Yolanda Castaño

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Yolanda Castaño Pereira
Yolanda Castaño (AELG)-2.jpg
Yolanda Castaño no ano 2010.
Datos persoais
Nacemento 1977
Lugar Santiago de Compostela
Actividade
Lingua Galego
Xéneros Poesía

Yolanda Castaño Pereira, nada en Santiago de Compostela o 19 de abril[1] de 1977, é unha poetisa galega que se dedica tamén ao xornalismo e á televisión.

Traxectoria[editar | editar a fonte]

Helena Villar Janeiro, Marta Dacosta, Rosa Enríquez e Yolanda Castaño no congreso Nós tamén navegar. 40 anos de poesía galega, no Pazo da Cultura de Pontevedra no ano 2017.

Yolanda Castaño trasladouse en 1990 á Coruña, onde rematou a carreira de Filoloxía Hispánica e cursou estudos audiovisuais. Deuse a coñecer, na adolescencia, a través dunha serie de premios de poesía menores até que, grazas ó Premio Fermín Bouza Brey 1994, publicou o seu primeiro libro, Elevar as pálpebras (1995), contando 17 anos. Ademais deste galardón, foi merecedora do Premio Johán Carballeira polo seu terceiro poemario, Vivimos no ciclo das Erofanías, que tamén obtivo o Premio da Crítica Española en 1998.

Foi Secretaria da Asociación de Escritores en Lingua Galega (AELG), formou parte do equipo directivo de Letras de Cal (unha editorial de poesía destinada a publicar os valores máis novos) e codirixiu, xunto a Olga Novo, a revista de artes Valdeleite.

Actividades[editar | editar a fonte]

Yolanda está interesada en proxectos interxenéricos en que a poesía dialoga con outras artes. Ten desenvolvido distintas experiencias que fusionan a poesía coa plástica, coa música ou co audiovisual. Así, publicou xunto ao pintor Antón Sobral o catálogo de pintura Venecia. O Vicio da Beleza (2000). Nese mesmo ano, e baixo o título Edénica, viu a luz unha antoloxía persoal de toda a súa obra anterior, acompañada dun CD no que cantaba versións musicadas dos seus poemas. O libro da egoísta (2003) foi número un en vendas de libro galego durante varias semanas, colleitando ademais moi boas críticas. Ao fío deste poemario, dirixiu e produciu O video da egoísta, un videopoema que traducía os seus contidos á linguaxe audiovisual e que resultou gañador do festival de curtametraxes do Concello de Santiago de Compostela Curtocircuíto 2004 na sección de videocreación. Foi guionista, directora e presentadora na TVE-Galicia de Mercuria, un programa sobre vangardas artísticas galegas que a levou a ser nomeada pola Academia Galega do Audiovisual na categoría "Mellor Comunicador de TV" en 2004, galardón que obtivo finalmente en 2005. En colaboración coa Concellaría de Cultura da Coruña desenvolve desde 2009 o ciclo Poetas Di(n)versos, con recitais conxunto de poetas galegos e de outras linguas.

Polémica con Aduaneiros[editar | editar a fonte]

O 16 de outubro de 2007 foi protagonista dunha polémica co blogue de humor gráfico galego Aduaneiros sem fronteiras. Yolanda Castaño tíñase solidarizado con Isaac Díaz Pardo pola súa marcha de Sargadelos. Pouco despois aceptou un posto na Coruña traballando para Sargadelos[2].

Tras a solicitude do avogado da autora para que a páxina retirase un deseño nomeado Tu quoque Iolanda? e os comentarios con palabras malsoantes a xeito de insulto (segundo a propia poeta, "uns 4 ou 5, [...] dos 80 e pico comentarios")[3] os responsábeis da páxina decidiron pechala antes de cumpriren coa solicitude e como protesta por non poder facer autocrítica do país[4][5].

Obra[editar | editar a fonte]

Yolanda Castaño no Cultur.gal 2008.

Ten participado en volumes colectivos como o libro con CD Daquelas que cantan. Rosalía na palabra de 11 escritoras galegas (1997), así como en Alguén agarda que volva alí (1998), Diálogos na casa de Rosalía (2002), Outro mundo é posível. Festival da Poesía de Salvaterra (2002), O trazo aberto. Poesías e debuxos (2002), O libro dos abanos (Palabras no aire) (2002), Carlos Casares. A semente aquecida da palabra (2003), no Catálogo do Primeiro Encontro de Arte e Natureza no Castelo de Soutomaior (2003), no de Camiño de Santiago. Luz e vida (2003) e en Intifada. Ofrenda dos poetas galegos a Palestina (2004).

Tamén aparece a súa obra nas antoloxías Para saír do século. Nova proposta poética (Xerais, 1997), Mulher a facer vento (Tema, Lisboa, 1998), Río de son e vento (Xerais, 1999), dEfecto 2000 (Letras de Cal, 1999), Novas voces da poesía galega. Recital (Culturagalega.org, 2000), 25 anos de poesía galega 1975-2000 (La Voz de Galicia, 2002), Elas.3 (2004) ou Das sonorosas cordas (Eneida, 2005), así como nas estatais Milenio (SIAL, 1999), Yo es otro. Autorretratos de la nueva poesía (DVD, 2001) e Mujeres de carne y verso (La Esfera, 2002).

