Pensilvania

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Pensilvania
Commonwealth of Pennsylvania
Bandeira de Pensilvania Selo de Pensilvania
Bandeira Selo
Lema: The Keystone State
Mapa dos EUA coa Pensilvania en destaque
Outros Estados dos EUA
Datos xerais
Capital Harrisburg
Maior cidade Filadelfia
Gobernador Tom Corbett
Lingua oficial: Ningunha. O inglés é de feito
Área 119.283 km² (33)
 - Terra 116.074 km²
 - Auga 3.208 km² (2,7%)
Poboación (2000)
 - Poboación 12.281.054 (6)
 - Densidade 105,80 /km² (10)
Entrada na Unión
 - Data 12 de decembro de 1787
 - Orde
Xeografía
Fuso horario Leste: UTC -5/-4
Latitude 39°43'N - 42°N
Lonxitude 74°43'O - 80°31'O
Largo N-S 255 km
Ancho E-O 455 km
Altitude
 - Altitude media 335 m
 - Máis elevado 979 m
 - Menos elevado 0 m
Códigos e abreviacións
 - USPS PA
 - ISO 3166-2 US-PA
Sitio web
www.state.pa.us

Pensilvania é un dos 50 estados dos Estados Unidos da América. O seu nome oficial é Commonwealth of Pennsylvania. O nome do estado é a orixe do nome do período xeolóxico Pennsylvaniano. A capital do estado é Harrisburg.

Pensilvania é un dos estados máis industrializado e urbanizado dos Estados Unidos, sendo un dos berces da Revolución Industrial do país, a mediados do século XIX. Pensilvania é unha gran produtora de alimentos, química e electrónica. Produce antracita, un tipo de carbón de altísima calidade. Alén diso, o estado é a maior produtora de carbón bituminoso do país.

Filadelfia é a maior cidade do Estado, sendo un gran centro portuario, bancario, financeiro e industrial. A segunda maior cidade do estado é Pittsburgh, que é un polo educativo e da industria de alta tecnoloxía. Ambos son grandes centros históricos e culturais americanos.

Pensilvania é famosa pola rexión de Pensilvania Dutch (Países Baixos pensilvano), localizado no sur do Estado. A rexión é famosa pola súa culinaria e pola súa arquitectura. A pesar do nome, a grande maioría dos habitantes da rexión son alemáns; de feito, o nome "Dutch" foi unha mala interpretación da palabra alemá deutsch, que significa "alemán" na lingua alemá. Esta rexión é famosa nos Estados Unidos e no Canadá, sendo unha rexión de cuño turístico, histórico e cultural do Estado.

O nome do estado ven de William Penn. O Rei inglés Carlos II cedeu a rexión a Penn en 1681. A palabra Pensilvania veñen significa "bosques (silva) dePenn". Penn era un cuáquero que estabeleceu na súa colonia a liberdade relixiosa, permitindo a grupos relixiosos perseguidos tales como os cuáqueros, entre outros, a instalárense na rexión. Por isto, por veces o estado apelídase de The Quaker State, porque a maioría dos seus habitantes, nos primordios da colonización europea do Estado, eran cuáqueros. O cognome do Estado é The Keystone State.

Pensilvania é un dos Estados americanos máis ricos historicamente. Pensilvania foi inicialmente colonizada por suecos e neerlandeses, sendo posteriormente excluídos da rexión polos británicos. Pensilvania foi unha das Trece Colonias que se rebelaran contra o dominio inglés na rexión na Revolución Americana de 1776. Foi en Pensilvania que a declaración de independencia americana e a constitución americana criáronse polos pais da independencia americana. Pensilvania tornouse o segundo estado americano despois de ratificar a Constitución americana en 12 de decembro de 1787. Durante a Guerra Civil Americana, Pensilvania tornouse palco da batalla máis sanguenta da guerra civil, a Batalla de Gettysburg.

