Alalá (programa de televisión)

Alalá
Formato	Documental musical
Duración	30 minutos
Creado por	Senén Bernárdez Ferrán
Cadea	TVG
Día da estrea	14-02-2006
Número de temporadas	7
Número de episodios	210
	Páxina web oficial

Este artigo trata sobre o programa da TVG, para o canto popular véxase Alalá.

Alalá é un programa documental adicado á música tradicional galega, emitido pola Televisión de Galicia. Este espazo semanal, que se emite os martes a partir das 21:35 h., está dirixido por Senén Bernárdez Ferrán e presentado por Pilar García Rego e leva emitidas 7 temporadas, sen que houbera unha cancelación oficial do programa.

Contidos

Os protagonistas do programa Alalá son persoas, grupos ou asociacións que se dedican á música tradicional ou folk galegas. Alalá mestura interpretacións musicais con fragmentos documentais sobre a vida cotiá dos protagonistas, o seu xeito de pensar, sentir e percibir a música tradicional e o mundo.

A música tradicional galega naceu nun contexto rural. A aldea foi a gran transmisora da cultura e do saber musical galego. En Alalá non son os gaiteiros ou as pandereteiras quen se traslada ao estudio de gravación senón que é a cámara a que vai á aldea, para retratar coa maior fidelidade e profundidade ese contexto onde se produce ou producía a música tradicional.

A presenza da cámara na aldea procura non ser intimidatoria senón amiga e confidente, retratando o mundo rural galego e en moitos casos o mundo das persoas maiores, non só con respecto senón cun profundo agarimo. Considerando os maiores mestres dunha forma de vida que pouco a pouco vai esmorecendo polo abandono da aldea, polo avellentamento da poboación, a globalización e as novas formas de vida da sociedade galega.

A necesidade da participación colectiva en tarefas agrícolas obrigaba na aldea galega á unión entre os veciños, a dificultade nas comunicacións e a falta de medios de diversión, supoñían a necesidade de divertirse co que había. Nese contexto é onde se desenvolve a música tradicional, nas tarefas agrícolas e artesás (labradas, colleitas, muiñadas ou fiadas) ou en reunións de veciños para pasalo ben (seráns, foliadas, polavilas). A música tradicional galega, chea de alegría, de forza, de ironía, de vida non se pode comprender por completo fóra deste contexto.

Quizais esteamos ante a última xeración que viviu a transmisión directa e no seu contexto da música tradicional. De aí a importancia cultural de Alalá e dos folcloristas e musicólogos que se dedican á preservación do noso patrimonio. Alalá conta con algúns dos máis recoñecidos e brillantes investigadores da música galega tradicional como asesores musicais. Eles foron tamén protagonistas de varios capítulos de Alalá e a eles debe o programa o seu rigor científico.

Cando nos anos trinta e corenta do século XX comeza a profunda transformación que sufrirá a sociedade galega, a música tradicional, eclipsada polas orquestras, e outras formas musicais foráneas, vai esmorecendo pouco a pouco. Nalgúns lugares foi antes, noutros será despois, por iso hai zonas en Galicia onde actualmente se conservan testemuñas directas e pezas musicais ou bailes que veñen directamente da tradición oral, dos antecesores, e outras zonas onde non queda apenas nada.

