía, o asteroide (898) Hildegard, descuberto polo astrónomo alemán Max Wolf o 3 de agosto de 1918, leva o seu nome en honor a esta mística alemá.[68]

Igualmente, a consideración moderna sobre a relevancia da figura de Hildegard na Idade Media, así como para a historia da Igrexa, levou a grupos feministas eclesiásticos e seculares a tomala como un exemplo relevante de reivindicación do papel da mujer na historia e da súa importancia na apertura de roles tradicionalmente masculinos ao xénero femenino.[69][70]

Tamén, o músico Devendra Banhart homenaxeou a esta Santa no seu vídeo "Für Hildegard von Bingen" que foi lanzado en outubro de 2013, amosando o lado artístico de Hildegard.

O cráter lunar Hildegard leva este nome na súa memoria dende febreiro de 2016.[71]

Homenaxes[editar | editar a fonte]

A Abadia de Santa Hildegarda en Rüdesheim.

A maior homenagem prestada a Hildegarda foi, claramente, a de ter sido declarada santa pela Igreja católica, mas a sociedade civil moderna também tem dedicado a ela outras formas de elogio. Em sua condição de santa ela é honrada como padroeira da Igreja de Santa Hildegard, o seu santuário mais importante, onde estão suas relíquias, em Eibingen,[72] da Igreja de Santa Hildegard e São Rupert em Bingerbrück,[73] da Abadia de Santa Hildegard em Rüdesheim,[74] e de mais oito capelas ou igrejas na Alemanha.

Ela é a patrona do Prêmio Hildegard von Bingen, criado em 1995 na Alemanha para distinguir jornalistas e publicitários que tenham dado uma contribuição humanitária importante no seu campo e promovido a pluralidade e o diálogo entre homens e mulheres.[75] É nome de uma escola em Rüdesheim,[76] é um dos vultos históricos relembrados no Templo de Walhalla em Ratisbona (placa comemorativa nº 46),[77] e é patrona da Medalha Hildegard von Bingen da Bundesvereinigung Prävention un Gesundheitförderung e.V. para personalidades destacadas no campo da educação sanitária mundial,[78] Sua vida foi objeto de um filme de Margarethe von Trotta intitulado Vision - Aus dem Leben der Hildegard von Bingen, lançado em 2009.[79] Já existem duas sociedades internacionais dedicadas ao estudo de sua vida e obra, a Internationale Gesellschaft Hildegard von Bingen, fundada na Suíça em 1980, organizando grupos de trabalho, conferências e publicando uma revista, e contando com cerca de 1 800 membros de vários países do mundo,[80] e a International Society of Hildegard von Bingen Studies, sediada desde 1983 nos Estados Unidos, também desenvolvendo uma atividade intensa.[81]

Obra[editar | editar a fonte]

  • Liber Scivias (1141-51)
  • Liber vitae meritorum (1148-63)
  • Liber divinorum operum (1163-73/74)
  • Vita Sancti Ruperti (ca. 1168)
  • Physica
  • Causae et curae

Traducións ao galego[editar | editar a fonte]

Notas[editar | editar a fonte]

