Río Indo

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á procura
Este é un dos 1000 artigos que toda Wikipedia debería ter.
Indo
Indus near Skardu.jpg
PaísChina, India, Paquistán
NacementoMonte Kailaish
Lonxitude3.180 km
Conca1.165.000 km²
Caudal medio3.850 m³/s
DesembocaduraMar Arábigo (océano Índico)
Inde-fleuves.png
Localización do Indo (Indus) no mapa do subcontinente indio.
O Indo no norte de Paquistán.

O río Indo (en sindhi सिन्‍धु नदी, Sindhu nadi, coñecido como Sindhu en sánscrito; grego antigo, Sinthos, latín Sintus) é un dos ríos máis longos da Asia meridional que discorre polo subcontinente indio así como un dos máis longos do continente asiatico, é o máis importante de Paquistán e un dos principais da India (e que tamén percorre no seu curso alto a China). Orixinario da meseta tibetana do oeste da China, na Rexión Autónoma do Tíbet, o río discorre a través do distrito de Ladakh de Jammu e Cachemira e logo entra en Paquistán a través dos Territorios do Norte (Gilgit-Baltistán); segue despois desde o norte do país en dirección sur cruzando ao longo todo Paquistán, ata desembocar no mar Arábigo, preto da cidade portuaria de Karachi en Sind.

A lonxitude total do río é de 3.180 km, sendo o río máis longo de Paquistán. Drena unha gran conca de máis de 1.165.000 km² e ten un caudal anual estimado nuns 207 km³, o que o converten no 21º máis caudaloso do mundo. Nace nos glaciares máis altos do mundo, o río alimenta un ecosistema de bosques temperados, chairas e paisaxes áridos. Xunto cos ríos Jhelum, Chenab, Ravi, Sutlej, Beas e dous afluentes desde a Khyber Pakhtunkhwa e Afganistán, o Indo forma o delta do Indo de Paquistán, mencionado no Rigveda (o texto máis antigo da India, de mediados do II milenio a. C.) como Sapta Sindhu e no texto iranio Zend Avesta como Hapta Hindu (significando ambos términos, "sete ríos).

O río Indo proporciona os recursos hídricos clave para a economía de Paquistán -especialmente o celeiro da provincia de Punjab, que representa a maior parte da produción agrícola da nación, e de Sindh. O Indo tamén soporta moitas industrias pesadas e constitúe o principal fornezo de auga potable en Paquistán. Os cinco ríos que dan nome ao Punjab son o Jhelum, Chenab, o Ravi, o Beas e o Sutlej.

Antes da división en 1947 da antiga India nos modernos estados da India e Paquistán, o Indo era o segundo río en importancia da rexión, despois do río Ganxes, tanto en termos culturais como comerciais. Na actualidade o río tamén dá nome á provincia paquistaní de Sind.

O río foi unha fonte de asombro durante o período clásico. O rei Darío I de Persia enviou a Escílax de Carianda a explorar o Indo entre os anos 519 e 512 a. C., ests descendiuno ata chegar ao mar. Chamado Hindós ou Indós polos gregos e logo Indus polos autores latinos, foi sempre coñecido en Occidente polo seu nome latinizado que tamén deu nome á India (Bharat).

O Indo é un dos sete ríos sagrados da India.

Historia[editar | editar a fonte]

Extensión e principais lugares da cultura do val do Indo, no Paquistan premoderno e norte da India (2500 a. C.).

Atoparonse sitios da época do paleolítico no val do Indo en Pothohar, preto de Islamabad, a capital de Paquistán, con ferramentas de pedra da cultura Soan. Así mesmo en Mardan, na antiga rexión de Gandhara (tamén preto de Islamabad), hai evidencias de covas habitadas desde fai 15.000 anos.[Cómpre referencia]

Tamén se desenvolveu entre 2300 e 1750 a. C. a cultura do val do Indo, unha cultura prehistórica que aparentemente non chegou a coñecer a cultura dos arios e que coñeceu varias etapas, desde o 7000 a. C.

