Lista de emperadores romanos

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
(Redirixido desde "Emperador romano")

Esta é a lista dos emperadores romanos, indicando a data en que estes controlaron o Imperio Romano, até á caída do Imperio do Occidente.

Nótese que, ao contrario do que moita xente pensa, Xulio César nunca foi emperador (princeps), aínda que foi nomeado ditador vitalicio en -45 (a pesar de teren existido outros ditadores romanos antes del) e, aínda, a pesar dalgúns historiadores romanos así o designaren. Por outro lado, o nome César tornouse nome de familia da primeira dinastía, sendo usado como un título, manténdose esa tradición por todo o imperio. Suetonio, por exemplo, fala dos Doce Césares, incluíndo as dúas primeiras dinastías e o propio Xulio César, que sen o ter sido era xa, case lendariamente, o primeiro emperador romano.

Para a adoración do emperador romano como Deus, véxase Culto imperial

Xulio-Claudianos[editar | editar a fonte]

Retrato Nome Nacemento Sucesión Reinado Morte Tempo reinando
Augustus of Rome.jpg Augustus
IMPERATOR CAESAR DIVI FILIVS AVGVSTVS
23 de setembro do 63 AC, Roma, Italia Sobriño neto e fillo adoptivo de Xulio César; converteuse en emperador de facto como resultado do "primeiro acordo" entre el e o Senado romano. 16 de xaneiro do 27 AC – 19 de agosto do 14 DC 19 de agosto do 14 DC
causas naturais ou talvez
envelenado pola súa esposa, Livia.[1]
40 anos, 7 meses e 3 días
Tiberius NyCarlsberg01.jpg Tiberio
TIBERIVS IVLIVS CAESAR AVGVSTVS
16 de novembro do 42 AC, Roma Fillo natural de Livia Drusilla, a terceira esposa de Augusto, dun matrimonio anterior; adoptado por Augusto como o seu fillo e herdeiro. 18 de setembro do 14 AC – 16 de Marzo do 37 DC 16 de marzo do 37
Probablemente causas naturais, posiblemente asasinado por Calígula.
22 anos, 5 meses e 27 días
Caligula - MET - 14.37.jpg Gaio César (Calígula)
GAIVS IVLIVS CAESAR AVGVSTVS GERMANICVS
31 de agosto do 12 AC, Antium, Italia Sobriño neto e neto adoptivo de Tiberio, fillo natural de Xermánico, bisneto de Augusto. 18 de marzo do 37 – 24 de xaneiro do 41 24 de xaneiro do 41
Asasinado nunha conspiración que involucra a senadores e Garda Pretoriana.
3 anos, 10 meses e 6 días
Claudius crop.jpg Claudio
TIBERIVS CLAVDIVS CAESAR AVGVSTVS GERMANICVS
1 de agosto do 10 AC, Lugdunum, Gallia Lugdunensis Sobriño de Tiberio, irmán de Xermánico, tío de Calígula, e sobriño neto de Augusto; proclamado emperador pola Garda Pretoriana. 25/26 de xaneiro do 41 AC – 13 de outubro do 54 DC 13 de outubro do 54 DC
Probablemente envelenado pola súa esposa Agripina menor, en favor do seu fillo Nerón, posiblemente por causas naturais.
13 anos, 9 meses
Nero 1.JPG Nerón
NERO CLAUDIVS CAESAR AVGVSTVS GERMANICVS
15 de decembro do 37, Antium, Italia Neto de Xermánico, sobriño de Calígula, tatara sobriño de Tiberio, e sobriño bisneto de Augusto; sobriño neto, fillastro, xenro, e fillo adoptivo de Claudio. 13 de outubro do 54 – 9 de xuño do 68 9 de xuño do 68
Suicidouse logo de ser declarado inimigo público polo Senado.
13 anos, 8 meses

Crise: ano dos catro emperadores[editar | editar a fonte]

Retrato Nome Nacemento Sucesión Reinado Morte Tempo reinando
Stockholm - Antikengalerie 4 - Büste Kaiser Galba.jpg Galba

SERVIVS SVLPICIVS GALBA CAESAR AVGVSTVS

24 de decembro do 3 AC, preto de Terracina, Italia Tomou o poder logo do suicidio de Nerón, co apoio das lexións españolas 08 de xuño do 68 - 15 xaneiro do 69 15 de xaneiro do 69

Asasinado pola Garda Pretoriana no golpe de Estado encabezado por Otón.

