Espada

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Este é un dos 1000 artigos que toda Wikipedia debería ter.
Espada de lingua de carpa, similar ás atopadas no Río Ulla.

Unha espada (do latín "spatha", que tamén serviu para denominar á espada romana de cabalaría, que é longa e recta) é unha arma branca de un ou dous gumes que consiste basicamente nunha folla recta cortante, punzante —ou ambas cousas—, con empuñadura, e de certa envergadura ou "marca" (denomínase marca a unha lonxitude de aproximadamente a partir do medio metro). Segundo a definición estrita non serían espadas os sabres, as katanas etc.

Nun senso meirande, téndese a entender por espada calquera arma branca de certa envergadura, independentemente do estilo da folla.

O deseño e construción dunha espada poden variar moito. Segundo a lonxitude da folla, da súa forma, dos seus gumes, das empuñaduras, da procedencia etcétera, reciben un nome ou outro.

Espadas en Galicia[editar | editar a fonte]

As primeiras espadas son as que aparecen nos petróglifos da Idade do Bronce[1] (entre os que destacan as espadas nos petróglifos de "Auga da Laxe", Gondomar; na "Pedra das Ferraduras" en Cotobade e no Castriño de Conxo en Santiago de Compostela), mentres que as primeiras espadas atopadas son en contextos acuáticos[2] (excepto a Espada de Mouruás[3]) de tipo pistiliforme e lingua de carpa dragadas no río Ulla, Miño e Sil(concretamente en Catoira entre as torres do Oeste e Isorna, San Estevo de Sil[4] e Hío) entre as que destaca a espada de Meira froito do intercambio comercial atlántico; estas rutas por todo o arco Atlántico, que nalgúns casos chegaron incluso ata o Mediterráneo, acadaron o seu maior desenvolvemento durante a etapa transicional entre o II e o I milenio a.C. que nos deixou aquí estoques británicos de lingüeta trapezoidal dragados no río Ulla[5], espadas atlánticas de lingüeta calada tripartita e folla nervada de aspecto pistiliforme, dragadas tamén no Ulla, e na espada dragada en augas do río Miño fronte a Salvaterra. As espadas da Idade do Bronce soen ser importacións da Bretaña francesa e das illas británicas que, co decorrer do tempo, acaban por ser copiadas por ferreiros locais e alteradas ao gusto nativo dando lugar a modelos con alteracións indíxenas.


Na Idade do ferro os Galaicos abandonan as grandes espadas da era anterior por unhas máis pequenas[6] (excepto no caso da representada no guerreiro castrexo de Armeá) entre as qe destacan as chamadas espadas ou puñais de antenas, feitas em bronce con folla case flamíxera e nervio central cunha empuñadura con tres terminacións.

Guerreiro galaico con espada.

A partires da Idade Media pasan a usarse o mesmo tipo de espadas que no resto da península ibérica, representadas nas armas que portan as estatuas xacentes dos sepulcros de señores feudais, así como un petróglifo medieval no lugar de O castelo no lugar do Formigueiro, no concello de Amoeiro. Fermín Bouza Brey recolleu material etnográfico nos anos 30 do século XX, no que os labregos usaban unha espada que batían tres veces contra a auga dun río para bendicir casas e campos.

Espadas castrexas.

Tipos de espadas[editar | editar a fonte]

Espadas famosas[editar | editar a fonte]

Espadas nunha tenda.
  • Chandrahas: Espada que Shiva entregou a Ravana, rei de Sri Lanka.
  • Claíomh Solais: Espada de Nuada Airgeadlámh, rei dos Tuatha Dé Danann.
  • Excalibur: A espada do rei Artur, foille outorgada pola Dama do Lago (non se trata da mesma que saca da pedra) sendo devolta durante a súa agonía ás augas tras derrotar a Mordred. Nunha das historias do Mabigonion ("Kulhwch e Olwen") a espada Caledvwlch pertence a Artur en cuxos romances adquire o nome de Calibourne que dará despois o nome de Excalibur.
  • Caladbolg: A espada máxica de Fergus mc Roich, persoaxe do Táin Bó Cuailnge.
  • Tisó: Espada de Ramón Berenguer I.
  • In Cruaidín Catutchenn: A espada de Cú Chulainn, que brillaba como unha antorcha pola noite.
  • Bhavani Talwar: Espada entregada pola deusa Bhavani a Chhatrapati Shivaji Maharaj, rei de Maratha.
  • Zulfiqar: Espada do líder islámico Alí, cuñado de Mahoma.
  • Crocea Mors: Espada do rei britano Nennius.
  • Xoiosa: A espada de Carlomagno.
  • Ascalon: Espada de San Xurxo.
  • Lobeira: Espada do rei Fernando III O Santo.
  • Viladerlla: Espada Wilfredo o peludo e Martín o Humano, condes de Barcelona.
  • Espada de Misericordia: Espada do derradeiro rei anglosaxón Eduardo O confesor.
  • Durandarte: Espada de Roland.
  • Dáinsleif: Espada do rei Högni de Escandinavia.
  • Tizona: Segundo a tradición cidiana era a espada do rei Búcar de Marrocos, pasou logo a Rodrigo Díaz de Vivar.
  • Colada: Segundo a tradición cidiana era unha espada do Conde Berenguel de Barcelona, pasou logo ao Cid.
  • Cortana: Espada cerimonial na coroación dos reis británicos, segundo a tradición pertencía a Tristán.
  • Legbiter: Espada de Magnus III de Noruega.
  • Skofnung: Espada do mitolóxico rei Hrólf Kraki.
  • Fierebrace: Espada de Guillermo IV, duque de Anjou.
  • Fragarach: Espada de Manannan mac Lir e Lugh .
  • Galatine: Espada de Sir Gawain .
  • Gram: Espada de Sigurd ou Sigfrido na saga Volsunga.
  • Grus: Espada histórica do rei polaco Bolesław III.
  • Hauteclere: Espada de Olivier ou Oliveros, outro heroe da Chanson de Roland.
  • Andúril: Espada de Aragorn.
  • Hrunting e Naeling: Espadas de Beowulf.
  • Szczerbiec: Espada da coroación dos reis polacos.
  • Thuận Thiên: Espada do rei de Vietnam, Lê Lợi, usada contra a ocupación Ming.
  • Tyrfing: Espada maldita, citada no Ciclo de Tyrfing, que inclúe a Saga de Hervar e partes da Edda poética.

Notas[editar | editar a fonte]

  1. "Corpus petroglyphorum gallaeciae"Ramón Sobrino
  2. "Historia de Galicia" Anselmo lópez carreira ,Francisco Carballo ed A Nosa Terra 1996
  3. "Breve reseña del museo, la espada de Mouruás" Ferro Couselo, J, Boletín Auriense I 1971
  4. "Armas de bronce ofrendadas al río Sil", López Cuevillas, F. ed Zephyrus 1955
  5. "Espadas pistiliformes en el Bronce Final" De la Peña Santos, Antonio ed Sotelo Branco 1999
  6. "A cultura castrexa" Francisco Calo Lourido ed a Nosa Terra 1997