Rally Dakar

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Volkswagen de Carlos Sainz no Dakar 2007.

O Rally Dakar (anteriormente Rally París-Dakar) é unha competición de motor anual disputada durante as dúas primeiras semanas de xaneiro e está considerado como o Rally máis duro do mundo. Durante o tempo que dura a proba, levava aos corredores dende algunha cidade europea, ata a cidade de Dakar (Senegal). Durante moitos anos partiu de París, pero dende 1995 foi cambiando o seu lugar de inicio por outras cidades europeas, fundamentalmente por motivos publicitarios e/ou políticos, xa que a verdadeira competición non comezaba ata que se entraba no continente africano. En 2008 non se disputou[1] e dende 2009 celébrase na América do Sur (Arxentina, Chile e máis recentemente tamén Perú), cun percorrido de máis de 9.000 quilómetros, incluíndo o deserto do Atacama.[2]

A pesar do nome, o Dakar é máis unha carreira de resistencia ca un Rally convencional. Os vehículos participantes son completamente todoterreo e o terreo varía considerablemente, atravesando zonas de area, rochas, barro ou vexetación.

Un quad no Dakar 2009.
Stéphane Peterhansel campión en once ocasión.

A inscrición na proba é aberta, o cal convértea na carreira idónea para amantes da aventura. A participación de competidores amateurs chega con frecuencia ao 80 % dos inscritos.

Historia e trazado[editar | editar a fonte]

Thierry Sabine, fundador do Dakar.

A proba foi fundada en 1979, despois de que o piloto Thierry Sabine se perdese no deserto e considerase a súa experiencia digna de ser reproducida nun rally. O que empezou como unha aventura en estado puro, sen apenas organización, evolucionou ata converterse nun gran despregue tecnolóxico, con máis de mil persoas implicadas entre organización, participantes e asistencia.

O trazado da carreira cambiou ao longo dos anos, tanto o inicio como o final, por mor de diversos motivos. Ata 1994, a carreira foi fiel á rota orixinal, sendo París o inicio e Dakar o final. Precisamente en 1994, a carreira variou e, unha vez en Dakar, regresaba de novo a París. Debido a problemas co alcalde de París, o final tivo que ser cambiado, dos Campos Elisios a Eurodisney. A partir de entón, o lugar de inicio da carreira foi cambiando entre distintas cidades europeas, como Granada, Marsella, Barcelona ou Lisboa e ultimamente a Buenos Aires[3] ou Lima.

A ruta no continente africano tamén se viu modificada en multitude de ocasións por problemas políticos, ás veces derivados de accións de guerrilla ou guerras civís.

2009, primeiro ano no que se disputou na Arxentina e Chile.

Lista dos trazados[editar | editar a fonte]

Mapa do trazado do 2012.

Vehículos e clases[editar | editar a fonte]

Tres KTM no Lisboa-Dakar de 2006.

Existen tres categorías principais na competición: motocicletas, coches e camións. Á súa vez cada categoría divídese en subcategorías, segundo sexa o equipo profesional ou privado, e segundo o tipo de vehículo (de serie ou modificado).

Motocicletas[editar | editar a fonte]

Trátase da categoría máis perigosa das tres, por ser a moto un vehículo que deixa desprotexido ao condutor. Tamén é a categoría máis popular, por ser a máis accesible respecto ao custo para competidores privados. Divídese nas seguintes subcategorías:

  1. Máis de 450 cm³.
  2. Maratón: motocicletas de serie.
  3. Quads.

Coches[editar | editar a fonte]

Mitsubishi de Peterhansel no Lisboa-Dakar 2007.

Algunhas grandes marcas compiten nesta categoría con fins publicitarios (equipos oficiais) e para probar novas tecnoloxías que despois se aplican aos coches de rúa.

Divídese nas seguintes subcategorías:

  1. T1: vehículos de serie.
  2. T2: vehículos de serie modificados.
  3. T3: prototipos. Esta categoría eliminouse en 2002.

Camións[editar | editar a fonte]

Considérase a categoría máis espectacular. Non tódolos camións compiten, xa que a maioría só realizan funcións de asistencia. Algúns equipos mesturan as funcións de asistencia coa competición, e uns poucos equipos céntranse exclusivamente na competición. Esta categoría existe como tal dende 1999; nas edicións anteriores, os camións estaban englobados na categoría de coches.

Durante os anos oitenta, competían tamén prototipos de camións, pero prohibiuse a súa participación debido aos graves accidentes que se producían, ao atinxir estes grandes velocidades.

