Alfabeto grego

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Este é un dos 1000 artigos que toda Wikipedia debería ter.
Historia do alfabeto

Idade do Bronce Medio ss –XIX - -XV

Meroítico s. –III.
Xenealoxía completa

O alfabeto grego é un alfabeto de orixe fenicia utilizado polos gregos desde arredor do século IX a.C. En época arcaica tiña distintas variedades: basicamente unha occidental (da que provén o alfabeto etrusco e o latino) e outra oriental (da que proveñen o alfabeto xónico, que foi considerado o clásico, e del o cirílico, o armenio,...). Non foi o primeiro sistema de escritura para escribir o grego: xa se empregara o silabario micénico (tamén chamado Lineal B) entre os séculos XIV e XII a. C., pero foi esquecido tras a desaparición dos micénicos, ata que foi descifrado por Michael Ventris e John Chadwick no 1953. Consta de vinte e catro letras na súa versión clásica, aínda que hai outras que existiron pero ou eran de uso local ou desapareceron. Ademais do seu valor fonético, foron utilizadas para a expresión de números. Segue a ser utilizado na época moderna.

Letras principais[editar | editar a fonte]

Letra Nome Son Valor Alfabeto Semítico HTML
Α α Alfa /a/ /a:/ (a longo ou breve) 1 Alef (') /?/ α
Β β Beta /b/ 2 Beth /b/ β
Γ γ Gamma /g/->/G/ /x/(ga,xe,xi,go,gu) 3 Gimel /g/ γ
Δ δ Delta /d/->/D/ 4 Daleth /d/ δ
Ε ε Epsilon /e/ (e sempre breve) 5 He (h) /h/ ε
Ζ ζ Dseta /dz/->/z/ (ds, z italiano) 7 Zain /dz/ ζ
Η η Eta /E:/->/i/ (e sempre longo) 8 Heth (h*) η
Θ θ Theta[1] /t_h/->/T/ (za,ce,ci,zo,zu) 9 Thet (t*) θ
Ι ι Iota /i/ -> /i/ /x/ 10 Yod (y) /x/ ι
Κ κ Kappa /k/ 20 Kaf /k/ κ
Λ λ Lambda /l/ 30 Lamed /l/ λ
Μ μ Mi /m/ 40 Mem /m/ μ
Ν ν Ni /n/ 50 Nun /n/ ν
Ξ ξ Xi /ks/ 60 Samekh (s) ξ
Ο ο Omicrón /o/ (o sempre breve) 70 Ain () ο
Π π Pi /p/ 80 Pe /p/ π
Ρ ρ Rho /r/ 100 Resh /r/ ρ
Σ σ,ς Sigma /s/ 200 Shin (sh) /S/ σ
Τ τ Tau /t/ 300 Taw /t/ τ
Υ υ Ipsilon /u/->/y/->/i/(u francés ou ü alemán) 400 De Wau υ
Φ φ Fi /p_h/->/f/ 500 orixe incerta &phi
Χ χ Khi /k_h/->/x/ 600 orixe incerta χ
Ψ ψ Psi /ps/ 700 orixe incerta ψ
Ω ω Omega /O:/->/o/(o sempre longo) 800 orixe incerta ω

Letras numéricas[editar | editar a fonte]

Letra Nome Son Valor Alfabeto Semítico HTML
Ϛ [1] Stigma /st/ 6
Ϙ [2] Qoppa /k/ 90 Qof /q/
Ͳ [3] Sampi /s:/->(s sempre longo) 900 orixe incerta

Outras letras[editar | editar a fonte]

Letra Nome Son Valor Alfabeto Semítico HTML
Ϝ [4] Digamma /w/->-(a grafía son dous Gammas) 6 Wau /w/
Ͱ [5] Heta /h/ Heth (h*)
Ϻ [6] San /ts/ Sade (s*) /ts/
Ϸ [7] Sho /ʃ/ orixe incerta
Alfabeto grego arcaico.

Variantes nas grafías[editar | editar a fonte]

Algunhas letras tiñan diversas grafías, a meirande parte delas herdadas da escritura minúscula da Idade Media. Se ben a súa utilización é unha cuestión de gustos, algunhas destas variantes teñen unha codificación separada na norma Unicode.

