Hafez

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Este é un dos 1000 artigos que toda Wikipedia debería ter.
'
Mohammad Shams al-Din Hafez.jpg
Khwaja Shams d-Dīn Muhammad
Hafez-e Shirazi
Debuxo do século XVIII.
Datos persoais
Nacemento c. 1315
Lugar Shiraz
Falecemento 1390
Lugar Shiraz
Soterrado {{{soterrado}}}
Soterrada {{{soterrada}}}
Residencia {{{residencia}}}
Nacionalidade {{{nacionalidade}}}
Cónxuxe
Fillos {{{fillos}}}
Relixión Islámica
Actividade
Lingua {{{lingua}}}
Lingua Árabe
Período {{{período}}}
Movemento {{{movemento}}}
Xéneros poesía
Princ. obras {{{obras}}}
Alma mater {{{alma_mater}}}
Estudos Coránicos
Ocupación {{{ocupación}}}
Profesión {{{profesión}}}
Organización {{{organización}}}
Cargos {{{cargos}}}
Premios
[[Ficheiro:|centro|]]
{{{web}}}

{{{notas}}}

Khwaja Shams d-Dīn Muhammad Hafez-e Shirazi (en persa خواجه شمس‌الدین محمد حافظ شیرازی), nado en Shiraz entre 1310 e 1337 e morto tamén en Shiraz en 1390, foi un poeta e místico persa máis coñecido polo làqab en árabe Hafez, "(o) Preservador", que é como se denomina quen se sabe de memoria o Corán.

Era xiíta e místico sufí e, ocasionalmente, poeta da corte. A súa vida vese rodeada dun aire de misterio e lendas, quizais porque se coñecen moi poucos detalles dela. Destacou polas súas composicións de tema báquico e místico, que lle ocasionaron frecuentes problemas coa ortodoxia do poder reinante. A súa vida e poemas foron o obxecto de moitas análises, comentarios e interpretacións, e foi o autor máis influente na poesía persa posterior ao século XIV.[1] A súa tumba recibe peregrinos de diferentes orixes[2] O asteroide 12610 Hafez foi bautizado así no seu honor.

Traxectoria[editar | editar a fonte]

O seu pai Baha'u d-Dīn, un comerciante orixinario de Isfahan, cambiou a súa residencia familiar a Shiraz pouco antes de que nacese Hafiz e faleceu de forma temperá cando o raparigo era aínda un neno. Foi acollido coa súa nai por un tío. Aínda que a morte do pai deixou á familia nunha situación moi precaria, Hafez amañouse para lograr unha boa educación, manexando con fluidez o árabe e o persa e memorizando o Corán a unha idade moi temperá. Tamén memorizou os traballos de Saadi de Shiraz así como dos escritores Farid-uddin Attar, Rumi e Nezamí.

Cóntase que aos 21 anos mantivo unha vixilia de corenta días coas súas noites na tumba do poeta Baba Kuhi, morto en 1050, quen escribira que quen velase a súa tumba durante corenta días e corenta noites, alcanzaría o corazón da persoa amada. Tras estas xornadas de presenza constante, coñeceu ao mestre sufí Attar e fíxose o seu discípulo.

Traballou como copista e como aprendiz de panadeiro antes de lograr ao apoio de patrocinadores destacados. Posteriormente chegou a ser profesor de estudos relixiosos na Universidade de Shiraz. Antes de chegar aos 30 anos fíxose poeta da corte de Abu Ishak, logrando moita fama e influencia. Mubariz Muzaffar capturou a Shiraz e entre as súas decisións destituíu a Hafiz do seu posto como profesor de estudos coránicos na Universidade. Nesa etapa aparecen os poemas de protesta e reivindicativos contra a opresión do tirano. Sha Shuia (fillo do ditador) fixo prisioneiro ao seu pai, e restituíu a Hafiz na súa antiga cátedra. O poeta comezou unha vertente de espiritualidade sufí na súa obra. Perdeu o favor do gobernante, o que lle obrigou a trasladarse pola súa seguridade xa roldando os 50 anos, impóndose un autoexilio en Isfahan. Os seus poemas destilan melancolía. Aos 52 anos, por invitación expresa de Sha Shuia, finaliza o seu exilio e regresa a Shiraz. A poesía dos seus últimos anos contén a autoridade do Mestre que se unificou con Deus.

