Paiporta

Paiporta
Situación xeográfica
Estado:	España
Comunidade autónoma:	País Valenciano
Provincia:	Valencia
Comarca:	L'Horta Sud
Xeografía
Altitude:	52 msnm
Superficie:	3,90 km²
Poboación
Poboación total:	23.245 hab. (2008)
Densidade de poboación:	5.960,26 hab./km²
Xentilicio:	Paiportí/ina
Información
Código postal:	46200
Alcalde:	Vicente Ibor Asensi (PP)
Sitio na web:	Ajuntament de Paiporta

Paiporta é un concello do País Valenciano que se atopa na bisbarra da Horta Sud.

Xeografía

Concello da Horta, situado ao sur da cidade de Valencia. O territorio é totalmente chan, e o seu accidente xeográfico máis importante é barranco de Xiva, que divide en dúas partes a vila e o termo. O núcleo máis antigo atópase á esquerda do cantil, da beira da igrexa de Sant Jordi.

O clima é mediterráneo, con invernos suaves e estíos calorosos. A choiva, escasa, cae no outono e na primavera ao redor dos 450/550 mm./anuais. A proximidade da mar dálle ao aire un certo grao de humidade. A temperatura media anual é de 19ºC, con medias térmicas de 10º en xaneiro e 25º en agosto.

Pódese acceder a esta localidade a través da liña 1 do Metro de Valencia. A liña 5 tamén posúe un roteiro con paraxe na vila.

Localidades limítrofes

Paiporta limita coas localidades de Alfafar, Benetússer, Catarroja, Massanassa, Picanya e Valencia (a 5,5 km) todas elas da provincia de Valencia.

Historia

Segundo o Llibre de Repartiment (Libro de Repartición) no 1238 o rei Jaume I outorgou a Arnau Lago as aldeas de Cotelles e o Racó, onde posteriormente se asentou o pobo, denominado entón de Sant Jordi.

En 1366 o rei Pere III dá o lugar a Pere Boïl ie Castellar que posuía o terzo diezmo e o dereito de cobrar impostos para o monarca. No ano 1447, o señorío pertencía á Xustiza de Valencia (Justícia de València), Genís Ferrer, e no 1494 pasou a ser patrimonio de Pere Joaquim Pons. No 1584, Elionor Pons contraeu matrimonio con Pere Ladron Pallàs, quen herdou o título de vizconde de Xelva; no ano 1599, o rei outorgou o título de conde de Sinarcas a Jaume Ladron de Pallàs; ao morrer Gaspar Ladron de Pallàs sen descendencia masculina o señorío separouse do vizcondado de Xelva. No século XVII un roubo de sacras formas no convento de Sant Joaquim e Santa Anna, levantado en 1595 e a estas alturas desaparecido, serviu de escusa ao vicerrei para iniciar unha dura represión do bandoleirismo en todo o país; no 1741, e até a desamortización era propiedade do marqués de Valdecarzana, quen se titulou Barón de Paiporta. En 1841 vai engadirse o barrio de Casesnoves, tamén denominado Portugalet, que pertencía á xurisdición de Torrent e á parroquia de Picanya.

Demografía

Paiporta conta cunha poboación de 23.245 habitantes.

Evolución demográfica de Paiporta
1900	1910	1920	1930	1940	1950	1960	1970	1981	1991	2000	2005	2007	2008
2.296	2.506	2.746	3.074	3.182	3.574	4.054	11.224	14.514	15.627	18.194	21.341	22.374	23.245

Economía

A economía local basease na agricultura e na industria. O campo paiportí, que é regado pola canle do Faitanar, dá hortalizas, cítricos e flor natural. No tocante á industria nos seus tres polígonos industriais hai fábricas de mobles, xoguetes, chapas e obradoiros de madeira, téxtiles, pinturas, materiais para construción, etc.

A súa economía actualmente é máis industrial que agrícola, a pesar de ter labrada toda a superficie do termo que non foi ocupada por fábricas e zona urbana. A orixe dos regos nesta zona semella ser tan antiga coma no resto da Horta de Valencia.

