Marcel Proust

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á procura
Este é un dos 1000 artigos que toda Wikipedia debería ter.
Marcel Proust
Marcel Proust 1895.jpg
Marcel Proust no ano 1900.
Nome completoValentin Louis Georges Eugène Marcel Proust
AlcumeBernard d'Algouvres, Dominique, Horatio, Marc-Antoine, Écho e Laurence
Nacemento10 de xullo de 1871
LugarParís, Flag of France.svg Francia
Falecemento18 de novembro de 1922
(51 anos)
LugarParís, Flag of France.svg Francia
CausaPneumonía
SoterradoCemiterio do Père-Lachaise
NacionalidadeFrancia
EtniaPobo francés
Relixiónateísmo
Alma máterLycée Condorcet e École Libre des Sciences Politiques
Ocupaciónbibliotecario, novelista, ensaísta, guionista, escritor, crítico literario, tradutor, poeta e autor
PaiAdrien Proust
NaiJeanne-Clémence Proust
XénerosNovela, ensaio, crítica.
Coñecido/a porWithin a Budding Grove, Á busca do tempo perdido e Jean Santeuil
PremiosPremio Goncourt e cabaleiro da Lexión de Honra
Marcel Proust signature.svg
editar datos en Wikidata ]

Valentin-Louis-Georges-Eugène-Marcel Proust, nado en París o 10 de xullo de 1871 e finado na mesma cidade o 18 de novembro de 1922, foi un escritor francés que cultivou tanto a novela coma o ensaio. A súa obra máis coñecida e Á busca do tempo perdido[1] (en francés À la recherche du temps perdu), unha colección de sete novelas escritas entre 1908 e 1922 e publicadas entre 1913 e 1927; das sete, as tres últimas son póstumas. Traballou na obra ata a extenuación e morreu de esgotamento por mor dunha bronquite mal curada.

Traxectoria[editar | editar a fonte]

Infancia[editar | editar a fonte]

Marcel Proust naceu en París, no barrio de Auteuil (o actual distrito 16.to)). Foi o fillo maior dun prestixioso médico, Adrien Proust, famoso epidemiólogo francés, profesor na Facultade de Medicina de París e conselleiro do goberno en materia de sanidade, e de Jeanne Clemence Weil, xudía alsaciana neta dun antigo ministro de xustiza, quen, posuidora dunha vasta cultura, foi determinante en canto á vocación literaria de Proust; a ela dedicou este o seu máis intenso afecto durante toda a súa vida.

A característica fraxilidade e hipersensibilidade de Proust provén desde o mesmo nacemento e primeiros anos, polo que medrou entre continuas atencións da súa nai:

O neno (...) naceu tan débil que o pai temeu que non sobrevivise. Aplicáronselle toda clase de remedios. Tiña os signos dunha intelixencia e unha sensibilidade precoces, pero a súa saúde permanecería delicada.[2]

Por outra banda, Adrien e Jeanne tiveron un segundo fillo, Robert, nacido en 1873, que, a diferenza de Marcel, satisfixo os propósitos do seu pai respecto do futuro profesional da súa prole, pois foi un cirurxián exitoso, polo que Proust puido esquivar ben pronto a presión familiar e converterse nun home de letras.

A familia de Proust acostumaba viaxar desde Auteuil ata a casa dos seus tíos Amiot e Elisabeth Proust, irmá de Adrien, na tempada de Pascua. A casa atopábase en Illiers, a vila do pai, a uns 25 quilómetros de Chartres. Mentres que en Auteuil, cerca do Bois de Boulogne, ademais de en Cabourg e en Trouville inspiraríase Proust para crear o Balbec da À la recherche..., Illiers foi o modelo para o imaxinario Combray. Tanto é así que, en 1971, Illiers foi rebautizada Illiers-Combray en honor de Proust, e alí acoden, case en procesión relixiosa, os fieis proustianos a tomar unha cunca de con madalenas para recordar a famosa pasaxe de Pola banda de Swann.[1]