Matrimonio[editar | editar a fonte]

Dise que Hafez namorouse e finalmente casou cunha rapariga á que chamaba Shâj-e Nabât ("rama de cana de azucre"). É probable que tivese fillos, pero todo iso sempre dentro do ámbito das especulacións baseadas nos seus poemas.

Creatividade[editar | editar a fonte]

Irana foi durante moito tempo coñecido pola súa literatura. Antes do nacemento de Hafez existiron os universalmente famosos Rudaki, Firdawsí, Nasir Khusraw, Omar Khayyam, Nizami, Rumi, Amir Khusraw Dihlawi, Saadi e outros.

A forza da súa literatura persa-tajik foi traída a un novo nivel. Certamente Hafez, non podía prescindir da conexión cos seus talentosos predecesores. Os investigadores observaron a influencia na poesía de Hafez de poemas de Saadi, Salman Savaji, Khwaju Kermani. A liña de pensamento filosófico de Hafez é o camiño que viña marcado por Omar Khayyam ou Rumi, con diferenzas de profunda personalidade. Hafez sen dúbida coñecía a maior parte do patrimonio literario do país. Doutra banda, está documentado: na biblioteca do Instituto de Estudos Orientais de Tashkent, atópase o manuscrito "Khamsa" de Amir Khusraw Dihlawi, un fragmento de cinco masnavis, onde tres dos cinco que hai están transcritos directamente por Hafez.

A estrofa favorita de Hafez foi o gazal. Foi descrito como autor dun gran número de poemas. Nados catro séculos antes de Hafez, o xenio de Rudaki e o pulcro talento de Saadi, culminan nas obras de Hafez.

Oh, bela portadora do viño, trae a copa e ponma nos beizos.
O camiño do amor parecía fácil ó principio, máis despois non foi sinxelo.
Co seu perfume, a brisa da mañá despechou esas belas fechaduras
Os seus escuros cabelos rizados, deixan moitos corazóns sen sentido.
Na casa da miña Amada, como podo gozar da festa.
Desde as campás da igrexa chámannos á peregrinaxe.
Coa túa túnica de cor de viño, espléndido truco dos meigos antigos
Confía no consello deste viaxeiro, que bastante sabe de vías e camiños.
Como a medianoite escura, as pavorosas ondas, e o tempestuoso remuíño
Como poden saber de nós, se os portos de acubillo están baleiros.
Seguín o meu propio camiño de amor, e agora teño mala reputación
Como seguirá sendo un segredo velado, se de toda lingua gotea?
Se a súa presenza buscas, Hafez, entón por que te escondes?
Se fiel ao Único que coñeces, aparta imaxinarias viaxes.[3]
الا یا ایها الـساقی ادر کاسا و ناولـها
که عشق آسان نمود اول ولی افتاد مشکل‌ها
بـه بوی نافه‌ای کاخر صبا زان طره بگـشاید
ز تاب جعد مشکینش چه خون افـتاد در دل‌ها
مرا در منزل جانان چه امـن عیش چون هر دم
جرس فریاد می‌دارد که بربندید مـحـمـل‌ها
بـه می سجاده رنگین کن گرت پیر مغان گوید
کـه سالک بی‌خبر نبود ز راه و رسم منزل‌ها
شـب تاریک و بیم موج و گردابی چنین هایل
کـجا دانـند حال ما سبکـباران ساحـل‌ها
همـه کارم ز خود کامی به بدنامی کشید آخر
نـهان کی ماند آن رازی کز او سازند محفل‌ها
حضوری گر همی‌خواهی از او غایب مشو حافظ
مـتی ما تلق من تهوی دع الدنیا و اهملـها