  1. ABC. "El papa proclama San Juan de Ávila e Hildegarda de Bingen nuevos doctores de la Iglesia".  Parámetro descoñecido |fechaacceso= ignorado (suxírese |data-acceso=) (Axuda)
  2. Minnis, Alastair; Voaden, Rosalynn (ed.). "Hildegard of Bingen". Medieval Holy Women in the Christian Tradition c.1100-c.1500. Brepols Collected Essays in European Culture. Brepols Publishers. ISBN 978-2-503-53180-9.  Parámetro descoñecido |páginas= ignorado (suxírese |páxinas=) (Axuda); Parámetro descoñecido |nombre= ignorado (suxírese |nome=) (Axuda); Parámetro descoñecido |año= ignorado (suxírese |ano=) (Axuda); Parámetro descoñecido |apellido= ignorado (suxírese |apelidos=) (Axuda); Parámetro descoñecido |ubicación= ignorado (suxírese |lugar=) (Axuda)
  3. "Las instituciones religiosas femeninas". Acta historica et archæologica mediævalia 18. Departament d'Història Medieval, Paleografia i Diplomàtica, Facultat de Geografia i Història, Universitat de Barcelona. ISBN 84-475-0454-9.  Parámetro descoñecido |año= ignorado (suxírese |ano=) (Axuda); Parámetro descoñecido |nombre= ignorado (suxírese |nome=) (Axuda); Parámetro descoñecido |páginas= ignorado (suxírese |páxinas=) (Axuda); Parámetro descoñecido |apellido= ignorado (suxírese |apelidos=) (Axuda); Parámetro descoñecido |ubicación= ignorado (suxírese |lugar=) (Axuda)
  4. Chiaia, 2006: 33.
  5. Briscoe, James R. (ed.). "Hildegard von Bingen". New Historical Antology of Music by Women. Indiana University Press. ISBN 0-253-21683-4.  Parámetro descoñecido |páginas= ignorado (suxírese |páxinas=) (Axuda); Parámetro descoñecido |nombre= ignorado (suxírese |nome=) (Axuda); Parámetro descoñecido |año= ignorado (suxírese |ano=) (Axuda); Parámetro descoñecido |apellido= ignorado (suxírese |apelidos=) (Axuda); Parámetro descoñecido |ubicación= ignorado (suxírese |lugar=) (Axuda)
  6. Cirlot, 2009: 13.
  7. Van der Linde, Antonius (1880). "Hildegard, Sanct (Hildegarda, Santa)". Allgemeine Deutsche Biographie, herausgegeben von der Historischen Kommission bei der Bayerischen Akademie der Wissenschaften Volume 12. (en alemán). En Wikisource. pp. 407–408. Consultado o 19 de xuño de 2018. 
  8. 8,0 8,1 Mershman, Francis (1913). "St. Hildegard". Enciclopedia católica (Catholic Encyclopedia) en Wikisource (en inglés). Consultado o 19 de xuño de 2018.  Ligazón externa en |title= (Axuda)
  9. Magill, Frank N.; Aves, Alison (1998). "Hildegard von Bingen". Dictionary of World Biography. The Middle Ages (en inglés) 2. Nova York. p. 474. 
  10. 10,0 10,1 Lerman, Kristina. "The Life and Works of Hildegard von Bingen (1098-1179)". Internet History Sourcebooks Project (en inglés). Universidade Fordham de Nova York. Consultado o 19 de xuño de 2018. 
  11. 11,0 11,1 Flanagan, Sabina (1995). James Hardin; Will Hasty, eds. "Hildegard von Bingen". Dictionary of Literary Biography. Volume=148: German Writers and Works of the Early Middle Ages: 800-1170 (en inglés). University of Adelaide: Universidade de Carolina do Sur e Universidade de Florida. Arquivado dende o orixinal o 4 de xuño de 2008. Consultado o 19 de xuño de 2018. 
  12. Cirlot & Garí, 2008: 48 e 49.
  13. Schipperges, Heinrich (1972). "Hildegard von Bingen". Neue Deutsche Biographie (en alemán) 9. Comisión Histórica da Academia de Ciencias de Baviera. pp. 131–133. ISBN 3-428-00181-8. Consultado o 19 de xuño de 2018. . Versión electrónica en PDF na páxina web da Biblioteca Estatal de Baviera, publicada o 13 de marzo de 2008.
  14. Cirlot & Garí, 2008: 49.
  15. 15,0 15,1 Erro no código da cita: Etiqueta <ref> non válida; non se forneceu texto para as referencias de nome Flanagan