Historia[editar | editar a fonte]

Ata século XVIII[editar | editar a fonte]

Nativos indíxenas tales como os iroqueses e os algonquinos vivían na rexión que actualmente constitúe o Estado de Pensilvania millares de anos antes da chegada dos primeiros europeos. En 1609, o explorador inglés Henry Hudson, na súa tentativa de achar un camiño rumbo ás indias, desembarcou na Baía de Delaware. Navegando en nome da coroa neerlandesa, Hudson reivindicou a área para os neerlandeses. Logo, os Países Baixos mandarían outras expedicións co intento de explorar a rexión.

En 1643, exploradores suecos fundaran o primeiro asentamento en carácter permanente da rexión, próxima á actual Filadelfia. Este asentamento tornouse capital da colonia sueca de Nova Suecia. Tropas neerlandesas capturaron a colonia sueca en 1655, anexándoa aos Novos Países Baixos. En 1664, os ingleses anexaran todo os Países Baixos. A rexión anexouse á colonia de Nova York, que é actualmente o estado de Nova York.

En 1681, o Rei Carlos II de Inglaterra cedeu a rexión para William Penn, como pagamento dunha débeda que a coroa tiña co pai de William. William quería nomear a rexión de Nova País de Gales. Porén, un membro galés do Consello Real da Inglaterra, onde a aprobación unánime de todos os membros era necesaria para que o nome fose aprobado, rexeitou o nome. Penn entón decidiu nomear a rexión de "Sylvania" ("bosque"). O Rei Charles II complementou este nome con Penn. O pai de William Penn fora un importante almirante da mariña inglesa.

Penn garantiu o dereito de liberdade de expresión relixiosa dentro da súa colonia. Penn planeou persoalmente o primeiro asentamento inglés permanente, nomeándoo Filadelfia. A cidade fundouse en 1685. Penn posteriormente explorou o interior da colonia, e pagando aos nativos indíxenas polas terras que o Rei Charles II lle dera. Alén diso, Penn instituíu aos indíxenas tratamento igualitario con relación a un branco en xulgamentos. Isto fixo que os indíxenas e os colonos europeos tivesen boas relacións ata mediados do século XIX, mellor que en calquera outra colonia do nordeste dos Estados Unidos. Grazas á liberdade de expresión relixiosa, varios escoceses, irlandeses e alemáns instaláronse no estado.

En 1688, o entón Rei da Inglaterra, James II, foi deposto pola súa filla, María, o seu marido, William de Oranxe. A amizade entre James e Penn fixeran con que María e William de Oranxe confiscasen todas as terras de William Penn nas Américas, e destituíseno do cargo de gobernador da colonia de Pensilvania. O gobernador da colonia de Nova York ocupou o seu lugar. En 1693, William conseguiu convencer Oranxe e María de que el, William Penn, era totalmente leal ao casal real. Un ano despois, William Penn soltaría a recibir as súas terras e o cargo de gobernador de Pensilvania. William Penn morreu en 1718, mais a súa familia continuou a gobernar a colonia ata o inicio da Revolución Americana de 1776.

A guerra dos oito anos tivo inicio en 1754, entre colonos británicos e franceses. Unha das principais racións eran disputas territoriais entre a colonia británica de Pensilvania e a colonia francesa de Nova Francia sobre a área que se localizaba na confluencia dos ríos Allegheny e Monanhaguela, formando o Río Ohio, onde actualmente localízase a cidade de Pittsburgh. Os confrontes estendéronse en Pensilvania ata 1758, cando os franceses recuaran.

O territorio capturado polos británicos era poboado polos nativos indíxenas ottawa. Os ottawa lideraran unha revolta contra os británicos en 1763. Porén, esta revolta logo acabou coa derrota dos ottawa na Batalla de Bushy Run. O resentimento dos ottawa contra os británicos continuou, porén. En 1768, para solucionar o problema, o goberno de Pensilvania pagou polas terras onde os ottawa estaban instalados.

En abril de 1775, a Revolución Americana de 1776 tivo inicio. En maio do mesmo ano, o Segundo Congreso Continental reuniuse en Filadelfia, onde os seus membros votaran pola independencia das 13 colonias, do Reino Unido. En 4 de xullo de 1776, o Congreso americano escribiu a Declaración de Independencia das 13 colonias.

