Lingua huichol

Localización
	Orixinario de Estado de Zacatecas; Nayarit; Xalisco; Estado de Durango; Pobo huichol
	País México

	Instancia de lingua; lingua viva
	Subclase de Linguas corachol; Linguas indíxenas de México

Lingua huichol
	Instancia de lingua; lingua viva
	Subclase de Linguas corachol; Linguas indíxenas de México
Propiedades
	Número de falantes 47625 (2020)
	Institución de normalización Instituto Nacional de Linguas Indíxenas
	Tipoloxía lingüística lingua aglutinante; switch-reference (en) ; lingua polisintética
	Estado de lingua da UNESCO vulnerábel
Clasificación lingüística
	linguaxe humana; ↳ lingua indíxena; ↳ linguas indíxenas de América do Norte; ↳ linguas uto-aztecas; ↳ Linguas corachol
Localización
	Orixinario de Estado de Zacatecas; Nayarit; Xalisco; Estado de Durango; Pobo huichol
	País México
Freebase
Identificadores
Freebase
Freebase	/m/0c_30_
ISO 639-3	hch
ISO 639-5	hch
IETF	hch
	Wikidata

O huichostle ou huichol é unha lingua da familia uto-azteca falada en México polo pobo huichol, que se chama a si mesmo Wixarika e que habita nos estados mexicanos de Nayarit como grupo maioritario, Xalisco, Durango e Zacatecas. A lingua está recoñecida pola "Lei de Dereitos Lingüísticos" como unha "lingua nacional" de México, xunto con outras 62 linguas indíxenas e o castelán.^[1] O nome huichol provén da adaptación ó náhuatl do autónimo wixarika, debido a que en lingua huichol o "a" pode chegar a escoitarse como "o"; r e l son alófonos e a pronuncia de x que era sibilante foi interpretada como africada tz entre os séculos XVII e XVIII (época en que puido ocorrer o préstamo da palabra), máis a perda da sílaba -ka, deu como resultado huitzol en náhuatl e a súa castelanización huichol.^[2]

En México ten recoñecemento como lingua nacional.^[3] O huichol está clasificado como "vulnerable" polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.^[4]

Clasificación

O huichol é unha lingua uto-azteca, do grupo sonorense ou mexicano, do mesmo xeito que o pima, o mayo ou o náhuatl. A lingua máis achegada ó huichol é o cora ou nayeri, xunto co cal forma a póla lingüística corachol. A rexión huichol aséntase no espiñazo da Serra Madre Occidental, no estado de Xalisco. Os huicholes habitan nos concellos de Huejuquilla el Alto, Mezquitic e Bolaños, ó norte do estado de Xalisco, así como en La Yesca e El Nayar, no estado de Nayarit, e hai grupos minoritarios nos estados de Zacatecas e Durango.

Notas

↑ "Lei Xeral de Dereitos Lingüísticos dos Pobos Indíxenas (2003, SEP)". Arquivado dende o orixinal o 12 de outubro de 2009. Consultado o 12 de outubro de 2009.
↑ Iturrioz Leza, J. L. «Etimología de las palabras wisalika y huichol». Guadalajara, Niuki / Revista cuatrimestral de divulgación académica y cultural, No. 2 mayo-agosto 2007. pp. 19-31. ISSN 1870-9613.
↑ "Ley General de Derechos Lingüísticos de los Pueblos Indígenas". Arquivado dende o orixinal o 08 de febreiro de 2007. Consultado o 08 de febreiro de 2007.
↑ Moseley, Christopher e Nicolas, Alexandre. "Atlas of the world's languages in danger". unesdoc.unesco.org. Consultado o 11 de xullo de 2022.

Véxase tamén

Outros artigos

Linguas de México

[1] "Lei Xeral de Dereitos Lingüísticos dos Pobos Indíxenas (2003, SEP)". Arquivado dende o orixinal o 12 de outubro de 2009. Consultado o 12 de outubro de 2009.

[2] Iturrioz Leza, J. L. «Etimología de las palabras wisalika y huichol». Guadalajara, Niuki / Revista cuatrimestral de divulgación académica y cultural, No. 2 mayo-agosto 2007. pp. 19-31. ISSN 1870-9613.

[3] "Ley General de Derechos Lingüísticos de los Pueblos Indígenas". Arquivado dende o orixinal o 08 de febreiro de 2007. Consultado o 08 de febreiro de 2007.

[4] Moseley, Christopher e Nicolas, Alexandre. "Atlas of the world's languages in danger". unesdoc.unesco.org. Consultado o 11 de xullo de 2022.

[1]

[2]

[3]

[4]