Este é un dos 1000 artigos que toda Wikipedia debería ter

Caligrafía

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á procura

Caligrafía nunha Biblia latina de 1407 conservada na abadía de Malmesbury, en Wiltshire. Foi realizada en Bélxica por Gerard Brils para ser lida en alto nun mosteiro.

A caligrafía (do grego καλλος kallos "beleza" e γραφος graphos "escrita") é a arte de escribir con trazos de estilo fermoso. O vocábulo designa a escrita manual na cal predominan as calidades de elegancia, uniformidade e beleza.

A caligrafía continúa a florecer en formas como as invitacións de voda e outros eventos, a tipografía e o deseño de fontes, o deseño de logotipos, a arte relixiosa, anuncios, deseño gráfico, inscricións en pedras e documentos de lembranza. Tamén se usa en carteis teatrais e cinematográficos e tamén para certificados de nacemento e defunción, mapas ou outras obras escritas.[1][2]

Tamén se denomina caligrafía aos trazos da escrita propios de cada persoa, así como ao conxunto dos mesmos contidos nun documento manuscrito.[3]

Definición da caligrafía[editar | editar a fonte]

Unha definición contemporánea da práctica da caligrafía é "a arte de escribir belo" (Mediavilla, 1996). A historia da escritura é unha historia de evolucións estéticas enmarcadas polas habilidades técnicas, velocidade e limitacións materiais das diferentes persoas, épocas e lugares. (Diringer 1968: 441).

A caligrafía abarca desde creacións completamente utilitarias ata magníficas obras de arte onde a expresión abstracta pode (ou non) adquirir mais importancia que a legibilidad das letras (Mediavilla, 1996). A caligrafía clásica difire da tipografía e da escritura manual non clásica, aínda que un calígrafo pode ser capaz de crear todas elas.

Historia[editar | editar a fonte]

Caligrafía chinesa

A tradición afirma que os caracteres chineses, a forma máis antiga coñecida de escritura das existentes hoxe en día, foron inventados por Cang Jie (cara a 2650 a. C.). Outra tradición remonta a súa creación aos tempos de Fu Xi, o lendario primeiro emperador da China.

A cultura chinesa concede unha grande importancia á caligrafía. Esta fundamentase na beleza visual dos ideogramas, a técnica da súa realización e os preceptos metafísicos da cultura tradicional chinesa.

A caligrafía occidental desenvólvese de forma totalmente independente. A súa orixe é o alfabeto latino, co que na Idade Media escribían os monxes copistas sobre pergamiño. Aproximadamente na mesma época a cultura islámica desenvolve a súa propia caligrafía, baseada no alfabeto árabe, e debido á prohibición relixiosa de representar seres vivos, convértea nunha arte decorativa de amplo uso na arquitectura.

Outros alfabetos desenvolvéronse noutras culturas, e ata existen hoxe en día, a maioría deles en Asia, e son utilizados de forma habitual nos seus respectivos países, aínda que globalmente teñen unha difusión moito menor.

Trala invención da imprenta por Gutenberg, os libros alcanzan unha difusión moito maior que a posible ata entón e a caligrafía perde importancia a favor da tipografía.

O bolígrafo primeiro, e posteriormente as máquinas de escribir e os ordenadores supuxeron a desaparición da caligrafía da nosa vida cotiá. Con todo, é hoxe unha arte moi viva, unha forma de expresión artística que une a escritura con outras artes plásticas como o debuxo e a pintura e que dá lugar a obras de gran beleza plástica, nas que constantemente buscan inspiración os creadores de novas tipografías. A caligrafía está presente ao noso ao redor na publicidade, nos logotipos de compañías e nas etiquetas de moitos produtos, con todo a caligrafía foi decrecendo no seu uso a través do tempo aínda cando de xeito expresivo se dean algúns avances na procura de novas formas de caligrafía, as mesmas seguen tendo a súa esencia principal.

Distintos tipos de caligrafía[editar | editar a fonte]

