Ólisbos

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar para a navegação Saltar para a pesquisa
Ólisbos, os amantes da palabra
País España
Lingua galego, catalán, francés, inglés, alemán
Categoría Revista literaria estudantil
Especialidade Cultura e literatura
Fundación 1986
Desenvolvemento
Editor Tórculo Artes Gráficas: Santiago
Circulación
Frecuencia Anual
Custo Entre 300 e 500 pesetas
ISSN 1130-7595
editar datos en Wikidata ]

Ólisbos, subtitulada os amantes da palabra, é unha revista editada en Santiago de Compostela entre 1986 e 1997. Consta de 19 números nos que diversos autores escribiron dende poesía e prosa até ensaio e artigos divulgativos. Contou cun gran número de editores e colaboradores, e cada número trata dun tema concreto, que se desenvolve en todos os textos da mesma. A seu foco temático é a cultura e a literatura, sempre dende unha perspectiva galega.

Historia e características[editar | editar a fonte]

Apareceu en xuño 1986. Foi unha revista literaria estudantil promovida e editada pola asociación cultural Ólisbos, vinculada á Facultade de Filoloxía da Universidade de Santiago de Compostela que apareceu en marzo de 1986. Sen periodicidade fixa, é unha revista bilingüe que tiña unha orientación plural. Estivo dirixida por Olga Novo.

Contou con seccións fixas, e ademais cada número está destinado a unha monografía. Entre outras as dedicadas á tradución, anarquía e á creación literaria e gráfica. Entre os seus colaboradores figuraron Laureano Araujo, Carmen Blanco, Darío Xohán Cabana, Yolanda Castaño, Alfredo Conde, María Lopo, Ígor Lugrís, Carlos Negro, Chus Nogueira, Uxío Novoneyra, Chus Pato, Milagros Polo, Claudio Rodríguez Fer, Suso de Toro, Andrés Torres Queiruga e Luísa Villalta.

Editou dezanove números, cesando a súa publicación en 1997. En 2007 foi substituída por Nova Ólisbos.[1]

Números[editar | editar a fonte]

Cada un dos números da revista contén un tema ou está adicado a algo en concreto. A tirada íntegra da revista atópase na Facultade de Filoloxía de Santiago de Compostela (USC) por seren o lugar de xénese da mesma. Tamén se poden encontrar os números 9, 10 e 19 na Biblioteca e arquivo Francisco Pillado Mayor, na Facultade de Filoloxía da Universidade da Coruña.[2][3][4][5][6]

Número 9[7][editar | editar a fonte]

Pertence ó ano 1990. Comeza cunha referencia ao VII Encontro de escritores galegos, vascos e cataláns (Galeuzca) celebrado en Palma de Mallorca do 11 ao 14 de outubro de 1990. Nel, se insta aos máximos representantes dos poderes lexislativo e executivo e aos reitores das universidades galegas a colaboraren no proceso de normalización da Lingua que, dende os seus ollos, encontrábase estancada. Neste encontro pretendíase criticar a homoxeneización cultural imposta polo mercado dominante da época que se traducía nunha universalización destrutiva da lingua e da cultura. Na súa reivindicación salientaba a política cultural, educativa e editorial. Nesta asociación salientaron nomes galegos como Uxío Novoneyra, María Xosé Queizán, Miguel Anxo Fernán-Vello, Xosé María Álvarez Cáccamo, Lino Braxe, Miguel Sande, Cesario Sánchez, Xavier Baixeiras, Eloi Caldeiro, Xosé Lois García, Manuel Forcadela, Xoán Ignacio Taibo, Xosé Porto Matalobos, Ánxeles Penas e Xosé Manuel Martínez Oca.

Nas primeiras páxinas pódense encontrar algunhas ilustración feitas a bolígrafo ou carboncillo, seguidas dun poema escrito a man por Ígor Lugrís (Recompón nesta madrugada), ademais dun texto titulado Fabas de rosa da escritora Carmen Pereiras Pérez. A continuación, un texto en alemán de Thomas Mann, Der tod in Venedig (A morte en Venecia]]), coa tradución de Laureano Araujo (O elixido, 1990) nas páxinas seguintes.

