Avelino Díaz

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar para a navegação Saltar para a pesquisa
Avelino Díaz
Nome completo Avelino Díaz Díaz
Nacemento 14 de novembro de 1897
Lugar Riotorto
Falecemento 29 de marzo de 1971 (73 anos)
Lugar Buenos Aires
Nacionalidade España
Ocupación xornalismo
Cónxuxe Felisa Iduriaga (†1984)
Fillos Catro
Xéneros Poesía
Avelino Díaz Díaz.jpg
editar datos en Wikidata ]

Avelino Díaz Díaz, nado na Órrea (Riotorto) o 14 de novembro de 1897 e finado en Buenos Aires o 29 de marzo de 1971, foi un xornalista e poeta galego.

Traxectoria[editar | editar a fonte]

Naceu no lugar da Travesa, na parroquia de Santa Comba de Órrea, onde foi bautizado ós poucos días. Foi fillo de Antonia Díaz Díaz e do poeta Manuel María García Castro, que nunca o recoñeceu legalmente como tal. Criouse coa súa nai e os seus avós maternos na Travesa ata que ós dez anos a familia se mudou a vivir a Meira. En 1910, con tan só doce anos emigrou cun irmán de súa nai a Buenos Aires.

Volveu a Galicia en 1916 sen cartos pero coa educación que conseguiu adquirir na maior cidade da América hispana. De volta en Meira, residiu no barrio da Pena, e exerceu, sen título oficial, de mestre en tres escolas das aldeas veciñas. O que recibía en troco era tan pouco que se veu compelido, segundo el mesmo confesou anos máis tarde, a ir ás segas de Castela das que cinco décadas antes se queixara Rosalía.

Ante as escasas expectativas de progreso, e, probablemente, para evitar ser recrutado para as campañas de Marrocos, en 1920 decidiu emigrar de novo, esta vez a Cuba. O traballo é tan inclemente que deixou a illa en breve. En 1921, un ano despois de comezar esta segunda travesía atlántica, está de novo en Buenos Aires, onde se estableceu de forma definitiva e transcorreu o resto da súa vida, se se exceptúan viaxes esporádicas de traballo a Montevideo.

De regreso na capital porteña, os primeiros anos foron de penuria económica. Desempeñou os máis humildes traballos, pero con afinco e con honradez, loados por cantos o coñeceron, conseguiu finalmente estabilidade como contable e inspector de control de calidade dunha importante central leiteira bonaerense, La Martona, na que se xubilou en 1965.

Casou con Felisa Iduriaga, navarra de orixe e seis anos máis nova ca el, coa que partillou o resto dos seus días. Tiveron catro fillos, Avelino (1927-1975), Armando (1932), Alfredo (1936) e Alberto (1940) e formaron un fogar do que sempre se sentiu orgulloso.

Segundo deixou escrito comezou a escribir de moi novo, e fíxoo en castelán, pero non se interesou por facelo en galego ata que Ramón Suárez Picallo llo fixo notar por volta de 1925 e comezou a frecuentar os "Céltigos". Os primeiros texto poéticos que se coñecen del publicáronse de feito en Céltiga, "revista galega de arte, crítica, literatura e actualidade", en 1926. En 1927 comeza a colaborar en El Despertar Gallego, voceiro da Federación de Sociedades Galegas, e ó ano seguinte é membro da súa comisión de prensa.

O seu activismo social e cultural xirou en torno da súa implicación persoal na Federación de Sociedades Galegas, creada a principios da segunda década (1921) a partir da integración de varias decenas de sociedades agrarias e culturais. Unha das sociedades que se incorporaron á Federación foi precisamente a Sociedade do Concello de Meira, fundada e animada por el mesmo con varios meiregos emigrados –Carlos Abraira entre eles– en 1924. A actividade recreativa e cultural que despregou con esta asociación é responsable do sobrenome co que foi coñecido no ámbito societario: "o poeta de Meira".

Chegou a acadar unha respectable posición no campo literario da diáspora galega grazas ás colaboracións regulares en prosa e verso nos moitos xornais e revistas das comunidades galegas (Céltiga, El Despertar Gallego, Galicia, Lugo, Orzán, Alborada, Opinión Gallega, Lar, Aquí, Galicia Emigrante, Aturuxo, Lérez, Vieiros, Correo de Galicia...), e á participación na vida cultural da colectividade galegoporteña (fixo recitais, deu conferencias, traduciu ós amigos, creou pezas para o teatro, colaborou con músicos e coros, e axudou en audicións de radio).

