Somatostatina
A somatostatina, tamén chamada hormona inhibidora da hormona do crecemento (GHIH) ou factor inhibidor da liberación de somatotropina (SRIF), é unha hormona peptídica, que regula o sistema endócrino e afecta á neurotransmisión e á proliferación celular por medio da súa interacción con receptores da somatostatina asociados á proteína G e a inhibición da liberación de moitas hormonas secundarias.
A somatostatina ten dúas formas activas producidas pola rotura en sitios alternativos dunha preproteína. Unha destas formas ten 14 aminoácidos, e a outra ten 28.[1]
No conxunto dos vertebrados, existen seis xenes da somatostatina, denominados SS1, SS2, SS3, SS4, SS5, e SS6. Os tetrápodos posúen só os xenes SS1 e SS2, que no home están situados no cromosoma 3, e os peixes teleósteos posúen os seis.[2] Estes seis xenes, xunto cos cinco receptores da somatostatina diferentes que hai, permiten que a somatostatina teña numerosas funcións. [3]
Índice |
Produción [editar]
No aparato dixestivo [editar]
A somatostatina secrétase en varias localizacións no aparato dixestivo:
No cerebro [editar]
A somatostatina prodúcese polas neuronas neuroendócrinas do núcleo periventricular do hipotálamo. Estas neuronas envían proxeccións á eminencia media, onde a somatostatina se libera polas terminacións nerviosas neurosecretoras no sistema portal sanguíneo hipotalámico-hipofisario. A somatostatina é despois levada á adenohipófise (ou pituitaria anterior), onde inhibe a secreción da hormona do crecemento (GH) polas células somatotropas. As neuronas da somatostatina do núcleo periventricular median o efecto de retroalimentación negativa da hormona do crecemento sobre a súa propia liberación; as neuronas da somatostatina responden ás concentracións altas de hormona do crecemento circulante e de somatomedinas incrementando a liberación de somatostatina, para reducir así a secreción de hormona do crecemento.
A somatostatina é tamén producida por outras poboacións de neuronas, que se proxectan a outras áreas do cerebro, e os receptores da somatostatina exprésanse en varios lugares do cerebro.
Accións [editar]
A somatostatina clasifícase como unha hormona inhibitoria,[1] que exerce efectos en diferentes partes do corpo:
Adenohipófise [editar]
Na adenohipófise (pituitaria anterior), os efectos da somatostatina son:
- Inhibe a liberación da hormona do crecemento (GH)[5] (opoñéndose así aos efectos da hormona liberadora da hormona do crecemento (GHRH))
- Inhibe a liberación da hormona estimulante da tiroide (TSH)[6]
Sistema gastrointestinal [editar]
- A somatostatina é homólogo da cortistatina (un membro da familia da somatostatina de proteínas) e suprime a liberación de hormonas gastrointestinais como:
- Gastrina.
- Colecistoquinina (CCK).
- Secretina.
- Motilina.
- Péptido intestinal vasoactivo (VIP).
- Polipéptido inhibidor gástrico (GIP).
- Enteroglicagón.
- Fai decrecer o ritmo de baleiramento gástrico, e reduce as contraccións do músculo liso e o fluxo de sangue no intestino [5].
- Suprime a liberación de hormonas pancreáticas.
- Inhibe a liberación de insulina cando as células delta do páncreas liberan somatostatina [7].
- Inhibe a liberación de glicagón[7].
- Suprime a acción secretora exócrina do páncreas.
- Inhibe a adenil ciclase nas células parietais gástricas.