  16. Newman, Barbara (1998a). Sybil of the Rhine: Hildegard's life and times. IN Newman, Barbara. Voice of the living light: Hildegard of Bingen and her world. University of California Press, 1998. pp. 3-4]
  17. Kerby-Fulton, Kathryn. Hildegard and the Male Reader. IN Voaden, Rosalynn. Prophets abroad: the reception of Continental holy women in late-medieval England. Boydell & Brewer, 1996. p. 2
  18. Silva, Andréia Cristina L. F. da. Hildegarda de Bingen e as sutilezas da natureza de diversas criaturas. Instituto de Filosofia e Ciências Sociais, UFRJ, 2002.
  19. The Wiesbaden ("Giant") Codex (Hildegard of Bingen). Hessische Landesbibliothek Wiesbaden
  20. Bingen; Bishop & Hart, p. 22
  21. Flanagan, pp. 56-58
  22. Flanagan, pp. 58-59
  23. Bingen; Bishop & Hart, pp. 23-26
  24. Gössmann, Elisabeth. Hildegard of Bingen. IN Waithe, Mary Ellen. Medieval, Renaissance, and Enlightenment women philosophers, A.D. 500-1600. Springer, 1989, Volume 2. pp. 40-43
  25. Newman (1998a), pp. 17-19
  26. 26,0 26,1 26,2 Jasper, pp. 60-67
  27. Newman (1998a), pp. 24-25
  28. Newman (1998a), p. 24
  29. Jasper, p. 69
  30. Jasper, pp. 68-77
  31. Jasper, p. 77
  32. Blumenfeld-Kosinski, Renate. Poets, saints, and visionaries of the Great Schism, 1378-1417. Penn State Press, 2006. pp. 26-27
  33. Newman 1998b, pp. 32-33.
  34. Holsinger 2001, p. 88.
  35. 35,0 35,1 Edwards, J.Michele. Women in Music to ca. 1450. IN Pendle, Karin. Women & Music: a history. Indiana University Press, 2001. pp. 47-49
  36. 36,0 36,1 36,2 Erro no código da cita: Etiqueta <ref> non válida; non se forneceu texto para as referencias de nome Mather
  37. 37,0 37,1 Newman, Barbara (1998b). Symphonia: a critical edition of the Symphonia armonie celestium revelationum (Symphony of the harmony of celestial revelations). Cornell University Press, 1998. pp. 20-23
  38. Newman (1998b), pp. 25-27
  39. 39,0 39,1 Holsinger, pp. 93-96
  40. Tillman, June. Constructing musical healing: the wounds that heal. Jessica Kingsley Publishers, 2000. pp. 75-76
  41. Holsinger, pp. 114-129
  42. Yardley, Anne Bagnall. "Ful wel she soong the service dyvyne": the cloistered musician in the Middle Ages. IN Bowers, Jane & Tick, Judith. Women making music: the Western art tradition, 1150-1950. University of Illinois Press, 1987. pp. 28-30
  43. Cott, Jonathan. Back to a shadow in the night: music writings and interviews, 1968-2001. Hal Leonard Corporation, 2002. p. 381
  44. Kienzle, Beverly Mayne. Hildegard of Bingen's teaching in her Expositiones evangeliorum and Ordo virtutum. IN Ferzoco, George & Muessig, Carolyn. Medieval monastic education. Continuum International Publishing Group, 2000. pp. 72-73
  45. Klaper, Michael. Hildegard von Bingen. IN Briscoe, James R. New historical anthology of music by women. Indiana University Press, 2004. pp. 14-17
  46. Newman (1998b), pp. 36-45
  47. Harmless, pp. 73-74
  48. 48,0 48,1 Newman (1998b), p. 18
  49. Higley, 2007. p. 60 y 61
  50. Higley, 2007. p. 15 y ss. Cfr. Newman, 1987. p. 30 y Flanagan, op. cit.
  51. Gándara Fernández, Leticia (25 de maio de 2017). "Mujeres, las grandes olvidadas en la historia de las lenguas inventadas". El Correo de Andalucía (en español). Consultado o 17 de marzo de 2018. 
  52. "Hildegard Von Bingen" (en español). Universidade Rovira i Virgili. Consultado o 17 de marzo de 2018. 
  53. Higley, 2007. pp. 145 - 146. Flanagan, op. cit
  54. Baird & Ehrman, pp. 3-10
  55. 55,0 55,1 55,2 King-Lenzmeier, Anne H. Hildegard of Bingen: an integrated vision. Hildegard of Bingen Series. Liturgical Press, 2201. pp. 121-127
  56. 56,0 56,1 Kienzle, pp. 76-81
