Nariz

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Este é un dos 1000 artigos que toda Wikipedia debería ter.
Nariz
TE-Nose diagram.svg
Diagrama dun nariz
Neus1.jpg
Perfil dun nariz humano
Latín 'Nasus'

O nariz (Gl-nariz.ogg pronunciación ) é unha protuberancia que forma parte do sistema respiratorio nos vertebrados. Trátase dun órgano do olfacto, sendo a entrada do tracto respiratorio. De conformación moi diversa pódese indicar que consta basicamente de dúas bolsas ou cavidades, unha no caso dos ciclóstomos, situadas na parte anterior da cabeza e abertas ao exterior por un número de orificios que oscila entre os dous pares por cavidade, no caso dos peixes e un nos outros vertebrados.[1]

En todos os vertebrados, agás os ciclóstomos e os peixes non crosopterixios, as cavidades nasais comunícanse a través do teito da boca coa farinxe e formas as coanas, o que permite que, ademais de cumprir a función olfactiva, sirvan como vías respiratorias. No interior destas bolsas hai células olfactivas. Nas aves, o nariz está moi pouco desenvolvido. Nos mamíferos está ben desenvolvido, agás nos mariños e nos primates superiores, e, como nos crocodilos, existe un conduto nasofarínxeo que leva o aire por riba do padal secundario até a farinxe.[1]

Nos seres humanos, o nariz está situado centralmente na cara; na maioría dos outros mamíferos atópase na parte superior do fociño. A forma do nariz humano está determinada polo óso etmoide e polo tabique nasal.

Partes[editar | editar a fonte]

O nariz divídese en dous compartimentos separados polo tabique nasal, os cales teñen dous buracos de saída. Por outra banda, as fosas nasais rematan nunhas aberturas que comunican coa farinxe.

Nas paredes laterais das fosas nasais atópanse uns ósos esponxosos que se encargan de quentar e limpar o aire que vai cara aos pulmóns. Debaixo de cada un destes existen uns espazos denominados meatos, que son os que comunican o nariz cos seos paranasais.

A armazón ósea do nariz está constituída por ósos, cartilaxes duras e cartilaxes brandas. Os ósos duros forman a parte superior e os laterais da ponte, as cartilaxes forman os laterais das fosas nasais e o propio tabique nasal.

As paredes das fosas nasais están revestidas por mucosas que teñen como función esencial o acondicionamento do aire inhalado. Ademais, a mucosa atrapa o po e os xermes do aire, cando este se introduce polo nariz.

Función[editar | editar a fonte]

O nariz presenta unha dobre función: é o órgano primario que se emprega no olfacto dos diferentes vertebrados, así como tamén, na maioría destes, forma parte do aparato respiratorio. En ambos os casos a súa función principal radica en recoller e canalizar o aire ou a auga. O nariz tamén axuda na función de percibir o gusto.

Nos vertebrados terrestres, o nariz, e as estruturas asociadas, tamén fai, habitualmente, funcións de acondicionamento do aire que entre no organismo, quecéndoo e/ou humidificándoo, aínda que hai casos como o do camelo en que o nariz presenta unha función de reter a humidade antes de ser exhalado.

Evolución[editar | editar a fonte]

En novembro de 2004, a revista Nature publicou os resultados do estudo realizado sobre un fósil Kenichthys campbell duns 395 millóns de anos de antigüidade. Este primitivo pez foi atopado na provincia chinesa de Yunan e presenta un "nariz" a medio camiño da que presentan os vertebrados actuais. O fósil presenta uns orificios nasais situados no medio dos seus dentes superiores, parecendo un padal partido. Este estadio medio proba que os condutos nasais internos evolucionaron a partir destes orificios nasais, os cales, ao longo do tempo, estendéronse até a gorxa, a través da boca.[2]

Diferenzas entre mamíferos[editar | editar a fonte]

Trompa dun elefante

Nos cetáceos, o nariz reduciuse aos orificios nasais e moveuse cara á parte de arriba da cabeza, co que obtiveron unha forma do corpo máis hidrodinámica e a posibilidade de respirar nun medio en que están sempre somerxidos. Polo contrario, o nariz do elefante, denominada trompa, desenvolveuse facéndose longa e musculosa, até o punto de converterse nun órgano manipulador.

