Lingua huichol

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á procura
Huichol
'Wixárika Niukiyari[1]
Falado en: México
Rexións: Nayarit, Xalisco, Durango e Zacatecas.
Total de falantes: 44 800 (censo de 2010)
Familia: Uto-azteca
 Meridional
  Corachol-azteca
   Corachol
    Huichol
Escrita: Latino
Estatuto oficial
Lingua oficial de: En México ten recoñecemento como lingua nacional [2]
Regulado por: Instituto Nacional de Lenguas Indígenas (INALI)
Códigos de lingua
ISO 639-1: --
ISO 639-2: ---
ISO 639-3: hch
Huichol.png

O huichostle ou huichol é unha lingua da familia uto-azteca falada en México polo pobo huichol, que se chama a si mesmo Wixarika e que habita nos estados mexicanos de Nayarit como grupo maioritario, Xalisco, Durango e Zacatecas. A lingua está recoñecida pola "Lei de Dereitos Lingüísticos" como unha "lingua nacional" de México, xunto con outras 62 linguas indíxenas e o castelán.[3] O nome huichol provén da adaptación ó náhuatl do autónimo wixarika, debido a que en lingua huichol o "a" pode chegar a escoitarse como "o"; r e l son alófonos e a pronuncia de x que era sibilante foi interpretada como africada tz entre os séculos XVII e XVIII (época en que puido ocorrer o préstamo da palabra), máis a perda da sílaba -ka, deu como resultado huitzol en náhuatl e a súa castelanización huichol.[4]

Clasificación[editar | editar a fonte]

O huichol é unha lingua uto-azteca, do grupo sonorense ou mexicano, do mesmo xeito que o pima, o mayo ou o náhuatl. A lingua máis achegada ó huichol é o cora ou nayeri, xunto co cal forma a póla lingüística corachol. A rexión huichol aséntase no espiñazo da Serra Madre Occidental, no estado de Xalisco. Os huicholes habitan nos concellos de Huejuquilla el Alto, Mezquitic e Bolaños, ó norte do estado de Xalisco, así como en La Yesca e El Nayar, no estado de Nayarit, e hai grupos minoritarios nos estados de Zacatecas e Durango.

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Iturrioz 2004:153
  2. Ley General de Derechos Lingüísticos de los Pueblos Indígenas
  3. Lei Xeral de Dereitos Lingüísticos dos Pobos Indíxenas (2003, SEP)
  4. Iturrioz Leza, J. L. «Etimología de las palabras wisalika y huichol». Guadalajara, Niuki / Revista cuatrimestral de divulgación académica y cultural, No. 2 mayo-agosto 2007. pp. 19-31. ISSN 1870-9613.

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Outros artigos[editar | editar a fonte]