Saltar ao contido

Kwame Nkrumah

Editar as ligazóns
Este é un dos 1000 artigos que toda Wikipedia debería ter
Na Galipedia, a Wikipedia en galego.

Modelo:BiografíaKwame Nkrumah
Consello Privado do Reino Unido Editar o valor en Wikidata

Editar o valor en Wikidata
Biografía
Nacemento21 de setembro de 1909 Editar o valor en Wikidata
Nkroful Editar o valor en Wikidata
Morte27 de abril de 1972 Editar o valor en Wikidata (62 anos)
Bucarest Editar o valor en Wikidata
Causa da morteCancro de pel
cancro de próstata Editar o valor en Wikidata
Lugar de sepulturaMausoleo de Kwame Nkrumah
Accra
Nkroful Editar o valor en Wikidata
Presidente da Organización para a Unidade Africana
21 de outubro de 1965 – 24 de febreiro de 1966
← Gamal Abdel Nasser – Joseph Arthur Ankrah →
Presidente de Ghana
1 de xullo de 1960 – 24 de febreiro de 1966
← sen valor – Joseph Arthur Ankrah →
Primeiro Ministro de Ghana
6 de marzo de 1957 – 1 de xullo de 1960
← sen valor – Supresión do cargo →
Ministro de Asuntos Exteriores
1957 – 1958
← sen valor – Kojo Botsio (en) Traducir →
Ministro de Defensa
1957 – 1960
← sen valor – Charles de Graft Dickson →
Deputado da 1ª Lexislatura da 1ª República de Ghana
1956 – 30 de agosto de 1960 (renuncia para postularse a outro cargo)

Member of the 2nd Parliament of the Gold Coast (en) Traducir
15 de xuño de 1954 – 17 de xullo de 1956 (disolución do parlamento)

Member of the 1st Parliament of the Gold Coast (en) Traducir
20 de febreiro de 1951 – 1954 (disolución do parlamento)

Deputado do Parlamento de Ghana
Membro do Consello Privado do Reino Unido
Editar o valor en Wikidata
Datos persoais
ResidenciaRin Grand Hotel (1971–1972) Editar o valor en Wikidata
RelixiónCristianismo Editar o valor en Wikidata
EducaciónUniversidade Lincoln
Achimota School
University of Pennsylvania Graduate School of Education (en) Traducir
London School of Economics
Universidade Lincoln - teoloxía Editar o valor en Wikidata
Actividade
Lugar de traballo Elmina
Axim Editar o valor en Wikidata
Ocupaciónpolítico, pedagogo, teólogo, economista, profesor universitario, diplomático, profesor de educación superior, escritor, filósofo Editar o valor en Wikidata
Partido políticoPartido da Convención do Pobo
Convención da Costa Dourada Unida Editar o valor en Wikidata
Membro de
Carreira militar
Rango militarmariscal de campo Editar o valor en Wikidata
Compañeiro profesionalDavid Wilberforce Kwami Dawson Editar o valor en Wikidata
Participou en
Conferencia sobre África Editar o valor en Wikidata
Obra
Obras destacables
Familia
FillosGamal Nkrumah, Samia Nkrumah, Sekou Nkrumah Editar o valor en Wikidata
Cronoloxía
1972Death and state funeral of Kwame Nkrumah (en) Traducir Editar o valor en Wikidata
Premios
Descrito pola fonteGrande Enciclopedia Soviética 1969-1978, (vol:18 : Никко — Отолиты, sec:Нкрума Кваме, p.39-40)
Enciclopedia Soviética Armenia
Dictionary of African Biography, Editar o valor en Wikidata
Enciclopedia Galega Universal: 157371 BNE: XX1049054 Musicbrainz: a6164932-856a-4e07-844d-ed64eddf582b Discogs: 1635795 WikiTree: Nkrumah-1 Find a Grave: 8177590 Editar o valor en Wikidata

Kwame Nkrumah, nado o 21 de setembro de 1909[1][2] en Costa de Ouro (hoxe Ghana) e finado o 27 de abril de 1972 en Bucarest, Romanía, foi un político, filósofo panafricanista e revolucionario ghanés, líder anticolonial, antineocolonial e anti-imperialista de África tamén coñecido como Francis Nwia-Kofi Ngoloma.

Foi primeiro ministro de Costa de Ouro entre 1952 e 1957 cando gañou a independencia do Reino Unido.[3] Tamén foi primeiro ministro e presidente de Ghana entre 1957 e 1966. Firme defensor do panafricanismo, Nkrumah foi un dos membros fundadores da Organización para a Unidade Africana e gañou o Premio Lenin da Paz da Unión Soviética en 1962.[4]

Tras pasar os seus primeiros doce anos no estranxeiro cursando estudos superiores, desenvolvendo a súa filosofía política e organizándose con outros panafricanistas da diáspora, Nkrumah regresou á Costa de Ouro para iniciar a súa carreira política como defensor da independencia nacional.[5] Formou o Partido da Convención Popular (en), que acadou un rápido éxito grazas ao seu atractivo sen precedentes para o votante común.[6] Converteuse en primeiro ministro en 1952 e conservou o cargo cando levou a Ghana á independencia de Gran Bretaña en 1957, a primeira na África subsahariana nese momento. En 1960, os ghaneses aprobaron unha nova constitución e elixiron a Nkrumah como presidente.[7]

O seu goberno foi principalmente socialista e nacionalista africano. Financiou proxectos industriais e enerxéticos nacionais, desenvolveu un sistema educativo nacional forte e promoveu unha cultura panafricanista.[8] Durante o tempo que Nkrumah estivo no poder, Ghana xogou un papel principal nas relacións internacionais africanas durante o período de descolonización.[9]

O goberno de Nkrumah tornouse autoritario na década de 1960, xa que reprimiu a oposición política e levou a cabo eleccións que non eran libres e xustas.[10][11][12][13][14] En 1964, unha emenda constitucional converteu Ghana nun estado de partido único, con Nkrumah como presidente vitalicio tanto da nación como do seu partido.[15] Fomentou un culto á personalidade, formando institutos ideolóxicos e adoptando o título de 'Osagyefo Dr.', mentres adornaba a moeda coas súas imaxes.[16] Nkrumah foi deposto en 1966 polo Consello de Liberación Nacional nun golpe de Estado, baixo cuxa supervisión se liberalizou a economía do país.[17] Nkrumah viviu o resto da súa vida en Guinea, onde foi nomeado copresidente honorario.[18][9][19]