As características da estrutura dos gazals inflúen na súa percepción. En xeral, o gazal componse de cinco a sete pareados (beits). É importante que cada pareado exprese un pensamento completo, e a miúdo non teñen unha relación directa co resto do beit. Isto marca o contraste entre o verso oriental e o verso ao estilo clásico europeo, no cal o verso está firmemente unido polo pensamento do mesmo autor e vinculado loxicamente. Este tipo de conexión lóxica no gazal non sempre é visible, especialmente para o lector habituado á poesía de Occidente. Con todo, cada un dos gazals, especialmente os gazals creados polo mestre, son un todo indestrutible. Para percibir e comprender esta integridade, é preciso traballar os sentimentos, e a mente do lector, ao pasar de pareado a pareado, ten que restaurar a comunicación omitida polo autor, dado que ten que facer camiño a través da cadea asociativa que conecta os beits, e o feito de que a cadea poida non coincidir coa forma do autor, fai cada verso máis valioso, máis próximo ao corazón de cada lector individual. Isto é aínda máis certo atendendo ao vínculo de unión dos gazals é a miúdo una certa experiencia, un estado de ánimo, unha sensación de atemporal até o final da razón. Pero na súa esencia como unha gazal, Hafez Ruba'i Omar Khayyam, fusionan mente e sentimentos. Para entender o gazal tamén hai que entender a arte de Hafez, así como hai que entender tamén o soneto para unha comprensión máis profunda da creatividade de Petrarca ou Shakespeare.

É igualmente importante para captar a beleza interior dos poemas de Hafez o coñecemento dos símbolos sufís. Ao coñecer os significados secretos codificados en palabras simples, o lector é capaz de abrir non un, senón até un par de significados materializados nun sinxelo verso, empezando polo final místico máis superficial e profundo. Un exemplo dunha simple e non obvia interpretación para o lector pode servir como un tema frecuente de amor en Hafez. E se o ollo humano non ve máis que o recoñecemento do poema de amor do poeta para unha muller, o que está familiarizado co simbolismo sufí entende que é o desexo do sufí de coñecer Deus, porque isto é o que se entende por "amor" e "amante" - é o mesmo Deus.

Outra característica específica da creatividade de Hafez reflíctese no uso de palabras descritivas. Os caracteres negativos denomínaos "santos", "muftís". Os "vagabundos" e "borrachos" son os estimados ao seu corazón. Este feito non deixa de resultar curioso, dado que a lei islámica prohibe estritamente beber alcol. Pola contra, nos poemas de Hafez o tema das bacanais aparece con bastante frecuencia. Non era un tema novo nos gazals, pero outros poetas non fixeron un uso tan intenso coma el.[4]

O foco da creación de Hafez é a vida humana directa en todas as súas alegrías e tristezas. As cousas mundanas toman baixo a súa pluma beleza e profundo significado. Se a vida está chea de dor, temos que facelo mellor, para darlle beleza, enchela de significado. A frecuente mención dos praceres sensuais, xa sexa bebendo viño ou o amor dunha muller, non quere dicir que o desexo de Hafez sexa virarse de costas enfronte á fea realidade, esconderse dela cos praceres. Un gran número de gazals están marcados pola malicia, os crimes de guerra e a estupidez fanática das autoridades, a cal mostra que Hafez non tiña medo das dificultades da vida, e o seu chamamento á alegría - unha expresión dunha visión optimista do mundo, e se entendemos como "alegría" o significado oculto do coñecemento de Deus, entón a dor non é motivo de ira, senón o incentivo de virarse cara a Deus e construír a súa vida de acordo cos seus mandamentos.

Un dos gazals máis tráxicos de Hafez está dedicado á perda dun amigo e, por suposto, a amizade foi o valor máis grande na vida de Hafez. Pero a perda non podía romper o espírito do poeta, o cal non se permitiu caer na depresión, renderse á desesperación. A profundidade das experiencias tráxicas é precisamente a causa da conciencia de Hafez; o seu espírito está sempre por encima das circunstancias da vida. E permítelle ver a tristeza non para renunciar á vida, senón máis ben para empezar a apreciala aínda máis.

Pódese considerar que o ideal ético do poeta é o "rendi"[5]-, termo traducible como "rufià, pícaro piadoso, bandido, liberté, patán, trotamundos - pleno de rebeldía, demandante de liberdade de espírito". Hafez vese a si mesmo como antítese do predicador, consolador de amor, alegría, en oposición ás sombrías e severas advertencias dirixidas desde os sermóns do púlpito.