  • Caligrafía de caracteres árabes, en árabe, فن الخط fann al-jatt, "arte da liña". A caligrafía árabe está rexida por unha serie de regras e de canons estéticos que esixen estudo e o desenvolvemento de habilidades, destrezas e talentos artísticos[4]. A caligrafía cúfica é un estilo de caligrafía árabe considerado o máis antigo tipo de escritura nesa lingua, desenvolvido na cidade de Kufa (da que toma o nome), a partir dunha modificación do alfabeto sirio antigo e utilizada para escribir os primeuros exemplares do Corán.
  • Caligrafía estilo Rashi, o rashi, é o acrónimo de רבי שלמה יצחקי Rabi Shlomo Yitzjaki. É o tipo de letra semicursiva na que os comentarios de Rashi adoitan imprimirse tanto no Talmud como no Tanakh. Aínda que leva o sue nome, Rashi nunca empregou esta escritura: o tipo de letra está baseado na escritura manuscrita semicursiva sefardí do século XV.
  • Caligrafía chinesa ou 書法 shūfǎ, os caracteres chineses poden trazarse segundo cinco estilos históricos. Normalmente todos se realizan con pincel e tinta. Estes estilos están ligados intrinsecamente á historia da escritura chinesa.
  • O Shodō (書道 shodō?) ou caligrafía xaponesa considérase unha arte no Xapón, e unha disciplina moi difícil de perfeccionar; ensínase como unha materia máis aos nenos xaponeses durante a educación primaria.
  • Caligrafía xeorxiana. É unha forma de caligrafía artística da lingua xeorxiana que se practicou nos tres alfabetos xeorxianos. Existe unha tradición de séculos nesta arte e o cristianismo tivo un papel importante na vida literaria xeorxiana, xa que os monxes e outros relixiosos da igrexa ortodoxa xeorxiana deixaron moitos manuscritos e rexistros históricos.
  • Caligrafía occidental: dende os tempos da antiga Roma e ata a invención da imprenta, a caligrafía estivo ligada á historia da cultura europea e á súa transmisión, e cada época vese reflectida nos diferentes estilos de escritura. Despois, a beleza na escritura a man tivo sempre unha gran consideración como parte da educación ata tempos moi recentes, e mantense aínda en forma de invitacións manuscritas, deseños de logotipos e tipografías ou documentos conmemorativos.

Caligrafía moderna[editar | editar a fonte]

Edward Johnston, fundador da caligrafía moderna occidental no seu traballo en 1902.

Despois de que a imprenta se convertese en ferramenta ubicua dende o século XV, a produción de manuscritos iluminados comezo a decaer.[5] Porén, a difusión da imprenta non significou o final da caligrafía.[6]

O renacemento moderno da caligrafía comezou a finais do século XIX, influído pola filosofía e a estética de William Morris e o Arts and Crafts movement. Edward Johnston é considerado como o pai da caligrafía moderna.[7][8][9] Tras estudar copias publicadas do arquitecto William Harrison Cowlishaw, presentáronlle a William Lethaby en 1898, director da Escola Central de Artes, que lle aconsellou que estudase manuscritos no Museo Británico.[10]

Isto impulsou o interese de Johnston na arte da caligrafía co uso de grandes plumas. Comezou a ensinar caligrafía na Escola Central en Southampton Row, Londres, a partir de setembro de 1899, onde influíu o deseñador de tipografías e escultor Eric Gill. Foi contratado por Frank Pick para deseñar unha nova tipografía para o metro de Londres, que continúa a empregarse con pequenas modificacións.[11]

Foi recoñecido por revivir a arte da escritura manual e de escribir de cartas mediante os seus libros. O seu manual Writing & Illuminating, & Lettering (1906) foi especialmente influente nunha xeración de tipógrafos británicos na que estaban Graily Hewitt, Stanley Morison, Eric Gill e Anna Simons. Johnston tamén desenvolveu o estilo de caligrafía redondo, coñecido como Foundational Hand. Johnston inicialmente ensinaba os seus alumnos empregando un lapis cun ángulo plano, pero despois aprendeulles empregando un ángulo inclinado.[12] A primeira referencia da expresión "Foundational Hand" apareceu na obra de 1909 Manuscript & Inscription Letters for Schools and Classes and for the Use of Craftsmen.[13]

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Propfe, J. (2005). SchreibKunstRaume: Kalligraphie im Raum Verlag (en alemán). Múnic: Callwey Verlag. ISBN 978-3-7667-1630-9. 
  2. Geddes, A.; Dion, C. (2004). Miracle: a celebration of new life. Auckland: Photogenique Publishers. ISBN 978-0-7407-4696-3. 
  3. Definicións no Dicionario da Real Academia Galega e no Portal das Palabras para caligrafía.
  4. "Escritura y caligrafía (La escritura árabe)". 
  5. de Hamel 2001a; de Hamel 1986
  6. Zapf 2007; de Hamel 2001a; Gilderdale 1999; Gray 1971
  7. "The Legacy of Edward Johnston". The Edward Johnston Foundation. 
  8. Cockerell 1945; Morris 1882
  9. "Font Designer — Edward Johnston". Linotype GmbH. Consultado o 5 de novembro de 2007. 
  10. como o Ramsey Psalter, BL, Harley MS 2904
  11. The Eric Gill Society: Associates of the Guild: Edward Johnston Arquivado 10 de outubro de 2008 en Wayback Machine.
  12. Gilderdale 1999
  13. Baines & Dixon 2003: 81

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]