Primeiros anos e educación

[editar | editar a fonte]

Costa de Ouro

[editar | editar a fonte]

Kwame Nkrumah naceu o martes 21 de setembro de 1909[1][2] en Nkroful, no territorio africano entón coñecido como Costa de Ouro, hoxe Ghana,[20][21] nunha familia de relixión cristiá relativamente humilde. Nkroful era unha pequena aldea situada na zona de Nzema,[22] no suroeste da Costa de Ouro, preto da fronteira coa colonia francesa de Costa do Marfil. O seu pai non vivía coa familia, senón que traballaba en Half Assini (en), onde se dedicou ao negocio da ourivaría até a súa morte.[23] Kwame Nkrumah foi criado pola súa nai e a súa familia extensa, que vivían xuntos de forma tradicional e recibían a miúdo a visita de parentes máis afastados.[24] Viviu unha infancia despreocupada, que pasou no pobo, no monte e no mar próximo.[25]

Durante os seus anos como estudante nos Estados Unidos, coñecíaselle como Francis Nwia Kofi Nkrumah, sendo Kofi o nome akan que se dá aos homes nados en venres.[26] Máis tarde, en 1945, cambiou o seu nome polo de Kwame Nkrumah no Reino Unido, xa que prefería o nome "Kwame".[27][28] Segundo Ebenezer Obiri Addo, no seu estudo sobre o futuro presidente, o nome "Nkrumah", que tradicionalmente se daba ao noveno fillo, indica que Kwame probablemente ocupaba ese lugar na casa do seu pai, que tiña varias esposas.[29]

O seu pai, Opanyin Kofi Nwiana Ngolomah, era orixinario de Nkroful e pertencía ao clan Asona da tribo Akan.[30] Fontes indicaron que Ngolomah aloxouse en Tarkwa-Nsuaem e dedicouse ao negocio da ourivaría.[31] Ngomolah era respectado polos seus sabios consellos por aqueles que lle pedían consello sobre cuestións tradicionais e asuntos domésticos. Morreu en 1927.[32][21]

Kwame era o único fillo da súa nai.[a][33] Ela enviouno á escola primaria dirixida por unha misión católica en Half Assini, onde demostrou ser un alumno aplicado..[34]

Aínda que a súa nai, cuxo nome era Elizabeth Nyanibah (1877-1979),[28][35] indicou máis tarde que o seu ano de nacemento era 1912, Nkrumah escribiu que nacera o 21 de setembro de 1909. A súa nai era orixinaria de Nsuaem e pertencía á familia Agona. Era pescadeira e pequena comerciante cando casou co seu pai.[36] Oito días despois do seu nacemento, o seu pai púxolle o nome de Francis Nwia-Kofi, en honra a un familiar.[21] pero máis tarde os seus pais chamárono Francis Kwame Ngolomah.[31]

Completou o programa de primaria de dez anos en oito anos. En 1925, era profesor en prácticas na escola e foi bautizado na fe católica.[37] Mentres estaba na escola, chamou a atención do reverendo Alec Garden Fraser (en), director do Government Training College (que pronto se convertería na Achimota School) en Accra capital da Costa de Ouro. Fraser dispuxo que Nkrumah formásese como profesor na súa escola.[34][38] Aquí, o subdirector Kwegyir Aggrey, formado na Universidade Columbia, introduciuno nas ideas de Marcus Garvey e W. E. B. Du Bois. Aggrey, Fraser e outros membros de Achimota pensaban que debía existir unha estreita cooperación entre as razas no goberno da Costa de Ouro, pero Nkrumah, facéndose eco de Garvey, pronto chegou a crer que só cando a raza negra se gobernase a si mesma podería haber harmonía entre as razas.[39][40]

Tras obter o seu título de profesor, en 1930, no Prince of Wales' College de Achimota[28] Nkrumah, en 1931, obtivo un posto de profesor na escola primaria católica romana de Elmina.[28] Durante os seus anos en Achimota, Nkrumah destacou polas súas habilidades para o debate e o seu liderado, trazos que máis tarde moldearon o seu papel como líder nacionalista.[41]

Despois dun ano alí, foi nomeado director da escola de Axim. En Axim, comezou a involucrarse na política e fundou a Sociedade Literaria Nzema. En 1933, foi nomeado profesor no seminario católico de Amissano.[42][43] Aínda que a vida alí era estrita, gustáballe e considerou converterse en xesuíta. Nkrumah escoitara falar ao xornalista e futuro presidente nixeriano Nnamdi Azikiwe mentres era estudante en Achimota; os dous homes coñecéronse e a influencia de Azikiwe aumentou o interese de Nkrumah polo nacionalismo negro.[44] O novo profesor decidiu continuar a súa formación[43] e Azikiwe que asistira á universidade Lincoln, unha universidade historicamente negra situada no Condado de Chester, Pensilvania, ao oeste de Filadelfia, aconsellou a Nkrumah que se matriculase alí.[45]

Nkrumah, que suspendera o exame de ingreso á Universidade de Londres, obtivo fondos para a viaxe e a súa educación dos seus familiares. Viaxou a través do Reino Unido, onde se decatou, para a súa indignación, da invasión italiana de Etiopía, unha das poucas nacións africanas independentes. Chegou aos Estados Unidos en outubro de 1935.[43][19][46]

Estados Unidos

[editar | editar a fonte]

No 1935 deixou Ghana para ir aos Estados Unidos de América. Segundo o historiador John Henrik Clarke no seu artigo sobre a estancia de Nkrumah nos Estados Unidos, "a influencia dos dez anos que pasou nos Estados Unidos tivo un efecto duradeiro no resto da súa vida»."[47] Nkrumah solicitara ingresar na Universidade Lincoln algún tempo antes de comezar os seus estudos alí. O venres 1 de marzo de 1935, enviou unha carta á universidade indicando que a súa solicitude levaba máis dun ano pendente. Cando chegou a Nova York en outubro de 1935, viaxou a Pensilvania, onde se matriculou a pesar de non dispor de fondos para pagar o semestre completo.[48] Pronto conseguiu unha bolsa de estudos que lle permitiu pagar a matrícula na Universidade Lincoln. Durante a súa estancia nos Estados Unidos seguiu sen dispor de fondos suficientes.[49] Para chegar a fin de mes, realizou traballos humildes como almacenista de peixe e aves, limpador, lavapratos e outros.[50] Os domingos visitaba igrexas presbiterianas negras en Filadelfia e Nova York.[51]