Marcel, neno débil, sufría especialmente durante a primavera, pois o pole liberado polas flores nos primeiros días da estación provocáballe crise de asma. Cara a 1880, cando contaba só nove anos, Proust sofre a súa primeira crise de gravidade ao volver dun paseo polo Bois de Boulogne xunto aos seus pais: afógase e a respiración non lle volve, o seu pai creo morto e só in extremis logra salvarse. Como consecuencia, as visitas a Illiers redúcense ata o punto de suspenderse, o que fixo a Proust ver a Illiers sempre como un paraíso perdido. A súa asistencia ao colexio resultou irregular; nin alí nin logo no liceo Condorcet sería considerado un estudante de demasiado proveito.

Adolescencia e xuventude[editar | editar a fonte]

Marcel Proust fotografado en 1887, á idade de 15 anos.

Cursou a ensinanza secundaria no Liceo Condorcet, obtendo excelentes cualificacións e desenvolvendo a súa vocación polas letras. No ano 1889, tras cumprir o Servizo Militar en Orleáns, comezou a asistir a clases na Universidade da Sorbona e na École Libre des Sciences Politiques. Nestes anos descartara a opción da carreira diplomática decantándose finalmente pola literatura, e entrando a traballar durante un tempo na Biblioteca Mazarino de París. Frecuentou os salóns literarios da princesa Mathilde, Madame Strauss ou Madame de Caillavet, onde coñeceu a Charles Maurras, Anatole France ou Léon Daudet entre outros.

En 1894, publicou Les plaisirs et les jours, unha recompilación de poemas en prosa que prologou Anatole France, retratos e narracións nun estilo decadentista; o libro pasou case desapercibido e proporcionoulle a Proust unha reputación de mundano e diletante que non se desvaneceu ata a publicación dos primeiros volumes da obra À la recherche du temps perdu. Fixo amizade con Robert de Montesquiou, e grazas a el introdúcese entre 1894 e 1900 nos círculos dos salóns máis aristocráticos. A partir do verán de 1895, emprendeu a redacción dunha novela co título póstumo Jean Santeuil, o nome do protagonista, unha colección de fragmentos pero non unha obra terminada, na que evocou todo o caso Dreyfus, no que tomou parte activa. Estudou o esteta inglés John Ruskin, intelectual que prohibira que se traducisen os seus libros en vida; ao morrer Ruskin en 1900, Proust púxose a traducir ao francés La Bible d'Amiens e Sésame et les lys . Con esta intención, emprendeu varias "peregrinacións ruskinianas" no norte de Francia, en Amiens e sobre todo a Venecia. Máis adiante, distanciaríase del afirmando que apreciar unha obra porque un determinado escritor fala dela é pervertir a arte: hai que estimar a obra en si mesma.

Trala morte da súa nai en 1905 agraváronse os problemas de asma, caendo tamén nunha profunda depresión, foi esta a época na que decidiu escribir unha das súas obras capitais, À la recherche du temps perdu, un ciclo novelesco que concibiu como a historia da súa vocación, tanto tempo postergada. Anteriormente escribira para Le Figaro diversas parodias de escritores famosos (Balzac, Flaubert...) e comezara Contre Sainte-Beuve, a cabalo entre a novela e o ensaio e con pasaxes que despois pasarían a À la recherche du temps perdu.

A primeira obra da serie, Du côté de chez Swann, foi publicada en 1913 e costeada por el mesmo ante o desinterese dos editores. O segunda entrega, À l'ombre des jeunes filles en fleur, foi editada en 1918 e tivo unha grande acollida, gañando o Premio Goncourt. O resto de volumes da serie foron publicados de maneira póstuma entre 1922 e 1927 polo seu irmán, Robert.