Continuando nas páxinas seguintes encóntrase outra ilustración do que parece ser a man dun escritor sostendo un pitillo, acompañado na páxina contigua dunha cita do escritor francés Charles Baudelaire, na que di amar a unha muller intelixente é pracer de pederasta e, debaixo, un poema de Blanca Riestra chamado Spleen. Aparece tamén a escena 17 do acto I dunha obra de teatro chamada Historia de Neera.

"Ecos" é o nome do poema seguinte, de Anxoram, no cal faise referencia a diferentes linguas e mesmo introduce algunhas (croissant, worried, Jeans, leicht ou light).

Francisco Rodríguez é o autor de "A "última moda" en relación coa análise da literatura galega", un escrito no que fai referencia ao descoñecemento da literatura galega por parte dos hispanistas, criticando a visión de algúns coma Richard Cardwell[8] ou C. Davies. Fai mención a grandes e importantes escritores do noso tempo coma Rosalía de Castro, Azorín, Miguel de Unamuno, Juan Ramón Jiménez ou Manuel Curros Enríquez.

A continuación preséntase un poema sen nome de autor, chamado "Xogar con lume". Masito Beiró é o encargado do texto Miquel Angel Riera, ou o matinar que a novela é, a historia da problemática para convivir, que foi un gran escritor catalán de poesía e que foi proposto polo PEN Club catalán[9] para o premio Nobel e galardoado en 1988 con o premio Creu de Sant Jordi.

Fernando G. Montiel encargaráse do texto "Apuntes a Hjemslev", seguido por un poema de simboloxía numérica de Manuel Salgado.

Manuel Lourenzo González tomará partido co texto "Derivada". A páxina continúa cun poema de Marino Mosquito.

Tamén aparecen unhas reflexións críticas acerca de "A lingua do Brasil" de Gladstone Chaves de Melo transmitido por Emílio Ínsua.

Por último, e de novo, encóntranse nas páxinas finais a referencia ao VII encontro Galeuzca de escritores galegos, vascos e cataláns.

Nas últimas páxinas deste e dos restantes números, pódense observar unha serie de imaxes propagandísticas de diferente índole.

Consello de redacción[editar | editar a fonte]

Colaboradores[editar | editar a fonte]

Ilustracións[editar | editar a fonte]

  • David Barreiro (portada)
  • Carlos M. Bugallo (páx. 1)
  • Carmen Pereiras (páx. 6)
  • Rafael G. Lamela (páxs. 16, 32, 38)
  • Xabier (páx. 49)

Agradecementos[editar | editar a fonte]

Linguas[editar | editar a fonte]

Galego e alemán.

Tipos de textos[editar | editar a fonte]

Ponencia, poemas, microrrelatos, e discursos.

Prezo[editar | editar a fonte]

300 pesetas.

Número 10[10][editar | editar a fonte]

No anterior número, a AELG reuníase en Mallorca para facer unha reivindicación por escribir e fomentar dunha vez a normalización da lingua galega. A temática do número 9 desta revista estaba adicada ás mulleres mais tamén á literatura, e ao final do acto en Mallorca facíase referencia máis concretamente á poesía, xa que se estaba perdendo. Neste número 10 pódese ver a implicación destos redactores nas súas ideas pois a temática non é outra que a literatura, concretamente este xénero poético e sobre todo a importancia da palabra nela, así como tamén fan unha crítica da sociedade da época. Ao final da revista podemos ver unhas cantas follas doutra cor, que se corresponden cun apartado adicado á poesía erótica, titulado Poesía salida.