Nkrumah completou unha licenciatura en economía e socioloxía en 1939. Lincoln nomeouno entón profesor adxunto de filosofía. Comezou a recibir invitacións para ser predicador convidado en igrexas presbiterianas de Filadelfia e Nova York.[52][53] En 1939, Nkrumah matriculouse no seminario de Lincoln e na institución Ivy League, a Universidade de Pensilvania en Filadelfia,[54] e en 1942 foi iniciado na fraternidade Phi Beta Sigma da Universidade de Lincoln.[55] Nkrumah obtivo unha licenciatura en Teoloxía pola Universidade de Lincoln en 1942, sendo o mellor estudante da promoción. Ao ano seguinte, obtivo en Penn unha Mestría en Filosofía e unha Mestría en Ciencias da Educación.[56] Mentres estudaba en Penn, Nkrumah traballou co lingüista William Everett Welmers, proporcionándolle o material oral que serviu de base para a primeira gramática descritiva do seu dialecto nativo o fante da lingua akan.[57] Nkrumah tamén foi iniciado na Masonaría Prince Hall mentres vivía nos Estados Unidos.[58][59]

Nkrumah pasaba os veráns en Harlem, un centro da vida, o pensamento e a cultura afroamericanos. Con dificultade, atopou aloxamento e emprego en Nova York e involucrouse na comunidade.[60] Pasou moitas tardes escoitando e discutindo con oradores rueiros e, segundo Clarke, Kwame Nkrumah afirmou durante os seus anos nos Estados Unidos:[61]

Estas veladas foron unha parte fundamental da educación estadounidense de Kwame Nkrumah. Asistía a unha universidade: a universidade das rúas de Harlem. Non eran tempos normais e estes oradores rueiros non eran homes normais... As rúas de Harlem eran foros abertos, presididos por mestres oradores como Arthur Reed e a súa protexida Ira Kemp. O mozo Carlos Cook [sic], fundador do Movemento Pioneiro Africano, orientado por Garvey, estaba presente e tamén transmitía unha mensaxe nocturna aos seus seguidores rueiros. De cando en vez, Suji Abdul Hamid [sic], un defensor dos traballadores de Harlem, organizaba unha concentración nocturna e esixía máis postos de traballo para os negros na súa propia comunidade... Isto forma parte do drama das rúas de Harlem que o estudante Kwame Nkrumah vía mentres camiñaba.[62]

Nkrumah foi un estudante activista que organizou un grupo de estudantes africanos expatriados en Pensilvania e converteuno na Asociación de Estudantes Africanos de América e Canadá, da que chegou a ser presidente.[61] Algúns membros consideraban que o grupo debía aspirar a que cada colonia obtivese a independencia (en) por si mesma; Nkrumah avogaba por unha estratexia panafricana.[63][64] Nkrumah desempeñou un papel importante na conferencia panafricana celebrada en Nova York en 1944, na que se instou a Estados Unidos, ao final da segunda guerra mundial, a axudar a garantir que África se desenvolvese e fóra libre.[65]

O seu antigo mestre Aggrey falecera en 1929 nos Estados Unidos, e en 1942, Nkrumah dirixiu as oracións tradicionais por Aggrey xunto á súa tumba. Isto provocou unha ruptura entre el e a Lincoln, aínda que despois de alcanzar a fama na Costa de Ouro, regresou en 1951 para aceptar un título honorífico.[66][67] Con todo, a tese doutoral de Nkrumah quedou inconclusa. Adoptara o nome de pila Francis mentres estaba no seminario Amissano (en); en 1945, tomou o nome de Kwame Nkrumah.[64]

Do mesmo xeito que nos tempos dos exipcios, Deus dispuxera que algúns membros da raza africana viaxasen cara a Occidente para adquirir coñecementos e experiencia, co fin de que, cando chegase o momento, puidesen regresar á súa patria e utilizar o apreso para axudar a mellorar a sorte dos seus irmáns. ...Naquel momento non me dei conta de que eu contribuiría en gran medida ao cumprimento desta profecía.
—— Kwame Nkrumah, The Autobiography of Kwame Nkrumah (1957)[68]

Nkrumah lía libros sobre política e divindade, e daba clases particulares de filosofía aos estudantes.[69] En 1943, Nkrumah coñeceu ao marxista trinitense C. L. R. James, á expatriada rusa Raya Dunayevskaya e á chinés-estadounidense Grace Lee Boggs, todos eles membros dunha cohorte intelectual marxista con sede nos Estados Unidos.[70] Máis tarde, Nkrumah recoñeceu que James ensináralle "como funcionaba un movemento clandestino".[71] Os arquivos da Oficina Federal de Investigación (FBI) sobre Nkrumah, conservados entre xaneiro e maio de 1945, identifícano como un posible comunista.[72] Nkrumah estaba decidido a ir a Londres, co desexo de continuar alí os seus estudos agora que terminara a segunda guerra mundial.[73] James, nunha carta de 1945 na que presentaba a Nkrumah ao trinitense George Padmore en Londres, escribiu: "Este mozo vai ir a verche. Non é moi brillante, pero fai o que poidas por el, porque está decidido a expulsar aos europeos de África".[71]

Londres

[editar | editar a fonte]
60 Burghley Road, Kentish Town, Londres, onde viviu Nkrumah cando estivo en Londres entre 1945 e 1947.

Nkrumah regresou a Londres en maio de 1945[74][28] e matriculouse na London School of Economics como candidato a doutoramento en antropoloxía. Retirouse despois dun trimestre e ao ano seguinte matriculouse na University College London, coa intención de escribir unha tese doutoral de filosofía sobre "Coñecemento e positivismo lóxico".[75]

O seu supervisor, A. J. Ayer, negouse a cualificar a Nkrumah como "filósofo de primeira clase", dicindo: "Caíame ben e gozaba falando con el, pero non me parecía que tivese unha mente analítica. Quería respostas demasiado rápidas. Creo que parte do problema pode ser que non se concentraba moito na súa tese. Era unha forma de matar o tempo ata que se lle presentase a oportunidade de regresar a Ghana".[76] Finalmente, Nkrumah matriculouse, pero non completou, a carreira de dereito na Gray's Inn.[76]

