Sistema Solar

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Este é un dos 1000 artigos que toda Wikipedia debería ter.
Planetas do sistema solar

O Sistema Solar[1] é o conxunto de corpos celestes na galaxia chamada Vía Láctea, que desenvolven os seus movementos en torno ao Sol. Inclúe os planetas como corpos principais, o Sol e outros corpos celestes como asteroides, cometas e satélites. Outro xeito de consideralo é como a zona na que o Sol é a estrela de influencia predominante, se ben este segundo concepto abrangue unha zona de extensión moito maior, na que se supón que existen moitos corpos descoñecidos ata o momento, incluíndo a Nube de Oort, considerada como o berce dos cometas.

O Sistema Solar formouse hai uns 4 600 millóns de anos[2]. a partir do colapso dunha nube molecular. O material residual orixinou un disco circunestelar protoplanetario no que tiveron lugar os procesos físicos que levaron á formación dos planetas. O Sistema Solar está situado no Brazo de Orión, a uns 28 000 anos luz do centro da galaxia.

Dos moitos obxectos que orbitan o Sol, a meirande parte da masa está contida dentro dos oito planetas. Os catro planetas interiores, Mercurio, Venus, Terra e Marte, están principalmente compostos de rochas e metal. Os catro exteriores son bastante máis grandes que os anteriores. Os maiores, Xúpiter e Saturno, están compostos principalmente de hidróxeno e helio; os dous restantes Urano e Neptuno, están formados en gran parte por xeo de auga, amoníaco e metano, e adoitan a ser chamados "xigantes de xeo".

O Sistema Solar tamén ten outras rexións habitadas por obxectos máis pequenos. O cinto de asteroides, que se atopa entre Marte e Xúpiter, é semellante aos planetas interiores, xa que está composta principalmente por rochas e metal. Máis aló da órbita de Neptuno atópanse o cinto de Kuiper e o disco disperso; onde habitan obxectos transneptunianos compostos principalmente por xeos de auga, metano e amoníaco. Entre eles, cinco obxectos individuais, Ceres, Plutón, Haumea, Makemake e Eris, recoñécese que son os suficientemente grandes como para ter sido redondeados pola súa propia gravidade, e polo tanto son chamados planetas ananos. Ademais dos milleiros de pequenos corpos, nesas dúas zonas existen cometas, centauros e po cósmico, que viaxan libremente entre as rexións.

Descubrimento e exploración[editar | editar a fonte]

Véxase tamén: Historia da astronomía.

Durante milleiros de anos, a humanidade, cunha poucas excepcións notables, non recoñeceu a existencia do Sistema Solar. A xente cría que a Terra estaba inmóbil no centro do universo e era categoricamente diferente aos obxectos divinos ou etéreos que se movían a través do ceo. Aínda que o filósofo grego Aristarco de Samos especulou cunha reordenación heliocéntrica do cosmos, Nicolás Copérnico foi o primeiro en desenvolver un sistema heliocéntrico matematicamente preditivo. Os seus sucesores do século XVII, Galileo Galilei, Johannes Kepler e Isaac Newton, desenvolveron un entendimento da física que levou á aceptación gradual da idea de que a Terra movíase ao redor do Sol e que os planetas estaban gobernados polas mesmas leis físicas que gobernaban a Terra. Ademais, a invención do telescopio levou ao descubrimento de novos planetas e satélites. En tempos recentes, melloras no telescopio e o uso de naves non tripuladas permitiron a investigación de fenómenos xeolóxicos, como montañas e cráteres, e fenómenos meteorolóxicos estacionais, como nubes, tormentas de pó e casquetes de xeo noutros planetas.

Obxectos do Sistema Solar[editar | editar a fonte]

Estrela central[editar | editar a fonte]

O Sol.

O Sol é a estrela única e central do Sistema Solar; polo tanto é a estrela máis próxima á Terra e o astro con maior brillo aparente. A súa presenza ou a súa ausencia no ceo terrestre determinan o día e a noite e a enerxía que radia é aproveitada polos seres fotosintéticos, que constitúen a base da cadea trófica, e polo tanto é a principal fonte de enerxía da vida. O Sol é unha estrela que se atopa na fase denominada secuencia principal, cun tipo espectral G2, que se formou hai uns 5000 millóns de anos, e permanecerá na mesma fase aproximadamente outros 5000 millóns de anos.

A pesar de ser unha estrela mediana, é a única da que se pode apreciar a simple vista a súa forma circular, cun diámetro angular de 32' 35" de arco no perihelio e 31' 31" no afelio, o que dá un diámetro medio de 32' 03". Casualmente, a combinación de tamaños e distancias do Sol e a Lúa respecto da Terra, fai que se vexan aproximadamente co mesmo tamaño aparente no ceo. Isto permite unha ampla gama de eclipses solares distintos (totais, anulares ou parciais).

Planetas[editar | editar a fonte]

Os planetas son corpos que xiran formando órbitas arredor da estrela, teñen suficiente masa para que a súa gravidade supere as forzas do corpo ríxido, de xeito que asuman unha forma en equilibrio hidrostático (practicamente esférica), e limparon a veciñanza da súa órbita de planetesimais (dominancia orbital).

