Casa de Traba

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á procura
Casa de Traba
COA Casa de Traba.png
PaísReino de Galiza
Casa materna
  • Liñaxe Guterrez[1]
TítulosCondes de Galiza Condes de Trastámara
Último gobernanteRoi Gómez de Trastámara
Disolución1261
Ramas menores
  • Liñaxe Baticela da Limia (Pancenteo)[2]
  • Liñaxe Novoa[3]
  • Liñaxe Biedma[4]

A casa de Traba (ou de Trava), as veces denominada como familia Froilaz-Trava, foi unha liñaxe nobre do Reino de Galiza que tivo grande poder económico e político en todo o norte da Península Ibérica durante os séculos XI e XII. Os seus ancestrais remóntanse ao conde Hermenexildo Guterrez, conquistador de Coimbra, e a súa descendencia esténdese até o século XIII, momento no que, após da morte sen herdeiros directos do seu último representante Rodrigo Gómez de Trastámara, da lugar a outras importantes liñaxes baixomedievais.

O apelido Trava áchase referenciado por primeira vez na Historia Compostelá como o nome dun castelo en poder de Rodrigo Pérez[5] ("comes Rodericus de Trava"), un dos fillos de Pedro Froilaz[6]. A mesma referencia recibe outro dos fillos do conde, Fernando Pérez[7] ("Comes domnus Fernandus de Trava"), o mesmo Pedro Froilaz ("Petro Froilaz de Trava") e outros membros do clan familiar[8]. Mais, malia a que esta denominación ficou fixada á estirpe, na realidade só existiu un castelo dos Trava, nunca un condado de Trava como tal[9]. Sen desbotar a posibilidade de que dito castelo estivese situado en Coristanco, ou próximo ao mosteiro de Sobrado, o contexto toponímico da documentación favorece a hipótese de que a súa localización estivese na freguesía de Santiago de Traba en Laxe[10].


Orixes[editar | editar a fonte]

Mosteiro de Santa María de Sobrado dos Monxes. Os tombos deste mosteiro son a principal fonte de información sobra as orixes da familia Froilaz.
Mosteiro de San Salvador de Celanova. Fundado polos antecesores da casa de Trava.

Utilizando en especial os tombos dos mosteiros, que reflicten minuciosamente as cesións efectuadas aos cenobios pola nobreza, os estudos xenealóxicos rastrean a orixe da casa de Trava até facela entroncar co conde Guterre Aloitiz[11]. Dos tres fillos deste conde orixínaronse as liñaxes aristocráticas mais importantes da Galiza altomedieval: Osorio Guterrez: Liñaxe Osorio[12], fundadores do mosteiro de San Salvador de Lourenzá; Aloito Guterrez: Liñaxe Aloitiz[13], fundadores do mosteiro de Santa María de Sobrado dos Monxes; e Hermexildo Guterrez: Liñaxe Méndez[14], liña antecesora da familia Froilaz-Trava.