Desde este punto de vista, a característica definitoria de Hafez é a súa "vontade de liberdade". A súa falta de vontade para reducir a complexidade da vida os dogmas pretenciosos, a súa negativa a retroceder ante a ambigüidade da condición humana, presenta ao lector unha verdadeira liberdade de elección.[6]

No mundo de Hafez vese moita maldade, violencia e crueldade. O soño de reconstruír de novo o mundo soa repetidamente na súa voz. É sempre un soño, non un chamamento á loita. Máis tarde o "rendi" como heroe positivo atopa o seu camiño nos versos de Ali-Shir Nava'i e Abdul Qader Bedil.

O poema orixinal de Hafez é moi melódico e fácil de cantar. A razón non é tanto o uso de repeticións de son, como a profunda harmonía que une as imaxes e o son transmitido. A riqueza de significado e a facilidade de lectura son a razón pola cal Zand[7] di que Hafez é usado moi a miúdo pola xente para a adiviñación, para predicir o seu destino.

Obra[editar | editar a fonte]

Ilustración nunha edición do Divan en persa, 1969

Os seus poemas celebran os praceres do viño, a caza e o amor na corte de Shiraz. Nun plano máis profundo, en opinión dalgúns especialistas, reflicten tamén a súa absoluta devoción como sufí á unión coa divindade. Así mesmo satirizan a hipocrisía dos líderes relixiosos musulmáns.

A obra de Hafez, recompilada cara a 1368 co título de Diván (tradución ao inglés The Gift), contén máis de 500 poemas, na súa maioría en forma de ghazal, unha forma breve tradicional persa que el desenvolveu e perfeccionou. Cada un dos poemas consta de até 15 pareados moi estruturados, que se ocupan dun só tema. A linguaxe é moi sinxela, lírica e apaixonada. Hafez é amplamente admirado tanto en Irán como en Occidente, grazas ás súas traducións. Chama a atención especialmente o seu amor cara ás xentes sinxelas, e pon en relación a vida cotiá coa procura da eternidade.

Con frecuencia, un verso precioso
alivia un corazón apesarumado.
Hafiz

Tal e como o andalucista Emilio González Ferrín reseña na súa obra Historia xeral de Al Ándalus, o alemán Goethe "deixounos unha lenda indeleble para o noso elenco de terras intermedias: magnífico o Oriente que o Mediterráneo cruzou. Só quen a Hafiz lea, saberá canto escribiu Calderón, sendo Hafiz o maior poeta persa e confiando en non ter que presentar a Calderón."

Traduccións[editar | editar a fonte]

Ao castelán[editar | editar a fonte]

  • Hafiz (1320-1389) 2002: El despertar del amor. Editor SUFI
  • Hafez 101 poemas. Ediciones del Oriente y del Mediterráneo. ISBN 84-87198-77-5
  • Hafiz (Schemsu al-Din Mohamed) Los Gazales de Hafiz. Traducció d'E. Fernández Latour. Visor-Libros. ISBN 84-7522-114-9
  • Hafiz - Ghazels - M.Arimany Editor - copyright 1943- Traducció d'A. Brunet - col·lecció ventana abierta.

Ao inglés[editar | editar a fonte]

Galería de imaxes[editar | editar a fonte]

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Hazez (EI) E. Yarshater, I. An overview
  2. "Shams al-Din Hafez Shirazi: The Greatest Poet of Persia" (en inglés). 21 abril 2013. http://www.enel.ucalgary.ca/People/far/hobbies/iran/Gazal/frame2/hafez_intro.html.
  3. Ghazal número 1. Tradución ao inglés por Shahriar Shahriari. Orixinal en persa na mesma páxina.
  4. iranica online
  5. "rendi" - compañeiros alegres de corazón devoto a Deus, pero que non observan a vida ascètica, bebedores de viño e amantes da diversión»
  6. HAFEZ viii. HAFEZ AND RENDI, Encyclopaedia iranica
  7. Mikhaïl Isaàkovitx Zand - iborat az ḣaft jild (en tadjik)

Bibliografia[editar | editar a fonte]

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]

Commons
Commons ten máis contidos multimedia sobre: Hafez