Premio Pritzker

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á procura

O Premio Pritzker da Arquitectura é un premio dado pola estadounidense Hyatt Foundation que se lle entrega anualmente "a un arquitecto vivo cuxo traballo xa construído mostra unha mestura das cualidades de talento, visión e adicación, contribuíndo dun xeito consistente e significante ao enriquecimento da humanidade e do mundo da construción a través da arte da arquitectura."[1]

Historia e características[editar | editar a fonte]

Fundado no ano 1979 por Jay A. Pritzker e a súa dona, o premio diríxeno a familia Pritzker na actualidade, sendo considerado un dos máis importates e recoñecidos premios da arquitectura, ate o punto de seren as veces chamado o premio Nobel da arquitectura. O premio entrégase sen teren en conta criterios de nacionalidade, raza, creenzas ou ideoloxía.[2] Os galardoados reciben 100.000 dólares americáns, un certificado, e dende o ano 1987 unha medalla de bronce.[3] No reverso da medalla pode lerse a inscrición en lingua latina "firmitas, utilitas, venustas" (en galego: firmeza, materia, pracer); inspirada polo arquitecto romano Vitruvio. Antes do 1987, ao premio acompañáballe unha edición limitada dunha escultura de Henry Moore.[3]

A directora executiva do galardón, Martha Thorne a día de hoxe, solicita e recolle os nomeamentos para o premio a un determinado grupo de especialistas, incluíndo anteriores premiados, académicos, críticos e outros "expertos ou persoas que mostran un grande interese ou coñecemento no eido da arquitectura". Calquera arquitecto titulado e con licenza pode presentar unha solicitude persoal para o premio antes do 1 de novembro de cada ano, cando o xurado, composto por "expertos e recoñecidos profesionais nos eidos da arquitectura, negocios, educación, editorial e cultura, escollen o gañador antes de rematar o ano para anuncialo na vindeira primavera.[2]

Gañadores[editar | editar a fonte]