Dentro deste número hai un poema de Xaquín Trevelez, escrito en Xirona no ano 1990 que se titula "A doente ferida da alma". Trátase dun poema de carácter reivindicativo, que fala sobre a perda da lingua galega e fai ver que hai que loitar por ela e pola cultura galega. Critica o sistema actual, no cal a poesía é desprezada. Invita ao poeta a seguir loitando por unha poesía en idioma galego. Deseguido podemos ver unha serie de caricaturas feitas por Avelino R. Cuiñas e Francisco A. Villverde, tituladas "Neuroloxía da erosión profesional". Relata en breves frases que acompañan as imaxes como é a historia do "arte-comercio", reflexa o desgaste que supón o producir arte para gañar o pan de cada día. A frustración por ter que crear o que sexa para vender, consegue que deixes de ser ti mesmo e só penses en producir aínda que sexa algo que non estea á altura. Como podemos ver na temática destes dous artigos, o compromiso co escritor, ca poesía e ca cultura galega esta moi presente. Mitchell Monsein, fai unha "Canción a Galicia" na que fala da beleza da paisaxe, facendo referencia sobre todo ao mar, cando as ondas baten nas rochas e sae a escuma. Todo eso produce un paisaxe que a autora define como envexable, case incrible que cando o ves tes que mirar ao teu compañeiro para ver si é certo incluso. Unha contribución dunha escritora inglesa dando a Galicia en forma de poesía a importancia que ten.

Continuando ca critica social, Suso de Toro, escribe un artigo titulado "Que se arte, que se literatura". Define a literatura como inútil, polo feito de ser gratuita. Critica como cambiaron os tempos, toda literatura pasa de ter valor a ser gratuíta. Esto produce unha liberación no artista e pasa a ser un arte abstracto xa que non hai un norde, unhas pautas que seguir. Esto débese a que todas as funcións que cumpría a literatura son agora realizadas polo cinema, como a de critica social ou ben a de pasatempos ou distracción. Di que nesa época é moi complicado escribir algo con éxito e explícao coas pautas anteriores e a teoría do espazo e do tempo, xa que estes non son os mesmos agora que antes, as pautas non poden ser as mesmas. Non se poden seguir as mesmas estruturas e cada quen fai o que quere por eso di xa a modo persoal que pode escribir libros de diferentes tendencias sen ter que encasillarse nunha soa.

Emilio Ínsua realiza un pequeno estudo sobre a palabra na poesía de Egito Gonçalves.

A parte desta critica e reivindicación da poesía en galego, non podemos esquecer que esta é unha revista feita proposta pola USC, polo que tamén aparecen anuncios de actos da universidade ou algún poema anónimo dalgún estudante. Xosé Antonio Neira Cruz redacta o anuncio da "Semana do teatro", unha proposta da Universidade de Santiago que iba neste ano 1991 pola 3ª edición. El corral de las comedias polo grupo "Captatio Benevolentiae" e La resistible ascensión de Arturo Ui polo "Grupo EIS" serían as representadas ese ano.

Por último como dixemos anteriormente, ao final da revista hai unhas follas de color rosa que chaman a atención. É unha parte adicada á poesía erótica chamada Poesía salida. Son unha serie de poemas eróticos recollidos pois segundo contaba a lenda, o Vello Verde que era unha estatua que había fronte a facultade que sostiña un libro na man, baixaba cambiar de libro para entreterse cando ninguén podía velo, mais un día achárono os estudantes e dicían que a temática favorita deste Vello Verde eran os relatos eróticos.

Ilustracións[editar | editar a fonte]

  • David Barreiro (portadas)
  • Xabier (páx.1)
  • Psetxuh G. Sende (páx.4)
  • KUKAS (páx.8)
  • Tina Veiga (páx.19)
  • Pedro Rubio (páx.38)
  • Tomás Nick (páx. 40)
  • Carlos Matos (páx. 62)

Consello de redacción[editar | editar a fonte]

  • Lorenzo Maroño
  • Mar R. Martinez
  • Igor Lugris
  • María F. Montes
  • Alicia G.dos Anjos
  • C. Blanco Montecelos
  • Reinaldo Loureiro
  • Ramón Capotillo
  • Xoanxo do Exo

Agradecementos[editar | editar a fonte]

Linguas[editar | editar a fonte]

Galego, inglés e español

Tipo de textos[editar | editar a fonte]

Microrrelatos, poemas, anuncios, caricaturas e anónimos.