Gañadores do Dakar[editar | editar a fonte]

Ed. Ano COCHES MOTOS CAMIÓNS Ruta
Piloto
Copiloto
Vehículo Piloto Vehículo Piloto Vehículo
35ª 2014 España Nani Roma
Francia Michel Perin
MINI Francia Marc Coma KTM 450 Rally Flag of Russia.svg Andrey Karginov Kamaz Rosario - Salta - Valparaíso
34ª 2013 Francia Stéphane Peterhansel
Francia Jean-Paul Cottret
MINI Francia Cyril Despres KTM 450 Rally Flag of Russia.svg Eduard Nikolaev Kamaz Lima - Santiago de Chile
33ª 2012 Francia Stéphane Peterhansel
Francia Jean-Paul Cottret
MINI Francia Cyril Despres KTM 450 Rally Flag of the Netherlands.svg Gerard de Rooy Iveco Mar del Plata - Copiapó
- Lima
32ª 2011 Flag of Qatar.svg Nasser Al-Attiyah
España Timo Gottschalk
Volkswagen Race Touareg España Marc Coma KTM 450 Rally Flag of Russia.svg Vladimir Chagin Kamaz Buenos Aires - Arica
- Buenos Aires
31ª 2010 España Carlos Sainz[6]
España Lucas Cruz
Volkswagen Race Touareg Francia Cyril Despres KTM 690 Rally Flag of Russia.svg Vladimir Chagin Kamaz Buenos Aires - Antofagasta
- Buenos Aires
30ª 2009 Flag of South Africa.svg Giniel de Villiers[7]
Alemaña Dirk Von Zitzewitz
Volkswagen Race Touareg España Marc Coma[8] KTM 690 Rally Flag of Russia.svg Firdaus Kabirov Kamaz Buenos Aires - Valparaíso
- Buenos Aires
29ª 2007 Francia Stéphane Peterhansel[9]
Francia Jean-Paul Cottret
Mitsubishi Pajero Francia Cyril Despres KTM 690 Rally Flag of the Netherlands.svg Hans Stacey MAN SE Lisboa - Dakar
28ª 2006 Francia Luc Alphand
Francia Gilles Picard
Mitsubishi Pajero España Marc Coma KTM LC4 660R Flag of Russia.svg Vladimir Chagin Kamaz Lisboa - Dakar
27ª 2005 Francia Stéphane Peterhansel
Francia Jean-Paul Cottret
Mitsubishi Pajero Francia Cyril Despres[10] KTM LC4 660R Flag of Russia.svg Firdaus Kabirov Kamaz Barcelona - Dakar
26ª 2004 Francia Stéphane Peterhansel
Francia Jean-Paul Cottret
Mitsubishi Pajero España Nani Roma[11] KTM LC4 660R Flag of Russia.svg Vladimir Chagin Kamaz Clermont-Ferrand - Dakar
25ª 2003 Flag of Japan.svg Hiroshi Masuoka
Alemaña Andrea Schulz
Mitsubishi Pajero Francia Richard Sainct KTM LC4 660R Flag of Russia.svg Vladimir Chagin Kamaz Marsella - Sharm el Sheikh
24ª 2002 Flag of Japan.svg Hiroshi Masuoka
Francia Pascal Maimon
Mitsubishi Pajero Italia Fabrizio Meoni KTM LC8 950R Flag of Russia.svg Vladimir Chagin Kamaz Arras - Madrid - Dakar
23ª 2001 Alemaña Jutta Kleinschmidt[12]
Alemaña Andrea Schulz
Mitsubishi Pajero Italia Fabrizio Meoni KTM LC4 660R República Checa Karel Loprais Tatra París - Dakar
22ª 2000 Francia Jean-Louis Schlesser
Francia Henri Magne
Schlesser-Renault Buggy Francia Richard Sainct BMW F650RR Flag of Russia.svg Vladimir Chagin Kamaz París - Dakar - O Cairo
21ª 1999 Francia Jean-Louis Schlesser
Francia Philippe Monnet
Schlesser-Renault Buggy Francia Richard Sainct BMW F650RR República Checa Karel Loprais Tatra Granada - Dakar
20ª 1998 Francia Jean-Pierre Fontenay
Francia Gilles Picard
Mitsubishi Pajero Francia Stéphane Peterhansel Yamaha YZE850T República Checa Karel Loprais Tatra París - Granada - Dakar
19ª 1997 Flag of Japan.svg Kenjiro Shinozuka