Ano Gañador Imaxe Nacionalidade Obra Lugar da cerimonia Ref.
1979 Philip Johnson Philip Johnson, Esq., April 10, 1963.jpg Estados Unidos de América Estados Unidos Glass House 2006.jpg Glass House (1949) Dumbarton Oaks, Washington, D.C. [4]
1980 Luis Barragán Luis Barragán Morfín 234.jpg Flag of Mexico.svg México Luis Barragan House exterior Roof2.jpg Casa Estudio Luis Barragán (1948) Dumbarton Oaks, Washington, D.C. [5]
1981 James Stirling James Stirling 01.jpg Reino Unido Reino Unido History Faculty University of Cambridge.jpg Biblioteca histórica Seeley (1968) National Building Museum, Washington, D.C. [6]
1982 Roche, KevinKevin Roche Kevin Roche krb.00028 (cropped).jpg Irlanda Irlanda
Estados Unidos de América Estados Unidos
Knights of Columbus headquarters.jpg Edificio Caballeros de Colón (1969) Art Institute of Chicago, Chicago
1983 Ieoh Ming Pei I.M. Pei (June 2006).jpg Flag of the People's Republic of China.svg China /
Estados Unidos de América Estados Unidos
National gallery of art usa2.jpg National Gallery of Art, Edificio Leste (1978) Museo Metropolitano de Arte, Nova York
1984 Richard Meier Richard Meier at the 2009 Tribeca Film Festival.jpg Estados Unidos de América Estados Unidos 10 The High.jpg High Museum of Art (1983) National Gallery of Art, Washington, D.C. [7]
1985 Hans Hollein Hans Hollein, Architect, Designer.jpg Austria Austria Mönchengladbach museum mit skulpturengarten.jpg Museo Abteiberg (1982) Biblioteca Huntington, San Marino, California [7]
1986 Gottfried Böhm Gottfried Böhm 2015.jpg Alemaña Alemaña Koeln christi auferstehung boehm.jpg Igrexa Youth Centre Library (1968) Worshipful Company of Goldsmiths, Londres [7]
1987 Kenzō Tange Kenzo Tange 1981.jpg Flag of Japan.svg Xapón St. Mary's Cathedral Tokyo 2012.JPG Catedral de Santa María de Toquio (1964) Kimbell Art Museum, Fort Worth, Texas [8]
1988 Gordon Bunshaft(premio compartido)
Estados Unidos de América Estados Unidos Yale-beinecke-library.jpg Biblioteca Beinecke de libros raros e manuscritos (1963) Art Institute of Chicago, Chicago [7]
Oscar Niemeyer(premio compartido) Oscar Niemeyer 1968b.jpg Flag of Brazil.svg Brasil Cathedral Brasilia Niemeyer.JPG Catedral de Brasilia (1958) [7]
1989 Frank Gehry Frank O. Gehry - Parc des Ateliers (cropped).jpg Flag of Canada.svg Canadá /
Estados Unidos de América Estados Unidos
Image-Disney Concert Hall by Carol Highsmith edit.jpg Walt Disney Concert Hall (1999-2003) Tōdai-ji, Nara
1990 Aldo Rossi AldoRossi.jpg Italia Italia Bonnefantenmuseum.jpg Bonnefantenmuseum (1990) Palacio Grassi, Venecia [9]
1991 Robert Venturi Robert Venturi 2008 Rome (cropped).jpg Estados Unidos de América Estados Unidos National Gallery London Sainsbury Wing 2006-04-17.jpg National Gallery de Londres, Sainsbury Wing (1991) Palacio de Iturbide, Cidade de México [10]
1992 Álvaro Siza Siza Vieira na Exponor.JPG Portugal Portugal Siza Konpostelan.JPG Centro Galego de Arte Contemporánea (1993) Harold Washington Library, Chicago [11]
1993 Fumihiko Maki Fumihiko Maki 2010 alt.jpg Flag of Japan.svg Xapón Tokyo Metropolitan Gymnasium 2008.jpg Ximnasio Metropolitano de Toquio (1991) Castelo de Praga [8]
1994 Christian de Portzamparc
Flag of France.svg Francia Französische botschaft in berlin.JPG Embaixada francesa de Berlín (2003) The Commons, Columbus [12]
1995 Tadao Ando Tadao Ando 2004.jpg Flag of Japan.svg Xapón Nagaragawa Convention Center 1.JPG Centro de Convencións Nagaragawa (1995) Palacio de Versalles [13]
1996 Rafael Moneo Rafael Moneo 2011 (cropped).jpg España España San Sebastian Palacio Kursaal.JPG Palacio de Congresos e Auditorio Kursaal (1999) Getty Center, Os Ánxeles [14]
1997 Sverre Fehn
Noruega Noruega Isbremuseet.jpg Museo Noruegués do Glaciar (1991) Museo Guggenheim Bilbao, Bilbao [15]
1998 Renzo Piano Renzo Piano cropped.jpg Italia Italia Kix aerial photo.jpg Aeroporto Internacional de Kansai (1994) Casa Branca, Washington, D.C. [16]
