Matāʻutu

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
(Redirixido desde "Mata-Utu")
Saltar ata a navegación Saltar á busca
Matāʻutu
Mata-Utu
Flag of Wallis and Futuna.svg
Coat of arms of Wallis and Futuna.svg
WF -Wallis.png
Localización de Mata-Utu na illa Wallis
Localización
País Francia Francia
Colectividade de ultramar Flag of Wallis and Futuna.svg Wallis e Futuna
Xefatura Uvea
Distrito Hahake
Xeografía
Altitude 6 msnm
Superficie 75´64 km²
Demografía
Poboación 1 124 hab. (2008)
Densidade 16 hab./km²

Mata-Utu é a Capital de Wallis e Futuna , unha colectividade no estranxeiro de Francia. Atópase situada na illa de Uvéa ('Uvea), no distrito de Hahake, da que tamén é a capital. A súa poboación (censo de 2003) é de 1.191[1] É un dos dous portos de Wallis e Futuna, o outro está en Leava na illa de Futuna. O Aeroporto de Hihifo, é o principal acceso á illa e a cidade, está a 5'6 km ao noroeste.

Os lugares máis emblemáticos da cidade son a Catedral Mata'utu, o palacio á beira de el e o telón de fondo do Monte Lulu Fakahega onde hai unha antiga capela.[2]

Historia[editar | editar a fonte]

Na época medieval, invasores Tuʻi Tonga fixeron a guerra contra os insulares e tomaron o control. Nomearon o seu primeiro xefe e chamáronlle o Uveas que se converteu na dinastía gobernante das dúas illas, é a base de Mata-Utu ata hoxe en día. Fortificacións construídas polos Tonganeses nese momento descubríronse nas próximas Talierumu e Malama Tagata, durante as últimas escavacións arqueolóxicas da zona.

Os misioneiros católicos que chegaron á illa en 1837 aseguraron que toda a poboación das illas converterase ao cristianismo nun curto período de 5 anos. Durante este período construíron varias igrexas non só en Mata-Utu, senón tamén en Mu'a e nas illas Vaitupu.

Mata-Utu pasou de ser un pequeno pobo a unha cidade cando os franceses construíron a maior parte das principais instalacións de Wallis e Futuna aquí. Historicamente foi unha base de fornecemento, porcos, aves de curral, iñame, plátano e coco estaban dispoñibles para os barcos que chegaban.[3] Durante a Segunda Guerra Mundial, a corveta da Francia libre Chevreuil desembarcou un destacamento de infantes de mariña franceses en Mata-Utu. Tivo lugar unha pequena batalla capturaron aos partidarios da Francia de Vichy e tomaron o centro de comunicación de radio da illa.[4] Francis Fox Parry do 1º Batallón da 11ª división de infantes de mariña tamén aterrou aquí. A poboación da cidade capital era 815 habitantes en 1998.[5]

Xeografía[editar | editar a fonte]

Mata-Utu é o centro urbano máis grande da illa de Wallis, que se atopa entre Tahití e Nouméa.[2] Uvea ou illa Wallis con Mata'utu como a súa capital ten unha superficie de 60 km² é pertence ao maior arquipélago de Wallis. Está rodeada de arrecifes de coral. Mata'utu é a sé administrativa e de capital económica das illas Wallis.[6] Atópase na costa este, ao longo da principal estrada da costa, a RT1. A estrada de norte a sur RT1 e a RT3, que ven desde o oeste, crúzanse no centro da localidade[7] Mata-Utu é un dos dous portos de Wallis e Futuna, o outro é Leava.[8] Hai varios pequenos illotes na lagoa en alta mar máis aló de Mata-Utu Bay (Baie de Mata'utu), incluíndo Luaniva, Fugalei, Nukuhione e Nukuhifala, os illotes son un bo lugar para ancorar os barcos xa que a ribeira de Mata-Utu Bay non é adecuada para este propósito.[9][10] Mata Utu Bay atópase 5 km. ao nordeste de Mua Bay.[11]

Clima[editar | editar a fonte]

Datos climáticos para MATA-UTU, WALLIS E FUTUNA
Mes Xan Feb Mar Abr Mai Xuñ Xul Ago Set Out Nov Dec Anual
Media máxima en °C 30,3 30,4 30,3 30,3 29,7 29,4 28,9 29,1 29,3 29,5 29,9 30,3 29,78
Media diaria en °C 27,4 27,5 27,4 27,4 27,0 26,9 26,5 26,6 26,8 26,9 27,1 27,4 27,08
Media mínima en °C 24,4 24,5 24,5 24,4 24,3 24,4 24,0 24,1 24,2 24,2 24,3 24,4 24,31
Precipitación media mm 381,4 301,3 373,5 287,6 258,4 159,3 186,5 149,9 221,1 330,4 322,9 350,3 3 322,6
Fonte: Weatherbase[12]

Paisaxe urbana[editar | editar a fonte]

O centro de Mata-Utu está dominado pola Catedral de Mata'utu, un monumento nacional francés, que leva a insignia real de Wallis, unha cruz de Malta entre as súas torres.[13] A catedral tamén se coñece como a "Catedral da nosa Señora da Boa Esperanza", con vistas á lagoa. Nas súas proximidades existen, varios restaurantes, o Au Bon Marche e o mercado de Oceanía, hoteis e a oficina de correos, e o sinxelo Palacio do Rei de Uvéa, que ten dous pisos de galerías adxacentes á igrexa.[2][6]

Tamén hai unha plataforma coñecida localmente como Fale Fono no lado oposto do peirao que foi utilizado polo xefe das tribos locais para facer fronte á xente. O outeiro coñecido como o Monte Lulu Fakahega, que se eleva a unha altura de 145 m, forma o telón de fondo da aldea. Ten existe unha antiga capela na parte superior. A este lugar accédese por un camiño curto e estreito e a vista desde a cima do outeiro é particularmente pintoresca.

