Fernando II de Aragón e V de Castela

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
(Redirixido desde "Fernando V de Aragón")
Fernando II de Aragón e V de Castela
Rei de Aragón e de Castela
Michel Sittow 004.jpg

20 de xaneiro de 1479 - 23 de xaneiro[1] de 1516
Predecesor Xoán II
Sucesor Xoana I e Carlos I

15 de xaneiro de 1475[2] - 26 de novembro de 1504[3]
Predecesor Isabel I
Sucesor Xoana I
Nacemento 10 de maio de 1452
Sos del Rey Católico, Siñal d'Aragón.svg Coroa de Aragón
Falecemento 23 de xaneiro[1] de 1516
(64 anos)
Madrigalejo, Banner of arms crown of Castille Habsbourg style.svg Coroa de Castela
Sepultura Capela Real de Granada
Consorte
Descendencia véxase Matrimonios e descendencia
Casa Real Casa de Trastámara
Pai Xoán II
Nai Xoana Enríquez

Escudo de Fernando II de Aragón e V de Castela
Yugo y nudo gordiano cortado unido a Tanto Monta emblema de Fernando el Católico.jpg
Tanto Monta[6][7]
Fernando firma.jpg
Fernando II de Aragón.

Fernando o Católico, V de Castela, II de Aragón, Valencia e Barcelona, III de Sicilia e I de Navarra, nado en Sos del Rey Católico (Zaragoza) o 10 de maio de 1452 e finado en Madrigalejo (Cáceres) o 22 de xaneiro de 1516, foi rei de Aragón, Valencia, Mallorca, Sicilia (1468-1516), Castela (1474-1504), Sardeña (1479-1516), de Nápoles (1503-1516) e Navarra (1512-1515); rexente de Castela (1507-1516); Príncipe de Girona e Duque de Montblanc (1472-1478); Conde de Barcelona e de Ribagorza (1458-1469).

Orixes familiares[editar | editar a fonte]

Era fillo do rei Xoán II de Aragón e da súa segunda esposa, Xoana Enríquez, e polo tanto medio irmán do infante Carlos de Viana. Foi recoñecido como herdeiro no ano seguinte á morte de Carlos, no 1461, sendo nomeado lugartenente de Cataluña, chegando a gobernador xeneral en 1466.

Durante a Guerra civil catalá (1462-1472), na que participou de forma activa, familiarizouse coa administración estatal a instancias de Xoán II de Aragón.

Seu pai, cando ascende ao trono de Aragón, en 1458, concedeulle o condado de Ribagorza, que permaneceu no seu poder até 1469, ano no que Xoán II llo concedeu ao seu fillo natural, Afonso de Aragón, duque de Vilafermosa.

Guerra civil castelá[editar | editar a fonte]

Os Reis Católicos.

En 1468 foi nomeado rei de Sicilia por seu pai, ao morrer o seu curmán, o infante Afonso de Castela (1468). Ao ser recoñecida, como herdeira de Castela, a infanta Isabel de Castela, prima súa e media irmá de Henrique IV de Castela, Xoán II de Aragón porá en xogo toda a súa habilidade para lograr o matrimonio de Fernando coa princesa castelá. A unión terá lugar o 19 de outubro de 1469 en Valladolid.

A morte de Henrique IV, en 1474, provocará unha Guerra civil nos reinos casteláns, entre os partidarios de Isabel, media irmá do falecido rei, e os de Xoana a Beltranexa, a súa filla. Fernando atinxiu os favores de parte da nobreza castelá, sendo proclamado correxente de Castela, cos mesmos dereitos que Isabel, grazas á Concordia de Segovia (1475). Fernando participaría así de xeito definitivo na dirección militar das tropas enfrontadas ás de Xoana a Beltranexa, que contaba co apoio do seu prometido, o rei Afonso V de Portugal e unha parte da nobreza.

En 1479, polo Tratado de Alcáçovas, Xoana renunciou ao trono en favor de Isabel, recluíndose nun convento en Coimbra. Nese mesmo ano, Fernando sucedeu ao seu pai como conde de Barcelona e rei de Aragón. Este é pois o ano no que se pode fixar a unión dinástica de ambas as dúas coroas, que non administrativa.

Conquista do Reino de Granada[editar | editar a fonte]

En 1481 os Reis Católicos iniciaron a Conquista do Reino de Granada (1481-1492). Nas dificultades da guerra Fernando V deixou ver claramente os seus dotes diplomáticos e militares. A guerra finalizou coa capitulación de Granada o 2 de xaneiro de 1492.

A Conquista de Granada, o último reduto musulmán en España, outorgou aos Reis un prestixio que os axudou a consolidar a súa autoridade. Nos reinos da Coroa de Aragón, Fernando II non modificou o sistema político tradicional (que dificultaba a concentración de poder nas mans do rei, obrigándoo a pactar a miúdo con as Cortes). Con todo acabaría cos problemas das remensas (cat., remences), mercé a abolición dos malos usos, á par que consolida os contratos de enfiteuse, grazas á Sentencia Arbitral de Guadalupe (1486).

Goberno dos reinos hispanos[editar | editar a fonte]

Fernando colaborou activamente con Isabel no goberno dos reinos de Castela, encargándose persoalmente da política exterior, ao tempo que reservou para si mesmo os asuntos relativos aos reinos da Coroa de Aragón. De forma que ditou as primeiras medidas de ordenamento interno do reino, grazas a afirmar a figura do correxedor (1480); a creación da Inquisición en 1481 e a reorganización da Facenda real.

Fernando introduciu en Castela institucións aragonesas, como o Consulado de Mar, e os gremios, favorecendo así o desenvolvemento económico de Castela, sobre todo no comercio da la.