Número 12[11][editar | editar a fonte]

O número 12, pola súa parte, data do mes de febreiro de 1993.  Fala da propia pragmática da lingua galega coas máximas de cantidade e calidade; os actos da fala, os tipos de deixis (espacial, de persoa, social e temporal), ademais doutros artigos sobre temas como a comunidade xitana en Galicia. Tamén aparecen uns poemarios en lingua catalá, como por exemplo La tirallonga aèria de Màrius Serra.

Portada[editar | editar a fonte]

Adaptación extraída dunha litografía de Teodoro N. Miciano por Tina Veiga.

Ilustracións[editar | editar a fonte]

  • Juan Vidales Pousa

Consello de redacción[editar | editar a fonte]

  • Ígor Lugrís
  • Lorenzo Maroño
  • Juan Martínez
  • Alicia García don Anjos
  • Susa e Concha Blanco Montecelos
  • Armando Requeixo
  • Alvaro Graña
  • Anxeles Cánive Brión
  • Charo Mascato
  • Maria Roo

Agradecementos[editar | editar a fonte]

Facultade de Filoloxía e Vicerreitorado de Política Cultural.

Lingua[editar | editar a fonte]

catalá, galego

Número 15[12][editar | editar a fonte]

O número 15 data do mes de Maio ano 1994. Co subtítulo de Voces, falará sobre temas como o da política, deixando a pegada de  personalidades como a Fidel Castro, deixando poemas como o Imperador Montezuma escreve ao presidente Clinton sobre a Cuba de Castro de Joaquín Montezuma de Carvalho de 1993. Outros temas deste número serán a normalización e a normativización da lingua galega, as linguas de contacto, e a ideoloxía. Ten poemas en inglés e algúns poetas de orixe esloveno. En resumo, este número tratará a problemática galega e universal actual, o futuro da lingua e a literatura galega, a poesía bélica, e a encrucillada política daqueles tempos.

Portada[editar | editar a fonte]

  • Fotografía de Xosé Fariñas Sanjurjo

Consello de redacción[editar | editar a fonte]

  • Ígor Lugrís
  • Susa e Concha Blanco Montecelos
  • Armando Requeixo
  • Mª Fé González Fernández
  • Milagres Romero
  • Nacho Almeida
  • Isabel Villalba
  • Ánxeles Cánive
  • Carme Fernández García
  • Almudena Ferreiro

Subvenciona[editar | editar a fonte]

Facultade de Filoloxía e Vicerreitorado de Política Cultural.

Agradecementos[editar | editar a fonte]

  • Vicerreitorado de Estudantes e Servizos
  • Claudio Rodríguez Fer
  • Mª Rosa da Rocha Valente
  • José Luís Fontênla
  • Antonio Gil Hernández
  • Manuel AntonioFernández
  • Charo Bañobre

Tódolos que traballan para sacar Ólisbos adiante.

Editores[editar | editar a fonte]

Asociación-Revista Ólisbos. Facultade de Filoloxía. Santiago de Compostela.

Lingua[editar | editar a fonte]

Inglés, galego

Prezo[editar | editar a fonte]

400 pesetas

Número 19[13][editar | editar a fonte]