1999 Norman Foster Norman Foster 2008.jpg Reino Unido Reino Unido Mill.bridge.from.tate.modern.arp.jpg Millennium Bridge (2000) Museo Altes, Berlín [14]
2000 Rem Koolhaas Rem Koolhaas.jpg Países Baixos Países Baixos CasadaMusica.jpg Casa da Música (2003) Parque Arqueolóxico de Xerusalén [17]
2001 Herzog & de Meuron Herzog & de Meuron Myths and Collaborations over Time (9805121736).jpg Suíza Suíza Tate modern london 2001 02.jpg Tate Modern (2000) Monticello, Charlottesville, Virxinia [18]
2002 Glenn Murcutt 27-11-04 Murcutt y yo 022.jpg Australia Australia Berowra Waters Inn.jpg Berowra Waters Inn (1983) Outeiro Capitolino, Roma [19]
2003 Jørn Utzon
Dinamarca Dinamarca Sydney opera house side view.jpg Ópera de Sidney (1973) Real Academia de Belas Artes de San Fernando, Madrid [20]
2004 Zaha Hadid Zaha Hadid in Heydar Aliyev Cultural center in Baku nov 2013.jpg Reino Unido Reino Unido
Flag of Iraq.svg Iraq
Pabellón-Puente Zaragoza.jpg Pabellón Puente (2008) Ermitage, San Petersburgo
2005 Thom Mayne
Estados Unidos de América Estados Unidos San Francisco Federal Building.jpg Edificio Federal de San Francisco (2007) Jay Pritzker Pavilion, Chicago [21]
2006 Paulo Mendes da Rocha Paulo Mendes Da Rocha-Arquisur 2009.jpg Flag of Brazil.svg Brasil Paulo mendes da rocha - capela de são pedro apóstolo - campos do jordão - são paulo - brasil.jpg Capela de San Pedro, São Paulo (1987) Palacio de Dolmabahçe, Istambul [22]
2007 Richard Rogers Richard Rogers (2).png Reino Unido Reino Unido Lloyds Building stair case.jpg Edificio Lloyd's (1986) Banqueting House, Londres [23]
2008 Jean Nouvel Jean Nouvel 2009 Vienna.jpg Flag of France.svg Francia Torre Agbar and Glories.jpg Torre Glòries (2005) Biblioteca do Congreso dos Estados Unidos, Washington, D.C. [14]
2009 Peter Zumthor Peterzumthor.jpg Suíza Suíza Therme Vals wall structure, Vals, Graubünden, Switzerland - 20060811.jpg Termas de Vals (1996) Palacio da Lexislatura da Cidade de Buenos Aires [14]
2010 Kazuyo Sejima
Ryue Nishizawa
(SANAA)
Kazuyo Sejima mg 5000.jpg Flag of Japan.svg Xapón 21st Century Museum of Contemporary Art, Kanazawa011.jpg Museo de Arte Contemporánea do Século XXI de Kanazawa (2003) Illa Ellis, Nova York [14]
2011 Eduardo Souto de Moura Eduardo Souto de Moura.jpg Portugal Portugal Estadio Braga.JPG Estadio Municipal de Braga (2004) Andrew W. Mellon Auditorium [24]
2012 Wang Shu Wang-Shu Taipei.jpg Flag of the People's Republic of China.svg China South Gate of Ningbo Museum.jpg Museo de Ningbo (2008) Gran Salón do Pobo, Pequín
2013 Toyō Itō Toyo Ito 2009.jpg Flag of Japan.svg Xapón SendaiMediatheque.jpg Mediateca de Sendai (2001) Biblioteca e Museo presidencial John F. Kennedy, Boston [25][26]
2014 Shigeru Ban Shigeru Ban 20110702.jpg Flag of Japan.svg Xapón Centre Pompidou in Metz (Frankreich) - Innenansicht.JPG Centro Pompidou de Metz (2010) Rijksmuseum, Ámsterdam [27]
2015 Frei Otto
Alemaña Alemaña Olympiastadion Muenchen.jpg Estadio Olímpico de Múnic (1976) New World Center, Miami [28]
2016 Alejandro Aravena Premio Abdón Cifuentes 2015 - Alejandro Aravena 02.jpg Flag of Chile.svg Chile Edificio Anacleto Angelini.jpg Centro de Innovación Anacleto Angelini (2015) Sede da ONU, Nova York [29]
2017 RCR Arquitectes (Rafael Aranda, Carme Pigem e Ramón Vilalta)[30] (Carmen Pigem) Entretien avec Carme Pigem - RCR arquitecte.jpg España España BIBLIOTECA RCR.jpg Biblioteca de Sant Antoni (2007) Casa de Hóspedes do Estado do Palacio Akasaka en Toquio [31]
2018 Balkrishna Doshi Balkrishna Doshi.JPG India India IIM-B 016.jpg Indian Institute of Management Bangalore (1983) Aga Khan Museum, Toronto [32]
2019 Arata Isozaki ARATA ISOZAKI, ARCHITECT 01.jpg Flag of Japan.svg Xapón Domus.jpg Casa do Home (1995) Palacio de Versalles [33][34]
2020 Grafton Architects (Shelley McNamara e Yvonne Farrell) Yvonne Farrell at arcVision 2015.jpg