Nkrumah dedicou o seu tempo a organizacións políticas. El e Padmore estiveron entre os principais organizadores e co-tesoureiros do Quinto Congreso Panafricano en Manchester (15–19 de outubro de 1945).[77] O Congreso elaborou unha estratexia para suplantar o colonialismo co socialismo africano. Acordaron buscar uns Estados Unidos de África federais, con organizacións rexionais interconectadas, que gobernasen a través de estados separados de soberanía limitada.[78] Planeaban buscar unha nova cultura africana sen tribalismo, a democracia dentro dun sistema socialista, sintetizando aspectos tradicionais co pensamento moderno, e que isto se conseguise por medios non violentos se fose posible.[79] Entre os asistentes ao congreso estaba o venerable W. E. B. Du Bois xunto con algúns que máis tarde asumiron papeis de liderado na condución das súas nacións cara á independencia, incluíndo Hastings Banda de Nyasalandia (que se converteu en Malawi), Jomo Kenyatta de Kenya e Obafemi Awolowo de Nixeria.[80][81]

O congreso procurou establecer un activismo africano continuo en Gran Bretaña xunto coa Secretaría Nacional da África Occidental (WANS) para traballar cara á descolonización de África. Nkrumah converteuse no secretario da WANS. Ademais de buscar organizar os africanos para obter a liberdade das súas nacións, Nkrumah procurou axudar aos moitos mariñeiros da África Occidental que quedaran varados, desamparados, en Londres ao final da guerra, e estableceu unha Asociación de Traballadores de Cor para empoderalos e axudalos.[82] O Departamento de Estado dos Estados Unidos|Departamento de Estado dos Estados Unidos e o MI5 vixilaban a Nkrumah e a WANS, centrándose nos seus vínculos co comunismo.[83] Nkrumah e Padmore estableceron un grupo chamado O Círculo para liderar o camiño cara á independencia e a unidade da África Occidental; o grupo tiña como obxectivo crear unha Unión de Repúblicas Socialistas Africanas. Un documento do Círculo, que establecía ese obxectivo, atopouse con Nkrumah tras o seu arresto en Accra en 1948, e foi utilizado na súa contra polas autoridades británicas.[84][85][b]

Regreso á Costa de Ouro

[editar | editar a fonte]

Convención Unida da Costa de Ouro

[editar | editar a fonte]

A constitución da Costa de Ouro de 1946 outorgoulles aos africanos a maioría no consello lexislativo por primeira vez. Visto como un paso importante cara ao autogoberno,[86] o novo acordo impulsou o primeiro partido político verdadeiro da colonia, fundado en agosto de 1947, a Convención Unida da Costa de Ouro (UGCC).[87] A UGCC buscou o autogoberno o máis rápido posible. Dado que os membros principais eran todos profesionais de éxito, necesitaban pagar a alguén para dirixir o partido, e a súa elección recaeu en Nkrumah por suxestión de Ako Adjei. Nkrumah dubidou, pero decatouse de que a UGCC estaba controlada por intereses conservadores e sinalou que o novo cargo podería abrirlle enormes oportunidades políticas e aceptou. Despois de ser interrogado por funcionarios británicos sobre as súas afiliacións comunistas, Nkrumah embarcou no MV "Accra" en Liverpool en novembro de 1947 para a viaxe de regreso a casa.[88][89]

Tras breves paradas en Serra Leoa, Liberia e a Costa do Marfil, chegou á Costa do Ouro, onde quedou brevemente e se reuniu coa súa nai en Tarkwa. Comezou a traballar na sede do partido en Saltpond o 29 de decembro de 1947, onde traballou como secretario xeral.[20][90] Nkrumah presentou rapidamente plans para establecer sucursais da UGCC en toda a colonia e para realizar folgas se fose necesario para obter fins políticos. Esta postura activista dividiu o comité de goberno do partido, dirixido por J. B. Danquah. Nkrumah embarcouse nunha xira para obter doazóns para a UGCC e establecer novas sucursais.[91]

No 1948 Nkrumah e outros dirixentes da da UGCC foron detidos polo goberno colonial coa escusa dunha serie de tumultos e desordes que convulsionaran o país; porén o arresto non fixo senón aumentar a súa popularidade, e foi ceibado pouco despois.[92]

Nkrumah comezou a súa axitación polo país adiante. De comunidade en comunidade proclamou que a Costa de Ouro precisaba o "autogoberno", ao tempo que edificaba unha ampla base de poder. Os agricultores do cocos uníronselle porque estaban en desacordo coa política británica. Solicitou que as mulleres tomasen parte no proceso político nunha época na que o sufraxio feminino era aínda recente nas democracias occidentais. Os sindicatos tamén se xuntaron ao seu movemento. Cara 1949, organizara todos eses grupos nun novo partido denominado The Convention People’s Party (Partido da Convención Popular) (CCP). Nkrumah, ademais de poder contar co seu propio carisma persoal, buscou rodearse de persoas con habilidade propagandística que soubesen aproveitar todos os medios ao seu alcance, especialmente xornalísticos. Fundáronse novos xornais como Accra Evening News e Cape Coast Daily Mail que, a diferenza das anteriores publicacións políticas do país, eran redactadas de xeito simple e comprensíbel. O goberno colonial británico probou a censurar e reprimir os xornais, mais desta vez só conseguiu inflamar o ánimo da poboación.

O 9 de xaneiro de 1950 Nkrumah proclamou unha grande folga con demostracións polo país enteiro, que se denominou “Positive Action” (Acción concreta): a idea era imitar o exemplo de Gandhi na India. Algúns tumultos conseguintes deron ao goberno colonial a escusa para arrestar de novo a Nkrumah o 22 de xaneiro.[93]

A independencia de Ghana

[editar | editar a fonte]

O 1 de xaneiro de 1951 foi promulgada a nova constitución de Ghana, que o CPP criticou ora porque negaba o pleno autogoberno, ora porque máis unha vez favorecía a representación a través das elites tradicionais. En febreiro de 1951, como o partido decidira participar nas eleccións, o novo gobernador británico Sir Charles Alden permitiu que Nkrumah, aínda no cárcere, competise por un escano na Asemblea. O éxito nas votacións foi un triunfo para Nkrumah. Ante esta esmagadora vitoria Alden decidiu liberar a Nkrumah xunto outros membros do CPP que estaban tamén detidos, e nomealo xefe do goberno e, un ano despois, primeiro ministro. Unha das primeiras medidas de Nkrumah foi modificar a constitución, que transformou a Asemblea Lexislativa nunha cámara integramente elixíbel por sufraxio universal. No ano 1954 as novas eleccións outorgáronlle de novo unha nidia vitoria ao CPP.[94]

Así Nkrumah accedeu a guiar o seu país -que rebautizou Ghana, en lugar do nome de Costa de Ouro, que tiña na época colonial- cara a independencia, obtida o 6 de marzo de 1957.[95]

Ata o 1960 un representante da Coroa británica ostentaba aínda o título de xefe de estado honorífico. No mesmo 1960 Ghana foi proclamada república e Nkrumah foi elixido presidente fronte de J.B. Danqua, candidato da oposición.