Publicouse en setembro de 1997. Subtitulado Anarquía, este número centrarase nun tema distinto, mais non afastado do tema do anterior, polo que se centrará na liberdade de expresión e o amor polas letras. Asi pois faise apertura cun texto de Milagros Polo (Claudio Rodríguez Fer: territorio celta e romanticismo esencial) no que fala do escritor Claudio Rodríguez e da súa última entrega poética naqueles tempos (Extrema Europa), facendo fincapé na sua escritura, estética e ética. A continuación, Olga Novo deixará a súa pegada cun texto titulado amor libre amor fou, acompañado dunha dedicatoria a Carmen Blanco, que dí se a medida do amor é amar sen medida a unión non pode ser máis libre, no que falará da visión innovadora do amor e a loita contra a burocratización do mesmo e contra os roles tradicionais dos sexos. Neste caso, ao igual que co texto anterior, faise referencia á poética de Claudio Rodríguez, ademais de André Bretón e o seu Lˋamour fou. O seu texto veñe ilustrado cun debuxo no que pódese observar un home tumbado e espido.

Máis adiante, encontramos un poemario, de novo do autor Claudio Rodríguez Fer, que vén acompañado de dúas dedicatorias; unha de Borges (Eu, que tanto homes teño sido); e outra de Pablo Neruda (porque de tantas vidas que tiven estou ausente e son, á vez son aquel home que fun). Os nomes dos poemas serán; Máis alá da saudade (extraído de Poemas de amor sen morte, 1979), Ámame anarquista (extraído de Tigres de ternura, 1981), Viva Zapata! (extraído de Cinepoemas, 1983), E son o amor o amante e máis o amado (extraído de Historia da lúa, 1984); O que queda dos tigres, acompañada dunha cita de Bataille (O amor é ao tempo o que o tigre é ao espacio) e A cabeleira (fragmentos) (ámbolos dous extraídos de a boca violeta, 1987), Blues da insubmisión (extraído de Extrema Europa, 1996), Greve (extraído de Extrema Europa" e Ólisbos, 1996) e Balada dos amantes nómades (extraído de clave Orión e Galicia Internacional, 1996).

A continuación, Yolanda Castaño deixa os poemas Elevar as pálpebras e esta présa, ambos pertencentes ao poemario co mesmo nome que data de 1995. Este poemario estará tamén acompañado dunha ilustración na que se ven mulleres espidas sentadas e tumbadas. Debaixo, dous poemas inéditos de 1996 e 1994 respectivamente.

María Lopo ilustrará o seu texto cunha partitura musical adicada a Léo Ferré, chamada partition des Anarchistes, acompañado duns poemas en francés titulados Les anarchistes (1969) (Los anarquistas) e Ni dieu ni Maître (1965) (Nin deus nin dono) coas súas respectivas traducións ao galego nas seguintes páxinas.

Antón Fernández Álvarez, pola súa parte, deixará a súa pegada con Ricardo Mella: algúns apuntes sobre a súa traxectoria. Nel, fala do propio Ricardo Mella, nado en Vigo, foi un dos principais intelectuais e activistas libertarios de finais do século XIX. con ideas republicano-federais, foi colaborador do semanario El estudante en Pontevedra, onde as veces asinaba cunha “X” os seus textos, o que deu a pensar que a súa colaboración puido comezar antes do mes de maio (ao contrario do pensamento de J. A. Durán). Mella sorprenderá, pouco despois,  cun manifesto de tonalidade federal dirixido “a la prensa Galaica”, e foi colaborador pouco despois do xornal La Verdad (dirixido por Ramón Pimentel Méndez e Federico Rodríguez Arosa), cun ideal republicano máis extremo, de denuncia á política caciquil e de loita do proletariado galego. Foi tamén fundador de La Propaganda, federalista e de carácter obreiro, durante seus 4 anos de duración. Foi desterrado de Galicia por un presunto desfalco no Banco de España e cumpriu a sua condena en Madrid, onde colaborou con La Revista Social e co xornal barcelonés El productor (de ideario anarquista), este último dirixido por Antoni Pellicer, Rafael Farga i Pellicer e Anselmo Lorenzo. Escribiu tamén para El Progreso (Madrid) e El Corsario (A Coruña), colaborou con La Revista Blanca, La Anarquía e La Idea Libre, e fundou, en Asturias, o xornal Acción Libertaria.[14]