7 meses e 7 días
Oth001.jpg Otón

MARCVS SALVIVS OTHO CAESAR AVGVSTVS

28 de abril do 32, Ferentino, Etruria, Italia Designado pola Garda Pretoriana 15 de xaneiro do 69 - 16 de abril do 69 16 de abril do 69

Suicidouse logo de perder Batalla de Bedriacum con Vitelio

3 meses 1 día (91 días)
Pseudo-Vitellius Louvre MR684.jpg Vitelio

AVLVS VITELLIVS GERMANICVS AVGVSTVS

24 de setembro do 15, Roma Tomou o poder co apoio das lexións alemás (en oposición a Galba / Otho) 17 de abril do 69 - 20 de decembro do 69 20 de decembro do 69

Asasinado polas tropas de Vespasiano

8 meses

Flavianos ou Dinastía Flavia[editar | editar a fonte]

Retrato Nome Nacemento Sucesión Reinado Morte Tempo reinando
Vespasianus01 pushkin edit.png Vespasiano

Titvs FLAVIVS CAESAR VESPASIANVS AVGVSTVS

17 de novembro do 9, Falacrine, Italia Tomou o poder co apoio das lexións orientais (en oposición a Vitelio) 21 de decembro do 69 -24 de xuño do 79 24 de xuño do 79

causas naturais

10 anos
Titus of Rome.jpg Tito

Titvs FLAVIVS CAESAR VESPASIANVS AVGVSTVS

30 de decembro do 39, Roma Fillo de Vespasiano 24 de xuño do 79 - 13 de setembro do 81 13 de setembro do 81

causas naturais (febres)

2 anos, 3 meses
Domiziano da collezione albani, fine del I sec. dc. 02.JPG Domiciano

Titvs FLAVIVS CAESAR DOMITIANVS AVGVSTVS

24 de outubro do 51, Roma Fillo de Vespasiano 14 de setembro do 81 - 18 de setembro do 96 18 de setembro do 96

asasinado por funcionarios da corte

15 anos

Antoninos: Cinco bos emperadores[editar | editar a fonte]

Retrato Nome Nacemento Sucesión Reinado Morte Tempo reinando
Nerva Tivoli Massimo.jpg Nerva

MARCVS COCCEIVS NERVA CAESAR AVGVSTVS

08 de novembro do 30, Narni, Italia Nomeado polo Senado 18 de setembro do 96 - 27 de xaneiro do 98 27 de xaneiro do 98

causas naturais

1 ano, 4 meses
Traianus Glyptothek Munich 336.jpg Traxano

CAESAR MARCVS VLPIVS NERVA 'TRAIANVS' AVGVSTVS

18 de setembro 53 AD, Itálica, Bética Fillo adoptivo e herdeiro de Nerva 28 de xaneiro do 98 - 7 de agosto do 117 7 de agosto do 117

causas naturais

19 anos, 7 meses
Bust Hadrian Musei Capitolini MC817.jpg Adriano

CAESAR PVBLIVS AELIVS TRAIANVS HADRIANVS AVGVSTVS

24 de xaneiro do 76, Itálica, Bética (ou Roma) Fillo adoptivo e herdeiro de Traxano 11 de agosto do 117 - 10 de xullo do 138 10 de xullo do 138

causas naturais

21 anos
Antoninus Pius Glyptothek Munich 337.jpg Antonino Pío

CAESAR Titvs AELIVS HADRIANVS ANTONINVS AVGVSTVS PIVS

19 de setembro do 86, preto de Lanuvio, Italia Fillo adoptivo e herdeiro de Adriano 10 de xullo do 138 - 7 de marzo do 161 7 de marzo do 161

causas naturais

22 anos, 7 meses
Marcus Aurelius Glyptothek Munich.jpg Marco Aurelio

CAESAR MARCVS AVRELIVS ANTONINVS AVGVSTVS

26 de abril do 121, Roma Fillo adoptivo e herdeiro de Antonino Pío; Co-emperador con Lucius Verus ata 169 7 de marzo do 161 - 17 de marzo do 180 17 de marzo do 180

causas naturais ( Praga)