Presidente de Ghana

[editar | editar a fonte]
Nkrumah visita a construción do encoro de Akosombo en febreiro de 1962.

Un dos primeiros obxectivos do goberno Nkrumah foi promover o desenvolvemento do país, de modo que os seus recursos poidesen ser usados para mellorar o benestar da poboación, e non só para producir bens exportábeis cara aos países desenvolvidos. Desde un punto de vista ideolóxico Nkrumah era un defensor do socialismo africano. Foi así creado un sistema económico que combinaba a libre iniciativa privada cun forte papel do Estado na economía. Na primeira época a política de Nkrumah obtivo discretos éxitos, especialmente nos campos do ensino e da construción de infraestruturas (o grande encoro de Akosombo),[96] mais os programas de desenvolvemento impuxeron tamén un forte peso nas finanzas do país que, unido as esperanzas que as excesivas ambicións do presidente xeraran, e máis o difusión da corrupción, revelouse un punto insostíbel. Amargado polas dificultades que Ghana atopaba no seu intento de se emancipar tanto social como economicamente, Nkrumah virou moi apaixonado na denuncia do neocolonialismo . Para vencer estas forzas Nkrumah tiña en mente unha solución, xa pensada nos tempos da súa militancia no movemento panafricano: a unión de África enteira nunha federación.

As ambicións revolucionarias de Nkrumah levábano a considerarse investido dunha misión que transcendía os confíns de Ghana para se estender por toda África. Nkrumah vía na federación de África o único xeito de que o continente se emancipase realmente e obtivese un espazo na época da guerra fría. Coherentemente, estaba a prol dunha política de “neutralismo activo”.

Neses anos da descolonización a idea dunha organización, calquera que fose, dos países africanos gozaba de consenso xeral. Mais Nkrumah insistía en botar as bases dunha unión política, sendo claro que esa postura non se aceptaba pola maioría dos dirixentes africanos. De maneira que a Organización da Unidade Africana (OUA) non correspondía aos desexos de Nkrumah, senón apenas un organismo intergobernamental. Con todo, en 1965, Kwame Nkrumah non dubidou en gastar 10 millóns de libras en erguer un Pazo da Unidade Africana en Accra, con ocasión da Conferencia de Xefes de Estado e Goberno da OUA, nun momento no que a economía do seu país estaba en dificultades, custo que a súa ambición política impuña e que lle subtraía o apoio da poboación. Por outra banda a súa liña intransixente sobre o neocolonialismo, xunto co apoio aos "combatentes pola liberdade" no resto do continente, e mailo seu achegamento, nos anos últimos, á URSS e a China, contribuíron a lle crear fama de revolucionario incómodo e a lle retirar o sostén dos "moderados".[79] Todos ese factores illárono no plano internacional e foron unha das causas da súa caída. Outra causa sería o cariz cada vez máis autoritario que o seu réxime fora tomando desde a independencia de Ghana.

Se ben Nkrumah se declarara partidario dun réxime democrático, na práctica demostrouse pouco tolerante cando a oposición puña en perigo as súas concepcións de progreso e unidade das nacións e da interpretación que daba da vontade popular. A represión do disenso era xustificada pola identificación do “goberno do pobo” coa vontade do líder electo, isto é co mesmo Nkrumah. As primeiras medidas que restrinxían as liberdades políticas no país foran unha resposta as axitacións rexionalistas e secesionistas que acompañaran á independencia: a Deportation Act (Lei de deportación), que permitía expulsar de Ghana os cidadáns estranxeiros que apoiasen e financiasen a oposición e maila Avoidance of Discrimination Act (Lei antidiscriminación).[97] Ambas de 1957. A última das leis vedaba os partidos de base rexional ou tribal. Pero foi máis alá, coa Preventive Detention Act (Lei de detención preventiva), de xullo de 1958, que autorizaba encarcerar por un período non superior a cinco anos, en base a simples sospeitas, a quen fose acusado de accións contra a seguranza do país.

Os actos terroristas contra o goberno aumentaran antes de diminuír. Tense suxerido que o cancro que causou a morte de Nkrumah en 1972 foi unha secuela dun atentado no 1962. Pero tivera tamén como resultado o endurecemento da política represiva.

Últimos anos

[editar | editar a fonte]

No 1964 Nkrumah convocou un referendo con idea de proclamar o CPP, do cal tiña o control absoluto, partido único de Ghana, e a el mesmo presidente vitalicio. Nkrumah perdera o que fora a súa gran calidade: a capacidade de interpretar os sentimentos e as necesidades das masas populares.

O 24 de febreiro de 1966, mentres o presidente estaba ocupado nunha misión de paz en Hanoi, entón capital de Vietnam do Norte, o exército e a policía anunciaron a súa expulsión do poder, a suspensión da Constitución e a formación dun goberno militar provisorio.[98] Nkrumah refuxiouse en Conakry (Guinea) como convidado do presidente Ahmed Sékou Touré, quen o nomeou copresidente honorario do seu país.[99]

O 27 de abril de 1972 Kwame Nkrumah morreu de cancro en Romanía,[100] onde se retirara para curarse.