As principais cidades desta civilización, Harappa e Mohenjo-daro, remóntanse a ao redor de 3300 a. C., e representan algúns dos maiores asentamentos humanos do mundo antigo. A civilización do val do Indo estendíase por todo o Paquistán, o noroeste da India polo leste do río Jhelum ata alcanzar Rupnagar, no Sutlej superior. Os asentamentos da costa estendíanse desde Sutkagan Dor, en Paquistán, na fronteira de Irán, ata Kutch, no extremo oriental de Paquistán. Hai un sitio arqueolóxico desta cultura do Indo no Amu Daria en Shortughai, no norte de Afganistán, e outro en Alamgirpur no río Hindon (un afluente do río Yamuna, e xa que logo, do Ganxes) que se atopa a só 28 km de Nova Delhi. Ata a data, atopáronse máis de 1.052 cidades e poboados, principalmente na rexión xeral do río Ghaggar Hakra e os seus afluentes. Entre os asentamentos están os que foron principais centros urbanos de Harappa e Mohenjo-Daro, así como Lothal, Dholavira, Ganeriwala e Rakhigarhi. Só de 90 a 96 dos 800 sitios máis coñecidos da cultura do val do Indo se descubrirón no río Indo e nos seus afluentes. O Sutlej, agora un afluente do Indo, en épocas de Harappa, desembocaba ás veces no Ghaggar-Hakra, en cuxa conca atópanse máis sitios da cultura de Harappa que ao longo do propio Indo.

A maioría de estudosos cren que os asentamentos da cultura das tumbas de Gandhara dos primeiros indo-arios floreceron na rexión de Gandhara a partir do 1700 a. C. ata o 600 a. C., cando Mohenjo-Daro e Harappa xa foran abandonadas.

Os primeiros europeos que se sabe que recoñeceron este río foron as trpas greco-macedonias de Alexandre o Grande que no Indo prácticamente atopou o límite oriental do seu imperio, xa que as súas forzas retiráronse ao longo do curso meridional do río ao final da campaña de Asia logo da conquista do que hoxe é Paquistán, uníndoo ao Imperio helénico. O nome Indus utilízase no libro de Megástenes Indica para o poderoso río cruzado por Alexandre, baseándose no relato contemporáneo de Nearchus. «Indus» é un derivado helénico do iranio Sindus, que á súa vez deriva de Sindhu, o nome do Indo no Rigveda, xa que o río está considerado, polos hinduístas, un dos sete ríos sagrados da India. O termo sánscrito sindhu significa xenéricamente ’río’ ou ’mar’, probablemente a partir dunha raíz sidh que significa ’afastar’. O termo Sindhu aparece 176 veces no Rigveda, 95 veces en plural, utilizado máis a miúdo no significado xenérico. Xa no Rigveda, sobre todo nos últimos himnos, o significado da palabra redúcese ao referirse ao río Indo en particular, por exemplo, na lista dos ríos do Nadistuti sukta. Isto deu lugar á anomalía dun río de xénero masculino: todos os demais ríos rigvédicos son femininos, non só gramaticalmente, sendo imaxinados como deusas e comparados con vacas e eguas que daban leite e manteiga.

A partir dos datos aportados polos autores gregos que comezaron a mencionar a palabra "India" en referencia a todo o subcontinente indio, daquela os autores latinos falarían dunha India cisganxética (a India deste lado do Ganxes) e dunha India transganxética (a India do outro lado do Ganxes).

Antiguamente os persas e outros pobos de linguas iranias chamaban Sindhu a este río, estendendo ese nome aos habitantes de todo o subcontinente indio, co nome de Sindhustán (’país [do] Sindhu’).

O Indo formou unha fronteira natural entre o subcontinente indio e a súa fronteira coa meseta iraniana, unha rexión que inclúe o Baluchistán paquistaní, Jaiber Pastunjuá, así como Afganistán, Taxikistán e Irán. Foi cruzado polos exércitos de Alexandre o Grande -as súas forzas macedonias retiráronse ao longo do curso meridional do río ao final da campaña de Asia logo da conquista o que hoxe é Paquistán e unírono ao Imperio helénico. As chairas do Indo tamén estiveron baixo a dominación do imperio persa e do imperio de Kushan. Os exércitos musulmáns de Muhammad bin Qasim, Mahmud de Gazni, Mohammed de Ghor, Tamerlán e Babur tamén cruzaron o río para golpear nas rexións interiores do Panxab e máis ao sueste.