Shelly mcnamara 2013.jpg

Irlanda Irlanda Campus UTEC Lima.png Campus UTEC (2015) Cerimonia telemática[35] [36]
2021 Anne Lacaton e Jean-Philippe Vassal Lacaton Vassal Lecture at Columbia GSAPP cropped.png Flag of France.svg Francia FRAC Nord, Pas de Calais (2013) [37]

Países con máis premios Pritzker[editar | editar a fonte]

Posto País Premio
1 Estados Unidos de América Estados Unidos 8
2 Flag of Japan.svg Xapón 7
3 Reino Unido Reino Unido 4
4 Italia Italia 2
5 Flag of Brazil.svg Brasil 2
6 Flag of France.svg Francia 2
7 Suíza Suíza 2
8 Portugal Portugal 2
9 Flag of the People's Republic of China.svg China 2
10 Alemaña Alemaña 2
11 España España 2
12 Irlanda Irlanda 2

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Finalidade do Premio Prizker Arquivado 27 de outubro de 2008 en Wayback Machine. Páxina oficial dos premios Pritzker, The Hyatt Foundation, 24 de xuño de 2009
  2. 2,0 2,1 Proceso de nominación Arquivado 10 de xaneiro de 2012 en Wayback Machine. Páxina oficial dos premios Pritzker, The Hyatt Foundation, 29 de marzo de 2010
  3. 3,0 3,1 Historia do premio Arquivado 10 de xaneiro de 2010 en Wayback Machine. Páxina oficial dos premios Pritzker, The Hyatt Foundation, 29 de marzo de 2010
  4. "People – In the News". Milwaukee Sentinel. Associated Press. 23 de maio de 1979. p. 2. Arquivado dende o orixinal o 25 de abril de 2016. Consultado o 26 de xuño de 2009. 
  5. Endicott, Katherine (14 de outubro de 2006). "The Mexican garden revisited". San Francisco Chronicle. Consultado o 26 de xuño de 2009. 
  6. Reynolds, Nigel (23 de marzo de 2004). "Top prize for architect who is ignored by fellow British". Daily Telegraph. Consultado o 26 de xuño de 2009. 
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 "The last Pritzker Prize laureated". marzo de 2013. Consultado o 17 de marzo de 2013. 
  8. 8,0 8,1 Muschamp, Herbert (26 de abril de 1993). "Pritzker Prize for Japanese Architect". The New York Times. Consultado o 26 de xuño de 2009. 
  9. Iovine, Julie (5 de setembro de 1997). "Aldo Rossi, Architect of Monumental Simplicity, Dies at 66". The New York Times. Consultado o 26 de xuño de 2009. 
  10. Blau, Eleanor (8 de abril de 1991). "Robert Venturi Is to Receive Pritzker Architecture Prize". The New York Times. Consultado o 26 de xuño de 2009. 
  11. Ribeiro, Ana Maria (24 de febreiro de 2009). "Siza Vieira fala para casa cheia". Correio da Manhã (en portugués). Consultado o 26 de xuño de 2009. 
  12. Muschamp, Herbert (2 de maio de 1994). "Architect of Austere Works Receives the Pritzker Prize". The New York Times. Consultado o 26 de xuño de 2009. 
  13. Viladas, Pilar (19 de agosto de 2001). "Fashion's New Religion". The New York Times. Consultado o 27 de xuño de 2009. 
  14. 14,0 14,1 14,2 14,3 14,4 Pilkington, Ed (14 de abril de 2009). "Swiss architect untouched by fad or fashion wins prized Pritzker award". The Guardian. Consultado o 26 de xuño de 2009. 
  15. Samaniego, Fernando (1 de xuño de 1997). "El noruego Sverre Fehn recibe el Pritzker de Arquitectura en el museo Guggenheim Bilbao". El País. Consultado o 26 de xuño de 2009. 
  16. Muschamp, Herbert (20 de abril de 1998). "Renzo Piano Wins Architecture's Top Prize". The New York Times. Consultado o 26 de xuño de 2009. 