Como poetisa, e tamén como crítica literaria, ten colaborado en numerosas revistas e publicacións periódicas, entre elas La Voz de Galicia, El Correo Gallego, Galicia Hoxe, A Nosa Terra, El Progreso, Diario de Pontevedra, El Ideal Gallego, El Mundo, Quimera, Festa da Palabra Silenciada, La Flama en el Espejo, Dorna, Hablar/Falar de Poesía, Ólisbos, Clave Orión, A Xanela, Elipse, Enclave, Casa da Gramática, Boletín Galego de Literatura, Caleta, O máximO, BALDER etc.

Publicacións individuais[editar | editar a fonte]

Poesía[editar | editar a fonte]

  • Elevar as pálpebras (Premio Fermín Bouza Brey 1994; Espiral Maior, 1995).
  • Delicia (Espiral Maior, 1998).
  • Vivimos no ciclo das Erofanías (Premio Johán Carballeira 1998 e Premio da Crítica española; Espiral Maior, 1998). Traducida ao castelán no 2000, en Huerga & Fierro, co título Vivimos en el ciclo de las Erofanías.
  • Edénica (Espiral Maior, 2000) Libro + CD.
  • O libro da egoísta (Galaxia, 2003). Edición bilingüe galego-castelán no 2006, publicada en Visor.
  • Profundidade de campo (XV Premio Espiral Maior de Poesía; Espiral Maior, 2007. Traducida ao castelán, co título Profundidad de campo, Visor, Madrid).
  • Erofanía (Espiral Maior, 2009).
  • A segunda lingua (PEN Clube de Galicia, 2014. Traducida ao castelán na edición bilingüe publicada por Visor no 2014, co título La segunda lengua).

Literatura infanto-xuvenil[editar | editar a fonte]

  • Punver (Galaxia, 2006).
  • Cando eu saiba ler (Galaxia, 2009).
  • Punver de volta (Galaxia, 2009).
  • Verdedades (Biblos Clube de Lectores, 2012).
  • Coller as rendas (Xerais, 2015).

Traducións[editar | editar a fonte]

Obras colectivas[editar | editar a fonte]

  • Daquelas que cantan. Rosalía na palabra de 11 escritoras galegas (Padroado Rosalía de Castro, 1997).
  • Para saír do século, Nova proposta poética (Xerais, 1997).
  • Alguén agarda que volva alí (1998).
  • Mulher a fazer vento (Tema, Lisboa, 1998).
  • Río de son e vento (Xerais, 1999).
  • dEfecto 2000 (Letras de Cal, 1999).
  • Milenio (Sial, 1999).
  • Novas voces da poesía galega: recital (Consello da Cultura Galega, 2000).
  • Manuel María (Ophiusa, 2001).
  • Yo es otro. Autorretratos de la nueva poesía (DVD, 2001).
  • XVI Festival da Poesia no Condado. Outro mundo é posível (S. C. D. Condado, 2002).
  • Diálogos na casa de Rosalía (2002).
  • O trazo aberto. Poesías e debuxos (2002, Deputación de Pontevedra).
  • O libro dos abanos (Palabras no aire) (Follas Novas, 2002).
  • 25 anos de poesía galega 1975-2000 (La Voz de Galicia, 2002).
  • Mujeres de carne y verso (La Esfera, 2002).
  • Alma de beiramar (Asociación de Escritores en Lingua Galega, 2003).
  • Carlos Casares. A semente aquecida da palabra (Consello da Cultura Galega, 2003).
  • Intifada. Ofrenda dos poetas galegos a Palestina (Fundación Araguaney, 2003).
  • Negra sombra. Intervención poética contra a marea negra (Espiral Maior, 2003).
  • Elas 3: antoloxía poética (Unión Comarcal de CCOO de Vigo, 2004).
  • Xela Arias, quedas en nós (Xerais, 2004).
  • Das sonorosas cordas (Eneida, 2005).
  • Cartafol poético para Alexandre Bóveda (Espiral Maior, 2006).
  • O desafío das ondas (Autoridade Portuaria da Coruña, 2006).
  • Do máis fondo do silencio saen voces (Asociación Cultural Panda de Relacións Laborais, A Coruña, 2006).
  • Polifonías: voces poéticas contra a violencia de xénero (Espiral Maior/Xunta de Galicia, 2006).
  • Vanakkam. Benvidas (Implicadas no Desenvolvemento, 2007).
  • A Coruña á luz das letras (Trifolium, 2008).
  • Educación e Paz III. Literatura galega pola Paz (Xerais, 2008).
  • Erato bajo la piel del deseo (Sial Ediciones, 2010).
  • Pel con pel (Galaxia, 2010).
  • Cociñando ao pé da letra (Galaxia, 2011). Coeditora, xunto á fotógrafa Andrea Costas.
  • Tamén navegar (Toxosoutos, 2011).
  • Babelia en galego (Deputación de Pontevedra, 2011).
  • A cidade na poesía galega do século XXI (Toxosoutos, 2012).
  • Poesía Hexágono. Ollada e Experiencia. Proposta e resposta nas aulas (Apiario, 2014).
  • De Cantares Hoxe. Os Cantares Gallegos de Rosalía de Castro no século XXI (Fundación Rosalía de Castro/Radio Galega, 2015).
  • 6 poemas 6. Homenaxe a Federico García Lorca, 2015, Biblos Clube de Lectores. Poesía.

Premios[editar | editar a fonte]

Notas[editar | editar a fonte]

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]