Dionisio Pereira escribe un artigo falando da prensa libertaria de Galicia. Periódicos da época anterior á Guerra Civil que propagaban estas ideas do movemento anarquista, asi como as tendencias republicanas ou socialistas. Periódicos como El Sol ou La Lucha aparecidos en Santiago, ou El Trabajo e La Propaganda en Ferrol e Vigo respectivamente, eran algúns dos voceiros da militancia obreira que destacaban. Era un xornalismo fráxil e moi perseguido, so o 40% das cabeceiras superaban o ano de existencia e unicamente 3 pasan o lustro, como son El Corsario, Solidaridad Obrera e La voz del Obrero todos editados na cidade de A Coruña. Este tipo de prensa libertaria nace para a loita social e tiña como destinatarios as camadas populares máis explotadas, co proletariado a cabeza.

Claudio Rodríguez Fer segue a mesma liña e fala da prensa anarquista galega durante a Guerra Civil. O principal medio de comunicación dos anarcosindicalistas foi Galicia Libre. Órgano de la Agrupación de Gallegos Libertarios que pertencía á C.N.T[15]. Este sería a voz colectiva do galego exiliado. Aínda que utilizou maioritariamente o castelán, o galego tamén estaba presente. El Pueblo fundado por Vicente Blasco Ibáñez ou Umbral foron outros publicación de orientación anarquista. O primeiro publicou viñetas de Castelao traducidas ao castelán e versos en galego de Rosalía de Castro.

Xurxo Sierra Veloso, escribe sobre un exemplo de literatura anarquista,a obra de Leandro Pita "O Anarquista", que relata as andanzas dun vello campesiño traballador ao que o cacique da súa aldea lle pecha o seu posto na feira. Como vinganza prepara un explosivo que non causa ningún dano ao cacique mais si para el mesmo porque queda en evidencia. Ao pobre campesiño quédalle o alcume de "anarquista", o cal, cando morre, herda a súa filla Marica. A historia relatada non é máis que a visión da sociedade sobre a ideoloxía anarquista pois, o tendedeiro non era máis ca un home recto e respectuoso e a súa filla a amiga que escribía as cartas para os familiares exiliados de todos os veciños. Dende o momento do atentado pasan a ser dos persoas desprezables, insensatos. Porén, dáse o paradoxo de que Mariano, o tendedeiro, é tamén un heroe para os seus iguais por facerlle fronte ao cacique, ao opresor. Ao final a morte chégalle a Mariano de forma pacificadora, desta forma o autor intenta producir mágoa dentro do lector para que se sinta preto ao anarquismo.

Rafa Villar, fai un repaso sobre Puig Antich xunto a unha antoloxía poética popular na súa memoria. Fala dun libro contra o esquecemento pois desde marzo do 96, a memoria de Antich permanece máis viva, xa que sae á luz ese mesmo mes Antología poética popular a la memoria de Salvador Puig Antich que rende homenaxe de testemuño e admiración aos anarquistas cataláns. Poemas anónimos e algúns asinados compoñen og 65 textos da antoloxía poética escritos en 7 linguas diferentes como son o catalán en maior parte, o español, portugués, galego, éuscaro, asturiano e occitano.

Por último Xavier Valle fala sobre o anarquismo en internet, unha ferramenta canto menos útil para espallar as ideas e a información das asociación con rapidez por todo o mundo. Pon como exemplo unha folga de mineiros chilenos da empresa ENACAR[16] que xerou un amplo movemento solidario entre sindicatos, facéndose recoleccións de cartos para apoiar a folga, todo gracias a que a información se espallou rapidamente vía Internet. Gracias a Internet, existía unha rede contrainformativa para contrastar a información que emiten os medios de comunicación coa información que subministran as xentes opositoras. Fala da liberdade que da Internet para espallar as ideas e sobre todo para ler a información que non proporciona o Estado.