  57. Embach, Michael. Die Schriften Hildegards von Bingen: Studien zu ihrer Überlieferung und Rezeption im Mittelalter und in der Frühen Neuzeit Volume 4 de Erudiri sapientia: Studien zum Mittelalter und seiner Rezeptionsgeschichte; Bd. 4. Akademie Verlag, 2003. pp. 245-246
  58. Dronke, Peter (1992).Platonic-Christian allegories in the Homilies of Hildegard of Bingen. IN Westra, Haijo Jan. From Athens to Chartres: neoplatonism and medieval thought: studies in honour of Edouard Jeauneau. Volume 35 de Studien und Texte zur Geistesgeschichte des Mittelalters. Brill, 1992. pp. 381-396
  59. "La parroquia de santa Hildegarda en Eibingen" (en alemán). 
  60. Abtei St. Hildegard. "Die Abteikirche" (en alemán).  Parámetro descoñecido |fechaacceso= ignorado (suxírese |data-acceso=) (Axuda); Parámetro descoñecido |urlarchivo= ignorado (suxírese |url-arquivo=) (Axuda); Parámetro descoñecido |fechaarchivo= ignorado (suxírese |data-arquivo=) (Axuda)
  61. Land der hildegard. "Das Museum am Strom" (en alemán).  Parámetro descoñecido |fechaacceso= ignorado (suxírese |data-acceso=) (Axuda)
  62. The Internet Movie Database. "Vision - Aus dem Leben der Hildegard von Bingen.". 
  63. "Barbarroja" (en inglés). IMDb. Consultado o 12 de marzo de 2018. 
  64. The Internet Movie Database. "Caracterizaciones de Hildegarda de Bingen" (en inglés). 
  65. Pierre-F. Roberge. "Hildegard von Bingen (1098-1179) - A discography" (en inglés). Medieval Music & Arts Foundation.  Parámetro descoñecido |fechaacceso= ignorado (suxírese |data-acceso=) (Axuda)
  66. Fierro, Nancy. Op. cit.
  67. Ministerio Federal de Justicia. "Anuncio sobre la expedición de moneda federal con valor de 10 marcos alemanes (Moneda conmemorativa "900 años del nacimiento de Hildegarda de Bingen")" (en alemán).  Parámetro descoñecido |fechaacceso= ignorado (suxírese |data-acceso=) (Axuda); Parámetro descoñecido |fecha= ignorado (suxírese |data=) (Axuda)
  68. Dictionary of Minor Planet Names (en inglés) (5ª ed.). Springer. ISBN 3-540-00238-3.  Parámetro descoñecido |apellido= ignorado (suxírese |apelidos=) (Axuda); Parámetro descoñecido |nombre= ignorado (suxírese |nome=) (Axuda); Parámetro descoñecido |ubicación= ignorado (suxírese |lugar=) (Axuda); Parámetro descoñecido |año= ignorado (suxírese |ano=) (Axuda)
  69. Garrity-Bond, Cynthia. "The Sainthood of Hildegard von Bingen by a Feminist-Friendly Pope?" (en inglés). Feminism and religion.  Parámetro descoñecido |fechaacceso= ignorado (suxírese |data-acceso=) (Axuda); Parámetro descoñecido |fecha= ignorado (suxírese |data=) (Axuda)
  70. Radford Ruether, R. (2011). «Should Women Want Women Priests or Women-Church?» Feminist Theology. 20 (1): 63-72.
  71. Modelo:Gpn
  72. Die Pfarrkirche St. Hildegard - Pfarrei St. Hildegard Eibingen
  73. Pfarrgemeinde St. Rupertus und Sankt Hildegard Bingerbrück. Pfarreiengemeinschaft der katholischen Pfarrgemeinden
  74. Abtei St. Hildegard - Página oficial
  75. Hildegard-von-Bingen Preis. Página oficial
  76. Hildegardisschule Rüdesheim - Página oficial
  77. Walhalla - Bayerisches Staatsministerium für Wissenschaft, Forschung und Kunst
  78. Berg, Bettina. Von der gesundheitlichen Volksbelehrung zur Gesundheitsförderung. Bundesvereinigung Prävention un Gesundheitförderung e.V., 23.01.2008
  79. Vision - Aus dem Leben der Hildegard von Bingen - Internet Movie Database
  80. Internationale Gesellschaft Hildegard von Bingen - Página oficial
  81. International Society of Hildegard von Bingen Studies - Página oficial
  82. http://bibliotraducion.uvigo.es/traduccions_ver.php?id=5682. Consulta o 21 de xuño de 2017


Erro no código da cita: As etiquetas <ref> existen para un grupo chamado "lower-alpha", pero non se atopou a etiqueta <references group="lower-alpha"/> correspondente ou falta unha etiqueta </ref> de peche