Nkrumah foi e é aínda un referente para toda África, como unha das figuras máis importantes na loita contra o colonialismo e pola emancipación dos pobos do Terceiro Mundo. Os ouvintes africanos da BBC escollérono como "Home do Milenio" no 2000.[101][102]

Notas

[editar | editar a fonte]
  1. ↑ Nyanibah sobreviviu ao seu fillo e coidouno durante toda a súa vida. Durante un tempo despois da súa morte, velou a súa tumba. Ver Birmingham, p. 3.
  2. ↑ Os membros xuraron segredo, comprometéndose a "obedecer irrevocablemente" as ordes do grupo, a "axudar a un irmán membro de O CIRCULO en todas as cousas e en todas as dificultades", a evitar o uso da violencia, a xaxuar o día vinte e un do mes e, finalmente, a "aceptar o liderado de Kwame Nkrumah". Ver: "The Circle" in Nationalism in Asia and Africa by Elie Kedourie, 1970.
Referencias
  1. 1 2 "Kwame Nkrumah: Non-Violence of Mahatma Gandhi in Ghana | Articles : On and By Gandhi". www.mkgandhi.org. Arquivado dende o orixinal o 3 de agosto de 2020. Consultado o 26 de maio de 2020.
  2. 1 2 "Dr Kwame Nkrumah's History & LSE Application Form.". London School of Economics. 10 de outubro de 2018. Arquivado dende o orixinal o 22 de novembro de 2019. Consultado o 22 de novembro de 2019.
  3. ↑ President Kennedy, Prime Minister Macmillan and the Gold Market, 196063. Governing Post-War Britain (Palgrave Macmillan). ISBN 978-0-230-36127-0. doi:10.1057/9780230361270.0010.
  4. ↑ Rathbone, Richard (23 de setembro de 2004). Nkrumah, Kwame (1909?–1972), president of Ghana. Oxford Dictionary of National Biography. doi:10.1093/ref:odnb/31504.
  5. ↑ Hsü, Leonard Shihlien (5 de novembro de 2013). "Political Progress". The Political Philosophy of Confucianism. Routledge. pp. 258–273. ISBN 978-1-315-01877-5. doi:10.4324/9781315018775.
  6. ↑ Proceedings of the convention at which the American federation of arts was formed. B. S. Adams. 1909. doi:10.5479/sil.380651.39088006011662.
  7. ↑ "Kwame Nkrumah. Vision and Tragedy". Sub-Saharan Publishers. 15 de novembro de 2007. pp. 192–214. ISBN 978-9988-647-81-0. doi:10.2307/j.ctvk3gm60.17.
  8. ↑ Stanek, Łukasz (2020). Architecture in global socialism: Eastern Europe, West Africa, and the Middle East in the Cold War. Princeton: Princeton University Press. ISBN 978-0-691-19455-4. OCLC 1134854794.
  9. 1 2 Nkrumah, Kwame (1953). [Letter: Kwamé Nkrumah to Richard Wright]. Arquivado dende o orixinal o 3 de agosto de 2020. Consultado o 26 de maio de 2020.
  10. ↑ Mazrui, Ali (1966). "Nkrumah: The Leninist Czar". Transition (26). pp. 9–17. ISSN 0041-1191. JSTOR 2934320. doi:10.2307/2934320.
  11. ↑ Kilson, Martin L. (1963). "Authoritarian and Single-Party Tendencies in African Politics". World Politics 15 (2). pp. 262–294. ISSN 1086-3338. JSTOR 2009376. doi:10.2307/2009376. Arquivado dende o orixinal o 1 de febreiro de 2023. Consultado o 19 de febreiro de 2022.
  12. ↑ Bretton, Henry L. (1958). "Current Political Thought and Practice in Ghana*". American Political Science Review 52 (1). pp. 46–63. ISSN 1537-5943. JSTOR 1953012. doi:10.2307/1953012. Arquivado dende o orixinal o 1 de febreiro de 2023. Consultado o 19 de febreiro de 2022.
  13. ↑ "Ghana's Kwame Nkrumah: visionary, authoritarian ruler and national hero". Deutsche Welle. 2016. Arquivado dende o orixinal o 19 de febreiro de 2022. Consultado o 1 de febreiro de 2023.
  14. ↑ "Portrait of Nkrumah as Dictator". The New York Times. 3 de maio de 1964. ISSN 0362-4331. Arquivado dende o orixinal o 1 de febreiro de 2023. Consultado o 19 de febreiro de 2022.
  15. ↑ VII. The Reluctant Nation. One-Party Government in the Ivory Coast (Princeton: Princeton University Press). 31 de decembro de 1964. pp. 219–249. ISBN 978-1-4008-7656-3. doi:10.1515/9781400876563-012.
  16. ↑ Commanding Heights, 1998
  17. ↑ "Country capabilities and the strategic state: How national political institutions affect multinational corporations' strategies". Long Range Planning 28 (1). 1995. p. 142. ISSN 0024-6301. doi:10.1016/0024-6301(95)92200-8.
  18. ↑ "Birthday Quote 21st September". AudlemOnline. 21 de setembro de 2017. Arquivado dende o orixinal o 3 de agosto de 2020. Consultado o 26 de maio de 2020.
  19. 1 2 "Kwame Nkrumah: Ghana's first president and a revered panafrican". The New Times | Rwanda. 31 de outubro de 2017. Arquivado dende o orixinal o 3 de agosto de 2020. Consultado o 26 de maio de 2020.
  20. 1 2 "Man in the News; An African Enigma; Kwame Nkrumah". The New York Times. 3 de xaneiro de 1964. Arquivado dende o orixinal o 1 de novembro de 2018. Consultado o 19 de febreiro de 2020.
  21. 1 2 3 Botwe-Asamoah, Kwame (2005). Kwame Nkrumah's Politico-cultural Thought and Policies: An African-centered Paradigm for the Second Phase of the African Revolution. Psychology Press. p. 1. ISBN 978-0-415-94833-3. Arquivado dende o orixinal o 18 de abril de 2023. Consultado o 12 de febreiro de 2020.
  22. ↑ Berry, LaVerle Bennette; Library of Congress, Federal Research Division (1995). Ghana: a country study. Washington DC: Federal Research Division, Library of Congress. p. 27. ISBN 0844408352. Consultado o 15 de outubro do 2025.