Ilustracións e contracapa[editar | editar a fonte]

  • Sara Lamas

Consello de redacción[editar | editar a fonte]

Subvenciona[editar | editar a fonte]

  • Facultade de Filoloxía
  • Vicerreitorado de Estudantes e Servizos

Linguas[editar | editar a fonte]

Galego, francés e catalá.

Prezo[editar | editar a fonte]

500 pesetas

Notas[editar | editar a fonte]

  1. "A revista estudantil da Facultade de Filoloxía 'Nova Ólisbos. Amantes da palabra' publica o seu número cero". USC. 17/6/2010. 
  2. Araujo, L., Blanco, C., (et.al), 1990. Ólisbos, os amantes da palabra. Tórculo Artes Gráficas: Santiago. nº 9. ISSN 1130-7595
  3. Blanco, C., Blanco, S., (et.al), 1991. Ólisbos, os amantes da palabra. nº 10 ISSN 1130-7595
  4. Cánive, Á., Blanco, C., (et.al), 1993. Ólisbos, os amantes da palabra. Tórculo Artes Gráficas: Santiago. nº 12 ISSN 1130-7595
  5. Almeida, N., Cánive, Á., (et.al), 1994. Ólisbos, os amantes da palabra. Tórculo Artes Gráficas: Santiago. nº 15 ISSN 1130-7595
  6. Cibeira, A., Novo, O., (et.al), 1997. Ólisbos, os amantes da palabra. Litonor: Santiago. nº 19. ISSN 1130-7595
  7. Araujo, L., Blanco, C., (et.al), 1990. Ólisbos, os amantes da palabra. Tórculo Artes Gráficas: Santiago. nº 9. ISSN 1130-7595.
  8. "Richard Cardwell - The University of Nottingham". www.nottingham.ac.uk (en inglés). Consultado o 2018-05-13. 
  9. "PEN Català". PEN Català (en catalán). Consultado o 2018-05-13. 
  10. Blanco, C., Blanco, S., (et.al) (1991). "Ólisbos, os amantes da palabra". Ólisbos (nº 10). ISSN 1130-7595. 
  11. Cánive, Á., Blanco, C., (et.al) (1993). "Ólisbos, os amantes da palabra". Ólisbos, os amantes da palabra (12). ISSN 1130-7595. 
  12. Almeida, N., Cánive, Á. (1994). "Ólisbos, os amantes da palabra.". Ólisbos (nº 15). ISSN 1130-7595. 
  13. Cibeira, A., Novo, O., (et.al) (1997). "Ólisbos, os amantes da palabra". Ólisbos (19). ISSN 1130-7595. 
  14. "Acción Libertaria" (en español). 2016-08-19. 
  15. "Confederación Nacional del Trabajo | Apoyo mutuo, acción directa e internacionalismo". www.cnt.es (en español). Consultado o 2018-05-13. 
  16. "Empresa Nacional del Carbón" (en español). 2018-05-08. 

Toda a información ofrecida nesta entrada veu extraída das propias revistas.

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]

  • Araujo, L., Blanco, C., (et.al), 1990. Ólisbos, os amantes da palabra. Tórculo Artes Gráficas: Santiago. nº 9. ISSN 1130-7595.
  • Blanco, C., Blanco, S., (et.al), 1991. Ólisbos, os amantes da palabra. Tórculo Artes Gráficas: Santiago. nº 10. ISSN 1130-7595.
  • Cánive, Á., Blanco, C., (et.al), 1993. Ólisbos, os amantes da palabra. Tórculo Artes Gráficas: Santiago. nº 12. ISSN 1130-7595.
  • Almeida, N., Cánive, Á., (et.al), 1994. Ólisbos, os amantes da palabra. Tórculo Artes Gráficas: Santiago. nº 15. ISSN 1130-7595.
  • Cibeira, A., Novo, O., (et.al), 1997. Ólisbos, os amantes da palabra. Litonor: Santiago. nº 19. ISSN 1130-7595.

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]

  • "PEN Català". PEN Català (en catalán). Consultado o 2018-05-13.