Será a partir dos anos 70-80 cando moitos mozos e mozas valoricen o legado esmorecente de seus avós e, pouco a pouco, vaise recollendo, catalogando, estudando o vasto legado e comeza a pasarse a partitura, a adaptarse ao contexto urbano, ás novas formas de vida e de ocio, a mesturarse con outras músicas e tendencias como é o caso do folk. Alalá amosa tamén como e por que vías (tradicional, familiar ou aprendizaxe) xorden agrupacións nacidas en circunstancias ben diferentes. Séguese o proceso de recollida de pezas desde as súas fontes -testemuños directos de xente maior- ata a súa asimilación e reinterpretación por unha agrupación de xente nova dunha cidade. Outro dos temas que trata Alalá é a música tradicional na emigración. Alalá viaxou a Cuba, Arxentina, Uruguai e Brasil, amosando que os emigrantes non só levaron para o exterior as súas lembranzas e a súa lingua senón tamén a súa música. En diferentes capítulos amosouse como na Galicia exterior se segue interpretando e bailando a música galega e como o son da gaita ou dos cantos, fóra de Galicia, ten un poder de evocación e unha forza tremendos. Emigrantes e descendentes de emigrantes conservaron e transmitiron a música galega, actualmente existen no exterior excelentes intérpretes e pódense recoller pezas que aquí se perderon, porque na mente do emigrante a Galicia que abandonaba na súa infancia ou mocidade quedaba conxelada no tempo, e con esa lembranza as cántigas que o acompañaban na súa infancia cantadas pola nai ou os toques de gaita dalgún destacado gaiteiro da comarca.

Ficha técnica

• Dirección e creación do formato: Senén Bernárdez Ferrán
• Realización: Senén Bernárdez, Fernando G. Moreiras e Juliana González.
• Produción: Fina Cibeira e Manuel Viqueira
• Guión: Arturo Fernández, Teresa Abuín, Chefi Vázquez e Pilar García Rego.
• Presentación: Pilar García Rego
• Asesores musicais: Uxía Senlle, Pablo Carpintero, Juanjo Fernández http://www.agaitadofol.com/, Félix e Cástor Castro, Xaime Éstévez, Oscar Ibañez...

Audiencias, críticas, premios

Nas catro tempadas nas que se leva emitido o programa, Alalá acadou un grande éxito de audiencia e crítica, superando en porcentaxes de audiencia á media da cadea en prime time e con índices sempre crecentes entre o principio e o fin do programa.

O feito de que un programa cultural se emita en prime-time (horario de máxima audiencia), actualmente ás 21:45 h., constitúe un feito fundamental na traxectoria non só de Televisión de Galicia senón das emisoras públicas en España. Alalá representa como poucos programas a conciliación entre o necesario éxito de público e a función de servizo público que necesariamente e, segundo a súa intención e definición xurídica, deben ter as televisións autonómicas e públicas en xeral.

Como recoñecemento ó traballo de difusión e preservación da cultura tradicional galega, Alalá recibiu ata o momento múltiples premios: Premio da Crítica Galega no apartado musical, Premio Galicia de Comunicación 2007 ó mellor programa de televisión, Premio da Academia da Televisión Española ó mellor programa musical, Premio do “Recuncho da Palleta” do programa Lume na Palleira, Premios polo seu traballo de difusión da música e cultura tradicional galega “Constantino Bellón”, de O Ferrol, e “Gomes Mouro”, de Ourense.

As súa boas audiencias situárono tempada tras tempada entre os 8 primeiros da clasificación dos programas galegos máis vistos.

Audiencias:

• 1ª tempada 2005-06:
• 2ª tempada 2006-07: 170.000 espectadores (16,91%)
• 3ª tempada 2007-08: 152.000 espectadores (15,20%)
• 4ª tempada 2008-09: 176.000 espectadores (18,50%)