Percepción da dirección[editar | editar a fonte]

O nariz húmido dos cans resúltalles útil para percibir a dirección. Os sensibles receptores de frío da pel detectan o punto en que o nariz se arrefría máis, mostrando ao can a dirección de onde provén o olor que acaba de percibir.[3]

Enfermidades do nariz[editar | editar a fonte]

  • Sinusite. Inflamación da mucosa que recobre os seos paranasais, producida principalmente pola obstrución dos condutos que chegan ás fosas nasais.
  • Rinite. Inflamación da mucosa das fosas nasais, xeralmente producida por arrefriado común o por alerxias.
  • Epistaxe. Sangrado das fosas nasais, pode producirse por unha gran variedade de causas, entre as que destaca a hipertensión, a inflamación da mucosa ou os traumatismos dixitais.
  • Forúnculo nasal. Absceso cutáneo producido pola infección bacteriana do folículo piloso.
  • Hiposmia. Trastorno do sentido do olfacto que resulta na redución parcial da capacidade de percibir olores.
  • Síndrome do nariz baleiro, en inglés empty nose syndrome(ENS). Termo médico cuñado polo doutor Kern en 1994 para denominar unha grave afección nasal de orixe iatroxénico que ten lugar cando o nariz se dana debido a unha excesiva resección ou redución dos cornetes nasais inferiores.[4][5][6]

Rinoplastia[editar | editar a fonte]

Un paciente de rinoplastia tres días despois da operación. Os procedementos incluíron a redución do óso dorsal e o restablecemento e perfeccionamento do cartílago da punta nasal. A coloración típica orbital tamén está presente a causa dun trauma e os trastornos dos vasos sanguíneos arredor dos ollos. Tamén hai unha férula

Xa antigamente eran coñecidas as intervencións de rinoplastia (cirurxía nasal): na India e Exipto xa se realizaban operacións de nariz contra o 2500 a.C., se ben eran de orde reparadora, debido, principalmente ao costume de amputar este órgano a enimigos e malfeitores. A finais do século XX multiplicáronse exponencialmente as intervencións de rinoplastia nun sentido estético, converténdoa nunha das operacións máis realizadas neste aspecto. Dende a década de 1980 as técnicas de rinoplastia evolucionaron enormemente: a rinoplastia aberta permite unha exposición e visualización completa do esqueleto nasal, o que permite que a corrección sexa moito máis precisa.

A rinoplastia secundaria ou rinoplastia revisional é aquela que se realiza en pacientes que tiveron cirurxía nasal previa e deben someterse a unha nova intervención para resolveren problemas que non se solucionaron na primeira cirurxía ou complicacións da mesma.

Notas[editar | editar a fonte]

  1. 1,0 1,1 Enciclopedia Catalana, SAU (ed.). "nas". La Enciclopedia. Consultado o 12 de agosto de 2010. 
  2. Nature 432, 94-97 (4 November 2004)
  3. Dijkgraaf S.; Vergelijkende dierfysiologie; Bohn, Scheltema en Holkema, 1978, ISBN 90-313-0322-4
  4. Moore, E.J. & Kern, E.B. Atrophic rhinitis: A review of 242 casas.American Journal of Rhinology, 15 (6) (2001)
  5. Moore GF, Yonkers AJ, Freeman TJ, Ogren FP Extended follow-up of total inferior turbinate resection for relief of Chronic nasal obstruction. Laryngoscope. 1985; 95 (9, pt 1) :1095-1099
  6. Passàli D., Lauriello M., Anselmi M., Bellussi L. Treatment of the inferior turbinate: long-term results in 382 patients randomly assigned to therapy. Ann Otol Rhinol Laryngol. 1999, 108 (6) :569-575

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]