En decembro, debido á ameaza dun ataque británico, o Congreso mudouse para Baltimore, Maryland, tendo volteado novamente para Filadelfia en marzo de 1777. Porén, un ataque británico á Pensilvania en setembro forzou o Congreso a mudarse definitivamente, para Lancaster. En 26 de setembro, os británicos capturaran Filadelfia. Tropas americanas lideradas por George Washington atacou as forzas británicas en 4 de decembro, para tentar forzar os británicos a saíren da cidade. Mais Washington derrotouse, e obrigouse a recuar.

A pesar das vitorias en Pensilvania, os británicos estaban tendo dificultades noutras rexións das 13 colonias, e en xuño de 1778, decidiran remover as súas tropas de Pensilvania. Parte destas tropas inglesas xuntaríanse cos iroqueses, tendo atacado un forte americano, no Vale Wyoming, Pensilvania, matando todos seus soldados.

Entre maio e setembro de 1878, os membros da Convención Constitucional reuníronse en Filadelfia. Pensilvania tornouse o segundo estado a ratificar a Constitución americana, en 12 de setembro. A Filadelfia foi a capital provisoria dos Estados Unidos entre 1790 a 1800, cando a sede de goberno mudouse definitivamente para Washington DC.

Século XIX[editar | editar a fonte]

Despois do fin da guerra, e coa independencia dos Estados Unidos, Pensilvania tornouse o maior centro industrial dos Estados Unidos. A abundancia de carbón, madeira e ferro na rexión, ben como a presenza de ríos e da construción de ferrocais, foron os principais motivos desta acepción. A industria do Estado creceu aínda máis axiña despois da descuberta das primeiras reservas de antracita en territorio americano. Antracita é un tipo de carbón de altísima calidade. A substitución do carbón bituminoso polo antracita nas siderúrxicas de Pittsburgh, ao longo da década de 1830, aliado na súa posición estratéxica e á crecente demanda nacional, tornaran Pittsburgh o maior polo siderúrxico do país, en canto Filadelfia tornouse un dos maiores fabricantes de produtos de aceiro e de coiro, ben como un forte polo téxtil. Á época, ambas as cidades eran importantes centros portuarios americanos. A construción dunha malla de canais hidroviarios e de ferrovías ao longo do estado realizouse durante a década de 1840.

A maior parte da poboación de Pensilvania era pro-abolicionista, e querían o fin inmediato do uso do traballo escravo. Varios dos líderes abolicionistas eran pensilvanos. Ao longo da Guerra Civil Americana, entre 1861 e 1865, Pensilvania, que loitou do lado da Unión, enviou aproximadamente 340.000 soldados ás frontes de batalla, máis que calquera outro estado nortista con excepción de Nova York. O Estado foi o palco da Batalla de G, a batalla máis sanguenta da guerra, e unha das máis sanguentas da historia, ocorrida entre 1 e 4 de xullo de 1863, onde 83.000 soldados nortistas comandados por George G. Meade derrotaron 75.000 soldados confederados comandados por Robert E. Lee. Por causa das 55.000 baixas, en 19 de novembro de 1863, o entón presidente americano Abraham Lincoln dedicou a G Adress nunha homenaxe á todos os soldados americanos mortos na batalla.

Despois da guerra, grazas á demanda de guerra, Pittsburgh tornárase o maior polo siderúrxico do mundo, e tamén a maior fabricante de vidro do mundo. O Estado era o maior produtor de petróleo, cemento e aluminio do país, e el só producía máis de 60% do aceiro americano. Esta prosperidade industrial atraeu moitos inmigrantes para o estado, e no final do século, máis persoas vivían en cidades do que no campo, mais tamén trouxo varios problemas socioeconómicos. Traballadores industriais traballaban en pésimas condicións e eran mal pagos. Moitos xuntáronse en sindicatos. Estes organizaran varias manifestacións, que foron reprimidas violentamente pola policía. Algunhas destas manifestacións resultaran en mortes.