Capítulos emitidos

TEMPORADA -1-

1 MALVELA 14/02/06

2 TREIXADURA 21/02/06

3 CANTADEIRAS DE LAXOSO 28/02/06

4 REGUEIFEIROS EN GONDOMAR 07/03/06

5 ROSA DE MOSCOSO 14/03/06

6 O FIADEIRO 21/03/06

7 OS ESTALOTES 28/03/06

8 OS DIPLOMÁTICOS DO ACORDEÓN 04/04/06

9 CASA DAS CRECHAS 11/04/06

10 PAZOS DE MEREXO 18/04/06

11 LEILÍA 25/04/06

12 CANTADEIRAS DO BERBÉS 02/05/06

13 EMILIO DO PANDO 09/05/06

14 CONCHA DE LUNEDA 23/05/06

15 SON DE SEU 30/05/06

16 PANDEREITEIRAS DE BARRO DE ARÉN 06/06/06

17 PACO DE ESCORNABOIS 13/06/06

18 PANDEIROMUS 20/06/06

19 HERMELINDA DO MUÍÑO 27/06/06

TEMPORADA -2-

20 MUIÑADA 19/09/06

21 RUADA RIANXEIRA 26/09/06

22 XAVIER BLANCO 03/10/06

23 MARUXA DAS CORTELLAS 10/10/06

24 FALTRIQUEIRA 17/10/06

25 GAITEIROS DO VILAR 31/10/06

26 SEIVANE 07/11/06

27 GAITA DE SARANDÓN (REQUINTEIROS DO ULLA) 14/11/06

28 CONSERVATORIO DE LALÍN 21/11/06

29 CATÁLOGO DA LIMIA 28/11/06

30 XARÍN 05/12/06

31 PABLO CARPINTERO 12/12/06

32 O QUIQUIRIQUÍ 19/12/06

33 ESPECIAL NADAL 26/12/06

34 BERROGÜETTO 02/01/07

19 HERMELINDA DO MUIÑO 09/01/07

35 BATUKO TABANKA 16/01/07

36 CANTIGAS E AGARIMOS 23/01/07

37 NORDESTINAS 30/01/07

38 MANUEL VIQUEIRA 06/02/07

39 GUEZOS - FACHÓNS 13/02/07

17 PACO DE ESCORNABOIS 20/02/07

40 A PANDEIRA (ANCARES 1) 27/02/07

41 OUVIRMOS 06/03/07

42 JOSÉ O GAITA 13/03/07

43 ULTREIA 20/03/07

44 DONICELAS 27/03/07

45 ANCARES 2 (CANTIGA EN CERVANTES) 03/04/07

46 QUEMPALLOU 10/04/07

47 XACARANDAINA 17/04/07

48 JUANJO FERNÁNDEZ 24/04/07

49 JOSEFA DE BASTABALES 01/05/07

50 AS NOGÁIS 08/05/07

51 OS ROSALES 15/02/07

52 MAIOS DE VILAFRANCA 22/05/07

53 CUBA 1 29/05/07

54 CUBA 2 05/06/07

55 BERGANTIÑOS 12/06/07

27 GAITA DE SARANDÓN (REQUINTEIROS DO ULLA) 19/06/07

31 PABLO CARPINTERO 26/06/07

TEMPORADA -3-

56 CÉSAR FERNÁNDEZ 11/12/07

57 A REQUINTA DE XIÁN 18/12/07

58 ESPECIAL NADAL 1 (TUI) 25/12/07

59 ESPECIAL NADAL 2 (TOUTÓN) 01/01/08

60 JOSÉ MARENTES 08/01/08

61 TABERNA VIGO (TABERNA DO LORENZO) 15/01/08

62 RONSEL - MOSTRA PONTEVEDRA 22/01/08

63 OS TERRIBLES DE DONAS 29/01/08

42 JOSÉ O GAITA 05/02/08

64 FAUSTINO SANTALICES 12/02/08

65 O CASTRIÑO-REBORDECHAN (A CAÑIZA) 19/02/08

66 LIZGAIRO 26/02/08

67 EDUARDO LORENZO (CUBA 3) 04/03/08

68 XISTRA DE CORUXO 11/03/08