No aspecto relixioso, adoptou o programa da súa dona, que asentou as bases ideolóxicas do espírito de cruzada e a uniformidade relixiosa. Promulgáronse así os Decretos de expulsión dos xudeus en 1492 e de conversión forzosa dos mouriscos granadinos en 1503, malia que estes tiñan garantidos os seus dereitos de liberdade de culto nos acordos fixados na Capitulación de Granada.

Política mediterránea[editar | editar a fonte]

A partir de 1492 Fernando concentrou a súa actividade sobre da tradicional expansión aragonesa cara Oriente, principalmente en Italia e o Norte de África. Mercé o Tratado de Barcelona de 1493 recuperou o Rosellón e a Cerdaña, en mans francesas desde 1463.

En Italia, para oporse ao intento de Carlos VIII de Francia de se anexionar o Reino de Nápoles, organizou a Liga Santa en 1495. Así, as campañas militares dirixidas militarmente por Gonzalo Fernández de Córdoba, o Gran Capitán, sumadas á astucia do propio monarca, permitirían expulsar os anxevinos do Reino de Nápoles en 1504 e incorporalo novamente á coroa de Aragón.

No Norte da África, mostrouse contrario a ocupacións a grande escala, restrinxindo as accións a ocupación dalgunhas prazas litorais como Orán e Alxer.

Política europea[editar | editar a fonte]

Na súa loita en contra das pretensións de dominio europeo por parte de Francia, Fernando mostrou un grande saber diplomático, pois a través de ligazóns matrimoniais, atinxiría a integrar Castela en Europa. Casará os seus fillos con reis de Portugal, Austria, Borgoña e máis Inglaterra, illando Francia, fracasando esta en todos os intentos de intervención en Italia.

Descubrimento de América[editar | editar a fonte]

Cristovo Colón perante os Reis Católicos na corte en Barcelona.

Mentres Cristovo Colón iniciaría, en 1492, a expedición que o conduciría a descubrir o Novo Mundo, o continente americano, aínda que Colón e os seus coetáneos coidaban que era o camiño cara as Indias. Polo Tratado de Tordesillas de 1494, o mundo extraeuropeo era repartido entre as coroas de Portugal e Castela, através dunha liña meridiá, que de norte a sur dividía o océano Atlántico.

Consecuencias do falecemento de Isabel de Castela[editar | editar a fonte]

En 1504, logo da morte de Isabel, Fernando foi nomeado rexente de Castela, mais pola oposición de parte da nobreza castelá, que era partidaria de Filipe o Fermoso, esposo da súa filla Xoana I de Castela, provocou que o Católico renunciase ao poder en Castela (non á súa Coroa de Aragón) para evitar un enfrontamento armado.

Pola concordia de Villafáfila, en 1506, Fernando II retirouse para os reinos aragoneses, sendo Xoana e Filipe proclamados reis de Castela e resto dos reinos occidentais.

Novo matrimonio[editar | editar a fonte]

Fernando casou de novo en 1505 con Germana de Foix, coa esperanza de que lle dese un herdeiro ao trono aragonés. Á morte Filipe, e ante a incapacidade da súa filla para reinar, aceptou outra vez a rexencia castelá. Porén, centraríase nas cuestións aragonesas de Italia, formando parte da Liga de Cambrai contra Venecia en 1511, deixando o goberno de Castela nas mans do Cardeal Cisneros.

No seu testamento deixará todas as súas posesións ao seu neto, fillo de Filipe e Xoana, Carlos de Gante, o futuro Carlos I e, até a vinda deste á península, nomeará o seu fillo natural, Afonso de Aragón, rexente dos reinos da Coroa de Aragón, e o Cardeal Cisneros, rexente de Castela.

Morte[editar | editar a fonte]

Fernado morreu o 25 de xaneiro de 1516 en Madrigalejo, na actual provincia de Cáceres. Está sepultado na Catedral de Granada, ao lado de súa esposa, de súa filla Xoana e o marido desta, así como dun de seus netos, Miguel.

Nupcias e descendentes[editar | editar a fonte]

Da súa amizade con Aldonza Roig d'Ivorra tivo un fillo:

Do seu matrimonio coa raíña Isabel I de Castela en 1469 naceron 5 fillos:

En 1505 casou con Germana de Foix, coa que tivo un fillo, que morreu ao nacer:

Notas[editar | editar a fonte]

  1. 1,0 1,1 Fueros, observancias y actos de corte del reino de Aragón. Autores: Penén y Debesa, Santiago; Savall y Dronda, Pascual; Clemente, Miguel (1866), pág 63.
  2. Pola Concordia de Segovia, Fernando II de Aragón adquiriu poderes como co-soberano en Castela.
  3. Por falecemento da raína titular Isabel I
  4. Tratado de Lyon
  5. Saltus y Ager Vasconum. Cultura y política en Navarra (1870-1960). Autor: Iriarte López, Iñaki cap7: págs 27-28 Tesis doctoral Universidad Pública de Navarra
  6. VV. AA., Isabel la Católica en la Real Academia de la Historia, Real Academia de la Historia, 2004. ISBN 978-84-95983-54-1. Cfr. para el lema o mote pág. 73.
  7. Faustino Menéndez Pidal de Navascués, «"Tanto monta". El escudo de los Reyes Católicos», en Luis Suárez Fernández, Isabel la Católica vista desde la Academia, Real Academia de la Historia de España, (Estudios, 16), 2005, págs. 99-138. ISBN 978-84-95983-65-7

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Outros artigos[editar | editar a fonte]