Os oito planetas do Sistema Solar son:

Os planetas interiores son Mercurio, Venus, Terra e Marte, que teñen a súa superficie sólida. Os planetas exteriores son Xúpiter, Saturno, Urano e Neptuno, tamén denominados planetas gasosos porque conteñen nas súas atmosferas gases como o helio, o hidróxeno e o metano, e non se coñece con seguridade a estrutura da súa superficie.

O 24 de agosto de 2006, a Unión Astronómica Internacional (UAI) excluíu a Plutón como planeta do Sistema Solar e clasificouno como planeta anano. A principios do ano 2016 publicouse un estudo segundo o cal pode existir un noveno planeta no Sistema Solar, ao que se lle deu o nome provisorio de Phattie. Este estudo centrouse na explicación das órbitas de moitos dos obxectos do cinto de Kuiper, que difiren moito coas órbitas que se calculan, incluídos obxectos ben coñecidos como Sedna. Xurdiu entón a idea da existencia dun obxecto descoñecido que perturbaba esas órbitas. Empregando modelos matemáticos realizáronse simulacións por ordenador e determinouse que o hipotético planeta tería unha órbita excéntrica a unha distancia de entre 700 e 200 UA do Sol, e tardaría uns dez ou vinte mil anos en dar unha volta.[3][4]

Planetas ananos[editar | editar a fonte]

Os planetas ananos son aqueles que, a diferenza dos planetas, non limparon a veciñanza da súa órbita. Os cinco planetas ananos do Sistema Solar, de menor a maior distancia respecto do Sol, son:

Pouco despois do seu descubrimento en 1930, Plutón foi clasificado como planeta pola Unión Astronómica Internacional (UAI). Porén, tralo descubrimento doutros grandes corpos, abriuse un debate co obxecto de reconsiderar esa decisión. O 24 de agosto de 2006, na XXVI Asemblea Xeral da UAI en Praga, decidiuse que o número de planetas non se ampliase a doce, senón que debía reducirse de nove a oito, e creouse a nova categoría de "planeta anano", na que se incluiría a Plutón, xa que, por tratarse dun obxecto transneptuniano pertencente ao cinto de Kuiper, non limpou a veciñanza da súa órbita de obxectos pequenos.

Grandes satélites do Sistema Solar[editar | editar a fonte]

Algúns satélites son tan grandes que, se se atopasen orbitando directamente arredor do Sol, terían que clasificarse como planetas ou como planetas ananos. Os satélites do Sistema Solar que manteñen un equilibrio hidrostático son: a Lúa (satélite da Terra), Ío, Europa, Ganímedes e Calisto (satélites de Xúpiter), Titán, Tetis, Dione, Rea, Iapeto, Mimas e Encélado (satélites de Saturno), Miranda, Ariel, Umbriel, Titania e Oberón (satétites de Urano), Tritón (satélite de Neptuno) e Caronte (satélite de Plutón).

Corpos menores[editar | editar a fonte]

Planetas menores ou planetoides.

Un corpo menor do Sistema Solar é segundo a resolución da Unión Astronómica Internacional) do 22 de agosto de 2006, un obxecto astronómico que orbita arredor do Sol e que non é planeta, nin planeta anano, nin satélite:

Recreación artística do nacemento do Sistema Solar (NASA)
Todos os outros obxectos [referido aos que no sexan nin planetas nin planetas ananos nin satélites], e que orbitan arredor do Sol, débense denominar colectivamente "corpos menores do Sistema Solar" (Small Solar-System Bodies).
Estes actualmente inclúen a maioría dos asteroides do Sistema Solar, a maioría dos obxectos transneptunianos (OTN), cometas e outros pequenos corpos.[5]

Segundo esta definición, son corpos menores do Sistema Solar, independentemente da súa órbita e composición, os asteroides, os cometas e os meteoroides. Ademais, os corpos menores do Sistema Solar están agrupados en:

Estudos sobre a existencia de vida no Sistema Solar[editar | editar a fonte]

Notas[editar | editar a fonte]

  1. A Unión Astronómica Internacional recomenda o uso das maiúsculas para os obxectos astronómicos, pola contra tamén se pode falar de forma xenérica dun sistema solar para denominar calquera sistema planetario que orbita arredor dunha ou varias estrelas.
  2. "La Luna es 100 millones de años más joven de lo que se estimaba", artigo en BBC Mundo, 1 de agosto de 2014 (en castelán)
  3. Marín, Daniel (20-1-2016). "Estrechando el cerco alrededor del Planeta X (no, no se ha descubierto un noveno planeta del sistema solar)". Blog Eureka. Consultado o 24-2-2016. 
  4. Marín, Daniel (22-1-2016). "Detectando el noveno planeta con la sonda Cassini". Blog Eureka. Consultado o 24-2-2016. 
  5. Resolucións da Asemblea Xeral do 2006 da UAI

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Commons
Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría: Sistema Solar Modificar a ligazón no Wikidata

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]