A palabra «India» deriva do río Indo. Na Antigüidade, inicialmente «India» referíase á rexión de Paquistán que se sitúa ao longo da beira este de o río Indo, pero cara ao ano 300 a.C., os escritores gregos como Megasthenes aplicaron o termo ao subcontinente que se estende máis cara ao leste.[1]

A fonte tradicional do río é Senge Khabab (‘boca do león’), un manancial perenne, non moi lonxe do sagrado monte Kailash, e caracterízase por unha longa liña de baixo de tibetanos chortens. Hai outros afluentes próximos que posiblemente poden formar un curso de auga máis longo que o Senge Khabab, pero a difencia deste, todos dependen da neve derretida. O río Zanskar, que desemboca no río Indo en Ladakh, ten un volume de auga maior que o propio Indo antes dese punto.[2]

Esa noite na tenda [xunto a Senge Khabab] preguntei a Sonmatering cal dos afluentes do Indo, que cruzamos esta mañá, era o máis longo. Todos eles, dixo, comezan polo menos a un día a pé desde aquí. O Bukhar comeza preto do pobo de Yagra. A fonte do Lamolasay está nun lugar santo: hai un mosteiro alí. O Dorjungla é un paseo moi longo e difícil, tres días talvez, e hai moitas rochas afiadas; pero a súa auga é clara e azul, de aí o nome doutro afluente, Zom-chu, que Karma Lama traduce como «auga azul». O Rakmajang nace nun lago escuro chamado o mar Negro.

Un dos afluentes máis longos —e por tanto un candidato para ser a fonte técnica do río— é o Kla-chu, o río que cruzamos onte por unha ponte. Tamén coñecido como o Lungdep Chu, desemboca no Indo desde o sueste, e nace a un día de camiño desde Darchen. Pero Sonamtering insiste en que o Dorjungla é o máis longo dos «tres tipos de auga» que caen no Seng Tsanplo ['río León' ou Indo].

That night in the tent [next to Senge Khabab] I ask Sonmatering which of the Indus tributaries which we crossed this morning is the longest. All of them, he says, start at least a day's walk away from here. The Bukhar begins near the village of Yagra. The Lamolasay's source is in a holy place: there is a monastery there. The Dorjungla is a very difficult and long walk, three days perhaps, and there are many sharp rocks; but it its water is clear and blue, hence the tributary's other name, Zom-chu, which Karma Lama translates as 'Blue Water'. The Rakmajang rises from a dark lake called the Black Sea.
One of the longest tributaries — and thus a candidate for the river's technical source — is the Kla-chu, the river we crossed yesterday by bridge. Also known as the Lungdep Chu, it flows into the Indus from the south-east, and rises a day's walk from Darchen. But Sonamtering insists that the Dorjungla is the longest of the 'three types of water' that fall into the Seng Tsanplo ['Lion River' or Indus].
Empires of the Indus: The Story of a River, Alice Albinia (2008).[2]

No verán de 2010 o río viuse desbordado en numerosos puntos provocando unha das maiores inundacións da historia de Paquistán.

Xeografía[editar | editar a fonte]

O Indo na confluencia con río Barndo.

O río Indo nace no Tíbet (China), a unha altura de 5500 msnm, seguindo o seu curso en dirección noroeste, para logo atravesar a rexión de Caxemira e xirar cara ao sur para penetrar no Paquistán e percorrelo todo ao longo. Tras pasar pola cidade de Hyderabad, desemboca nun delta bañando as costas do porto de Karachi, primeira capital do Paquistán.

A lonxitude total do río varia, segundo as fontes, entre os 2.900 e os 3.180 km. O caudal medio é de 6.700 /s e drena unha ampla conca de 1.081.700 km². Na súa desembocadura no mar de Omán, o Indo forma un extenso e fértil delta, cunha superficie de 7.770 km².