En 1889, Johnstown sufriu unha inundación que matou máis de 2.200 persoas. A inundación causouse despois da demolición do encoro South Fork. O encoro cedeu despois de días de fortes choivas.

Século XX - actualidade[editar | editar a fonte]

O crecemento industrial de Pensilvania continuou nas primeiras décadas do século XX, atinxido seu máximo nos anos da primeira guerra mundial e os anos que sucederan a guerra. Porén, a Gran Depresión interrompeu o crecemento económico do estado. Millares de persoas perderan os seus empregos, e varias empresas faliran. Para tentar minimizar estes problemas, o goberno do Estado comezou a construír autoestradas, grandes predios gobernamentais e reforestación, para a xeración de empregos, leis que estipulaban un salario mínimo para os traballadores e programas de axuda social. A economía do Estado recuperaríase por completo coa chegada da segunda guerra mundial.

Varias das cidades de Pensilvania, por causa do inmenso crecemento industrial das décadas anteriores, creceran sen ordeamento urbano. Entre as décadas de 1940 e 1950 varias cidades do estado comezaran a pasar por serios programas de planeamento urbano, especialmente Pittsburgh e Filadelfia, que revitalizaran e modernizaran as cidades de Pensilvania.

Porén, durante a década de 1950 en diante, Pensilvania pasou a enfrontar varias recesións económicas. A demanda por carbón había diminuído no país, grazas ao crecente uso do petróleo como materia prima para centrais xeradoras de electricidade. Isto causou o peche de varias minas. Durante a década de 1960, moita da industria téxtil movérase para os estados do sur, onde os custos operacionais eran máis baixos. As industrias téxtiles que continuaran automatizaron gradualmente as súas fábricas, modernizándoas. Alén diso, debido á concorrencia do aceiro estranxeiro, varias das siderúrxicas fecharon lentamente durante as décadas de 1970 e 1980. Todo isto fixo que millares de persoas ficasen desempregadas. Moitos pensilvanos, especialmente os novos, deixaron o estado, buscando oportunidades de traballo noutros cantos do país.

Para resolver estes problemas, o goberno de Pensilvania comezou un agresivo programa para atraer industrias ao estado. O Estado pasou a fornecer máis ingresos para as súas institucións de educación. Para custear este programa, o Estado decidiu aumentar os impostos. A economía recuperouse gradualmente, estabilizándose por volta da década de 1990. De un estado primariamente industrial, a economía de Pensilvania diversificárase, e o estado tornárase un grande polo financeiro, comercial, cultural e educativo americano. E a pesar da crise da década de 1970 e 1980, Pensilvania aínda é o maior produtor de aceiro dos Estados Unidos.

Xeografía[editar | editar a fonte]

Unha queda de auga en Pensilvania.

O apelido de Pensilvania, The Keystone State, fai referencia á localización xeográfica do Estado. Keystone, en inglés, significa "supórtematriz". Pensilvania forma unha ponte xeográfica entre os Estados do norte e do sur americano, e entre as planicies litorais do océano Atlántico e as rexións centrais do país. Pensilvania limita ao norte e ao nordeste con Nova York, ao sueste coa Nova Persia, ao sur con Delaware, Maryland e Virxinia Occidental, ao leste con Ohio e no extremo noroeste co Lago Erie.

Pensilvania posúe 255 quilómetros de extensión norte-sur e 455 quilómetros de extensión leste-oeste. A área do estado é de 119.283 km², dos cales 2.990 km² son corpos de auga. Os maiores ríos que atravesan o estado son os ríos Allegheny, Monongahela, o Ohio e o Delaware. O estado, pola grande presenza de ríos, e polo terreo accidentado, posúe unha grande cantidade de quedas de auga, algunhas tendo ata 30 metros de altura. Pensilvania é o único dos 13 estados orixinais dos Estados Unidos que non posúe litoral co Océano Atlántico.