19 anos
Lucius Verus - MET - L.2007.26.jpg Lucius Verus

CAESAR LVCIVS AVRELIVS VERVS AVGVSTVS

15 de decembro do 130, Roma Fillo adoptivo e herdeiro de Antonino Pío; Co-emperador con Marco Aurelio ata a morte 7 de marzo do 161 - ? Marzo de 169 Marzo do 169

causas naturais ( Praga)

8 anos
Commodus Musei Capitolini MC1120.jpg Cómodo

CAESAR MARCVS AVRELIVS COMMODVS ANTONINVS AVGVSTVS

31 de agosto do 161, Lanuvio, Italia Fillo natural de Marco Aurelio; emperador conxunto do 177 177 - 31 de decembro do 192 31 de decembro do 192

asasinado no palacio, estrangulado

15 anos

Dinastía dos Severos[editar | editar a fonte]

Retrato Nome Nacemento Sucesión Reinado Morte Tempo reinando
Alba Iulia National Museum of the Union 2011 - Possible Statue of Roman Emperor Pertinax Close Up, Apulum.JPG Pertinax

CAESAR PVBLIVS HELVIVS PERTINAX AVGVSTVS

1 de agosto do 126, Alba, Italia Proclamado emperador pola Garda Pretoriana, recoñecido como emperador por Septimio Severo. 1 de xaneiro do 193 - 28 de marzo do 193 28 de marzo do 193

Asasinado pola Garda Pretoriana

3 meses
DidiusJulianusSest.jpg Didio Xuliano

CAESAR MARCVS DIDIVS SEVERVS IVLIANVS AVGVSTVS

133 ou 137, Milán, Italia En subhasta gañada na Garda Pretoriana para o cargo de emperador 28 de marzo do 193 - 1 de xuño do 193 1 de xuño do 193

executado por orde do Senado

2 meses, 4 días (65 días)
Septimius Severus busto-Musei Capitolini.jpg Septimio Severo

CAESAR LVCIVS SEPTIMIVS SEVERVS PERTINAX AVGVSTVS

11 de abril do 145, Leptis Magna, Libia Tomou o poder co apoio das lexións de Pannonia.[2] 9 de abril do 193 - 4 de febreiro do 211 04 de febreiro do 211

causas naturais

17 anos, 10 meses
Caracalla03 pushkin.jpg Caracalla

CAESAR MARCVS AVRELIVS SEVERVS ANTONINVS PIVS AVGVSTVS

4 de abril do 188, Lugdunum, Gallia Lugdunensis Fillo de Septimio Severo; co-emperador con Severus desde 198, con Severus e Xeta desde 209 dC ata febreiro do 211, co-emperador con Xeta ata decembro do 211 198 - 8 de abril do 217 8 de abril do 217

asasinado por un militar como parte dunha conspiración que involucra a Macrino

19 anos
Publius Septimius Geta Louvre Ma1076.jpg Xeta

CAESAR PVBLIVS SEPTIMIVS GETA AVGVSTUS

7 de marzo do 189, Roma Fillo de Septimio Severo, co-emperador con Severus e Caracalla desde 209 ata febreiro de 21, co-emperador con Caracalla ata decembro do 211 209 - 26 de decembro do 211 19 de decembro do 211

asasinado por orde de Caracalla

3 anos
055 Diadumenianus.jpg Macrino

MARCVS OPELLIVS SEVERVS MACRINVS AVGVSTVS PIVS FELIX
con: Diadumenian MARCVS OPELLIVS ANTONINVS 'DIADUMENIANVS '