Historia evolutiva [editar]
Nos vertebrados descubríronse seis xenes da somatostatina. A explicación actual da historia de como apareceron estes seis xenes baséase na existencia de tres eventos de duplicación de todo o xenoma que tiveron lugar na evolución dos vertebrados xunto con duplicacións locais nos peixes teleósteos. Un xene ancestral da somatostatina duplicaríase durante o primeiro evento de duplicación de todo o xenoma (1R), creando os xenes SS1 e SS2. Estes dous xenes duplicáronse outra vez durante o segundo evento de duplicación de todo o xenoma (2R) creando catro novos xenes de somatostatina: SS1, SS2, SS3, e un xene que se perdeu durante a evolución dos vertebrados. Os tetrápodos mantiveron o SS1 (tamén coñecido como SS-14 e SS-28) e o SS2 (tamén coñecido como cortistatina) despois de separarse en sarcopterixios e actinopterixios. Nos peixes teleósteos, duplicáronse SS1, SS2, e SS3 durante o terceiro evento de duplicación de todo o xenoma (3R), creando os xenes SS1, SS2, SS4, SS5, e dous xenes que se perderon durante a evolución dos teleósteos. SS1 e SS2 sufriron duplicacións locais dando lugar a SS6 e SS3.[2]
Uso clínico [editar]
A vida media da somatostatina é de só uns minutos, o que a fai pouco axeitada para o seu uso clínico. No seu lugar empréganse "análogos da somatostatina", como o octreótido e lanreótido, que posúen unha vida media de horas. Son especialmente útiles no tratamento do VIPoma e a acromegalia.
Notas [editar]
- ↑ 1,0 1,1 Costoff A. "Sect. 5, Ch. 4: Structure, Synthesis, and Secretion of Somatostatin". Endocrinology: The Endocrine Pancreas. Medical College of Georgia. pp. page 16. http://www.lib.mcg.edu/edu/eshuphysio/program/section5/5ch4/s5ch4_16.htm. Consultado o 2008-02-19.
- ↑ 2,0 2,1 Liu Y., Lu D. Q., Zhang Y., Li S. S., Liu X. C., Lin H. R. (2010). "The evolution of somatostatin in vertebrates". Gene 463 (1–2): 21–28. DOI:10.1016/j.gene.2010.04.016. PMID 20472043.
- ↑ Gahete M. D., Cordoba-Chacon J., Duran-Prado M., Malagon M. M., Martinez-Fuentes A. J., Gracia-Navarro F., Luque R. M., Castano J. P. (2010). "Somatostatin and its receptors from fish to mammals". Annals of the New York Academy of Sciences 1200: 43–52. DOI:10.1111/j.1749-6632.2010.05511.x. PMID 20633132.
- ↑ Costanzo, Linda S. (2003). Physiology (3rd ed.). Lippincott Williams & Wilkins - Hagerstown, MD. pp. 280. ISBN 0-7817-3919-5.
- ↑ 5,0 5,1 Bowen R (2002-12-14). "Somatostatin". Biomedical Hypertextbooks. Colorado State University. http://www.vivo.colostate.edu/hbooks/pathphys/endocrine/otherendo/somatostatin.html. Consultado o 2008-02-19.
- ↑ First Aid for the USMLE Step 1, 2010. Page 286.
- ↑ 7,0 7,1 Costoff A. "Sect. 5, Ch. 4: Structure, Synthesis, and Secretion of Somatostatin". Endocrinology: The Endocrine Pancreas. Medical College of Georgia. pp. page 17. http://www.lib.mcg.edu/edu/eshuphysio/program/section5/5ch4/s5ch4_17.htm. Consultado o 2008-02-19.
Outras lecturas [editar]
- Florio T, Schettini G (2002). "[Somatostatin and its receptors. Role in the control of cell proliferation]". Minerva Endocrinol. 26 (3): 91–102. PMID 11753230.
- Yamada Y, Reisine T, Law SF, et al. (1993). "Somatostatin receptors, an expanding gene family: cloning and functional characterization of human SSTR3, a protein coupled to adenylyl cyclase". Mol. Endocrinol. 6 (12): 2136–42. DOI:10.1210/me.6.12.2136. PMID 1337145.
- Yamada Y, Post SR, Wang K, et al. (1992). "Cloning and functional characterization of a family of human and mouse somatostatin receptors expressed in brain, gastrointestinal tract, and kidney". Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. 89 (1): 251–5. DOI:10.1073/pnas.89.1.251. PMC 48214. PMID 1346068. //www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=48214.
- Brazeau P, Vale W, Burgus R, et al. (1973). "Hypothalamic polypeptide that inhibits the secretion of immunoreactive pituitary growth hormone". Science 179 (4068): 77–9. DOI:10.1126/science.179.4068.77. PMID 4682131.
- Shen LP, Pictet RL, Rutter WJ (1982). "Human somatostatin I: sequence of the cDNA". Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. 79 (15): 4575–9. DOI:10.1073/pnas.79.15.4575. PMC 346717. PMID 6126875. //www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=346717.
