Lingua valoa

Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Valón.

Lingua valoa
walon
Instancia de lingua lingua viva  Subclase de linguas de oïl  Parte de linguas rexionais de Francia linguas de Bélxica  Nome orixinal walon (wa)
Propiedades
Número de falantes 600000 (2007)
Tipoloxía lingüística suxeito verbo obxecto lingua silábica lingua flexiva
Estado de lingua da UNESCO en perigo
Clasificación lingüística
linguaxe humana ↳ linguas indoeuropeas ↳ linguas itálicas ↳ linguas románicas ↳ linguas románicas occidentais ↳ linguas galoibéricas ↳ linguas galorrománicas ↳ linguas galo réticas ↳ linguas de oïl
Localización  Orixinario de Brabante Valón Ardenas Valonia Norte, Francia Provincia de Luxemburgo Wisconsin Provincia de Liexa Provincia de Namur Provincia de Hainaut Bruxelas-Capital Pointe de Givet (en)  País Bélxica Francia Estados Unidos de América  Coordenadas 50°N 5°L Mapas
Códigos e identificadores Freebase /m/01q_rj ISO 639-1 wa ISO 639-2 wln ISO 639-3 wln ISO 639-5 wln IETF wa
Fontes e ligazóns  Descrito pola fonte Dicionario Enciclopédico Brockhaus e Efron "Q24355930 " Encyclopædia Britannica "1911 Encyclopædia Britannica/Walloons (en) "
Wikidata C:Commons

O valón (walon) é unha lingua romance que se falaba polo pobo valón como primeira lingua en gran parte (70%) da Rexión Valoa de Bélxica e algunhas vilas do norte de Francia (preto de Givet) até mediados do século XX. Pertence ao grupo de linguas de oïl, cuxo membro máis prominente é a lingua francesa. Os antecedentes históricos da súa formación foi a extensión do territorio, xa dende o 980, do Principado de Liexa, ao sur e ao oeste. O valón está clasificado como definitivamente en perigo polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO

A pesar da súa rica literatura, a cal comezou de forma anónima no século XVI e con autores coñecidos dende 1756, o uso do valón diminuíu notablemente dende a anexión francesa de Valonia en 1795. Este período estabeleceu na zona ao francés como lingua da prestixio social, moito máis do que podía ser antes. Aínda que Bélxica obtivo a súa independencia en 1830, o francés estableceuse como o idioma principal no ensino en gran parte do país. Despois de primeira guerra mundial, as escolas públicas proporcionaron educación en lingua francesa a tódolos nenos, inducindo unha denigración do valón e acompañado dunhas ordes oficiais en 1952 para castigar o seu uso nos centros de ensino. Posteriormente, dende mediados do século XX, a transmisión xeracional da lingua reduciuse, convertendo ao valón practicamente nunha lingua morta. Hoxe en día apenas é falado entre os mozos.

Numerosas asociacións, especialmente compañías de teatro, están a traballar para manter a lingua viva. A nivel gobernamental, o valón está oficialmente recoñecido como unha langue régionale endogène (lingua rexional endóxena). O sistema Feller (1900) regulariza a transcrición dos diferentes acentos. Ademais, dende a década de 1990, estabeleceuse unha ortografía unificada, que non goza de recoñecemento oficial. Cómpre non confundir o valón co francés de Valonia, o cal difire do francés falado en Francia nalgúns puntos menores do léxico e a pronuncia.

Véxase tamén

Outros artigos

• Wikipedia en valón

Ligazóns externas

• O valón en Ethnologue