Francia Henri Magne
Mitsubishi Pajero Francia Stéphane Peterhansel Yamaha YZE850T Austria Peter Reif Hino Dakar - Agadez - Dakar
18ª 1996 Francia Pierre Lartigue
Francia Michel Perin
Citroën ZX Italia Edi Orioli Yamaha YZE850T Flag of Russia.svg Viktor Moskovskikh Kamaz Granada - Dakar
17ª 1995 Francia Pierre Lartigue
Francia Michel Perin
Citroën ZX Francia Stéphane Peterhansel Yamaha YZE850T República Checa Karel Loprais Tatra Granada - Dakar
16ª 1994 Francia Pierre Lartigue
Francia Michel Perin
Citroën ZX Italia Edi Orioli Cagiva Elefant 900 República Checa Karel Loprais Tatra París - Dakar - París
15ª 1993 Francia Bruno Saby
Francia Dominique Seriyes
Mitsubishi Pajero Francia Stéphane Peterhansel Yamaha YZE850T Italia Francesco Perlini Perlini París - Dakar
14ª 1992 Francia Hubert Auriol
Francia Philippe Monnet
Mitsubishi Pajero Francia Stéphane Peterhansel Yamaha YZE850T Italia Francesco Perlini Perlini París - Sirte - Cidade do Cabo
13ª 1991 Finlandia Ari Vatanen
Flag of Sweden.svg Bruno Berglund
Citroën ZX Francia Stéphane Peterhansel Yamaha YZE750T Francia Jacques Houssat Perlini París - Trípoli - Dakar
12ª 1990 Finlandia Ari Vatanen
Flag of Sweden.svg Bruno Berglund
Peugeot 405 T16 Italia Edi Orioli Cagiva Elefant 900 Italia Villa Perlini París - Trípoli - Dakar
11ª 1989 Finlandia Ari Vatanen
Flag of Sweden.svg Bruno Berglund
Peugeot 405 T16 Francia Gilles Lalay Honda NXR800V París - Tunes - Dakar
10ª 1988 Finlandia Juha Kankkunen
Finlandia Juha Piironen
Peugeot 205 T16 Italia Edi Orioli Honda NXR800V República Checa Karel Loprais Tatra París - Alxer - Dakar
1987 Finlandia Ari Vatanen
Francia Bernard Giroux
Peugeot 205 T16 Francia Cyril Neveu Honda NXR750V Flag of the Netherlands.svg Jan de Rooy DAF París - Alxer - Dakar
1986 Francia René Metge
Francia Dominique Lemoyne
Porsche 959 Francia Cyril Neveu Honda NXR750V Italia Giacomo Vismara Mercedes-Benz París - Alxer - Dakar
1985 Francia Patrick Zaniroli
Francia Jean Da Silva
Mitsubishi Pajero Bélxica Gaston Rahier BMW GS980R Alemaña Karl-Friedrich Capito Mercedes-Benz París - Alxer - Dakar
1984 Francia René Metge
Francia Dominique Lemoyne
Porsche 911 Bélxica Gaston Rahier BMW GS980R Francia Pierre Lalleu Mercedes-Benz París - Alxer - Dakar
1983 Bélxica Jacky Ickx
Francia Claude Brasseur
Mercedes 280 G Francia Hubert Auriol BMW GS980R Francia Georges Groine Mercedes-Benz París - Alxer - Dakar
1982 Francia Claude Marreau
Francia Bernard Marreau
Renault 20 Francia Cyril Neveu Honda XR550 Francia Georges Groine Mercedes-Benz París - Alxer - Dakar
1981 Francia René Metge
Francia Bernard Giroux
Range Rover Francia Hubert Auriol BMW GS800R Francia Adrien Villette ALM/ACMAT París - Alxer - Dakar
1980 Flag of Sweden.svg Freddy Kottulinsky
Alemaña Gerd Löffelmann
Volkswagen Iltis Francia Cyril Neveu Yamaha XT500 Flag of Algeria.svg Ataouat Sonacome París - Alxer - Dakar
1979 Francia Alain Génestier
Francia Joseph Terbiaut
Range Rover Francia Cyril Neveu Yamaha XT500 París - Alxer - Dakar
Porsche 959 de René Metge, gañador en 1986.
KTM de Cyril Despres, gañadora do 2005.