  23. ↑ "Ghana: The Autobiography of Kwame Nkrumah | University of Education, Winneba". www.uew.edu.gh. Arquivado dende o orixinal o 5 de febreiro de 2023. Consultado o 15 de outubro do 2025.
  24. ↑ "Athelstan 'Half King' and his Family". The Danelaw. Bloomsbury Academic. 1992. ISBN 978-1-4725-9883-7. doi:10.5040/9781472598837.ch-021.
  25. ↑ Rooney, p. 7.
  26. ↑ "Annan, Kofi Atta, (born 1938), President, Kofi Annan Foundation, since 2007; Secretary-General, United Nations, 1997–2006". Who's Who. Oxford University Press. 1 de decembro de 2007. doi:10.1093/ww/9780199540884.013.u5557.
  27. ↑ Yakubu, Mutala (21 de setembro de 2019). "Kwame Nkrumah Memorial Day: Dr Kwame Nkrumah 'A son of the soil'". Prime New Ghana. Arquivado dende o orixinal o 24 de setembro de 2019. Consultado o 15 de outubro do 2025.
  28. 1 2 3 4 5 "Biography of Ghana's first President, Dr Kwame Nkrumah". Graphic Online. 8 de marzo de 2016. Arquivado dende o orixinal o 19 de xuño de 2018. Consultado o 15 de outubro do 2025.
  29. ↑ Service, Support. "Kwame Nkrumah". TV Afrique (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 18 de outubro de 2020. Consultado o 15 de outubro do 2025.
  30. ↑ "Details of Opanyin Kofi Nwiana Ngolomah, father of Dr. Kwame Nkrumah". GhanaWeb (en inglés). 21 de setembro de 2021. Arquivado dende o orixinal o 21 de outubro de 2023. Consultado o 15 de outubro do 2025.
  31. 1 2 Peace FM, ed. (21 de setembro de 2009). "From Ngolomah To Nkrumah". Arquivado dende o orixinal o 20 de agosto de 2017. Consultado o 15 de outubro do 2025.
  32. ↑ "Nkrumah's Family". Osagyefo Dr. Kwame Nkrumah Infobank. Arquivado dende o orixinal o 17 de agosto de 2017. Consultado o 15 de outubro do 2025.
  33. ↑ Addo, pp. 50–51.
  34. 1 2 Rooney, pp. 7–8.
  35. ↑ "Fathia Nkrumah: Farewell to all that". Al-Ahram Weekly. 20 de setembro de 2009. Arquivado dende o orixinal o 21 de agosto de 2017. Consultado o 15 de outubro do 2025. A avoa Nyaneba, que entón tiña máis de 90 anos, esperou pacientemente ao seu fillo. A miña nai estaba ao seu lado. A avoa estaba decidida a seguir viva para presenciar o triunfal regreso de Nkrumah a Ghana. Só despois de pór a man sobre o seu cadaleito, a anciá aceptou por fin que morrera. A avoa faleceu sete anos despois en brazos da miña nai, aos 102 anos..
  36. ↑ "Nkrumah, Dr Kwame, ((21 de setembro de 2009 – 27 de abril de 1972)". Who Was Who. Oxford University Press. 1 de decembro de 2007. doi:10.1093/ww/9780199540884.013.u158013.
  37. ↑ Brooks, E. C. (1913). "Seven, Eight, and Nine Years in the Elementary School". The Elementary School Teacher 14 (1). pp. 20–28. ISSN 1545-5858. doi:10.1086/454260.
  38. ↑ Owusu-Ansah, p. 239.
  39. ↑ Rooney, p. 9.
  40. ↑ Addo, pp. 53–54.
  41. ↑ Quartey, Kwesi (21 de setembro de 2019). "Kwame Nkrumah’s formative years revisited". Graphic Online. Consultado o 15 de outubro do 2025.
  42. ↑ Biney, Barbara Ama (abril de 2007). "Kwame Nkrumah: An Intellectual Biography" (PDF). University of London. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 15 June 2020. Consultado o 15 de outubro do 2025.
  43. 1 2 3 "WOMEN, TRUE FIGHTERS OF FREEDOM – AFRICA NAKUA" (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 21 de abril de 2020. Consultado o 26 May 2020.
  44. ↑ Azikiwe, Nnamdi. African American Studies Center (Oxford University Press). 7 de abril de 2005. ISBN 978-0-19-530173-1. doi:10.1093/acref/9780195301731.013.40103.
  45. ↑ Rahman, Ahmad A. (2007). The Regime Change of Kwame Nkrumah (en inglés). ISBN 978-1-349-52903-2. doi:10.1057/9780230603486.
  46. ↑ Rooney, pp. 9–12.
  47. ↑ Clarke, pp. 9–10.
  48. ↑ Clarke, p. 10.
  49. ↑ Rooney, p. 12.
  50. ↑ "Ghana: The Autobiography of Kwame Nkrumah | University of Education, Winneba". www.uew.edu.gh. Arquivado dende o orixinal o 5 de febreiro de 2023. Consultado o 16 de outubro do 2025.
  51. ↑ Birmingham, p. 4.
  52. ↑ Opoku Mensah, Eric (febreiro de 2014). The Rhetoric of Kwame Nkrumah: an analysis of his political speeches (PDF) (PhD thesis). University of Cape Town. hdl:11427/9290. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 3 de agosto de 2020. Consultado o 16 de outubro do 2025.
  53. ↑ "Kwame Nkrumah". The Mt Kenya Times (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 2 de xuño de 2020. Consultado o 16 de outubro do 2025.
  54. ↑ Kwame Botwe-Asamoah Kwame Nkrumah's Politico-Cultural Thought and Policies. Routledge, 2005, páxina 3
  55. ↑ Amoh, Emmanuella (marzo de 2019). Kwame Nkrumah, His Afro-American Network and the Pursuit of an African Personality (MS thesis). Illinois State University. doi:10.30707/ETD2019.Amoh.E. Arquivado dende o orixinal o 5 de febreiro de 2021. Consultado o 16 de outubro do 2025.
  56. ↑ Rooney, pp. 13–14.
  57. ↑ Welmers, William Everett (1946). A Descriptive Grammar of Fanti. Linguistic Society of America. p. 7.
  58. ↑ Rahman, Ahmad (xaneiro de 2009). African American Freemasonry and African Liberation: An Unknown History. American Historical Association 123rd Annual Meeting. New York. Arquivado dende o orixinal o 2 de setembro de 2022. Consultado o 31 de maio de 2024.
  59. ↑ Sakyi, Kwesi Atta (22 de setembro de 2013). "Special Tribute to Dr Kwame Nkrumah". GhanaWeb.