Curso do Indo na China[editar | editar a fonte]

O Indo, nominalmente, comeza moi preto da fronteira oriental da Rexión Autónoma do Tíbet, en China, na pequena localidade de Shiquanhe, na confluencia dos ríos Sênggê Zangbo e Gar, que drenan as cordilleiras de Nganglong Kangri e Gangdise Shan e discorren por algún dos vales principais da cordilleira do Himalaia. O Sengge (tibetano: སེང་གེ་ཁ་འབབ།), tamén Shiquan ou Shiquan Hei (chinés: 獅泉河), a fonte máis afastada cunha lonxitude de 430 km, nace nas inmediacións do sagrado lago Mana Sarovar, a unha altura de 5500 m e discorre en dirección noroeste. O Indo, como tal, tamén flúe cara ao noroeste e cruza enseguida a fronteira chinesa e ingresa na India.

Curso do Indo na India[editar | editar a fonte]

O Indo en Alchi (Ladakh).
Confluencia do Zanskar e o Indo (na parte inferior).

Na India, onde adoita chamarse río Sind, discorre a través do estado de Jammu e Caxemira, na rexión Ladakh, xusto ao sur da cordilleira do Karakorum para despois virar gradualmente para o sur, abandonando os outeiros entre Peshawar e Rawalpindi. Neste tramo unha presa forma o encoro de Tarbela. Tras pasar polas pequenas localidades de Nyoma (1.350 hab.[3]) e Upshi (165 hab.). A partir de aquí a estrada NH-21 acompaña ao río, que chega a unha zona na que hai bastantes mosteiros, como os de Stakna, Mashro, Thikse e Shey, e chega a Leh (27.513 hab. en 2001), a antiga capital do reino de Ladakh. No val unha nova estrada acompaña ao río, a NH-1D, e pronto chega a Phey (331 hab.). Recibe despois pola esquerda ao primeiro dos seus afluentes de importancia, o río Zanskar. Segue polas pequenas aldeas de Nimu, Alchi e Tingmosgang e nesta zona o Indo bordea polo norte o gran Parque Nacional Hemit, con 4400 km², o maior parque indio, establecido en 1981. Tras manter a dirección noroeste, sae de India e ingresa en Paquistán.

Curso do Indo en Paquistán[editar | editar a fonte]

O Indo visto desde a estrada do Karakórum.
O forte de Attock, as beiras do Indo.
O Indo augas abaixo de Hyderabad.

Ao pouco de entrar en Paquistán, na rexión do Baltistán, na provincia de Gilgit-Baltistán, recibe pola esquerda, procedente do sur, ao río Suru e logo, pola dereita, os ríos Shyok (550 km) e o Shigar (62 km), en cuxa confluencia está a pequena cidade de Skardu (uns 30.000 hab. en 2000), que conta cun pequeno aeroporto moi usado polos afeccionados ao sendeirismo. Continúa en dirección noroeste e vólvese cara ao sur, xusto ao recibir, pola dereita, o río Gilgit (450 km). Desde aquí segue o val a N-35 (que chega desde o val do Gilgit), coñecida como estrada do Karakórum, que conecta a cidade chinesa de Kashgar coa capital paquistaní, Islamabad (cun percorrido de 1.200 km). Bordea polo norte o Nanga Parbat, discorrendo entre xigantescas gargantas, de 4.500-5.200 m de profundidade.

A partir da unión con o río Cabul, o Indo é xa navegábel. O resto do curso do río cara ao mar desenvólvese polas chairas do Punjab e do Sind, movéndose as augas con maior vagar. Atravesa Hyderâbâd, antes de desembocar no mar Arábigo nun grande delta areoso de 7.770 km², que abarca uns 200 km de costa, ao sueste de Karachi, e que é considerado como unha das rexións ecolóxicas das máis importantes do mundo.

