Xigantes (mitoloxía grega)

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
(Redirixido desde "Xigante")
Saltar ata a navegación Saltar á procura
Poseidón (esquerda) brandindo un tridente e portando a illa Nísiros nos ombreiros mentres loita cun xigante (probabelmente Polibotes), cerámica do -500 ou -450.[1]

Na mitoloxía grega e romana, os xigantes (en grego: Γίγαντες, Gígantes, en singular: Γίγας, Gígas) foron unha raza fantástica de gran forza e agresividade. Protagonizaron a Xigantomaquia, a batalla que tiveron contra os deuses olímpicos.[2] Segundo Hesíodo, os xigantes eran descendentes de Xea (a Terra), nados do sangue que caeu cando Urano (o Ceo) foi castrado polo seu fillo, o titán Cronos [3].

"Pois cantas gotas de sangue desprenderon, recolleunas todas Xea e, transcorrido o tempo, deu a luz ás poderosas Erinias, ós grandes Xigantes , resplandecentes co brillo das súas armas , con largas lanzas nas súas mans, e ás Ninfas que chaman Melias na inmensa terra".
(Hesíodo: Teogonía 183-188)

Xea enxendrou ós Xigantes para vingar ós Titáns, tamén fillos seus, que foran encerrados no Tártaro por Zeus trala Titanomaquia.

Nómina dos Xigantes[editar | editar a fonte]

Non será ata o Período helenístico que comeza a darse nome ós diferentes Xigantes e identificar a cada deus co que se enfrontou cada Xigante,

Orixe[editar | editar a fonte]

O nome "xigantes" está asociado normalmente con "nados da terra",[4] e a Teogonía de Hesíodo explicítao ó describir que os xigantes son os descendentes de Xea (a Terra). De acordo con Hesíodo, Xea, muller de Urano, tivo moitos fillos: unha primeira xeración de titáns, os ciclopes e os hecatonquiros.[5]

Mais Urano odiaba os seus fillos, e tan axiña como nacían, encerrábaos dentro de Xea, causándolle a ela moita anguria. E entón Xea fixo unha fouce de aceiro e deulla a Cronos, o máis novo dos seus fillos titáns, e agochouno (presumiblemente aínda dentro do cuerpo de Xea) para agardar por unha emboscada.[6]

Cando Urano quixo xacer con Xea, Cronos castrou ó seu pai, e "as sanguentas pingas que brotaron recibiunas [Xea], e a medida que pasaban as estacións ela deu a luz ... ós grandes xigantes."[7] Desas mesmas pingas de sangue naceron as erinias (furias) e a Melíades (ninfas dos freixos), ó tempo que os xenitais de Urano -que Cronos lanzou ó mar- crearon unha escuma branca da cal xurdiu Afrodita.

O mitógrafo Pseudo-Apolodoro tamén di que os xigantes proveñen de Xea e Urano, aínda que non fai ningunha conexión coa castración de Urano, dicindo sinxelamente que Gaia "irritada polo acontecido ós titáns, enxendra con Urano os xigantes" [8].

O lugar do seu nacemento e escenario da guerra foi Flegras, na península de Palene, a máis occidental das tres que compoñen a Calcídica (Macedonia). Timeo di que a guerra tivo lugar no sur de Italia, de onde lles vén a relación popular cos volcáns desta zona.

Descrición[editar | editar a fonte]

Un Xigante loitando contra Artemisa (relevo no Vaticano)

Os Xigantes eran enormes criaturas, de aspecto terrorífico e inmensa forza, con largas barbas e mesto cabelo. Da súa forza dá proba o feito de que comezan a guerra contra Zeus lanzando ó Olimpo rochas como montañas e árbores ardendo [9].

Dicíase que os Xigantes vencidos foron enterrados baixo volcáns e que eran a causa de erupcións volcánicas e terremotos, como manifestación do seu enfado pola súa reclusión eterna.