A laranxeira leva camiño de converterse en monocultivo, a pesares de que inda hoxe dedícase a metade do regadío a hortalizas e millo. A gandaría conta con cabezas de gando vacún e con aves repartidas entre varias granxas.

Monumentos

• Igrexa de San Xoán (Església de Sant Jordi). Erixida no 1754 sobre unha anterior, de 1579. O estilo arquitectónico é de transición entre o barroco e o neoclásico.
• Museo da Ladrillaría (Museu de la Rajoleria'). A antiga fábrica de ladrillos de Bauset vaise acondicionar para acoller o Museu de la Rajoleria, un espazo cultural e etnolóxico de grande importancia. Hoxe, dá cabida a todo tipo de iniciativas artísticas e acolle aos que antes eran os fornos, unha exposición permanente que mostra parte de la historia social e local da fábrica.
• Unha boa mostra da arquitectura rural da comarca de L'Horta: Pou de Sant Bernat, Pou de Sant Francesc, Villa Socorro, Villa Amparo e Villa Consuelo, son as máis destacades.

Festas e celebracións

• As Festas Maiores (Festes Majors). Celébranse na segunda semana do mes de agosto, na honra de Sant Roc, patrón de Paiporta, finalizando o día 16 de agosto. Consisten nunha serie de actividades festeiras, culturais e lúdicas, coma bailes, actuacións, concertos de banda de música, día infantil, xantares populares, tir i arrossegament, cabalgata, procesión e lume (ao mediodía: mascletà e pola noite, castell de fogos de artificio).

• O Día do Can (Dia del Gos). É unha festa págana que se celebra o día 17 de agosto, en homenaxe ao can de Sant Roc. É unha festa con baile, cabalgata, disfraces, xantar e lume, culminando coa Procesión do Can (Processó del Gos) e a súa queima. A orixe desta festa é descoñecido. Os máis vellos contan que se celebra dende tempos inmemoriais, e que vai deixar de realizarse fai 25 anos, mais dende o ano 1991, un grupo de 34 paiportís, recuperou a tradición.

• Día de Sant Vicent. A seguinte segunda feira ao luns de Pascua. Este día festéxase o Comulgar dos Impedidos (Combregar dels Impedits).

• Fallas (Les Falles). Celébranse tamén do 15 ao 19 de Marzo, e outras festas durante todo o ano a cargo de diferentes asociacións de festas culturais, relixiosas e de veciños da poboación.

Fillos ilustres

• Vicent Doménech, el Palleter (Paiporta, 1783) que protagonizou a revolta popular contra a invasión francesa de 1808.
• Fra Gabriel Ferrandis (1701 - 1782). Teólogo, autor de varias obras de carácter relixioso, tanto en castelán coma en valenciano, entre as que pode destacarse Catecisme cristià.
• Micaela de Paiporta, misioneira capuchina fundadora da Misión de Nuestra Señora de Araguaimujo, no Delta do Orinoco, Venezuela a comezos do século XX, e onde traballou coma docente ensinando aos nenos e nenas waraos até a súa morte.

Política e administración

Alcaldes de Paiporta

• Bartolomé Bas Tarazona 1979-1983 PSPV
• Bartolomé Bas Tarazona 1983-1987 PSPV
• Bartolomé Bas Tarazona 1987-1991 PSPV
• Bartolomé Bas Tarazona 1991-1995 PSPV
• Bartolomé Bas Tarazona 1995-1999 PSPV
• Bartolomé Bas Tarazona 1999-2003 PSPV
• Bartolomé Bas Tarazona 2003-2007 PSPV
• Vicente Ibor Asensi 2007-2011 PP

Cidades irmandadas

• Centro Habana (Cuba)
• Regla (Cuba)
• Soliera (Italia)

Ligazóns externas

• Ajuntament de Paiporta
• Institut Valencià d'Estadística.
• Portal da Direcció General d'Administració Local da Generalitat.