  • « ϐ » é unha variante da letra beta « β » (Unicode : 03D0).
  • Epsilon pode respresentarse « ϵ » (« èpsilon lunar », Unicode : 03F5) o « ε ».
  • Theta ten dúas representacións: « θ » ou « ϑ » — a segunda é frecuente na escritura manuscrita (Unicode : 03D1).
  • Khi « ϰ » é unha variante manuscrita de « x » (Unicode : 03F0).
  • Pi pode escribirse tamén « ϖ », forma arcaica da letra actual " π " (Unicode : 03D6).
  • Rho ten dúas grafías: « ρ » e « ϱ » (Unicode : 03F1).
  • Sigma, na tipografía estándar do grego, ten dúas variantes: « σ » i « ς ». A primeira utilízase ao comezo e na metade das palabras, mentres que a segunda vai só ao final. Existe unha variante chamada « sigma lunar » " ϲ ", xurdida da escritura medieval (Unicode : 03F2).
  • Ipsilon maiúscula (" Υ ") ten unha variante gráfica, " ϒ " (Unicode : 03D2).
  • Fi pode aparecer con dúas grafías diferentes, « φ » ou « ϕ » (Unicode : 03D5).

Os acentos[editar | editar a fonte]

No grego antigo había tres tipos de acentos:

Non indicaban a intensidade da vogal, senón a altura da voz. Máis adiante, porén, convertíronse nun simple acento de intensidade.

Os espíritos[editar | editar a fonte]

  • O espírito áspero marca a aspiración, por exemplo en πέρ, onde indica unha aspiración ao comezo da palabra. Esta aspiración adóitase transcribir no alfabeto latino como h.
  • ᾿ O espírito suave, pola conta, marca a ausencia de aspiración, por exemplo en λευθερία.

Se a palabra comezaba por vogal, os acentos e os espíritos podían combinarse: στιν / παντας.

En 1982 o sistema de acentuación chamado politónico foi simplificado e foi substituído polo sistema monotónico, onde só hai un tipo de acento. Este acento é o agudo o pechado (´). O uso de espíritos tamén foi abandonado.

Dígrafos e ditongos[editar | editar a fonte]

Un dígrafo é unha parella de letra utilizadas para escribir un son ou unha combinación de sons que non corresponden a cada unha das letras da secuancia. A ortografía do grego tiña diversos dígrafos, especialmente varias parellas de vogais, antes pronunciadas como ditongos e que actualmente se pronuncian como unha soa letra.

Durante período bizantino, algunhas iotas escribíanse subscritas do seguinte xeito: "ᾳ, ῃ, ῳ".

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Esta letra coñécese internacionalmente por theta, nome que tamén se usa moito en Galicia. Porén, o seu nome máis tradicional aquí é zeta.

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]

  • (en inglés) R. Elsie, « Albanian Literature in Greek Script: the Eighteenth and Early Nineteenth-Century Orthodox Tradition in Albanian Writing », en Byzantine and Modern Greek Studies, vol. 15, n° 20, Birmingham, 1991, PDF.
  • (en inglés), N. e A. Humez, Alpha to omega: the life & times of the Greek alphabet, ed. Godine, Boston, 1981, (ISBN 0-87923-377-X).
  • (en inglés) L. Hamilton Jeffery, The local scripts of archaic Greece: a study of the origin of the Greek alphabet and its development from the eighth to the fifth centuries B.C., ed. Clarendon Press, Oxford, 1990, (ISBN 978-0-19-814061-0).
  • (en inglés) M. S. Makratis (ed.), Greek letters: from tablets to pixels, ed. Oak Knoll Press, 1996, (ISBN 978-1-884718-27-4).
  • (en inglés) H. Hansen e G. Quinn, Greek: An Intensive Course, ed. Fordham University Press, 1992, (ISBN 978-0-8232-1663-5).
  • (en inglés), B. B. Powell, Homer and the Origin of the Greek Alphabet, ed. Cambridge University Press, 1996, (ISBN 978-0-521-58907-9).
  • (en inglés) M. S. Makratis, Character codes for Greek: Problems and modern solutions, 1996.

Outros artigos[editar | editar a fonte]


Este artigo tan só é un bosquexo
 Este artigo sobre lingüística é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.
 Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.