Pensilvania pódese dividir en sete rexións:

  • O extremo noroeste do estado é parte das Planicies do Erie, logo ás marxes do lago Erie. É caracterizada por baixa altitude e polo seu solo fértil. Anteriormente xa fixo parte do leito do lago.
  • Meseta dos Apalaches abrangue todo o leste e o norte doe stado, agás o extremo nordeste, cubrindo máis do 50% de Pensilvania. É caracterizada por un terreo moito accidentado, con vales profundos, irregulares e estreitos. Aquí localízase o punto máis alto do estado, o Monte Davis, cos seus 979 metros de altitude.
  • A Rexión dos Vales e Serras do Apalache esténdense inmediatamente ao leste e ao sur dos Mesetas do Apalache. A súa principal característica é a presenza de vales estreitos e moi profundos, que están aproximadamente aliñados, correndo no sentido leste-sur, formando un cuarto dun círculo. O solo da rexión é moi fértil.
  • O Blue Ridge, unha pequena rexión inmediatamente ao leste dos Vales do Apalache. Está localizado no centro-sur de Pensilvania. É o comezo dunha cadea de montañas que se estende desde Pensilvania ata Xeorxia.
  • Meseta da Nova Inglaterra esténdese do extremo oeste de Pensilvania ata Maine. En Pensilvania, forma unha estreita faixa de terra entre o Piemonte e os Vales do Apalache. Caracterizado pola súa alta altitude, en relación á rexións veciñas. O seu solo é menos accidentado que os Vales do Apalache.
  • O Piemonte esténdese inmediatamente ao leste do Blue Ridge, sueste dos Vales do Apalache e ao sur do Meseta da Nova Inglaterra. Caracterizado pola presenza do solo máis fértil do estado. Posúe baixas altitudes, e é pouco accidentado.
  • As Planicies Litorais do Atlántico están localizadas no extremo sueste do estado. Devido á a súa proximidade co océano Atlántico, posúe as máis baixas altitudes de Pensilvania.

Clima[editar | editar a fonte]

O clima de Pensilvania é temperado, con catro distintas estacións, con veráns quentes, e invernos fríos. A proximidade de grandes masas de auga no noroeste e no sueste do estado tornan estas áreas máis amenas ao longo do ano, en canto que o nordeste e o oeste do estado posúen as menores temperaturas de Pensilvania no inverno.

A temperatura media do Estado no inverno é de -3,3 °C no norte do estado, -2,8 °C no noroeste e de 1 °C no sueste. No verán, as maiores temperaturas rexístranse no sueste do Estado. A temperatura media, no verán, no noroeste é de 21 °C, de 24 °C no suroeste e de 25 °C no sueste. A temperatura máis alta xa rexistrada en Pensilvania é de 44 °C, rexistrada en 10 de xullo de 1936, en Phoenixville; e a temperatura baixa xa rexistrada no Estado é de -41 °C, rexistrada en 5 de xaneiro de 1904.

As taxas de precipitación media anual de choiva de Pensilvania é de 104 centímetros. As maiores medias rexistráranse na rexión metropolitana de Pittsburgh e no leste do Estado, onde a media é de 130 centímetros. Xa o centro-norte e o oeste do Estado posúen as menores medias de precipitación, de apenas 98 centímetros. As taxas de precipitación media anual de neve varían entre 50 centímetros no suroeste a 230 centímetros no noroeste de Pensilvania.

Política[editar | editar a fonte]

Vista do edificio do concello de Pensilvania.

A actual Constitución de Pensilvania adoptouse en 1968. Outras constitucións máis antigas habían sido implementadas en 1776, 1790, 1838 e 1874. Emendas á constitución son propostas polo Poder lexislativo de Pensilvania, e para aprobarse, precisa recibir ao menos dous terzos dos votos do Senado e da Casa dos Representantes do Estado, e entón ao menos dous terzos dos votos da poboación electoral de Pensilvania, nun referendo.