Meirande número de vitorias[editar | editar a fonte]

Os que obtiveron meirande número de vitorias. Resaltados os que gañaron en máis dunha categoría.

Actualizado a 1 de xaneiro de 2014.

COCHES MOTOS CAMIÓNS
piloto nº v. piloto nº v. piloto nº v.
Francia Stéphane Peterhansel: 5 Francia Stéphane Peterhansel: 6 Flag of Russia.svg Vladimir Chagin: 7
Finlandia Ari Vatanen: 4 Francia Cyril Despres: 5 República Checa Karel Loprais: 6
Francia René Metge: 3 Francia Cyril Neveu: 5 Flag of Russia.svg Firdaus Kabirov: 2
Francia Pierre Lartigue: 3 Italia Edi Orioli: 4 Italia Francesco Perlini: 2
Flag of Japan.svg Hiroshi Masuoka: 2 España Marc Coma: 4 Francia Georges Groine: 2
Francia Jean-Louis Schlesser: 2 Francia Richard Sainct: 3
construtor nº v. construtor nº v. construtor nº v.
Flag of Japan.svg Mitsubishi: 12 Austria KTM: 13 Flag of Russia.svg Kamaz: 12
Francia Citroën: 4 Flag of Japan.svg Yamaha: 9 República Checa Tatra: 6
Francia Peugeot: 4 Alemaña BMW: 6 Alemaña Mercedes-Benz: 5
Alemaña Volkswagen: 4 Flag of Japan.svg Honda: 5 Italia Perlini: 4

Galegos no Dakar[editar | editar a fonte]

Quad de Marco Piana no 2006.
Gañadores do 2009.

Galegos que participaron no Dakar.

  • 2000: Galicia Fran Gómez Pallás, moto.
  • 2003: Galicia Fran Gómez Pallás, moto.[13]
  • 2005: Galicia Fran Gómez Pallás, moto.[14]
  • 2006:[15]
    • Galicia Fran Gómez Pallás, moto.
    • Galicia Xacob Agra, moto.
    • Galicia Antonio Montero, camión.
  • 2007:[16]
    • Galicia Fran Gómez Pallás, moto.[17][18]
    • Galicia José López Rivas e Pablo Malvar García, coche.[19]
  • 2008: Non se disputou.[20]
  • 2009:
    • Galicia Fran Gómez Pallás, moto.[21][22]
    • Galicia José López Rivas, coche.[23]
  • 2010: Galicia José López Rivas, coche.[24][25]
  • 2012: Galicia José López Rivas, coche.[26][27]
  • 2013: Galicia José López Rivas e Diego Vallejo (seu copiloto), coche.[28]

Controversia[editar | editar a fonte]

Científicos denunciaron os danos que o rally provoca ao patrimonio arqueolóxico.[29]

Mortes no Dakar[editar | editar a fonte]

Restos do camión no que morreu Van Loevezijn.
Thierry Sabine en 1986, ano no que faleceu.

Varios participantes morreron durante a disputa dalgunha das edicións:

  • 1979: Patrick Dodin, motorista, por mor dunha caída.
  • 1982: Bert Oosterhuis, motorista, por mor dunha caída.
  • 1983: Jean Noël Pineau, motorista, por mor dun atropelo.
  • 1986: Yasuo Kaneko, motorista, nun accidente.
  • 1988:[30]
    • Kees Van Loevezijn, copiloto de camión, nun accidente.
    • Patrick Canado, copiloto, nun accidente.
  • 1991: Charles Cabanne, condutor de camión, por un disparo.
  • 1992:
    • Jean Marie Sounillac e Laurent Lle Bourgeois, piloto e copiloto de camión, nun accidente.
    • Gilles Lalay, motorista, por unha caída.
  • 1994: Michel Sansen, motorista, por unha caída.
  • 1996: Laurent Gueguen, condutor de camión, por unha explosión.
  • 1997: Jean Pierre Leduc, motorista, por unha caída.
  • 2003: Bruno Cauvy, copiloto de coche, nun accidente.
  • 2005:
    • José Manuel Pérez, motorista, por unha caída.
    • Fabrizio Meoni, motorista, por unha caída.
  • 2006: Andy Caldecott, motorista, por unha caída.[31]
  • 2007:
    • Elmer Symonds, motorista, por unha caída.[32]
    • Eric Aubijoux, motorista, por un paro cardiaco.[33]
  • 2009: Pascal Terry, motorista, por edema pulmoar.[34]
  • 2012: Jorge Martínez Boero, motorista.
  • 2013: Thomas Bourgin, motorista.
  • 2014: Eric Palante, motorista belga.[35]

O número de falecidos elévase por enriba da media centena se se engaden as mortes doutras persoas, dende nenos e mulleres de localidades africanas, a mecánicos ou xornalistas que cubrían o evento.