69 EDUARDO GONZÁLEZ VALCARCE 18/03/08

70 ARDENTÍA 25/03/08

71 HENRIQUE OTERO 01/04/08

72 ORQUESTA DE XOVE 08/04/08

73 ANTÓN CORRAL 15/04/08

74 CÁNTIGAS E FRORES 21/04/08

75 BUDIÑO 28/04/08

76 ARXENTINA 1 05/05/08

77 ARXENTINA 2 12/05/08

78 OS CARUNCHOS 19/05/08

79 OS MAIOS DE OURENSE 26/05/08

80 TAHÚME DE OLVEIRA 02/06/08

81 SEÑORA CARMEN 09/06/08

82 XOCHILMICA 16/06/08

83 RAIGAME – CENTRO DE CULTURA POPULAR XAQUÍN LORENZO 23/06/08

84 PANDERETEIRAS DE LIMIÑOA 30/06/08

TEMPORADA -4-

85 OS SERÁNS 10/11/08

86 DARÍO DÍAZ 17/11/08

88 URUGUAI 2 01/12/08

89 OS BARRIOS DE CHANTADA 08/12/08

90 PEPE TEMPRANO 15/12/08

91 QUINTETO DE MONTERREI (Rodolfo Posada) 22/12/08

92 NADAL 1: ALALA 2008 29/12/08

93 NADAL 2: DANZAS DE RIOFRIO 05/01/09

94 JOSÉ DE GREGORIO 12/01/09

95 RAIGAÑAS 20/01/09

96 PABLO SEOANE 27/01/09

97 CORAL VOCES DA LOURIÑA 03/02/09

98 CLEMENTE “O FERREIRA” 10/02/09

99 ARXENTINA 3: DOLORES CASTIÑEIRA 17/02/09

100 PANCHO ÁLVAREZ 24/02/09

101 OS JALOS DE ANTIOQUÍA 03/03/09

102 SALÓNS DE BAILE 10/03/09

103 ENTROIDO VILARIÑO DE CONSO 17/03/09

104 BRASIL 1: SALVADOR DE BAHÍA 24/03/09

105 BRASIL 2: SAO PAULO 31/03/09

106 PANDEIRETEIRAS DE SEIXEDOS 07/04/09

107 JOSÉ MARÍA GONZÁLEZ “PUMARÍN” 14/04/09

108 OS ABRENTES DE CERDEDO 21/04/09

56 CÉSAR FERNÁNDEZ 28/04/09

109 BRASIL 3: JOSÉ MARÍA LAGARES 05/05/09

110 CÁNTIGAS DA TERRA 12/05/09

111 RICARDO PORTELA 19/05/09

112 BRASIL 4: SANTOS 26/05/09

113 O PEGO DO PEREIRO 02/06/09

114 HABANERAS 09/06/09

115 REGUEIFA EN BERGANTIÑOS 16/06/09

116 XAIME ESTÉVEZ 23/06/09

117 DIGNAS DO QUERER 30/06/09

TEMPORADA -5-

118 NOITES DE TASCA 06/10/09

119 O GAITEIRO DE POL 13/10/09

120 FIA NA ROCA 20/10/09

121 O PROXECTO RONSEL: PATRIMONIO INMATERIAL 27/10/09

122 JUSTO DO REGO 03/11/09

123 BRASIL 5: RIO DE JANEIRO 10/11/09

124 FUXAN OS VENTOS 17/11/09

125 O GAITEIRO TRADICIONAL 24/11/09

126 BARTOLO 01/12/09

127 CHARANGA MONDOÑEDO 08/12/09

128 O FREIXO GAITEIRO DE AS PONTES 15/12/09

129 O CAPADOR DE MURAS 22/12/09

Especial NOITEBOA EN PIORNEDO 24/12/09

130 TOUTON- REFORMAT 29/12/09

131 DANZAS E CANTOS DE REIS 05/01/10

132 FAISCAS DE SOLOBEIRA 12/01/10

133 O PROCESO DO PAN- VALGA 19/01/10

134 A MUSICA TRADICIONAL GALEGA EN BRASIL 26/01/10

135 CARLOS DO VISO 02/02/10

136 OS DE QUEIXAS 09/02/10