O principal oficial do Poder executivo en Pensilvania é o gobernador. Este é electo polos electores do estado para mandatos de ata 4 anos de duración. Unha persoa pode ser electa cantas veces quixer para o cargo de gobernador, porén, non máis do que dúas veces en consecutivo. Os oficiais que se escollen polo gobernador-tesoureiro, commonwealth (secretario de estado), entre outros, tamén serven en termos de no máximo 4 anos. Como o gobernador, poden ser escollidos cantas veces quixeren, mais non poden desempeñar as súas funcións máis do que dúas veces en consecutivo.

O Poder lexislativo do estado consiste polo Senado e pola Casa dos Representantes. O Senado posúe un total de 50 membros, en canto que a Casa dos Representantes posúe un total de 203 membros. Pensilvania está dividido en 50 distritos senatoriais e 203 distritos representativos. Os electores de cada distrito elixe un senador/representante, que irá representar tal distrito no Senado/Casa dos Representantes. O termo dos senadores é de 4 anos e o termo dos representantes é de 2 anos. Sesións lexislativas comezan en na primeira terza-feira de xaneiro para estenderse ata o final de novembro. Tales sesións realízanse diariamente.

O tribunal máis alto do Poder xudicial de Pensilvania é o Tribunal Supremo de Pensilvania. O os seus sete xuíces escóllense pola poboación para mandatos de ata 10 anos de duración, podendo ser reelectos apenas unha vez.

O estado está dividido en 67 condados, municipalidades rurais (townships), 56 cidades (citíes) e distritos municipais (boroughs). É un dos poucos Estados americanos a usar boroughs como subdivisión estadal.

Máis da metade do orzamento de Pensilvania veñen de impostos estadais. O resto veñen de verbas recibidas do goberno federal e de empréstitos. En 2002, o goberno do Estado gastou 55.171 millóns de dólares, xerando 46.165 millóns de dólares. A débeda gobernamental de Pensilvania é de 20.983 millóns de dólares. A débeda per capita é de 1.702 dólares, o valor dos impostos estadais per capita é de 1 795 dólares, e o valor dos gastos gobernamentais per capita é de 4.475 dólares.

Demografía[editar | editar a fonte]

Crecemento demográfico de Pensilvania
Ano Habitantes
1790 434 373
1800 602 365
1810 810 091
1820 1 049 458
1830 1 348 233
1840 1 724 033
1850 2 311 786
1860 2 906 215
1870 3 521 951
1880 4 282 891
1890 5 258 113
Ano Habitantes
1900 6 302 113
1910 7 665 111
1920 8 720 017
1930 9 631 350
1940 9 900,180
1950 10 498 012
1960 11 319 366
1970 11 800 766
1980 11 864 751
1990 11 924 710
2000 12 281 054

De acordo co censo nacional de 2000, a poboación de Pensilvania en 2000 era de 12.281.054 habitantes. Unha estimativa realizada en 2004 aumenta este número para 12 406 292. 4,6% da poboación do Estado (568 800 habitantes) non naceran nos Estados Unidos. Pensilvania posúe unha das poboacións hispánicas e asiáticas en máis rápido crecemento de todo país. O crecemento populacional do Estado estancara na década de 1970 e 1980, por causa da recesión económica que abateuse sobre o estado á época. Durante a década de 1990, maiores niveis de inmigración e a recuperación económica do Estado fixeran con que a poboación do estado pasase a crecer novamente. Pela primeira vez, niveis de inmigración aumentaran desde a segunda guerra mundial.

Etnias[editar | editar a fonte]

Composición racial da poboación de Pensilvania:

A principal razón para a alta porcentaxe de brancos no Estado é por causa das grandes poboacións de brancos en certos condados e da pequena inmigración á estes condados. A inmigración é máis común en cidades de grande porta tales como Erie, Filadelfia, Pittsburgh e Scranton. Os cinco maiores grupos étnicos do Estado son alemáns (que forman 25,4% da poboación do estado), irlandeses (16,1%) italianos (11,5%), afroamericanos (10%) e ingleses (7,9%).

A poboación do Estado é maioritamente branca en certas áreas como o norte do estado e en torno de Pittsburgh. Xa a rexión metropolitana de Filadelfia e os condados que a cercan posúen grandes números de afroamericanos, hispánicos, asiáticos e árabes.