  • Guterre Méndez (865-934), ostentou a titularidade xunto a seu irmán Arias de, cando menos, seis dos condados galegos[21]. No ano 927 restaurou o Mosteiro de Santa María de Riba de Loio situado na vía da prata, no camiño de Santiago. Casou con Aldara de Celanova, fundadora no 950 do mosteiro de San Salvador de Celanova, coa que enxendrará cinco fillos: Munio; Rosendo de Celanova, bispo de Mondoñedo; Froila; Adosinda; e Hermesinda[22].
  • Munio Guterrez (- 960), fillo primoxénito de Guterre Mendez e Aldara de Celanova. Casou con Elvira Arias, filla do seu tio Arias Mendez. Herdou parte dos condados gobernados polos seus pais e o seu sogro. Apoiou a Afonso IV na súa revolta contra Ramiro II o que motivou a perda do favor real[23]. O seu irmán Froila Guterrez (- 943), terceiro fillo de Guterre Mendez, tamén herdou parte dos dominios dos seus pais. Durante o reinado de Ramiro II, desempeñou as funcións de astoricensis comes. No 943 retirouse como freire ao mosteiro familiar de Celanova[24].
  • Gonzalo Muñoz (- 982), conde de Coímbra, foi fillo de Munio Guterrez. Enfrontado ao rei Sancho I, pasou a historia por envelenalo. Posteriormente foi aliado de Vermudo II durante a guerra civil que mantivo con Ramiro III[25]. Casou con a súa curmá Muniadomna Froilaz, filla do conde Froila Guterrez, coa que enxendrou catro fillos: Froila, Gotina, Munio e Ero.[26]
  • Froila González (- +1017), foi o primoxénito do conde Gonzalo Muñoz e Muniadomna Froilaz. Enfrontado ao rei Vermudo II formou parte dos condes galegos aliados de Almanzor na súa soada razzia a Compostela do ano 997, o que motivou que Afonso V o desterrara de Galiza no 1017. O conde Froila tivo dous fillos: Gonzalo e Rodrigo[27].

Froila Vermudez e os seus fillos[editar | editar a fonte]

O primeiro membro ben documentado da liñaxe Trava foi o conde Froila Vermúdez, vinculado á terra de Trasancos[30] . Foi probabelmente o fundador do Mosteiro de Santa María de Xanrozo en Betanzos[31], e a súa figura documéntase arredor do ano 1060 presidindo litixios xudiciais noutro cenobio, o de San Martiño de Xuvia, onde era considerado polos monxes como dominus noster.

Mantivo un longo preito territorial coa igrexa compostelá durante os bispados de Cresconio e o seu sobriño Gudesteo. Para solucionar o conflito o conde ordenou asasinar e despezar ao bispo Gudesteo nunha noite de Coresma[32]. Foi defensor do rei García II, e cando derrotado este tivo que someterse ao seu irmán Afonso VI, aceptouno como rexente do reino galego non como rei[33]. Este feito, recollido nos tombos do mosteiro de Xuvia, fai sospeitar a algún historiador que a crianza do seu fillo primoxénito, Pedro Froilaz, na corte do rei Afonso VI fose en calidade de refén[30]. Estivo presente na batalla de Zalaca contra os almorábides da que saiu milagrosamente ileso. Como agradecemento doou ao mosteiro de Xuvia a vila de Domirón en Trasancos.

Casou en primeiramente con Elvira de Faro[34], filla de Mendo Vermúdez de Faro, aio do rei Afonso V, e en segundas nupcias con Dona Lucia. O conde Froila faleceu o 27 de marzo de 1091 na vila de Cospeito, durante unha visita ao seu fillo Gonzalo, bispo de Mondoñedo. Foi soterrado xunto ao seu pai no Mosteiro de San Martiño de Xuvia.

Do seu casamento con Elvira de Faro tivo os seguinte fillos[26]: Gonzalo Froilaz, bispo de Mondoñedo; Pedro Froilaz, conde de Galiza e Trastámara; Rodrigo Froilaz[35]; Visclavara Froilaz; e Adosinda Froilaz. Do segundo matrimonio: Munia Froilaz, fundadora do Mosteiro de San Salvador de Pedroso; e Hermesenda Froilaz[36].

A liñaxe de Traba[editar | editar a fonte]

Restos do castelo de San Xurxo, no monte Pindo de Carnota, que pertenceu aos Traba.

O primeiro conde de Traba, así mencionado nun documento do 28 de marzo de 1098, foi Pedro Froilaz (fillo de Froila Vermúdez), quen foi antes conde de Ferreira (Ferraria, no latín da época, localidade do distrito de Bergantiños) e despois o primeiro conde de Galiza até a súa morte en 1128. O seu fillo, Fernando Pérez de Traba, tivo enorme influencia no Condado Portucalense.


