Tiroxina

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Non se debe confundir con Tirosina.
Número CAS: 51-48-9.
Nome IUPAC: ácido (2S)-2-amino-3-[4-(4-hidroxi-3,5-diiodofenoxi)-3,5-diiodofenil]propanoico.

A tiroxina, tamén chamada tetraiodotironina ou T4[1], é a principal hormona tiroidea segregada polas células foliculares da glándula tiroidea e leva unidos catro átomos de iodo.

Síntese e regulación[editar | editar a fonte]

Síntese das hormonas tiroideas, coa tiroxina na parte inferior dereita.[2]
Síntese.

A cantidade de iodo necesaria para o organismo é de 80 a 200 microgramos diarios. O iodo tómase como ioduro e no intestino redúcese a iodo iónico que é absorbido rapidamente pola tiroide. Unha vez na tiroide incorpórase a un aminoácido, a tirosina; a súa unión covalente require da tiroperoxidase (TPO) que o unirá ás porcións fenilo do residuo do aminoácido. Non se debe confundir o aminoácido tirosina co produto hormonal final tiroxina. A asociación dunha molécula de iodo á tirosina produce monoiodotirosina (T1), a de dous a diiodotirosina (T2), e a unión de dous T2 dará lugar á tiroxina T4.[3] Todos estes elementos combínanse no complexo tiroglobulina (TGB), que é a forma en que se almacenan as hormonas tiroideas, e a partir do cal, por hidrólise, se liberarán as hormonas. Para que pasen ao sangue requírese da axuda dun trasportador.[3]

A hormona que regula a función tiroidea e que se produce na hipófise, denomínase hormona estimulante da tiroide (TSH), e funciona da seguinte maneira: cando o nivel de hormonas tiroideas está por debaixo do normal, a hipófise detéctao e aumenta a produción de TSH, que estimula a tiroide para que libere máis hormona tiroidea; se polo contrario o nivel de hormonas tiroideas é moi elevado inhíbese por retroalimentación negativa a produción na hipófise de TSH.[3]

Reaccións.

Transporte[editar | editar a fonte]

A partir da T1 (ou MIT, monoiodotirosina) fórmase en varios pasos a T4, que se almacena na tiroide como tiroglobulina (xunto coa triiodotironina ou T3). Segundo as necesidades, a tiroglobulina fracciónase por hidrólise na propia tiroide liberando T4 e T3. Estas pasan ao sangue como T4 e T3 unidas a proteínas (un 99,97% do total), principalmente á globulina fixadora de tiroxina (TBG), e, en menor medida, á transtiretina e albumina, e só o 0,03% en forma de T4 libre (hormona activa non unida a proteínas). Unha vez liberada no sistema circulatorio, a tiroxina ten unha vida media dunha semana.[3]

Efectos[editar | editar a fonte]

O sistema de hormonas tiroideas T3 e T4.[4]

A tiroxina é a prohormona e reserva da hormona tiroidea activa triiodotironina (T3), que é arredor de catro veces máis potente. A T4 é convertida nos tecidos a T3 por desiodinases, como a hormona tiroidea iodo peroxidase (TPO). O isómero "D" denomínase "dextrotiroxina"[5] e utilízase como un axente modificador de lípidos.[6]

A tiroxina regula o metabolismo celular. A hiposecreción da hormona ralentiza o metabolismo, o que pode producir aumento de peso, debilitamento muscular, aumento da sensibilidade ao frío, diminución do ritmo cardíaco e unha perda das actividades mentais de alerta. A hipersecreción acelera o metabolismo, producindo aumento do apetito, perda de peso, irritabilidade, nerviosismo, taquicardia e intolerancia aos lugares cálidos.

A tiroxina, xunto coa hormona do crecemento, intervén na regulación do crecemento corporal, especialmente do sistema nervioso. Durante o desenvolvemento do feto un déficit en tiroxina produce a formación dun número menor de neuronas. Un déficit da hormona tiroidea durante os primeiros anos de vida ocasiona unha menor estatura e un desenvolvemento menor dos órganos reprodutores e do cerebro. A administración de tiroxina incrementa significativamente a concentración do factor de crecemento dos nervios no cerebro de ratos adultos.[7]

A tiroxina tamén actúa en vertebrados, como os peixes e os anfibios. O salmón é un peixe que inicia a súa vida en auga doce, logo emigra á auga salgada e finalmente torna á auga doce a desovar e morrer. Cando está na auga doce, esta tende a entrar dentro do peixe por osmose, entanto que na auga salgada o animal pode deshidratarse por perda de auga. A hormona tiroxina xera os cambios metabólicos que permiten ao salmón pasar dun medio a outro sen incharse ou deshidratarse.

Nos anfibios, cando os niveis en sangue de tiroxina aumentan, desencadean a metamorfose. A hormona do crecemento das ras controla o crecemento posterior á metamorfose. Na maioría dos vertebrados, como as aves e serpes, a tiroxina controla o cambio estacional da plumaxe ou da pel.

Medición[editar | editar a fonte]

A tiroxina é unha hormona hidrófoba, polo que viaxa pola circulación sanguínea ligada a unha proteína hidrofílica trasportadora que une especificamente a hormona: a globulina fixadora da tiroxina (TBG). Esta aumenta a vida media biolóxica da hormona e a súa concentración plasmática, podendo dar lugar isto último a concentracións totais e libres de tiroxina diferentes.

