Breogán

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Estatua de Breogán, de Xosé Cid Menor, preto da torre de Hércules

Breogán é un mítico rei céltico de Galiza. Moitas versións existen sobre el, nas que é presentado coma o gran referente mitolóxico da nación galega; en realidade foi o referente das tribos galaicas, pois o concepto de estado-nación procede do século XIX. O seu pai é Brath, e os seus fillos son Ith e Belenus, entre outros.

Etimoloxía[editar | editar a fonte]

Fillo de Breo, "Breo-genus", Breo é o Brath gaélico. Existen unhas aras adicadas ao "deus lar Berobreo" localizadas no Monte Facho de Donón, no concello de Cangas do Morrazo. As aras están escritas en latín, sendo de resaltar que "deus lar" significaba na súa orixe "defunto divinizado"[1], polo que se podería traducir como aras adicadas ao "defunto divinizado" Berobreo.[2][3]

A lenda[editar | editar a fonte]

Existe unha lenda na que se conta que a estirpe de Breogán chega a Galiza desde Exipto, fuxindo das pragas da época de Moisés. Con toda probabilidade esta parte da lenda foi creada en tempos medievais, cando existía unha gran tradición cristiá, isto é, no momento da súa transcrición, nos séculos XI-XII.

O anterior débese contrastar co achado dun escudo celta en Faiyum, Exipto, tal como nos mostra a obra clásica The Celts de T.G. Powell[4], onde se destaca que existían "mercenarios" celtas en Exipto dende o ano 274 a.C. En realidade os celtas carecían dunha historia escrita, pois a transmitían oralmente, como facían os gregos ata a compilación dos clásicos. Non será ata a chegada do cristianismo a Eire cando se compile a historia celta en varias obras clásicas. Como indican os datos xenéticos, a colonización das Illas británicas e Irlanda aconteceu despois da última glaciación, hai por volta de 16.000 anos, co cambio da sociedade de cazadores recolectores a sociedades agrícolas. A lenda, tal como a coñecemos hoxe, vencéllase á chamada cultura dos metais, en especial do bronce atlántico, cando os clásicos gregos falan das Illas Casitérides.[5]

Galiza descríbese poeticamente no Himno galego coma o fogar de Breogán. De acordo coa lenda irlandesa incorporada no século XI á compilación Leabhar Ghabhála Érenn ("Libro das Invasións"), o rei Breogán, fundador da nación céltica galega, construíu na cidade de Brigantia (de emprazamento descoñecido mais identificada coa actual Coruña) unha enorme torre dunha altura tan magnífica que os seus fillos podían ver unha beira verde distante dende o seu cumio. A ollada desa terra enganounos para navegar ao norte de Irlanda, onde Ith sería asasinado. En vinganza, os fillos de Mil, neto de Breogán, saíndo dende Brigantia chegaron a Irlanda e conquistárona.

A obra Trezenzonii de Solistitionis Insula Magna (século XI), narra unha historia paralela a lenda de Breogán, o viaxe do monxe Trezenzonio.

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Bendala, Manuel, Tartessios, iberos y celtas, páx. 29.
  2. Daremberg e E. Saglio."Dictionnaire des Antiquités grecques et romaines", pax.937
  3. Grimall, Pierre. Diccionario de mitología griega y romana, páx. 308, nota a o pè.Gabucci,Ada. "Roma", pax.158
  4. Powell, T.G., Los Celtas, páx. 130.
  5. Sainero, R. "Orígenes históricos, mitológicos, y literarios de la Península Ibérica", pág. 154
Breogán-espana.jpg

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Commons
Commons ten máis contidos multimedia na categoría: Breogán Modificar a ligazón no Wikidata

Bibliografía[editar | editar a fonte]

Outros artigos[editar | editar a fonte]