165, Iol Caesarea, Mauritania Prefecto do pretorio con Caracalla, probablemente conspirou para asasinar a Caracalla e proclamarse emperador trala morte de Caracalla, designou ao seu fillo Diadumenian emperador en maio do 217 11 de abril do 217 - 8 de xuño do 218 8 de xuño do 218

Ambos executados en favor de Heliogábalo

1 ano, 2 meses
Elagabalo (203 o 204-222 d.C) - Musei capitolini - Foto Giovanni Dall'Orto - 15-08-2000.jpg Heliogábalo

MARCVS AVRELIVS ANTONINVS AVGVSTVS

203, Emesa, Siria Neto da cuñada de Septimio Severo, suposto fillo ilexítimo de Caracalla; proclamado emperador polas lexións sirias 8 de xuño do 218 - 11 de marzo do 222 11 de marzo do 222

Asasinado pola Garda Pretoriana

3 anos, 9 meses
Alexander severus.jpg Alexandre Severo

CAESAR MARCVS AVRELIVS SEVERVS ALEXANDER AVGVSTVS

1 de outubro do 208, Arca Cesarea, Siria Neto da cuñada de Septimio Severo, primo e herdeiro adoptivo de Heliogábalo 13 de marzo do 222 - 18 de marzo do 235 18 de marzo do 235

asasinado polo exército

13 anos

Gobernantes na Anarquía militar[editar | editar a fonte]

Crise do século III e a dinastía gordiano[editar | editar a fonte]

Artigo principal: Crise do século III.
Retrato Nome Nacemento Sucesión Reinado Morte Tempo reinando
Maximinus Thrax Musei Capitolini MC473.jpg Maximino Tracio
CAESAR GAIVS IVLIVS VERVS MAXIMINVS AVGVSTVS
173, Tracia ou Moesia Proclamado emperador polas lexións alemás despois do asasinato de Alexandre Severo 20 de marzo 235 – xuño de 238 xuño do 238
Asasinado pola Garda Pretoriana
3 anos, 3 meses
Gordian I Musei Capitolini MC475.jpg Gordiano I
CAESAR MARCVS ANTONIVS GORDIANVS SEMPRONIANVS AFRICANVS AVGVSTVS
159, Frixia? Proclamado emperador, cando era Procónsul en África, durante unha revolta contra Maximino. Gobernou conxuntamente co seu fillo Gordiano II, e en oposición a Maximino. Técnicamente un usurpador, pero retrospectivamente lexitimado pola adhesión de Gordiano III 22 de marzo 238 – 12 de abril 238 abril 238
Suicidouse ao decatarse da morte de Gordiano II.
21 días
Sestertius Gordian II-RIC 0008.jpg Gordiano II
CAESAR MARCVS ANTONIVS GORDIANVS SEMPRONIANVS ROMANVS AFRICANVS AVGVSTVS
192? Proclamado emperador, xunto co seu pai Gordiano I, en oposición a Maximino por lei do Senado. 22 de marzo 238 – 12 de abril 238 Abril 238
Morto durante a Batalla de Cartago, loitando contra o exército de Maximino.
21 días
Pupienus Musei Capitolini MC477.jpg Pupieno
CAESAR MARCVS CLODIVS PVPIENVS MAXIMVS AVGVSTVS
178? Emperador proclamado conxuntamente con Balbino polo Senado en contra de Maximino; máis tarde co-emperador con Balbino. 22 de abril 238 – 29 de xullo 238 29 de xullo 238
Asasinado pola Garda Pretoriana
3 meses
Balbinus Hermitage.jpg Balbino
CAESAR DECIMVS CAELIVS CALVINVS BALBINVS PIVS AVGVSTVS
? Emperador proclamado conxuntamente con Pupieno polo Senado logo da morte de Gordiano I e II, en oposición a Maximino, máis tarde co-emperador con Pupieno e Gordiano III. 22 de abril 238 – 29 de xullo 238 29 de xullo 238
Asasinado pola Garda Pretoriana
3 meses
Bust Gordianus III Louvre Ma1063.jpg Gordiano III
CAESAR MARCVS ANTONIVS GORDIANVS AVGVSTVS
20 xaneiro 225 Roma Proclamado emperador polos partidarios de Gordiano I e II, e logo polo Senado; emperador conxuntamente con Pupieno e Balbino ata xullo de 238. 22 de abril 238 – 11 de febreiro 244 11 de febreiro 244
Descoñecida, posiblemente asasinado por ordes de Filipo o Árabe
6 anos
Bust of emperor Philippus Arabus - Hermitage Museum.jpg Filipo o Árabe
CAESAR MARCVS IVLIVS PHILIPPVS AVGVSTVS

