Hildegard von Bingen

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Protestificatio de Scivias, Fol. 1, facsímile de Eibingen do códice de Ruperstberg.

Hildegard von Bingen, nada por volta de 1098 e finada o 17 de setembro de 1179 no mosteiro de Rupertsberg, preto de Bingen, Alemaña, foi freira da orde beneditina, abadesa desde 1136, e é coñecida como a primeira representante, malia ser atípica. do misticismo alemán da Idade Media. As súas obras abranguen os ámbitos da relixión, a medicina, a música, a ética e a cosmoloxía.

As súas reliquias consérvanse en Eibingen im Rheingau, no estado federal de Hessen, Alemaña.

Traxectoria[editar | editar a fonte]

Hildegard von Bingen naceu no seo dunha familia nobre. Os seus biógrafos coetáneos non mencionan nin a data nin o seu lugar de nacemento. Todas as referencias ao lugar do nacemento (como Bermersheim, onde tiña propiedades a súa familia; ou Böckelheim, mencionado polos humanistas) baséanse en suposicións. Dado que seu pai levaba o nome de Hildebert von Bennersheim (=Bermersheim), hai máis probabilidades de que nacese, ou polo menos pasase a súa infancia, nese lugar.

Ao ser décima filla do matrimonio, tivo que dedicarlle a súa vida á Igrexa. Hildegard, Jutta von Sponheim (a súa mestra) e unha terceira muller recluíronse a partir de 1106 (outra fonte fala de 1112, seguramente o momento dos seus votos) nun eremitorio situado dentro ou á beira do mosteiro de Disibodenberg, habitado por frades beneditinos.

Tras a morte de Jutta von Sponheim, Hildegard foi elixida mestra da súa comunidade de discípulas en 1136. En diversas ocasións tivo enfrontamentos co abade Hugo von Disibodenberg, posto que Hildegard rexeitaba a ascese, un dos principios do monacato. Así, relaxou o regulamento de comidas das súas discípulas e reduciu os tempos dedicados á oración e á misa. Cando Hildegard quixo fundar un mosteiro propio coa súa comunidade produciuse un conflito aberto. Os beneditinos de Disibodenberg opuxéronse á decisión, xa que as mulleres pertencíanlle ao seu mosteiro. No decorrer dos enfrontamentos pola división da comunidade, Hildegard procurou o apoio de Bernardo de Claraval, quen, porén, na súa carta de resposta fíxolle advertencias contra un exceso de arrogancia.

Aínda así, Hildegard, coa colaboración do preboste Volmar von Disibodenberg e de Richardis von Stade, freira da súa confianza, comezou en 1141 a escribir en latín tanto as súas visións como as súas ideas teolóxicas e antropolóxicas. Xa que ela non dominaba o latín, facía que o seu escribán (derradeiro secretario: Wibert von Gembloux) redactase todos os textos nun latín correcto. A súa obra principal, Liber Scivias Domini, xurdiu nun período de seis anos. Este libro conta con 35 miniaturas de contido teolóxico, pintadas primorosamente con cores brillantes, que serven fundamentalmente para ilustrar o texto, complicado e profundo. O manuscrito orixinal dáse por desaparecido desde o final da Segunda Guerra Mundial; na abadía de Eibingen pódese contemplar unha copia iluminada do ano 1939.

Finalmente, durante un sínodo en Tréveris, Hildegard conseguiu o permiso oficial do Papa Uxío III para publicar as súas visións en 1147. Este permiso tamén robusteceu a súa significancia política. Ademais, nesa altura foi moi valorada polas súas visións e mantivo correspondencia con moitos poderosos do ámbito relixioso e civil. Afianzada deste xeito na súa importancia, fundou o mosteiro de Rupertsberg entre 1147 e 1150 na beira esquerda do río Nahe. O mosteiro xa non existe, pero o lugar de Bingerbrück, que xurdiu posteriormente ao seu arredor, pertence na actualidade á cidade de Bingen am Rhein, no estado federal de Renania-Palatinado, Alemaña.

Xa en 1151 volveu ter enfrontamentos con cargos eclesiásticos: os arcebispos de Maguncia e Bremen esixiron que Richardis von Stade abandonase o novo mosteiro. Richardis era irmá do arcebispo de Bremen e debía converterse na abadesa do mosteiro de Bassum. Hildegard negouse á partida da súa máis estreita colaboradora e pediu a intervención do Papa Uxío III. Pero finalmente impúxose a intención de ambos os bispos e Richardis deixou o mosteiro de Rupertsberg.

Tras este acordo, o bispo de Maguncia aprobou en 1152 o traslado dos bens do mosteiro, que se volveran moi abundantes por mor da sona de Hildegard. Grazas ás doazóns, o mosteiro era extremadamente rico. Isto influía na vida monacal e erguía críticas; varios eclesiásticos atacaron a Hildegard porque as súas freiras vivían luxosamente, sen respectar o voto de pobreza monástico, e porque o mosteiro só aceptaba mulleres de familias nobres. Hildegard opúxose decididamente ao popular movemento das ordes mendicantes.