Á hora de interpretar clinicamente a cantidade de hormona en sangue, habería que ter isto en conta e supoñer a concentración de proteína fixadora; algo complicado dado que pode variar significativamente co ambiente nutricional e hormonal do paciente. Por iso, a maioría dos laboratorios clínicos utilizan un método de medida que detecte só a hormona libre (que é a forma activa), evitando así problemas de interpretación de concentracións totais de hormona. Polo tanto, podemos medir a tiroxina como tiroxina libre ou como tiroxina total, é dicir, a hormona libre en solución máis a que está ligada á proteína transportadora.[8]

Defínese o índice de tiroxina libre como a concentración de tiroxina libre mutiplicada pola captación de hormona tiroidea, que resulta na medición das globulinas fixadoras de tiroxina non unidas.[9]

A medición da tiroxina e demais elementos tiroideos, permiten diagnosticar doenzas relacionadas coa glándula tiroide, tales como o hipotiroidismo (alta concentración de TSH e baixa concentración de hormonas tiroideas en sangue) e o hipertiroidismo (baixa concentración de TSH e alta concentración de hormonas tiroideas en sangue).[10]

O rango normal de T4 para un adulto é 4 - 11 mcg/dL.

Enfermidades[editar | editar a fonte]

A alteración das concentracións normais das hormonas tiroideas, é dicir, da tiroxina, xunto con outros elementos ou compoñentes do sistema endócrino, dá lugar ao hipotiroidismo ou ao hipertiroidismo (diminución ou aumento da hormona, respectivamente). Desta maneira, poden manifestarse enfermidades como:

  • Bocio simple: é un aumento parcial ou total da glándula tiroide debido a un déficit de iodo ou de tiroxina.
  • Cretinismo ou hipotiroidismo conxénito: unha enfermidade causada pola ausencia conxénita de tiroxina.
  • Tiroidite de Hashimoto: prodúcese unha destrución das células tiroideas e a conseguinte diminución dos niveis de hormonas tiroideas debido á acción dun anticorpo sobre estas células.
  • Enfermidade de Graves: é unha excesiva produción de tiroxina co conseguinte aumento da actividade metabólica.
  • Bocio multinodular tóxico ou tirotoxicose: é a manifestación simultánea da enfermidade de Graves e o bocio multinodular simple (hipertiroidismo). A súa causa non está clara, mais sospéitase que ten unha orixe autoinmune.[11]

Tamén son moi comúns diferentes tipos de cáncer tiroideo:

  • Carcinoma papilar tiroideo.
  • Carcinoma folicular tiroideo: orixinado nas células foliculares, que son as que producen as hormonas tiroideas.
  • Cáncer medular tiroideo: orixinado nas células C produtoras de calcitonina.
  • Cáncer anaplásico.[12]

Historia[editar | editar a fonte]

O farmacéutico e científico americano Edward Calvin Kendall, foi o primeiro en illar de forma pura (cristalina) a tiroxina en 1914 na Clínica Mayo, a partir dun hidrolizado de extractos de glándulas tiroideas de porco.[13][14] Isto, xunto co descubrimento da fórmula desta hormona feito por Charles Robert Harington, permitiu que algúns anos despois, este xunto con George Barger sintetizaran por primeira vez a tiroxina.[15]

Notas[editar | editar a fonte]

  1. PubChem compound Thyroxine
  2. Walter F., PhD. Boron (2003). Medical Physiology: A Cellular And Molecular Approaoch. Elsevier/Saunders. pp. 1300. ISBN 1-4160-2328-3. 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Solociencia Glándula tiroides
  4. References used in image are found in image article in Commons Commons:File:Thyroid_system.png#References.
  5. Mesh Dextrothyroxine [1]
  6. ATC C10 - AX01 [2]
  7. Walker et al. (27 April 1979) Thyroxine increases nerve growth factor concentration in adult mouse brain. Science. Vol. 204, No. 4391. pp. 427 - 429.
  8. R. K. Semple, F. F. Bolander Jr. Endocrinología bioquímica. En: Gary A. Bannon, Andrew Pitt, director/ John W. Baynes , Marek H. Dominiczak. Bioquímica médica. 3ª edición. Barcelona: Elsevier Mosby; 2011. pp 525-47.
  9. Military Obstetrics & Gynecology > Thyroid Function Tests In turn citing: Operational Medicine 2001, Health Care in Military Settings, NAVMED P-5139, May 1, 2001, Bureau of Medicine and Surgery, Department of the Navy, 2300 E Street NW, Washington, D.C., 20372-5300
  10. R. K. Semple, F. F. Bolander Jr. Endocrinología bioquímica. En: Gary A. Bannon, Andrew Pitt/ John W. Baynes , Marek H. Dominiczak. Bioquímica médica. 3ª edición. Barcelona: Elsevier Mosby; 2011. pp 525-47.
  11. http://www.quirurgica.com/index.php?option=com_content&view=article&id=18:el-tiroides-y-sus-enfermedades&catid=6:enfermedades-del-tiroides-y-de-otras-glandulas&Itemid=25
  12. http://www.cancer.gov/espanol/pdq/tratamiento/tiroides/HealthProfessional/page2
  13. E.C. Kendall in J. Am. Med. Assoc., 1915, Vol. 64, pp 2042-2043: The isolation in crystalline form of the compound containing iodin, which occurs in the thyroid: Its chemical nature and physiologic activity.
  14. http://www.biopsicologia.net/nivel-3-participacion-plastica-y-funcional/2.4.7.-tirotropina.-hormona-estimulante-del-tiroides.html
  15. http://www.biopsicologia.net/nivel-3-participacion-plastica-y-funcional/2.4.7.-tirotropina.-hormona-estimulante-del-tiroides.html

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Outros artigos[editar | editar a fonte]