Notas[editar | editar a fonte]

  1. "Liñaxe Gutiérrez S.IX-X". Xenealoxias do Ortegal. Consultado o 07/10/2018. 
  2. "Liñaxe Limia S.XII-XIII". Xenealoxías do Ortegal. Consultado o 07/10/2018. 
  3. "Liñaxe Novoa S.XII-XV". Xenealoxías do Ortegal. Consultado o 07/10/2018. 
  4. "Liñaxe Biedma S.XIII-XIV". Xenealoxías do Ortegal. Consultado o 07/10/2018. 
  5. "Rodrigo Pérez". Xenealoxias do Ortegal. Consultado o 06/10/2018. 
  6. FALQUE REY (ed.) 1994. p. 517
  7. "Fernando Pérez". Xenealoxías do Ortegal. Consultado o 06/10/2018. 
  8. "Tenencia Traba". Xenealoxias do Ortegal. Consultado o 06/10/2018. 
  9. LÓPEZ SANGIL 2005. p. 10
  10. Martínez Lema, Paulo (2009). "Hidrotoponimia da comarca de Bergantiños na documentación do Tombo de Toxos Outos" (PDF). Ianua. Revista Philologica Romanica (9): 206–207. ISSN 1616-413X. 
  11. Sáez, Emilio (1948). Los ascendientes de San Rosendo. CSIC. p. 6. 
  12. 12,0 12,1 "Liñaxe Osorio". Xenealoxias do Ortegal. Consultado o 14/10/2018. 
  13. "Liñaxe Aloitiz". Xenealoxías do Ortegal. Consultado o 14/10/2018. 
  14. TORRES SEVILLA 1999. p. 298
  15. Isla Frez, Amancio (1992). La sociedad gallega en la Alta Edad Media. CSIC. p. 139. 
  16. "Liñaxe Guterrez". Xenealoxías do Ortegal. Consultado o 14/10/2018. 
  17. "Liñaxe Arias". Xenealoxías do Ortegal. Consultado o 14/10/2018. 
  18. "Liñaxe Ordoñez". Xenealoxías do Ortegal. Consultado o 14/10/2018. 
  19. "Liñaxe Eriz". Xenealoxías do Ortegal. Consultado o 14/10/2018. 
  20. Sáez, Emilio (1948). Los ascendientes de San Rosendo. CSIC. pp. 12–25. 
  21. TORRES SEVILLA 1999 p. 306
  22. "Liñaxe Betótiz". Xenealoxías do Ortegal. Consultado o 14/10/2018. 
  23. TORRES SEVILLA 1999. p. 309
  24. LÓPEZ SANGIL 2005 p. 15
  25. TORRES SEVILLA 1999. p. 311
  26. 26,0 26,1 "Liñaxe Froilaz-Trava". Xenealoxías do Ortegal. Consultado o 14/10/2018. 
  27. LÓPEZ SANGIL 2005. p. 15
  28. "Liñaxe Riveira". Xenealoxías do Ortegal. Consultado o 15/10/2018. 
  29. LÓPEZ SANGIL 2005. p. 16.
  30. 30,0 30,1 "Os Froilaz, unha dinastía de Trasancos". Fidalgos de Narón. Consultado o 16/10/2018. 
  31. Daviña Sáinz, Santiago (1998). "El monasterio de las Cascas (Betanzos)" (PDF). Anuario Brigantino (21): 79. ISSN 1130-7625. 
  32. López Ferreiro, Antonio (1899). Historia de la Santa a.m. iglesia de Santiago de Compostela 2. pp. 550–552. 
  33. LÓPEZ SANGIL 2005. p. 17
  34. "Liñaxe Faro". Xenealoxías do Ortegal. Consultado o 15/10/2018. 
  35. "Liñaxe Mandiá". Xenealoxías do Ortegal. Consultado o 15/10/2018. 
  36. "Liñaxe Creszoniz". Xenealoxías do Ortegal. Consultado o 15/10/2018. 

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]

Outros artigos[editar | editar a fonte]