Como o número de freiras do mosteiro de Rupertsberg non facía máis ca aumentar, en 1165 Hildegard adquiriu o mosteiro agostiño de Eibingen e fundou alí un mosteiro anexo, aínda existente, ao que tamén podían acceder burgueses. O mosteiro de Rupertsberg foi destruído no ano 1632, durante a Guerra dos Trinta Anos. As obras de arte que se conservan, sobre todo o antependium púrpura e dourado, dan conta da antiga riqueza de Rupertsberg.

Obra interdisciplinar[editar | editar a fonte]

A importancia de Hildegard von Bingen é difícil de acomodar en ámbitos individualizados, xa que a concepción do mundo mudou completamente desde a Ilustración. No seu tempo, as persoas importantes eran eruditas, formadas en diversos eidos do saber. Hildegard von Bingen é tida xeralmente como unha persoa de grande valía, que abriu novas vías de pensamento e ampliou perspectivas.

Importancia política e relixiosa no seu tempo[editar | editar a fonte]

A súa confianza en si mesma e o seu carisma levárona a ter grande sona. Foi a primeira freira que deu sermóns públicos dirixidos á conversión do pobo (en viaxes de predicación por Maguncia, Würzburg, Bamberg, Tréveris, Metz, Bon e Colonia). O emperador Barbarroxa convocouna como conselleira ao palacio imperial de Ingelheim. Mesmo cunha idade avanzada, emprendeu aínda viaxes a diversos mosteiros.

Debido á súa fe e ao seu tipo de vida, foi elixida por moita xente como guía espiritual. Xa en vida foi calificada por moitos de santa. Hildegard baseou esta recepción por parte dos seus coetáneos no feito de que remitía permanentemente ás súas visións para elaborar as súas afirmacións teolóxicas e filosóficas. Deste xeito, acoirazaba os seus postulados contra a opinión de que as mulleres non podían chegar polos seus propios medios ao coñecemento teolóxico. Ela mesma calificábase de "inculta". Entre outras cuestións, participou do lado do Papa na discusión teolóxica sobre a transubstanciación na Eucaristía.

A súa doutrina moral fascinou daquela non só ás freiras, senón tamén a frades, nobres e leigos. Cunha grande confianza en si mesma, impuxo os seus intereses fronte a outros, tanto por convicción como pola imposición de obxectivos políticos (por exemplo, no enterro dun excomungado adiñeirado ou na discusión sobre os dereitos de posesión de Disibodenberg).

Son fundamentalmente tres obras teolóxicas as que fundaron naquel tempo a súa sona. A súa obra principal, Scivias, é unha lección de fe en que as imaxes do mundo e do ser humano están indisolubelmente ligadas á imaxe de Deus. Este panorama filosófico-teolóxico, que cadra en todos os puntos esenciais co dogma oficial do momento, é presentado en 26 visións. A segunda obra de visións, Liber Vitae Meritorum, poderíase describir como ética visionaria. Nela son contrapostos 35 vicios e virtudes. O terceiro libro, Liber Divinorum Operum é unha ollada de Hildegard sobre o mundo e o ser humano. Nel describe a Creación como algo en que o corpo e a alma, o mundo e a Igrexa, a natureza e a misericordia están depositadas baixo a responsabilidade do ser humano.

Na súa obra teolóxica tamén conta a correspondencia con altos dignatarios do mundo relixioso e civil (entre eles, Bernardo de Claraval), que se conservou en forma de 300 cartas. Nelas, Hildegard mostra a extrema fortaleza do seu carácter e da súa fe. As súas declaracións e opinións, mantidas contra o rei e o Papa, son especialmente notábeis se temos en conta a súa circunstancia. A súa procedencia e o feito de que diversos parentes ocupasen altos cargos eclesiásticos (entre outros, o seu irmán Hugo, chantre da catedral de Maguncia) fornecéronlle a influencia necesaria para ser escoitada.

Importancia na bioloxía e na medicina[editar | editar a fonte]

É sabido que arredor de 1150 Hildegard tamén escribiu tratados de medicina. Ao contrario do que acontece cos seus escritos relixiosos, deste eido non se conserva ningún exemplar coetáneo da abadesa. Todos os textos citados saen de fontes posteriores (séculos XIII a XV); nese tempo producíronse moitas copias, engádegas e modificacións dos textos. Na actualidade coñécense 13 escritos asinados por Hildegard, aínda que a autenticidade desa autoría sexa dubidosa. O concepto de medicina Hildegard (en alemán Hildegard-Medizin) creouse no século XX con intencións mercadotécnicas.

Os seus tratados sobre plantas e doenzas son de interese para a bioloxía e a medicina. Despois de 1150, Hildegard escribiu Causae et Curae, un libro sobre a aparición e o tratamento de diversas doenzas. A súa segunda obra de historia natural titúlase Liber subtilitatum diversarum naturarum creaturarum, polo cal na actualidade Hildegard é presentada en certo modo como a primeira médica alemá.

Obra[editar | editar a fonte]

  • Liber Scivias (1141-51)
  • Liber vitae meritorum (1148-63)
  • Liber divinorum operum (1163-73/74)
  • Vita Sancti Ruperti (ca. 1168)
  • Physica
  • Causae et curae