103 ENTROIDO VILARIÑO DE CONSO 16/02/10

137 HERDEIRAS 23/02/10

138 A FILARMONICA NO INTERIOR DE GALICIA 02/03/10

139 ERNESTO CAMPOS 09/03/10

140 A CORAL DE RUADA 16/03/10

141 O ENTROIDO DE HÍO 23/03/10

142 MAGHUA 30/03/10

143 PLACIDO VIGUERET 06/04/10

144 O LALÍN 13/04/10

123 RÍO DE JANEIRO (BRASIL 5) 20/04/10

145 ABERTAL 29/04/10

146 SUSANA SEIVANE 06/05/10

147 NOITAREGA 13/05/10

148 RUBEN 20/05/10

149 PANDERETEIRAS DE ULTREIA 27/05/10

150 TERESA DOS CUCOS 03/06/10

151 ANTONIO MATO 10/06/10

152 CABEZUDOS 17/06/10

153 FAUSTINO LUIS SEONE 24/06/10

TEMPORADA -6-

154 NELA 21/09/10

155 BAILABEN 28/09/10

156 CHARANGA OS BREAS 05/10/10

157 MANOLO SOLLA 12/10/10

158 CORES DO ATLANTICO 19/10/10

159 ARTURO DE FREÁS 26/10/10

160 CUXA 02/11/10

161 A FILHARMONICA EN CELA 09/11/10

162 A REQUINTA DA LAXEIRA 16/11/10

163 RAUL GALEGO 23/11/10

164 FELICIA 30/11/10

165 OSCAR IBAÑEZ 07/12/10

166 UXIA 15/12/10

167 OS ALEGRES 22/12/10

Especial NADAL 2010 25/12/10

168 ALALA 2010 29/12/10

169 CANTOS E DANZAS DO NADAL E REIS 05/01/11

170 HERMANOS LAMAS 12/01/11

171 FLOR DE TOXO 19/01/11

172 GAITEIROS DE SANTA COMBA 26/01/11

173 XAN DE VILAR 02/02/11

174 INSTRUMENTOS NA TRADICION GALEGA 09/02/11

175 SAN BLAS DE BEMBRIVE 02/03/11

176 XOCAS 23/03/11

177 FRANCISCO CARBALLIDO 30/03/11

178 ENTROIDO CASTRO DE LAZA 11/05/11

179 TREIXADURA 2 18/05/11

180 BELLONMACEIRAS 25/05/11

181 TOMBALOBOS ORQUESTRA 01/06/11

182 TINO BAZ 08/06/11

183 GERVASIO SALGUEIRO 15/06/11

184 ROI CASAL 22/06/11

185 A RODA 29/06/11

186 PANDERETEIRAS DE ARCOS DE MAZARICOS 06/07/11

187 PESDELAN 13/07/11

188 FERMIN DA INSUA 20/07/11

189 TOXOS E FROLES 27/07/11

TEMPORADA -7-

190 FONTELIÑO 04/02/12

191 ATLANTICA VAPORA ORQUESTRA 11/02/12

192 FLOR DA MAQUIA 25/02/12

193 TRIO VAAMONDE, LAMAS E ROMERO 03/03/12

194 A FESTA DO RAMO 10/03/12

195 XAVIER BLANCO 17/03/12

196 GAITEIROS DO BICO DA BALOUTA 24/03/12

197 O RABEL EN PORTO DE SANABRIA 31/03/12

198 PIRILAMPO 07/04/12

199 COEA 14/04/12

200 ZURRUMALLA 21/04/12

201 XOSÉ CASAL 28/04/2012

202 CHE DE LUAÑA 05/05/2012

203 OS VERDEROLES 12/05/2012

204 CANTOS DE CEGO NA FEIRA DE DONCOS 19/05/2012

205 A REGIONALISTA 26/05/2012

Véxase tamén

Ligazóns externas

• Páxina en crtvg.es
• Blog do Alalá