O 5,9 % da poboación de Pensilvania ten menos de 5 anos de idade, o 23,8 % é menor de 18 anos de idade, e o 15,6 % ten máis de 65 anos de idade. As persoas do sexo feminino compoñen o 51,7% da poboación do estado.

Relixión[editar | editar a fonte]

Porcentaxe da poboación de Pensilvania por afiliación relixiosa:

Historicamente, os cuáqueros instalaron unha política de tolerancia relixiosa despois da fundación da colonia de Penn, a Pennsylvania, o cal beneficiou outros grupos relixiosos que xa vivían na rexión tales como luteranos da Nova Suecia, e que tamén atraeu grupos relixiosos europeos, tales como os amish e os menomitas. Outros grupos tamén instaláronse, tales como os moravianos, que fundaran a cidade de Bethlehem, e os presbiterianos, que instaláronse na fronteira. Esta diversidade relixiosa era rara durante os séculos XVIII e XIX.

Posteriormente, inmigrantes de varios países católicos europeos comezaran a instalarse en grandes números en Pensilvania despois do comezo da industrialización do Estado. Alén diso, o estado posúe unha das maiores comunidades xudaicas do país, con aproximadamente 440 mil xudeus. Nas últimas 2 décadas, a maior parte dos inmigrantes que instaláronse no estado foron budistas, hindús, mulsumáns e sikhs.

Principais cidades[editar | editar a fonte]

Máis de 85% da poboación de Pensilvania viven en cidades, e máis de 80% da poboación do Estado viven en rexións metropolitanas. As maiores cidades de Pensilvania son, organizados en orde decrecente, Filadelfia, Pittsburgh, Allentown, Erie, Reading, Scranton, Bethlehem e Harrisburg.

Economía[editar | editar a fonte]

O produto interno bruto de Pensilvania foi de 383 000 millóns de dólares, o sexto maior do país. A renda per capita do estado, pola súa vez, foi de 29 539 dólares, o décimo oitavo maior do país.

Ata a década de 1970, Pensilvania era un Estado fundamentalmente industrial. A súas principais fontes de renda eran, entón, a industria siderúrxica e a fabricación de produtos industriais. Despois dunha gran recesión económica que abateu sobre o estado entre as décadas de 1970 e 1980, a industria siderúrxica, sufrindo coa concorrencia do aceiro máis baratos doutros países, pasou a caer drasticamente no Estado. Varias fábricas pecharon, e outras mudáronse para outras partes do país. O estado aínda é o maior polo siderúrxico dos Estados Unidos. Porén, desde entón, a economía do estado diversificouse bastante. Actualmente, a principal fonte de renda do Estado é o comercio en xeral. A capital industrial de alta tecnoloxía é Pittsburgh, e a capital financeira é Filadelfia.

O sector primario representa un 1% do PIB. O estado posúe 59 mil facendas, e emprega a case 151 mil persoas.

O sector secundario representa un 24% do PIB. Pensilvania é un dos principais centros industriais dos Estados Unidos. O valor total dos produtos fabricados no Estado é de 93.000 millóns de dólares. Os principais produtos industrializados fabricados no Estado son aceiro e derivados, produtos químicos, produtos alimenticios e maquinaria. O estado é un dos líderes nacionais na industria de alta tecnoloxía, como robótica e biotecnoloxía. A industria de manufactura aínda é a segunda maior fonte de renda de Pensilvania, representando un 19% do PIB, empregando aproximadamente a 960.000 persoas. Xa a industria de construción, que emprega 371.000 persoas, representa un 4% do PIB. A minería (de carbón e de ferro, principalmente) representa un 1% do PIB, empregando menos de 26.000 persoas.

