Lingua o'odham

	Instancia de lingua; lingua viva
	Subclase de Linguas tepimanas

Lingua o'odham
	Tohono O’otham
	Nome orixinal Tohono O’otham (ood)
	Nome orixinal Tohono O’otham (ood)
	Instancia de lingua; lingua viva
	Subclase de Linguas tepimanas
Características
	Alfabeto alfabeto latino
	Tipoloxía lingüística lingua V2; lingua aglutinante
	Estado de lingua da UNESCO en perigo
Clasificación lingüística
	linguaxe humana; ↳ lingua indíxena; ↳ linguas indíxenas de América do Norte; ↳ linguas uto-aztecas; ↳ Linguas tepimanas
Cifras e dimensións
	Número de falantes 15.000 (2007)
	Número de falantes 15.000 (2007)
Localización
	Orixinario de Sonora; Arizona
	País México; Estados Unidos de América
Freebase
Códigos e identificadores
Freebase
Freebase	/m/02mz30
ISO 639-3	ood
ISO 639-5	ood
IETF	ood
	Wikidata C:Commons

O o'odham (como se lle chama comunmente a dous pobos indíxenas cuxos dialectos son practicamente idénticos: os pápagos e os pimas) é unha lingua uto-azteca falada por indíxenas do estado de Arizona, nos Estados Unidos, e Sonora, en México, onde é lingua nacional.^[1] Posúe uns doce mil falantes en territorio estadounidense^[2] e unhas cantas centenas no territorio mexicano, onde está considerada unha lingua definitivamente en perigo polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.^[3]. Segundo o Censo do 2000 dos Estados Unidos e outras enquisas lingüísticas, o o'odham é a sexta lingua indíxena con maior número de falantes, despois do navagho, o dakota, o iupik, o cherokee e o apache occidental.

O'odham ñiok (escrito tamén O'odham ñeok) é a designación nativa desta lingua, onde ñiok é a palabra que designa lingua ou fala, mentres que o'odham é o autónimo co que se chaman a si mesmos.

Clasificación

Segundo o Ethnologue a clasificación do ohodham é:

Linguas uto-aztecas
- Uto-aztecas do sur
  - Linguas tepimanas
    - Lingua o'odham

Status oficial

Esta lingua, canda todas as linguas indíxenas de México e o español foron recoñecidas como "linguas nacionais" debido á Lei Xeral de Dereitos Lingüísticos dos Pobos Indíxenas promulgada e publicada no ano 2003.^[1]

Fonoloxía

Vogais

O pima ten cinco vogais, distinguindo ademais entre vogais longas e breves.^[4]

	Anterior	Central	Posterior
Pechada	i	ɨ	u
Media			o
Aberta		a

Consoantes

O inventario de consoantes do o'odham inclúe:^[4]

	Labial	Alveolar	postalv. palatal	Velar	Glotal
oclusiva xorda	p	t		k	ʔ
oclusiva sonora	b	d	ʒ	g
africada			tʃ
fricativa	v	s	ʃ		h
líquida		l
nasal	m	n	ɲ
semiconsoante	w			j

Notas

1 2 Honorable Congreso de la Unión (13 de marzo de 2003). "Ley General de Derechos Lingüísticos de los Pueblos Indígenas" (PDF). Diario Oficial de la Federación (en castelán) (México). Arquivado dende o orixinal (PDF) o 11 de xuño de 2008. Consultado o 23 de outubro de 2014.
↑ INALI (2010). INALI, ed. "Lenguas indígenas en México y hablantes (de 5 años y más) al 2010" (en castelán). México. Arquivado dende o orixinal o 03 de marzo de 2016. Consultado o 23 de outubro de 2014.
↑ Moseley, Christopher e Nicolas, Alexandre. "Atlas of the world's languages in danger". unesdoc.unesco.org. Consultado o 11 de xullo de 2022.
1 2 Saxon, Dean (1982). "Papago" (PDF). En Langacker, Ronald W. Studies in Uto-Aztecan Grammar. Publications in Linguistics; 56 (en inglés). 3. Uto-Aztecan Grammatical Sketches. Summer Institute of Linguistics e University of Texas at Arlington. pp. 93–266. ISBN 0-88312-072-0. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 6 de xuño de 2011. Consultado o 11 de xullo de 2018.

Véxase tamén

Outros artigos

Linguas de México

[HCU-1] 1 2 Honorable Congreso de la Unión (13 de marzo de 2003). "Ley General de Derechos Lingüísticos de los Pueblos Indígenas" (PDF). Diario Oficial de la Federación (en castelán) (México). Arquivado dende o orixinal (PDF) o 11 de xuño de 2008. Consultado o 23 de outubro de 2014.

[2] INALI (2010). INALI, ed. "Lenguas indígenas en México y hablantes (de 5 años y más) al 2010" (en castelán). México. Arquivado dende o orixinal o 03 de marzo de 2016. Consultado o 23 de outubro de 2014.

[3] Moseley, Christopher e Nicolas, Alexandre. "Atlas of the world's languages in danger". unesdoc.unesco.org. Consultado o 11 de xullo de 2022.

[:0-4] 1 2 Saxon, Dean (1982). "Papago" (PDF). En Langacker, Ronald W. Studies in Uto-Aztecan Grammar. Publications in Linguistics; 56 (en inglés). 3. Uto-Aztecan Grammatical Sketches. Summer Institute of Linguistics e University of Texas at Arlington. pp. 93–266. ISBN 0-88312-072-0. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 6 de xuño de 2011. Consultado o 11 de xullo de 2018.

[1]

[2]

[3]

[4]