con Filipo II
204, Shahba, Siria Prefecto pretoriano con Gordiano III, tomou o poder logo da súa morte, fixo ao seu fillo Filipo II co-emperador no verán de 247. febreiro de 244 – septembro/outubro de 249 septembro/Outubro de 249
Morto na batalla contra Traxano Decio preto de Verona
5 anos
Emperor Traianus Decius (Mary Harrsch).jpg Traxano Decio
CAESAR GAIVS MESSIVS QVINTVS TRAIANVS DECIVS AVGVSTVS

con Herenio Etrusco
201 Budalia, Pannonia Inferior Gobernador en Filipo o Árabe, proclamado emperador polas lexións do Danubio e derrotou a Felipo na batalla, fixo ao seu fillo Herenio Etrusco co-emperador a principios de 251. setembro/ outubro de 249 – xuño de 251 xuño 251
Ambos morreron na Batalla de Abrittus loitando contra os godos.
2 anos
082 Hostilianus.jpg Hostiliano
CAESAR CAIVS VALENS HOSTILIANVS MESSIVS QVINTVS AVGVSTVS
Sirmium Fillo de Traxano Decio, aceptado como herdeiro polo Senado xuño de 251 – finais do 251 Setembro/outubro de 251
Causas naturais ( andacio)
4-5 meses
Ritratto di trebonianno gallo III sec. dc. 01.JPG Treboniano Galo
CAESAR GAIVS VIBIVS TREBONIANVS GALLVS AVGVSTVS

con
Volusiano
206, Italia Gobernador de Moesia Superior, proclamado emperador polas lexións do Danubio logo da morte Traxano Decio (e en oposición a Hostiliano); fixo ao seu fillo Volusiano co-emperador a finais do 251. xuño de 251 – agosto de 253 agosto de 253
Asasinado polas súas propias tropas, en favor de Emiliano
2 anos
Aemilian1.jpg Emiliano
CAESAR MARCVS AEMILIVS AEMILIANVS AVGVSTVS
207 África Gobernador de Moesia Superior, proclamado emperador polas lexións do Danubio logo de derrotar ós godos, aceptado como emperador logo da morte de Galo agosto de 253 – outubro de 253 setembro/outubro de 253
Asasinado polas súas propias tropas, en favor de Valeriano
2 meses
Aureus Valerian-RIC 0034-transparent.png Valeriano
CAESAR PVBLIVS LICINIVS VALERIANVS AVGVSTVS
195 Gobernador de Nórico e Recia, proclamado emperador polas lexións do Rin logo da morte de Galo, aceptado como emperador logo da morte de Emiliano outubro de 253 – 260 After 260 AD
Capturado na Batalla de Edesa contra os persas, morreu en cautiverio
7 anos
Gallienus.jpg Galieno
CAESAR PVBLIVS LICINIVS EGNATIVS GALLIENVS AVGVSTVS