Iconografía[editar | editar a fonte]

A Xigantomaquia aparece xa representada no século V a.C., en escultura, relevos arquitectónicos e cerámica [10]. As representacións arcaicas e clásicas mostran ós Xigantes como hoplitas (soldados gregos fortemente armados) con forma totalmente humana.[11] e de complexión normal. Na Grecia clásica comeza a escibirse o mito (Píndaro), e, en representacións posteriores (despois do 380 a. C.), van perdendo a armadura (como nas metopas do Partenón), aínda que por veces conservan o casco e mailo escudo, e adquiren un aspecto máis salvaxe, realzando as barbas e vestindo con peles de animais.

Posteriormente, coa asociación dos Xigantes cos volcáns, comezan a representarse con serpes no canto de pernas [12]. Esta morfoloxía permitía adaptar as súas figuras para cubrir os ángulos dos frontóns nos templos.

Nalgunhas tradicións posteriores, os Xigantes confundíronse a miúdo con outros seres montruosos, enfrontados ós olímpicos, en particular os titáns (que realmente foron unha xeración anterior de grandes e poderosos fillos de Xea e Urano), Tifón, Briareo, etc., tamén de gran tamaño e forza poderosa.

Destaca o altar de Pérgamo (181-159 a.C.), onde aparecen algúns Xigantes con pernas humanas e outros con pernas de serpes, en todo caso cunha potente musculatura, pelo desordenados e largas barbas. Este modelo tivo continuidade na época romana, se ben neste período as pernas dos Xigantes adoptan sempre forma de serpe.

Desaparecen practicamente na iconografía da Idade Media, para reaparecer a partir do Renacemento, xa como simples homes musculados loitando contra Zeus, como símbolo do poder divino ou, tamén, do poder monárquico. A publicación dos textos de Ovidio tivo gran influencia:

"Os Xigantes, cóntase, aspiraron ó reino celestial e erqueron montañas acumuladas ata as altas estrelas. Entón, o pai omnipotente lazou o seu raio, fixo anacos o Olimpo e derribou o Pelio da Osa que o sostiña. Mentres aqueles feros corpos xacían esmagados pola súa propia mole, a Terra, cóntase, regada, empapouse do abundante sangue dos seus fillos, deu vida a aquel sangue quente e, para que nin quedara ningunha reliquia da súa estirpe, converteuno en figuras humanas".
(Ovidio: Metamorfosis 152-160)

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Beazley Archive 204546; Cook, Plate III, A.
  2. Hansen, pp. 177–179; Gantz, pp. 445–454. Para o seu tamaño véxase: Hansen p. 177: "Hesíodo descríbeos como "grandes," referíndose quizais á súa estatura, mais os xigantes non son sempre representados como enormes. Malia que a palabra xigantes deriva deriva do grego Gigantes, os trazos máis persistentes dos xigantes son a forza e a agresión."
  3. Hesíodo, Teogonía 185. Hixino, Fabulae O prefacio sinala a Tártaro como pai dos xigantes. Un paralelismo do nacemento dos xigantes é o nacemento de Afrodita do mar igualmente fertilizado polos xenitais de Urano.
  4. Hard, p. 86; Gantz, p. 16; Merry, Homer's Odyssey 7.59; Douglas Harper mentions that a Pre-Greek origin has also been proposed ("giant". Online Etymology Dictionary).
  5. Hesíodo, Teogonía 132–153
  6. Hesíodo, Teogonía 154–175; Gantz, p. 10.
  7. Hesíodo, Teogonía 176 ff.
  8. Pseudo-Apolodoro I, 6, 1; Hansen, p. 178.
  9. Pseudo-Apolodoro especifica que se trataba de aciñeiras (Biblioteca mitológica I, 6, 1).
  10. Por vez primeira en vasos de cara o 570 a.C. Máis tarde, no Tesouro dos Sifnios, de Delfos (530 a.C.) (Elvira Barba, p. 91).
  11. Gantz, pp. 446, 447.
  12. Gantz, p. 453; Hanfmann 1992, The Oxford Classical Dictionary s.v. "Giants"; Frazer 1898b, note to Pausanias 8.29.3 "That the giants have serpents instead of feet" pp. 315–316.

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]