  17. "Koolhaas receives 'Nobel of architecture' in Jerusalem". CNN. 29 de maio de 2000. Arquivado dende o orixinal o 1 de febreiro de 2011. Consultado o 26 de xuño de 2009. 
  18. "Herzog & de Meuron Propose Castle in The Sky for Hamburg". Das Spiegel. 14 de xuño de 2005. Consultado o 26 de xuño de 2009. 
  19. "Top honour for Australian architect". BBC News. 16 de abril de 2002. Consultado o 26 de xuño de 2009. 
  20. "Prize for Opera House designer". BBC News. 7 de abril de 2003. Consultado o 26 de xuño de 2009. 
  21. "Paris skyscraper to rival tower". BBC News. 28 de novembro de 2006. Consultado o 26 de xuño de 2009. 
  22. Forgey, Benjamin (9 de abril de 2006). "Brazilian wins Pritzker Prize". Washington Post. Consultado o 26 de xuño de 2009. 
  23. Glancey, Jonathan (29 de marzo de 2007). "Rogers takes the 'Nobel for architecture'". The Guardian. Consultado o 26 de xuño de 2009. 
  24. Taylor, Kate (28 de marzo de 2011). "Souto de Moura Wins 2011 Pritzker Architecture Prize". The New York Times. Consultado o 28 de marzo de 2011. 
  25. "Ceremony". The Pritzker Architecture Prize. marzo de 2013. Arquivado dende o orixinal o 21 de marzo de 2013. Consultado o 17 de marzo de 2013. 
  26. Vanessa, Quirk (marzo de 2013). "Who Has Won the Pritzker Prize?". ArchDaily. Consultado o 17 de marzo de 2013. 
  27. "Announcing the 2014 Laureate Shigeru Ban". The Pritzker Architecture Prize. marzo de 2014. Arquivado dende o orixinal o 25 de marzo de 2014. Consultado o 24 de marzo de 2014. 
  28. "El arquitecto alemán Frei Otto recibe el premio Pritzker 2015 un día después de morir". The Pritzker Architecture Prize. marzo de 2015. Consultado o 10 de marzo de 2015. 
  29. "Alejandro Aravena Wins 2016 Pritzker Prize". The Pritzker Architecture Prize. marzo de 2015. Consultado o 13 de xaneiro de 2016. 
  30. "2017 Pritzker Prize Winners RCR Arquitectes' Work in 20 Images". ArchDaily (en inglés). 2017-03-01. Consultado o 2017-05-11. 
  31. "Rafael Aranda, Carme Pigemand Ramon Vilalta Receive the 2017 Pritzker Architecture Prize". The Pritzker Architecture Prize. 1 de marzo de 2014. Arquivado dende o orixinal o 2 de marzo de 2017. Consultado o 1 de marzo de 2017. 
  32. "The Pritzker Architecture Prize". www.pritzkerprize.com (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 07 de marzo de 2018. Consultado o 7 de marzo de 2018. 
  33. "The Pritzker Architecture Prize". www.pritzkerprize.com. Arquivado dende o orixinal o 09 de novembro de 2019. Consultado o 5 de marzo de 2019. 
  34. L. Isozaki (2019) The Pritzker Architecture Prize 2019. Recuperado de: https://www.pritzkerprize.com/sites/default/files/inline-files/2019[Ligazón morta]
  35. "Ceremony Videos: Yvonne Farrell and Shelley McNamara – The Pritzker Architecture Prize". www.pritzkerprize.com. Consultado o 8 de outubro de 2020. 
  36. "Ivonne Farrell and Shelley McNamara The Pritzker Architecture Prize". www.pritzkerprize.com. Consultado o 3 de marzo de 2020. 
  37. Valencia, Nicolás (March 17, 2021). "Why Lacaton & Vassal Won the 2021 Pritzker Prize". ArchDaily (en inglés). Consultado o 17 de marzo de 2021. 

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]

Modelo:PremiosPritzker