Principais afluentes[editar | editar a fonte]

Os principais afluentes do río Indo, no sentido do curso auga, son os seguintes:


Ríos da conca do río Indo
Principais afluentes do Indo
Pola dereita Distancia desde
o nacemento
Punto de confluència Altitude (en m.)
da confluència
m. lonxitude
curso principal
m da súa
rede hidrogràfica
Ha. da súa
conca
Pola esquerda
- cerca de Nimmu e Ladakh Zanskar
Shyok Ao leste da cidade de Skardu[4][5] 550 -
Gilgit, cos seus afluentes, o Ghizar e o Hunza 450 -
Cabul, cos seus afluentes, o Kunar eo Swat; cerca de Attock 700 -
- Sohan
Tochi -
Gumal, cos seus afluentes, o Kundar e o Zhob; O sur de Dera Ismail Khan 400
- En Mithankot 71 Río Panjnad cos seus afluentes máis longos: Chenab (1.242 km.), cos seus subafluentes, o Jhelam (740 km.) e o Ravi (725 km.); Sutlej (1.370 km.), cos seus subafluentes, o Beas (470 km.).

Fauna[editar | editar a fonte]

Un dos animais máis salientes e curiosos que habitan as súas augas é o golfiño do Indo. Estudos xenéticos demostraron que o arroaz do Indo e o do Ganxes (Platanista gangetica), que eran considerados antes como distintos, forman en realidade unha soa e mesma especie.

Economía[editar | editar a fonte]

O Indo é o provedor de recursos hídricos máis importantes nas chairas de Punjab e de Sindh (que constitúen a columna vertebral da agricultura e a produción de comida de Paquistán). O río é especialmente importante, xa que a choiva é escasa na parte baixa do val do Indo. As canles de rego foron inicialmente construídas pola xente da civilización do val do Indo, e posteriormente por enxeñeiros do Imperio Cuxano e do Imperio Mogol. A moderna irrigación foi introducida pola British East India Company en 1850 (a construción de modernas canles foi acompañada co arranxo das vellas). Os británicos supervisaron a construción dunha das máis complexas redes de rego do mundo. A presa de Guddu ten 1 350 m de longo e rega Sukkur, Jacobabad, Larkana e Kalat. A presa de Sukkur atende a máis de 20.000 km2.

Despois da aparición de Paquistán, asinouse en 1960 un tratado de control de augas entre a India e Paquistán, garantindo que este último país recibiría auga do Indo e dos seus afluentes do oeste. O Proxecto Conca do Indo consitíu primeiramente na construción de dúas presas principais, a de Mangala no río Jhelum River e a de Tarbela no Indo, xunto coas súas presas subsidiarias. A Autoridade Paquistaní de Desenvolvemento de Auga e Enerxía levou a cabo a construción da canle Chashma-Jheluml (unindo as augas dos ríos Indo e Jhelum), estendendo a subministración de auga ás rexións de Bahawalpur e Multan. Paquistán construíu a presa de Tarbela preto de Rawalpindi (de 2 743 metros de longo e 143 de altura, cun depósito de 80 km). A presa de Kotri, presto de Hyderabad ten 915 metros de longo e proporciona recursos adicionais a Karachi. A presa de Taunsa, preto de Dera Ghazi Khan produce 100 000 quilowatios de electricidade. A extensa vinculación dos afluentes co Indo axudou a difundir os recursos hídricos ao val de Peshawar, en Khyber Pakhtunkhwa. Os amplos proxectos de rego e presas proporcionan as bases para a gran produción de cultivos en Paquistán, como algodón, cana de azucre e trigo. As presas tamén xeran electricidade para as industrias pesadas e os centros urbanos.

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Henry Yule: «India, Indies» Arquivado 28 de xuño de 2012 en Archive.is, en Hobson-Jobson: A glossary of colloquial Anglo-Indian words and phrases, and of kindred terms, etymological, historical, geographical and discursive. Editado por William Crooke. Londres: J. Murray, 1903.
  2. 2,0 2,1 Albinia (2008), pag. 307.
  3. Todas as poboacións que se citen neste artigo refírense á poboación estimada no ano 2010.
  4. "Vista aérea da confluencia dos ríos" (en inglés). 
  5. Bennett-Jones, Owen; Brown, Lindsay; Mock, John (1 setembro 2004). Pakistan and the Karakoram Highway. Lonely Planet Regional Guides (6a ed. ed.). Lonely Planet Publications. p. 306. 978-0864427090. Consultado o 2009-08-26. 

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]