con Salonino
218 Fillo de Valeriano, feito co-emperador en 253, o seu fillo Salonino foi moi brevemente co-emperador en xullo de 260 antes de ser asasinado por Póstumo. outubro de 253 – setembro de 268 setembro de 268
Asasinado en Aquileia polos seus propios comandantes.
15 anos
Santa Giulia 4.jpg Claudio II, o Gótico
CAESAR MARCVS AVRELIVS CLAVDIVS AVGVSTVS
10 de mayo 213/214, Sirmium Xeral victorioso na Batalla de Naissus, tomou o poder logo da morte de Galieno setembro de 268 – xaneiro de 270 xaneiro de 270
Causas naturais ( andacio)
1 ano, 4 meses
Antoninianus Quintillus-s3243.jpg Quintilo
CAESAR MARCVS AVRELIVS CLAVDIVS QVINTILLVS AVGVSTVS
?, Sirmium Irmán de Claudio II, o Gótico, tomou o poder logo da súa morte xaneiro de 270 – 270 270
Pouco claro, posiblemente suicidio ou asasinato
Descoñecido
Aureliancoin1.jpg Aureliano
CAESAR LVCIVS DOMITIVS AVRELIANVS AVGVSTVS
9 de setembro 214/215, Sirmium Proclamado emperador polas lexións do Danubio logo da morte de Claudio II, en oposición a Quintilo setembro(?) de 270 – setembro de 275 setembro de 275
Asasinado pola Garda Pretoriana
5 anos
EmpereurTacite.jpg Tácito
CAESAR MARCVS CLAVDIVS TACITVS AVGVSTVS
200, Interamna Elixido polo Senado para substituír a Aureliano, logo dun curto interregno 25 de setembro 275 – xuño 276 xuño de 276
Causas naturais (posiblemente asasinado)
9 meses
Antoninianus Florianus-unpub ant hercules.jpg Floriano
CAESAR MARCVS ANNIVS FLORIANVS AVGVSTVS
? Irmán de Tácito, elixido polo exército no oeste para substituilo xuño de 276 – setembro? de 276 septembro? de 276
Asasinado polas súas propias tropas, a favor de Probo
3 meses
Probus Musei Capitolini MC493.jpg Probo
CAESAR MARCVS AVRELIVS PROBVS AVGVSTVS
232, Sirmium Gobernador das provincias orientais, proclamado emperador polas lexións do Danubio en oposición a Floriano setembro? de 276 – setembro/ outubro de 282 setembro/ outubro de 282
Asasinado polas súas propias tropas, a favor de Caro
6 anos
Antoninianus of Carus.jpg Caro
CAESAR MARCVS AVRELIVS CARVS AVGVSTVS
230, Narbona Prefecto pretoriano de Probo, tomou o poder, ou ben antes ou despois do asesinato de Probo setembro/ outubro de 282 – finais de xullo/ principios de agosto de 283 Finais de xullo/principios de agosto de 283
Causas naturais? (Posiblemente morto por un raio)
10-11 meses
NumerianusAntoninianus.jpg Numeriano
CAESAR MARCVS AVRELIVS NVMERIVS NVMERIANVS AVGVSTVS
? Fillo de Caro, sucedeuno en forma conxunta co seu irmán Carino Finais de xullo/principios de agosto de 283 – 284? 284
Pouco claro; posiblemente asasinado
1 ano
Montemartini - Carino 1030439.JPG Carino
CAESAR MARCVS AVRELIVS CARINVS AVGVSTVS
? Fillo de Caro, sucedeuno en forma conxunta co seu irmán Numeriano Finais de xullo/principios de agosto de 283 – 285 285
Falecido en batalla contra Diocleciano?
2 anos

Tetrarquía Imperial[editar | editar a fonte]

Casa de Constantino[editar | editar a fonte]

Dinastía Valentiniana[editar | editar a fonte]

Casa de Teodosio[editar | editar a fonte]

Imperio do Occidente[editar | editar a fonte]

Seguiron: os hérulos, co seu rei Odoacro, quen se proclama Rex Italiae, 'Rei de Italia'.

Imperio de Oriente[editar | editar a fonte]

Seguiron os Emperadores bizantinos.

  1. (Octavian) Caesar Augustus: Death
  2. Os outros demandantes ao trono no Ano dos Cinco Emperadores foron Pescenio Nixer e Clodio Albino, co apoio das lexións sirias e británicas respectivamente. Aínda que non foron completamente derrotados ata 197, non foron aceptados formalmente polo Senado e polo tanto non foron tecnicamente emperadores.