  60. ↑ "US Speaker Nancy Pelosi & members of Congressional Black Caucus lays wreath at Kwame Nkrumah Mausoleum and Memorial Park – Friends of the African Union" (en inglés). 31 de xullo de 2019. Arquivado dende o orixinal o 3 de agosto de 2020. Consultado o 16 de outubro do 2025.
  61. 1 2 Clarke, John Henrik (outubro de 1974). "Kwame Nkrumah: His Years in America". The Black Scholar 6 (2). pp. 9–16. ISSN 0006-4246. JSTOR 41065759. doi:10.1080/00064246.1974.11431459. Arquivado dende o orixinal o 3 de agosto de 2020. Consultado o 16 de outubro do 2025.
  62. ↑ Clarke, p. 11.
  63. ↑ Grischow, Jeff D. (2011). "Kwame Nkrumah, Disability, and Rehabilitation in Ghana, 1957—66". The Journal of African History 52 (2). pp. 179–199. ISSN 0021-8537. JSTOR 23017675. doi:10.1017/S0021853711000260.
  64. 1 2 Rooney, pp. 14–15.
  65. ↑ Rooney, p. 16.
  66. ↑ Addo, pp. 62–65.
  67. ↑ Owusu-Ansah, p. 32.
  68. ↑ George P. Hagan, "Nkrumah's Leadership Style—An Assessment from a Cultural Perspective", in Arhin (1992), The Life and Work of Kwame Nkrumah.
  69. ↑ "Kwame Nkrumah | Biography, Education, | Britannica". www.britannica.com (en inglés). 27 de setembro de 2023. Arquivado dende o orixinal o 5 de outubro de 2023. Consultado o 2 de outubro de 2023.
  70. ↑ "Kwame Nkrumah • Africanglobe". AfricanGlobe.Net (en inglés). 8 de setembro de 2012. Arquivado dende o orixinal o 3 August 2020. Consultado o 27 May 2020.
  71. 1 2 Sherwood, p. 114.
  72. ↑ Sherwood, pp. 106–107.
  73. ↑ Addo, p. 70.
  74. ↑ Yakubu, Mutala (21 de setembro de 2019). "Kwame Nkrumah Memorial Day: Dr Kwame Nkrumah 'A son of the soil'". Prime New Ghana. Arquivado dende o orixinal o 24 de setembro de 2019. Consultado o 26 de maio de 2020.
  75. ↑ Matera, Marc (2010). "Colonial Subjects: Black Intellectuals and the Development of Colonial Studies in Britain". Journal of British Studies 49 (2). pp. 388–418. ISSN 0021-9371. JSTOR 23265207. doi:10.1086/649838.
  76. 1 2 Sherwood, p. 115.
  77. ↑ Martin, G. (2012). African Political Thought. Palgrave Macmillan US. ISBN 978-1-137-06205-5. Arquivado dende o orixinal o 18 de abril de 2023. Consultado o 17 de abril do 2026.
  78. ↑ Fulcher, James (1 de novembro de 2000). "Globalisation, the Nation-State and Global Society". The Sociological Review (en inglés) 48 (4). pp. 522–543. ISSN 0038-0261. doi:10.1111/1467-954X.00231.
  79. 1 2 Gebe, Boni Yao (marzo de 2008). "Ghana's Foreign Policy at Independence and Implications for the 1966 Coup D'état" (PDF). Journal of Pan African Studies 2 (3). Arquivado dende o orixinal (PDF) o 11 de xuño de 2014.
  80. ↑ "Running away from our own shadows". www.ippmedia.com (en inglés). 23 de marzo de 2020. Arquivado dende o orixinal o 3 de agosto de 2020. Consultado o 17 de abril do 2026.
  81. ↑ Rooney, p. 23.
  82. ↑ Rooney, pp. 24–25.
  83. ↑ Sherwood, pp. 173–178.
  84. ↑ Rooney, p. 25.
  85. ↑ Sherwood, pp. 125–126.
  86. ↑ Rooney, pp. 26–27.
  87. ↑ "Ghana pays tribute to founders' – Graphic Online". Daily Graphic (en inglés) (Accra, Ghana). 4 de agosto de 2020. Arquivado dende o orixinal o 14 de febreiro de 2021. Consultado o 19 de xuño do 2026.
  88. ↑ Owusu-Ansah, p. 316.
  89. ↑ Rooney, pp. 27–28.
  90. ↑ Rooney, pp. 30–31.
  91. ↑ Rooney, pp. 36–37.
  92. ↑ Addo, p. 85.
  93. ↑ Birth of the CPP. Kwame Nkrumah. Vision and Tragedy (Sub-Saharan Publishers). 15 de novembro de 2007. pp. 74–90. ISBN 978-9988-647-81-0. doi:10.2307/j.ctvk3gm60.10.
  94. ↑ Bourret, pp. 183–186.
  95. ↑ Accra, Ghana. The Statesman's Yearbook Companion (Londres: Palgrave Macmillan UK). 2019. p. 444. ISBN 978-1-349-95838-2. doi:10.1057/978-1-349-95839-9_890.
  96. ↑ Ly, Cheng K (1980). "The role of the Akosombo Dam on the Volta river in causing coastal erosion in central and eastern Ghana (West Africa)". Marine Geology 37 (3–4). pp. 323–332. Bibcode:1980MGeol..37..323L. ISSN 0025-3227. doi:10.1016/0025-3227(80)90108-5.
  97. ↑ Biney, Ama (2011). Nkrumah and the Opposition, 1954–1957. The Political and Social Thought of Kwame Nkrumah (Nova York: Palgrave Macmillan US). pp. 65–79. ISBN 978-1-349-29513-5. doi:10.1057/9780230118645_5.
  98. ↑ Fogarty, Francesca (2014). "Backing the Bundeswehr". Armed Forces & Society 41 (4). pp. 742–755. ISSN 0095-327X. doi:10.1177/0095327x14554278.
  99. ↑ Schmidt, Elizabeth (8 de decembro de 2011). Touré, Ahmed Sékou. African American Studies Center (Oxford University Press). ISBN 978-0-19-530173-1. doi:10.1093/acref/9780195301731.013.50129.
  100. ↑ "Kwame Nkrumah". casafrica.es. Consultado o 10 de xaneiro de 2024.
  101. ↑ "BBC World Service Network". African Studies Companion Online Africa. doi:10.1163/1872-9037_afco_asc_853.
  102. ↑ "Kwame Nkrumah's Vision of Africa" Arquivado 2013-07-25 en Wayback Machine., BBC World Service, 14 de setembro de 2000.
Presidente de Ghana

Segue a:
(monarquía)		 Kwame Nkrumah
Precede a:
Joseph Arthur Ankrah
Convention People's Party

Véxase tamén

[editar | editar a fonte]

Bibliografía

[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas

[editar | editar a fonte]
Obtido de «https://gl.wikipedia.org/w/index.php?title=Kwame_Nkrumah&oldid=7627609»