Thierry Sabine, fundador da proba, faleceu en 1986 durante a disputa do rallye, ao estrelarse o helicóptero en que viaxaba, xunto a outros catro pasaxeiros.

Galería de imaxes[editar | editar a fonte]

Vladimir Chagin gañou varias veces o Dakar.
Hummer de Robby Gordon no 2006.

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Vieiros, "Suspenden o rali Lisboa-Dakar pola “ameaza de Al Qaida”", nova en Vieiros, 4 de xaneiro de 2008.]
  2. "La organización quiere convertir el Dakar en algo muy extremo", La Voz de Galicia, 31 de decembro de 2009.
  3. Vieiros, "O Dakar 2010 volverá a Arxentina e Chile", Vieiros, 3 de marzo de 2009.
  4. Dakar Retrospective 1979-2007, 176 páx. (en inglés).
  5. Galiciaé, O Lisboa-Dakar suspéndese polas ameazas de Al-Qaeda aos intereses franceses, 04/01/2008
  6. "Carlos Sainz conquista el Dakar", Xornal de Galicia, 16 de xaneiro de 2010 (en castelán).
  7. La Voz de Galicia, Coma confirma su triunfo en motos en el Dakar y el sudafricano De Villiers gana el de coches, 18/01/2009.
  8. Galiciaé, O español Marc Coma conquista o seu segundo Dakar, 17/01/2009.
  9. "El Lago Rosa encumbra a Despres y Peterhansel", La Voz de Galicia, 21 de xaneiro de 2007.
  10. "Després gana el Dakar en motos y Peterhansel en coches", Xornal de Galicia, 16 de xaneiro de 2005.
  11. "Roma entra en la leyenda del deporte español al lograr el triunfo en el Dakar", Xornal de Galicia, 18 de xaneiro de 2004.
  12. "Unha muller gaña o rali París-Dakar", Vieiros, 22 de xaneiro de 2001.
  13. Vieiros, Comeza a aventura de Dakar para Fran Gómez Pallas, 31/12/2004.
  14. Vieiros, Adeus ao Dakar de Fran Gómez Pallas, 05/01/2005.
  15. Vieiros, Agra e Gómez Pallas rematan o Dakar, 16/01/2006.
  16. Vieiros, Galiza queda sen representantes no Dakar, 12/01/2007.
  17. Vieiros, O carballés Fran Gómez comeza a súa quinta aventura no Dakar, 06/01/2007.
  18. Finisterre.org Non puido ser, Fran abandona o dakar, 10/01/2007.
  19. Dakar.com En 2007 abandonou na 5ª etapa.
  20. El Progreso, José López Rivas: "El espíritu del Dakar seguirá vivo", 21/01/2008.
  21. Vieiros, Gómez Pallas afronta a parte máis dura do Dakar, 13/01/2009.
  22. Finisterrae.org, Fran termina o Dakar nº 79, 20/01/2009.
  23. Vieiros, O coche galego do Dakar retírase, 11/01/2009.
  24. Galicia-Hoxe, Único representante galego no Dakar, 27/12/2009.
  25. El Correo Gallego, Una avería en el Mitsubishi deja fuera al equipo gallego, 14/01/2010
  26. High-contrast-camera-video.svg A Solaina, programa da TVG, do 26/12/2011, a partir do minuto 55:52.
  27. Dakar.com. O galego abandona na segunda etapa.
  28. Conseguindo, por primeira vez, rematar o rally (no posto 86 da clasificación)
  29. Colegio de Arqueólogos alerta por daños del Rally Dakar, 10/12/2011 (en castelán).
  30. ABC, Las dos muertes ocurridas en esta edición ponen en peligro el futuro de la prueba africana, 12/01/1988.
  31. Faro de Vigo, El desierto se cobra otra vida, 10/01/2006.
  32. La Voz de Galicia, El Dakar se cobra la vida del sudafricano Elmer Symonds, 09/01/2007.
  33. Faro de Vigo, Fallece el francés Aubijoux de un paro cardiaco en el Dakar, 20/01/2007.
  34. Galiciaé, Morre o motorista Pascal Terry no Dakar 2009, 07/01/2009.
  35. "Muere el piloto de motos belga Eric Palante..." El Ideal Gallego (en castelán).

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

BMW de Jutta Kleinschmidt no 2006.
Commons
Commons ten máis contidos multimedia sobre: Rally Dakar

Bibliografía[editar | editar a fonte]

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]