Papiamento

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Papiamento
'papiamentu'
Falado en: Curaçao, Aruba e Bonaire.
Total de falantes: 319.400[1]
Familia: Linguas Crioulas
 Crioulo de base portuguesa
  Papiamento
Códigos de lingua
ISO 639-1: --
ISO 639-2: ---
ISO 639-3: pap

Papiamento ou Papiamentu é unha lingua crioula e é a principal lingua falada nas illas caribeñas de Aruba, Curaçao e Bonaire.

O papiamento orixinouse do pidgin portugués coñecido como Guene, falado polos escravos africanos traídos polos holandeses para o traballo na cana de azucre. Despois da toma de Cabo Verde por Portugal e a devolución de Nova Holanda á xurisdición portuguesa, algúns xudeus sefarditas portugueses de Cabo Verde e case todos os do nordeste brasileiro foron para as antillas holandesas, levando consigo o portugués. A lingua xudeu-portuguesa mesturarase co Guene dos escravos africanos, dando orixe á primeira forma do papiamento, no século XVIII. Coa administración do imperio colonial holandés nas illas, a influencia holandesa lega moitas palabras do seu idioma ao papiamento. No final do século XIX a influencia do español ocorre co contacto cos países veciños, especialmente Venezuela.

O nome procede da palabra papiá, que significa 'conversar', derivada orixinalmente da palabra portuguesa papear. Orixínase igualmente deste verbo coloquial o nome do crioulo de base lusófona de Malaca, o papiá kristáng. O verbo papiá aínda existe no crioulo caboverdiano, e significa falar.

Xa existen xornais en papiamento e dicionarios bilingües. Algúns intelectuais portugueses e brasileiros interésanse pola creación dunha rede de investigadores de crioulo que enlace os interesados nestas manifestacións lingüísticas mestizas, incluíndo o papiamento.

Breve comparación entre o portugués, papiamento e outros crioulos de base portuguesa[editar | editar a fonte]

Galego Portugués Papiamento Crioulo da Guiné-Bisau Crioulo de Cabo Verde* **
Benvido Bem-vindo Bon Bini Bô bim drito Bem-vindo***
Bos Dias Bom Dia Bon dia bon dia Bon dia
Grazas Obrigado Danki Obrigado Obrigadu
Como vai? Como vai? Con ta bai? Kuma ku bu na bai? Módi ki bu sa ta bai?
Moi ben Muito bom Hopi bon I bon dimás Mutu bon
Estou ben Eu estou bem Mi ta bon Ami n´stá bon N sta dretu
Eu, Eu Son Eu, Eu Sou Mi Ami N, Mi e
Pase un bo día Tenha um bom dia Pasa un bon dia Pasa un bon dia Pasa un bon dia
Véxote despois, ata logo Vejo você depois, Até logo Te aworo N´ta odjau dipus N ta odjâ-u dipôs, Te lógu
Comida Comida Cuminda Bianda Cumida
Pan Pão Pan Pon Pon
Refresco, Zume Suco, Refresco, Sumo Refresco Sumo Sumu
Gústame Aruba Eu amo Aruba Mi stima Aruba N´gosta di Aruba N gosta di Aruba

*Variante de Santiago
**Escrita adoptada neste exemplo: ALUPEC
***Palabra en portugués usada en crioulo;

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Ethnologue
Wikipedia
Existe unha versión da Wikipedia en Papiamento.