O recoñecemento da crítica non foi inmediato, xa que o primeiro tomo foi rexeitado por varias editoriais, entre elas Nouvelle Revue française (NRF), pois ollando o manuscrito, o escritor André Gide, só atopou historias de salón recompiladas por un snob.[Cómpre referencia] André Gide lamentaríase sempre do seu erro. En xaneiro de 1914, André Gide escribiu unha soada carta dirixida a Marcel Proust:

"Dende hai varios días non abandono o seu libro; énchome nel con deleite, mergúllome nas súas páxinas. Triste de min! Por que me resulta tan doloroso amalo tanto?... Rexeitar este libro quedará para sempre como o máis grave erro da NFR, e (como teño a vergoña de ser en gran parte o responsábel disto) unha das tristezas, dos remorsos máis dolorosos da miña vida..."

Á busca do tempo perdido[editar | editar a fonte]

Principais personaxes de Á busca do tempo perdido.

Comezada en 1909, Á busca do tempo perdido, consiste en 7 volumes que suman máis de 3.000 páxinas e 2.000 personaxes. Graham Greene cualificou a Proust de o máis grande novelista do século XX, e W. Somerset Maugham referiuse á súa novela como a mellor obra de ficción ata a data. Pola súa banda, Virginia Woolf afirmou: Se eu puidese escribir así!. En España, Azorín foi grande admirador de Marcel Proust.

A novela, que Proust comparou coa estrutura dunha catedral gótica, é unha reconstrución dunha vida a través dunha memoria involuntaria. O tempo ao que se refire Proust é o tempo vivido, pero non lineal senón a través do recordo coas súas digresións, saltos e lagoas, polo que a novela adquire unha estrutura labiríntica. O estilo xeral da novela de Proust é unha sintaxe bastante complexa, un léxico amplo, unhas frases longas e coa oralidade sometida ao estilo literario.

Quizais a maior dificultade que atopa o lector desta obra sexa a extensión de moitas das súas frases, cheas de múltiples incisos e sen apenas algunha pausa na que o lector poida recuperar o bafo. A máis longa de todas elas ten unha lonxitude de varios metros.

Obras[editar | editar a fonte]

Tomo VI (La prisonière) de Á busca do tempo perdido (1923).
  • Les plaisirs et les jours (1896)
  • La mort des cathédrales (A morte das catedrais, 1904)
  • À la recherche du temps perdu (Á busca do tempo perdido[3], 1913-1927)
    • Du côté de chez Swann (Polo camiño de Swann, 1913)
    • À l'ombre des jeunes filles en fleur (Á sombra das rapazas en flor, 1919)
    • Le côté de Guermantes (O mundo de Guermantes1921-1922)
    • Sodome et Gomorrhe (Sodoma e Gomorra1922-1923)
    • La prisonière (A prisioneira, 1923)
    • Albertine disparue (A fuxitiva, 1927)
    • Le temps retrouvé (O tempo recuperado, 1927)
  • Pastiches et mélanges (1919)
  • Chroniques (1927)
  • Jean Santeuil (1952)
  • Contre Saint-Beuve (1954)
  • Sur la lecture. Journées de lecture (1905 e 1907), existe versión en galego co título Sobre a lectura seguido de Días de lectura, tradución, edición e introdución de Carlos Lema; Editorial Trifolium, 2011. (ISBN 978-84-938669-2-1)
  • Correspondencia, recompilación en vinte e un tomos por Philip Kolb (1971-1993)
  • Chardin et Rembrandt (2009)
  • Le Mensuel retrouvé (2012)

Traducións[editar | editar a fonte]

Galería de imaxes[editar | editar a fonte]

Notas[editar | editar a fonte]

  1. 1,0 1,1 "La Voz ofrece mañá «Pola banda de Swann», de Marcel Proust" (en castelán). 2 de outubro do 2005. Arquivado dende o orixinal o 12/03/2016. Consultado o 4 de xaneiro do 2016. 
  2. Georges Cattaui, « Proust », Dictionnaire des auteurs Laffont-Bompiani, t. III, 1990, p. 793 (ISBN 2221501748).
  3. Título empregado na tradución a galego da obra

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]