A súa devoción pola poesía estendeuse ó longo de catro décadas de oficio continuado coa publicación dun máis que considerable número de poemas da máis diversa índole –fundamentalmente na prensa– e tres ricos poemarios autoeditados en forma de libro: Flor de retama, en español, en 1947; e Debezos (1947) e Pallaregas (1963), en galego. O seu libro póstumo, 11 poemas a Castelao (1975) é unha homenaxe dupla do Centro Lucense ó labor dos dous galeguistas no 25 aniversario do pasamento do primeiro presidente do Consello de Galiza. Varias pequenas obras de teatro e polo menos 6 poemarios deixados dispostos en cartafoles permanecen inéditos.

O activismo político aparece nel vencellado ó social e cultural. Era un convencido patriota galego, de ideas republicanas e progresistas. En 1930 estaba entre o grupo que constituía a sección arxentina da ORGA. Cultivou a compañía e amizade de Suárez Picallo, Alonso Ríos, Rodolfo Prada, Francisco Regueira e Campos Couceiro. Chegou a dirixir o Galicia da Federación, sucesor de El Despertar Gallego, e un dos máis importantes periódicos da colectividade galegoporteña, en varias ocasións, estivo á fronte do Lugo e de Opinión Gallega. Participou nos consellos de redacción dos tres xornais e doutras publicacións máis esporádicas coma Verba, subtitulada revista oral e mural en galego.

Co estalido da guerra civil formou parte dos Comités de Axuda á España leal e militou dentro da Unión Gallega (1938-46) no Centro Galego. Derrotada a República, mantívose sempre fiel ós ideais que afianzara desde a súa volta á capital arxentina contribuíndo de maneira moi destacada ós proxectos do galeguismo da Irmandade Galega. Formou parte da xunta directiva de A Nosa Terra refundada en 1942, e da comisión de Cultura do Consello de Galiza creada en 1944, participando en varios xurados literarios e musicais do Centro Galego e do Centro Ourensán.

Panteón do Centro Gallego no cemiterio de La Chacarita

Foi membro do Consello de Galiza e do Centro Gallego de Buenos Aires e académico correspondente da Real Academia Galega.[1] O seu nomeamento en 1951 efectuouse por intermediación dos Carré, cos que mantiña correspondencia e lazos de amizade. Á Real Academia enviou os seus tres libros autoeditados.

No I Congreso da Emigración Galega que se celebrou na capital arxentina en 1956 desempeñou o cargo de secretario.

Case cego, viviu con Alzhéimer os últimos anos da súa vida, sempre ó coidado da súa muller e da familia do seu fillo máis novo, Alberto. Morreu o 29 de marzo de 1971 no sanatorio do Centro Galego.

Foi soterrado no panteón do Centro Gallego, moi cerca de Castelao, a quen o unía mutuo afecto e de Suárez Picallo, que foi quen o animara a escribir en galego. A Nosa Terra e a prensa da colectividade da época fixéronse eco do seu pasamento e do respecto e agarimo que merecidamente gañara no seu seo. En Galicia, con Franco aínda vivo, os xornais La Voz de Galicia e El Progreso só recolleron unhas breves liñas do poeta e xornalista.

Felisa, a súa dona, finou en 1984.

Obra poética[editar | editar a fonte]

Galego[editar | editar a fonte]

  • Debezos, 1947. Buenos Aires: Imprenta de José Rosenbaum.
  • Pallaregas, 1963. Buenos Aires: Imprenta de Cabrera y Rey.
  • 11 poemas a Castelao, póstuma, 1975. Buenos Aires: Centro Lucense.
  • Carta pr-á Terra, 1945. Inédito.
  • Adunia, 1947. Inédito.
  • Rolanza, 1948. Inédito.
  • Fidelidade, 1950. Inédito.
  • Zoar, 1953. Inédito.
  • Novas, 1959. Carpeta con 62 poemas inéditos.
  • Boas, c.1960. Carpeta con 39 poemas inéditos.

Castelán[editar | editar a fonte]

  • Flor de retama, 1947. Buenos Aires: Establecimiento Gráfico Tasca y Cia.

Notas[editar | editar a fonte]

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]