A cidade conta cos estadios de rugby Stade Laione Rugby, Stade Lomipeau, Stade de Kafika nos suburbios occidentais e o Hospital Sia. < ref name = "Center1976" /> As rúas de Mata-Utu non teñen nome.[13] Na cidade están dispoñibles instalacións telefónicas, servizos bancarios e outros servizos esenciais.

Economía[editar | editar a fonte]

A economía da illa depende do seu principal produto da copra, a iuca, o iñame, raíces de tarro e plátanos. A cabana gandeira consta de 25.000 porcos e 7.000 cabras. A unidade monetaria é o franco CFP. O saldo das importacións non é favorable ás illas xa que as importacións superan ás exportacións.

Servizos[editar | editar a fonte]

O Xulgado de Instrución de Wallis e Futuna atópase en Mata-Utu[14] Radio Wallis et Futuna emite desde Mata-Utu[15] A pouca distancia da cidade atópanse a comisaría e o centro comercial. Tamén hai unha sucursal do Indosuez Bank en Mata-Utu, e unha central térmica[5] A tenda Uvéa vende casetes de música do cantante e compositor de Wallis Palisio Tuauli da banda Talamohe.[16] A cidade carece dun centro de información turística.[13]

Un servizo de transporte de carga conecta a Mata'utu en Wallis e Singawe en Futuna con Nuemea. O aeroporto de Mata'utu e illa Walli está a 6 km. Ao noroeste da localidade

Cultura[editar | editar a fonte]

Bailaríns de Wallis e Futuna realizando o 'Plantation'

O Día da Asunción celébrase en Mata-Utu o 15 de agosto.[17] Preto de Mata-Utu atópanse dous sitios arqueolóxicos importantes, Talietumu e Tonga Toto. A identidade cultural dos insulares de Wallis como dos Wallineses, é unha rama da cultura polinesia. A "lingua Uvean, un derivado da lingua polinesia occidental é a lingua falada na cidade e na illa con estreita afinidade coa lingua de Tonga. Na illa de Wallis, os wallisianos utilizan o Uvean como lingua cotiá, mentres que o francés é a lingua da administración.

Notas[editar | editar a fonte]

  1. "Census". Geohive.com. Arquivado dende o orixinal o 25 de outubro de 2005. Consultado o 28 de agosto de 2015. 
  2. 2,0 2,1 2,2 David Stanley (2004). Moon Handbooks South Pacific. David Stanley. pp. 567–. ISBN 978-1-56691-411-6. Consultado o 6 May 2013. 
  3. United States. Hydrographic Office (1916). Publications (Public domain ed.). Government Printing Office. pp. 395–. Consultado o 5 May 2013. 
  4. Rill, James C. (23 September 2008). History of the 1st Battalion, 11th Marines. Lulu.com. p. 41. ISBN 978-1-4357-5810-0. 
  5. 5,0 5,1 Ademuni Odeke; Dr. Ademuni-Odeke (1998). Bareboat and Charter (Ship) Registration. Martinus Nijhoff Publishers. pp. 517–. ISBN 978-90-411-0513-4. Consultado o 6 May 2013. 
  6. 6,0 6,1 South Pacific 4. Lonely Planet. 2009. pp. 616–. ISBN 978-1-74104-786-8. Consultado o 6 May 2013. 
  7. Modelo:Google maps
  8. Page, Kogan (1 October 2003). Asia and Pacific Review 2003/4: The Economic and Business Report. Kogan Page Publishers. p. 271. ISBN 978-0-7494-4063-3. 
  9. Cornell, Jimmy (13 July 2010). World Cruising Destinations: An Inspirational Guide to All Sailing Destinations. A&C Black. p. 349. ISBN 978-1-4081-1401-8. 
  10. Sailing directions for the Pacific Islands, volume III: the south-central groups. United States Defense Mapping Agency, Hydrographic Center. 1976. p. 173. 
  11. United States. Hydrographic Office (1940). Publications. p. 358. 
  12. http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=917530&cityname=Mata-Utu-Hahake-Wallis-and-Futuna
  13. 13,0 13,1 13,2 South Pacific (4 ed.). Lonely Planet. 2009. pp. 616–. ISBN 978-1-74104-786-8. 
  14. Central Intelligence Agency (2010). The World Factbook 2010: (Cia's 2009 Edition). Potomac Books, Inc. p. 689. ISBN 978-1-59797-541-4. 
  15. Taylor & Francis Group (2003). The Europa World Year Book 2003. Taylor & Francis Group. pp. 1723–. ISBN 9781857432275. Consultado o 5 May 2013. 
  16. Stanley, David (1999). South Pacific handbook. David Stanley. p. 525. ISBN 978-1-56691-172-6. 
  17. Olton, Tina (19 February 2007). Always Another Horizon: A Journey Around the World. iUniverse. p. 61. ISBN 978-0-595-86325-9. 

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]

Coordenadas: 13°17′S 176°11′O / -13.283, -176.183