- Shen LP, Rutter WJ (1984). "Sequence of the human somatostatin I gene". Science 224 (4645): 168–71. DOI:10.1126/science.6142531. PMID 6142531.
- Montminy MR, Goodman RH, Horovitch SJ, Habener JF (1984). "Primary structure of the gene encoding rat preprosomatostatin". Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. 81 (11): 3337–40. DOI:10.1073/pnas.81.11.3337. PMC 345502. PMID 6145156. //www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=345502.
- Zabel BU, Naylor SL, Sakaguchi AY, et al. (1984). "High-resolution chromosomal localization of human genes for amylase, proopiomelanocortin, somatostatin, and a DNA fragment (D3S1) by in situ hybridization". Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. 80 (22): 6932–6. DOI:10.1073/pnas.80.22.6932. PMC 390100. PMID 6196780. //www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=390100.
- Panetta R, Greenwood MT, Warszynska A, et al. (1994). "Molecular cloning, functional characterization, and chromosomal localization of a human somatostatin receptor (somatostatin receptor type 5) with preferential affinity for somatostatin-28". Mol. Pharmacol. 45 (3): 417–27. PMID 7908405.
- Demchyshyn LL, Srikant CB, Sunahara RK, et al. (1993). "Cloning and expression of a human somatostatin-14-selective receptor variant (somatostatin receptor 4) located on chromosome 20". Mol. Pharmacol. 43 (6): 894–901. PMID 8100352.
- Kaupmann K, Bruns C, Hoyer D, et al. (1993). "Distribution and second messenger coupling of four somatostatin receptor subtypes expressed in brain". FEBS Lett. 331 (1–2): 53–9. DOI:10.1016/0014-5793(93)80296-7. PMID 8405411.
- Aguila MC, Rodriguez AM, Aguila-Mansilla HN, Lee WT (1996). "Somatostatin antisense oligodeoxynucleotide-mediated stimulation of lymphocyte proliferation in culture". Endocrinology 137 (5): 1585–90. DOI:10.1210/en.137.5.1585. PMID 8612489.
- Sharma K, Patel YC, Srikant CB (1997). "Subtype-selective induction of wild-type p53 and apoptosis, but not cell cycle arrest, by human somatostatin receptor 3". Mol. Endocrinol. 10 (12): 1688–96. DOI:10.1210/me.10.12.1688. PMID 8961277.
- Dournaud P, Boudin H, Schonbrunn A, et al. (1998). "Interrelationships between somatostatin sst2A receptors and somatostatin-containing axons in rat brain: evidence for regulation of cell surface receptors by endogenous somatostatin". J. Neurosci. 18 (3): 1056–71. PMID 9437026.
- Barnea A, Roberts J, Ho RH (1999). "Evidence for a synergistic effect of the HIV-1 envelope protein gp120 and brain-derived neurotrophic factor (BDNF) leading to enhanced expression of somatostatin neurons in aggregate cultures derived from the human fetal cortex". Brain Res. 815 (2): 349–57. DOI:10.1016/S0006-8993(98)01098-1. PMID 9878821.
- Ferone D, van Hagen PM, van Koetsveld PM, et al. (1999). "In vitro characterization of somatostatin receptors in the human thymus and effects of somatostatin and octreotide on cultured thymic epithelial cells". Endocrinology 140 (1): 373–80. DOI:10.1210/en.140.1.373. PMID 9886848.
- Brakch N, Lazar N, Panchal M, et al. (2002). "The somatostatin-28(1-12)-NPAMAP sequence: an essential helical-promoting motif governing prosomatostatin processing at mono- and dibasic sites". Biochemistry 41 (5): 1630–9. DOI:10.1021/bi011928m. PMID 11814357.
- Oomen SP, van Hennik PB, Antonissen C, et al. (2002). "Somatostatin is a selective chemoattractant for primitive (CD34(+)) hematopoietic progenitor cells". Exp. Hematol. 30 (2): 116–25. DOI:10.1016/S0301-472X(01)00772-X. PMID 11823046.
- Simonetti M, Di BC (2002). "Structural motifs in the maturation process of peptide hormones. The somatostatin precursor. I. A CD conformational study". J. Pept. Sci. 8 (2): 66–79. DOI:10.1002/psc.370. PMID 11860030.
