Arizona

Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Arizona (homónimos).

Arizona
Nome curto AZ (en) dende 1963 Ariz. (en) Ariz. (en) Ariz. (en)  Nome orixinal     Arizona (en)  Nome oficial     State of Arizona (en)  Alcume The Grand Canyon State (en) Talaith y Grand Canyon (cy)  Xentilicio Arizonan (en) Arizonans (en) Arizonano (eo)
Instancia de estado dos Estados Unidos  Parte de Região Sudoeste dos Estados Unidos (pt) Estados Unidos continentais  Lema Ditat Deus  Himno The Arizona March Song (en) (1919 - ) Arizona (en) (1981 - )
Características  Lingua oficial lingua inglesa  Lingua usada Lingua o'odham lingua navagho Lingua paiute do sur Western Apache (en) cocopah (pt) tewa Lingua hopi Lingua mohave Havasupai–Hualapai (en) Língua maricopa (pt)  Economía economia do Arizona (pt)  Demografía demographics of Arizona (en)
Implicados  Xefe do goberno Cargo: governador do Arizona (pt) Katie Hobbs (2023 - )  Órgano lexislativo Cortes do Estado de Arizona  Órgano executivo State of Arizona (en)  Máxima autoridade xudicial Arizona Supreme Court (en)
Datas  Fundación / creación 14 de febreiro de 1912
Historia  Historia history of Arizona (en)  Substitúe Território do Arizona (pt) (1863 - 1912)
Localización  Situado en  Estados Unidos  Situado na entidade estatística Navajo Nation (en) America/Phoenix  Localización descubrimento Navajo Nation (en) America/Phoenix  Xeografía geografia do Arizona (pt)  Bañado por Río Colorado  Continente América do Norte  Capital Phoenix  Comparte fronteira con California Baixa California Sonora Novo México Nevada Utah Colorado  Contén división administrativa condado de Yuma (pt) condado de Cochise (pt) Condado de Maricopa (pt) condado de Gila (pt) condado de Pima condado de Navajo (pt) condado de Pinal (pt) condado de Santa Cruz (pt) condado de Coconino (pt) condado de Mohave (pt) condado de La Paz (pt) condado de Yavapai (pt) condado de Graham (pt) condado de Greenlee (pt) Condado de Apache  Irmandado con Tainan  OpenStreetMap  Mapas  Coordenadas 34°17′12″N 111°39′25″O
Cifras e dimensións  Poboación 131.000 (1901) 334.162 (1920) censo 435.573 (1930) censo 499.261 (1940) censo 749.587 (1950) censo 1.302.161 (1960) censo 1.770.900 (1970) censo 2.718.215 (1980) censo 3.665.228 (1990) censo 5.130.632 (2000) censo 6.392.017 (2010) censo dos Estados Unidos de 2010, censo 6.828.065 (2015) balance demográfico 7.151.502 (2020) censo  Número de fogares    2.643.430 (2020)  Superficie    295.234 km²  Altitude    1.250 m  Punto máis alto    12.622 pés Pico Humphreys (pt)  Punto máis baixo     Río Colorado  Porcentaxe área de auga    0,35 %  Temperatura mínima rexistrada    −40 °F  Temperatura máxima rexistrada    128 °F  Fuso horario UTC−07:00 Zona horaria da montaña
Fontes e ligazóns OpenStreetMap 162018 VIAF 125475793 ISNI 0000000406470417 TasteAtlas arizona Freebase /m/0vmt MeSH D001130 Thesaurus do NCI C43505  Páxina WEB az.gov  Descrito pola fonte Enciclopedia soviética armenia, volume 2  Páxina(s): 59-60 The American Cyclopædia  Tema: The American Cyclopædia (1879)/Arizona (en) Enciclopedia Británica de 1922  Tema: 1922 Encyclopædia Britannica/Arizona (en) Collier's New Encyclopedia  Tema: Collier's New Encyclopedia (1921)/Arizona (en) New International Encyclopedia  Tema: The New International Encyclopædia/Arizona (en) Enciclopedia Católica  Tema: Catholic Encyclopedia (1913)/Arizona (en) Encyclopædia Britannica  Tema: 1911 Encyclopædia Britannica/Arizona (en) Pequeno dicionario enciclopédico de Brockhaus e Efron  Tema: Q24742490 Dicionario Enciclopédico Brockhaus e Efron  Tema: Q24334294 Meyers Konversations-Lexikon, 4ª edición (1885–1890)  Tema: Q112756696 The Nuttall Encyclopædia Grande Enciclopedia Soviética (1926 - 1947)  Tema: Q43401931 The New Student's Reference Work  Tema: The New Student's Reference Work/Arizona (en)
Wikidata G:Commons C:Commons

Gran Canón do Colorado en Arizona.

Arizona (/aɾiˈθona/; en lingua inglesa: Arizona [ˌærɪˈzoʊnə]; en lingua navagho: Hoozdo Hahoodzo [hoː˥z̥to˩ ha˩hoː˩tso˩]; en lingua o'odham: Alĭ ṣonak [ˈaɭi̥ ˈʂɔnak]) é un estado situado ao suroeste dos Estados Unidos de América. Linda co estado de Utah ao norte, co de Colorado ao nordés, co de Novo México ao leste, co de California ao oeste, e co de Nevada ao noroeste, amais de lindar ao sur cos estados mexicanos de Sonora e de Baixa California. É o 6^o estado máis grande por área, así como o 14^o máis poboado do país, cunha poboación de máis de 7 millóns de habitantes segundo datos de 2020. É un dos chamados "Estados das Catro Esquinas".

A súa capital é Phoenix. Outro centro urbano importante é Tucson. O estado consta fundamentalmente de planicies a grande altura (de 1.500 a 2.700 metros), rotas por canóns como o Gran Canón ou o Canón de Chelly. O seu río máis importante é o río Colorado.

O alcume de Arizona é The Grand Canyon State, polo senlleiro Gran Canón. Outro alcume de Arizona é The Copper State (O Estado do Cobre), pois ten grandes depósitos de cobre, sendo tradicionalmente e incluso actualmente a minaría de cobre unha importante fonte de ingresos de Arizona.

Miles de anos antes da chegada dos primeiros europeos, nativos americanos vivían na rexión onde actualmente se acha Arizona. Aínda existe unha poboación importante estimándose que uns 280.000 nativos viven en Arizona, repartidos por reservas indias do estado.

Nun principio, Arizona fora colonizada por España, e pasara a control mexicano en 1821, cando México se independizou de España. En 1848, coa fin da intervención estadounidense en México, a maior parte de Arizona (ao norte do río Gila) pasou a mans estadounidenses. O presidente Santa Anna de México vendeu parte do sur do Estado na Vena da Mesilla en 1853. O 14 de febreiro de 1912, Arizona adquiriu o estatuto de estado.

Xeografía

Arizona está dividido en 15 condados: Apache, Cochise, Coconino, Gila, Graham, Greenlee, La Paz, Maricopa, Mohave, Navajo, Pima, Pinal, Santa Cruz, Yavapai e Yuma.