O sector terciario representa un 75% do PIB. Cerca de 23% do PIB veñen de servizos comunitarios, persoais e comerciais. Este sector emprega a máis de 2,4 millóns de persoas. Pensilvania é un gran polo financeiro. Servizos financeiros e inmobiliarios responden por máis de 19% do PIB, empregando aproximadamente 525.000 persoas. O comercio representa un 13% do PIB, e emprega a máis de 1,5 millón de persoas. Servizos gobernamentais representan o 10% do PIB, empregando aproximadamente 790.000 persoas. E transportes e telecomunicacións empregan 350 mil persoas, e representan o 8% do PIB.

Educación[editar | editar a fonte]

Inicialmente, a gran maioría das escolas de Pensilvania estaban administradas por igrexas. A primeira destas escolas relixiosas foi instituída en mediados da década de 1640, por suecos luteranos. En 1834, unha lei aprobada polo estado instituíu a obrigatoriedade do ensino a todos os nenos entre 6 e 16 anos. Tamén instituíu escolas públicas, para o ensino de nenos de pais pobres.

Actualmente, todas as institucións educativas en Pensilvania precisan seguir regras e padróns ditadas polo Consello Estadal de Educación. Este consello controla directamente o sistema de escolas públicas, que está dividido en diferentes distritos escolares. O Consello está composto por 721 membros, 17 deles escollidos polo gobernador e 4 pola Asemblea Lexislativa, por ata 4 anos de duración. Cada cidade primaria (city), diversas cidades secundarias (towns) e cada condado, é servida por un distrito escolar. Nas cidades, a responsabilidade de administrar as escolas é do distrito escolar municipal, en canto que en rexións menos densamente habitadas, esta responsabilidade é dos distritos escolares operando en todo o condado en xeral. Todas as nenos e adolescentes entre 6 e 16 anos de idade deben asistir á escola.

En 1999, as escolas públicas do Estado atenderon a 1,817 millóns de estudantes, empregando aproximadamente 114,5 mil profesores. Escolas privadas atenderon a 339,5 mil estudantes, empregando aproximadamente 24,5 mil profesores. O sistema de escolas públicas do Estado consumiu preto de 13.532 millóns de dólares, e o gasto das escolas públicas por estudante é de aproximadamente 8.000 dólares.

Pensilvania posúe centenas de bibliotecas públicas, algunhas administradas polo Estado e outras polos municipios onde as bibliotecas están localizadas.

Pensilvania é un gran centro educativo. Hai máis de 40 universidades e faculdades localizadas no Estado, varias de renome internacional.

Transportes e telecomunicacións[editar | editar a fonte]

Pensilvania, desde os primordios da colonización europea, teñen sido un grande polo de transportes. As primeiras estradas do estado datan da década de 1650. Pensilvania construíu un grande sistema de canais hidroviarios e unha extensiva malla ferroviaria ao longo do século XIX. O estado xa foi o maior polo ferroviario dos Estados Unidos. A recesión económica das décadas de 1970 e 1980 levaran ao peche de varias delas.

Filadelfia e Pittsburgh continúan a seren grandes centros portuarios americanos. Alén diso, ambas as cidades son grandes polos ferroviarios e rodoviarios. Tanto a Filadelfia canto Pittsburgh dispón dun aeroporto internacional cada. En 2002, Pensilvania posuía 8.206 quilómetros de ferrovías. En 2003, o Estado posuía 193.802 km de estradas e autoestradas, dos cales 2.869 km eran considerados parte do sistema federal de autoestradas interestatais.

O primeiro xornal publicado en Pensilvania foi o American Weekly Mercury, publicado pola primeira vez en Filadelfia, en 1719m sendo o primeiro xornal publicado fora de Boston, e a cuarta publicada en toda as Trece Colonias. Actualmente publícanse no Estado preto de 400 xornais, dos cales aproximadamente 85 son diarios. Son impresos en preto de 875 periódicos. A primeira estación de radio de Pensilvania fundouse en 1919, en Pittsburgh, e a primeira emisora de televisión do Estado fundouse en 1941, na Filadelfia. Actualmente, Pensilvania posúe preto de 370 emisoras de radio e aproximadamente 45 de televisión.

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]

Commons
Commons ten máis contidos multimedia sobre: Pennsylvania